Skip to main content

Full text of "Vsus et exercitatio demonstrationis & eiusde[m] variae multiplicisque formae imago..."

See other formats



VSVS ET EXERCITATIO. 


demonstrationis 

&:ejurde variae, multiplicifque for- 
mae imagOjfuis exercitationibus, & 
integris orationibus,oculis fubjedba 
ledoris,8c eloquentiae profeflbri- 
bus,& divini verbi concionato 
ribus nimium vtilis,ac val- 
de neceflaria. 

aVcro%^E iMELCHlORS 
de la Cerda Societatis lESVt 
Hijpali eloquentiae^ 
profejjore. 

AD EXCELLENTISSI 
jnum Dominum loannem 
dela Cerda,Medinae 
Caeli.D.C. 

CVM PRIVILEGIO. 

HlSf ALI.. 

Excudebat Rodericus Cabrera. 

Anno. 1598. 


•on ATIDJI3X3 TJ 2^2 7 

2IMOlTAiIT8KO I/f 3 n 

-lo*) 3i/pibilqi3ifj/nt3j:;i'i£r ''j, 
.sudraoijczfb-rsxa 

•noHa^^o-jq sfji^nsrjpob >3,2n^r: i 
o5cr:oonoD iVJtsy iniv ifc :3,2ud 
•■'i. /" mfji/riin si/dii 

.Li'inDs;>'jn sb 

Ov.'.-v-v r.|No\-n\«AVVi 

^•--^•■--.1 -,7 


•-"- • 'iJ.:;. '_ , .; t r -, 

‘ j-.i.. _ .jij ^ ■• j 

•" ^ •■ '..' A 


' ’ ' Summa dei Privilegio/ ■ 

D io privilegio eIRey nueKro Senoral P.Melchior dela Cer- 
da de k Com pania de lES V$ , para q por efpacio de diez^ 
anaspuedaimprimir,y venderenibro,que feintitulaVfus & e- 
jercitatioDein6ftrationis,y que ninguno orro fin fulicecia pue 
(liiniprtniir,o venderlo.fo pena de perder la iipprefsion,quehi- 
2iere,conlosmoldcsy aparejosdell 3 ,y mas incurriren pena de 
(inquenramil maravedis.Dada en . S . Lotenqo veynte y vndias 
dei mes de Agofto de roil y quinientos y noyeta y fiete anos. Ab 
te el fectetario don Luy s de Salazar, 

• TaCfa. 

Efta talTado efte libro que fe intitula Vfus & E-i* 
xercirario Demonftrarionis,por los Seriores dei 
Gonfejo a tres maravedis el pliego. 

. Errata. ' 

rerum adde ccpus.f.!7tJ.ii leg.4ifit.P.6o.t.tzXeg. Ktiltitiidii:e ^ 
dmitheparmn.V.e^^a.leg.confenifimet flempmasque.P.j^i.leg.iouerUm' 
«piii.P./i a.kj politipimae ge«tis.P.;77,l.ult.l.quae.P. ^92 . l . cridibilt 
jtt: cm ittterreg.P.s}6.l.Z7.l.pedei mn capta. P.zS} .legxmerfo% 


t? C ] ^QusJaJa ‘Priviirdalis Societatis 

! E SU in provincia ‘Baettca-potejlate ad id mthi jkBa a 
^ever^odo ad-nodstm “fatre Ciaadia /dmaviva Traepojito ho- 
Jlro (generali factdtate/nconcedo ,ui Eiler Dcmnjlrationis a 
‘P.Mdchiore dela'Cerda nojlrde Societatis cmp!>fituj,&' ah elo 
mentite projejjorihus doBifsimis dtlioenterptrleBus,& apprt 
bat/ts typis mandetur. In quorum f dem has litteras manu no- 
JlraJuhjcriptaSjJigilio^ue nojlro munitas dedimus Hijfali die 

^.menfis Imii-AmoEi s 9 7 ■ 

francifcus de Qucfada. 

. A^PRO.B.ATIO PRJMA. ^ . 

E XcoTTriuifsioiieKegii SetiafnSilfgi/qaia potui.di.ligentia apni 
hoc cloquentifsimi patris M^^Ichioris deh C.erda , Sacerdotis 
Profefsi Societatis I E $ V, eloquenti® profefToriSj^^qbod infcribi- 
f-ir, vfus/r Exercitostio DemsnJirjtti<iniSi\f\<mo xn\ix\ f^prpbedi ,fidei 
advccfu,imo pias, eruditas, admirabiles exercitationes Chriftianae 
Reip, niaximu procuJdubio empiumcnruallaturas.Madriti in no 
ilromonafterip/anAifsimae Trinitatis pridie Calerjdas Augufti. 
Aano millelicaojquingenteilmoi^onageiimo feptimo. . . 

Fr^rrr Luifius a OiUtajui ■ 
Magi^gr & Minifier» 


ALTERA ARPRGBATia. 

Q t^Mvis tthi aliquod opus alumnorum Societatis IBST^t Regii Confilii 
^^^andato cenfendum fufciph, nomine tantum Soctetatis I ESV tnjpe 
^3 ab ?o munere obeundo revocor , au^oribusfaf eifumnittens laborum il 
hs meorum cenforesexopto-.at verone datam mihi provimiam negligere yi- 
iear Melchioris CerdatySacerdotis Societatis l E SV Profefsi, Rictate & elo- 
quentia viri prxjiantis ufum ^ exercitationem X>emoujl:rauoms , eyafdem 
multiplicis formae imaginem fuis exercitatiombuSy& integrts orationibus ad 
Ciceronis formam exprejfam animo nequaquam peregrinanti perlegi. Qua om 
manon modo cum Catholica fide cofentiunt veru eiiam,{nec fane Societ atti 
amore deetpfor)us utilifuma funt qta in eloquentia Romana progrejfus maxi 
Pfsfaten (ocupifciit.Dat^Copbiti idtb^ Februari: anno a partu Virginisijp^ 
Magtjfer Gafpir Guerau m Complu- 
teefs ScboU Do^or Eloquenuat*. 






CLARISSIMOPOTEN 

TISSIMOQLyE DOMI- 

NO lOANNI DELA CER- 


DA,D,VCI medinae caeli , 

P8.AECEI LENTISSIMO, ’ 

Qerda S,^ t.P .^.precatur. 

V od erat appetendum maxi 
me , Dux excelletifsime & 
quod unum ad fplendore De 
moftrationis noftrae,dignita 
temqueretinedam maxime 
pertinebat, id non cafu ali- 
quo, fcddonoac munere di 
vino datu , atque oblatunobis ex tof Heroibu^ 
Principibus Hiipaniaru potentifsimis delediro 
teiecudi hujufce voluminis maximo celfiisimo 
que Mecoenate videtur. Nam cu inveteraverit 
ulitata cdfuetudo libroru fcriptoribusthonorifi- 

ca,doetifsimoruque hominu vigilus,&lucubcai 

tioni 




tionibus necefTaria, quae faeculorum omnium 
memoria cofirmata permafit ad aetatem ufque 
noftram confervandis , liberandifque ab iniqui- 
tate temporum libris idoneos , & aptos admo- 
dum, qui in honore,(k: gloria rriaxima fint, prae- 
potentes Dominos praeparatione muita,longa- 
que provifione quaeredi;poft: Hilpaniarum Prin 
cipis Philippi T ertii patrocinium ad Apparatus 
honorem excuisi fulbeptum , neqtie clariorem 
profedto, neque tanto Principi propinquiorem 
ad aliquam Demonftratioriis operi concdiadam 
auctoritatem magis optandum , praecellentifsi- 
mojpotentifsimoque Duce Medinae Caeli , no- 
bis abhinc tot dies mirltum proipicientibus, lo- 
geque providetibus,& rem i^m divinae Maje 
ftati iaepe commedantibus, divinitus oblata for- 
tuna praebere potuiflet quenquam.Nam in hoc 
ipfofoetu Demonftrationis non inferioris Ap- 
paratus volumine cum deligendus eifet is, qui 
claritate nominis,&iplEndore generis ad illuni, 
qui Rex Hifpaniarumfutnrus brevi fit, propius 
accederet,Dux ille a me ad libri patrociniu adop 
tatus elt Mecoenas inclytus,qiu eundorum fuf 
fragiis^& cxlpedatione deligendus effet: qui c6 
lervaret dignitate fua fibri audloritatem , & ho- 
minum in praefationes ftatim oculos, & mente 

inji- 



injidecium,$£ eas adeofuis manibus veifantia 
comuni exfpedbationi fatisfaceret. Delegi enim 
Mecoenatem,in quo recognoicere oss Regiam 
majorum Ibbolem, , incusri excelia Reguuij 
CafteHa,videre terrificos- Hifpaniarum Leones, 
caeleftia de beatorum fedibus delapfa Galloru 
Lilia , atque haec omnia fl:emmata Regalia,non 
a lateribus, quafi in Regum familiam vi obtrufa, 
nullis aliis privatarum permifta familiarum in- 
fignibus , fed a Regum Hifpaniarum ftirpe ftir- 
pitus,& primitus procreatae fobolis, Reges lon- 
go ordine ac ferie a primis Hifj^aniae cunabulis, 
jam inde ab Vvifigotthorum regnis vetuftifsi- 
mis florentifsimisque feliciter glorioleque defe- 
rentiSjRegia plane claritate femper, & ubique 
fplendentia praedicare pofsint, & ob ea caufam 
te filium Principum maximorum , decus Re- 
gum Hifpaniarum, lumen & ornamentum Gal 
lorum Regum fublime , celfifsimumque. Quae 
fi magna funt,fi plane excelfa,!! vim habet maxi 
mam ad percipiendos frucfus ex libris optatos, 
ac necefrarios,illa,quae virtutem tua praedicant, 
cum fplendore Regio,ditionisque amplifsimae 
dominatu conjun6ta,quantopere valere debent 
ad tuam dignitatem appetendam noftrae De- 
monftrarionis augendae^decorandaeque caufa? 



Quid cum tibi tantum fe debere fateamr noftra 
Societas tuis maximis & innumerabilibus ob- 
ftnfta beneficiis, quantum propter magnitudi- 
nem tuorum in nos meritorum commemoran- 
da quotidie praedicat, neque praedicare definet 
ulla faeculorum memoria? Qiii tato in nos amo 
re propenfiis ferri vifus es ^ ut quoquo gentium 
contendas, Societatis I E S V alumnos tecurm 
velles deferro,cum eis eflejCum eifde colloqui, 
tuorum confiliorum participes facere , & quod 
caput eft , ipfis animi tui falutem committere ? 
Quid fi patria,fi nomen^fi debita obiervantia c6 
fideretur ? Vincula funt ifta,quae corporibus, Sc 
animis injiciuntunquibus folvi fine fumma per 
fidia nemo poteft. In libri infcriptionem oculos 
c6jice,&: quantum onus obfervantiae mihi im- 
pofueris , inteliiges. neque de patria tacere pofi 
fum.Eft autem patria oppidum Cifontanum,n6 
procul a Medinenfi tuo conditum ,illuftrifsimi 
Comitis ditioni lubied:um,dioeceieos Sagunti- 
nae claritate non ignotum,ied clarum magis te 
pcric cae}i,faiubritate aeris , agrorum fertilitate, 
camporum Ipatiis frugiferis, vineis, hortis , fon- 
tium gelidis pcrcnnitatibusuibertate tanta om- 
nis generis fructuum, & amoenitatum jucundi- 
tate , ut non Capuam, non Campaniam defidc- 


fcs; Paradifum omnibus bonoru copiis, & amoe 
nitatibus quibufcunque redundante te diceres 
intueri. Potifices Sagutini falutis conlerva- 
dae, aurae captadae,& amoenitatis tantae per- 
fruedae caufa contedere folet ab ineunte vero; 
Ab ipfis enim aedibus de feneftris prolatis capiti 
bus,n5 prolpicere folu tantam taque multipfice 
ubertat^copiaque redundantqfed manibus pru 
na,cerafa,poma , reliquosque firudais incolae 
habitatores Cifontani percipere nimium hilares 
atque lacti valent. Hic nobiles familiae non de- 
iiderantur, Humanitas & cultus civilis , ac pro- 
pe aulicorum ritus , elegantia perlpicitur 
propter Comitum illuftrifsimorum tanti oppi- 
di palatium celebre fedem fuam & domicilium 
a primis acceptae ditionis ampliisimo domina- 
tu nunquam hic non habentium. Hic pietas & 
religio coluntur cum templis, & coenobiis aliis, 
tu una viro;inu aede facra,unde virgines ateneris 
annis moribus integerrimis , & landbitate maxi- 
ma altae femper educutur in matrimoniu collo 
cadae filiae nobiliu viroru pecuniis maximis ad 
ftat® hujufce collocatione adjutae.hoc in oppido 
noltri parentes orti,quicuque fint,fe multa Me- 
dinae Caeli Ducibus praecelletiisimis debere 
fatetur,& fatebuntur in perpetiiu.Sed quid plu- 
ra?vifa eft noftrae Societatis ichola beneficii,quo 


hyemo praeterita. , tui adventus fplendore no- 
ftra gymnafia ilIufl;rafri,magnitiTdine devincta., 
prorins ingratitudinis accufaro , ii cui proxime, 
6c iecundum Hiipaniarum Principem ratione 
non haberem.. Quid } quod Collegium beato 
Ermenegildo facrum Regis hujufce celiilsimi 
nepotes, poiterosque clanfsimos, teipium ftirpe 
ac fobolem Vvifigotthorum vetufrilsimam., ac 
Regum noftrortim florem maximum, a Recarc 
do Rege,fratre tanti Regis ortum ac procreatu 
jiiitifsimc vcrirsimeque quaerit? Qiiare quod de 
pofcimus tot aequiisimis juitiisimisqueaddudti 
rationibus,patrocinium Cerdarum,& ob ea cau 
fam Vvifigotthorum clariisimorum potentifsri 
morum que, urbe quafi Hifpali fuum defenfo- 
rem agnofcente,& ipfo facro Ermenegildo ad 
fui Collegii honorem,& gloriam immortalem, 
his e iedibus Hiipaniae florentifsimis evocante, 
fufcipias opoitct , Sc pro tuo non fplendore Ib- 
lum,fed eximia virtute mimificus ac liberalis,Er 
mcnegiloi ianguine dignifsimus impertiaris. 


AVCTOR LECTORI. 



Pparatuf Latint fermoms 
nyJirommiCfemm vo- 
contentus, optime Le 
^^'^^toj^eBtavit , ut biparti^ 
tus longe lateque patentem 

defcnptionum multitu- 
dine, vanetateque fcnpturis, aclunfjue Latme 
adolefcentibus demonfiraret.Atqu e haec Defcnp 
t ia tam multiplex ^ varia quamquam ex diver 
fis argumentis petita,difiimili fere femper fchema 
tum vefiitu ornatuque dfiinSla exultaverit in 
apparatus praediSli lattfiimo capo , tamen quod 
proprm efi ^ peculiare Rhetorica e, fufius ube 

rius defcriptionis traBandae munus fuispraecep 
tiombus,argumentis, figuris, ojftcio multiplici, 

generibufque deficriptionu difstmillimis;,tanta fi>e 
ciefiormaque ex aucxQrum,acpraecipue ex Cice- 
ronis voluminibus accepta ditiinBum,tum ratio 
nem cfiendendae partis , quam illa fihi vendicat 
in dicendo,nec mpartibus aliquot folum,diclioms 
illuflri mtrandaque progrefisione , fedm integra 
conttnentifereoratione,quaentfi adhoc rheto 
rica e lumen revoceturstota,necejfie erit , exanguis 


( 5 / 



Gf ener-VMa rideatur, ad fecundutn Demonflra- 
tioms volu7nen,qua potmmus,perJpicmtate revo 
" ca-vimus.ld autenieo confilio fecimus , ut Rheio 
■ r'e,qmd facit Cicero in fuo Oratore, praeceptioni 
hus imhum nos exercitationibus injiitueremus ^ 
informaremus, at que adeo no ad orationes folu e 
legdtes^ difertas,fed ad cociones graves, ^ ho 
mme Chrifttano dignas futurum toncionatorem 
expoliremus. N ovu fuit adpparatus foras emi fi 
genus^atque ante hoc tempus, id quodpraeniilegd 
t efiimonio, me minime depofcente cofirmatum exi 
nsit,^ emanavit in vulgus, ah ullo no f rorum ho 
minum no modo no perfeBu , pd neque tentatum 
quidem. Novum etiam videri debet a nobis pro- 
latae Dernofr at ionis, id efl Defcriptionis argn- 
metum,tot divitiis,^ ornamentis eloquentiae lo 
cupletatum,^ omnibus plane luminibus Cicero- 
nis,^ inpgnibus diflinBum Gf iRuftratu. ffupd 
fi nos p'eimum tanti operis amplitudinem praefti 
timus,mtru videri cuiquam no debet, quod ad]u 
vate ‘Deopotifimu his nos ab adclefcetia fludiis 
dedi77'ms,penitusque devovimus:(^ quidquid le~ 
ffendo^aut coment ando,vel fcribedo tn eloquetiae 
sfudiis teporis diuturnitate moliebamur , id totu 
ai ufum pmper exercitationemque nostrorum-, 
operum conferebamus- Jpjmiru illud er at, quod 

nobis 


nobis neque fcientihtfSi, neque cogit /intibm huc co 
natus (3’ appetitionem,^ fructus laborfi,^ vi- 
giliarum, qui mfcientibusfctetiam ©" fcptentia 
dedit loquendi mirabtlem,celfif imus ide terras, 
caeltque moderator Deiss conferebat.ltaque ado 
lefcente Latinu vipparatus volumine, praefenti 
'T>emd ferat tonis opere rhetorem infituere ^ for 
mare volumus: quem,ut fperamus brevi, ornatu 
nimis, ^ perpolitu o fi edere conabimur, quae agi 
mtss,^ moUmur indtes,cum inchoata perpoltve- 
rimus,reliqui ufus ^ exercitationis opera inpu 
bhcuproferetes.Q^ae qm magis patent, ad 

Philofophos,^ ad tJMiedicos,(^ ad lurijferitos, 
ad ‘T heologos,^ ad omnem fudioforum ordi 
nem latms pertinet, magis cuicunque minime ma 
levoloru generi probari videbutur: (f his,qui in- 
genio, eloquentia plurimum potuerint , quid 
qud addendhquod colltbitumfuerit,td quod prae 
primo nofiri ingenii foetu fieri necejfe erit, facul- 
tas non volutate no fir a fiolum,fied etiam obfecra 
ttone concedetur inpofierum:nobis Jpes afieretur 
minime dubia, quod in labore quocumque exffe- 
Bari volumus,mercedem primi conatus ab im- 
mortali ‘Deo veram ac fblidam accipiendU 






LIBER PRIMVS. 


SVS,ET EXERCITATIO 

;m variae 


demonftrationis , et e; 
multipli cifque formae imago , fuis e- 
xercitationibus,et integris orationi- 
bus , oculis fubjedba leAoris , et elo- 

quentiaeprofefsoribus,et divini ver- 
bi concinnatoribus nimium uti- 
lis, ac valde neceiraria,Au(ftore 
patre Melchiore dela Cer- 
da, Sacerdote S o cietatis 
IESV,et Hifpali 


eloquentiae pro- 
feflbre. 


T>emon^ratiom$ Lihetfnmus. 

g ElIMVM omnium, principio hu- 
lufcc fecundi voluminis, generatirn, ec 
imiverfe libet demonftrare rhetoricae 
ftudioGs ,quam late deferiptio pateat, 
et quemadmodum ex omnibus inutis, 
et remotis argumentis petatur: poftea 
totius oneris decurfu figillatim fot- 
A mas 


D EiM 0‘N S T R"A TI 0 ms 

mas oftenda. Atque imprimis a caufis ordi3r,quodfinsc3a- 
fa nihil fieri queat ab hominibusiet illi finem fibireru age- 
darum proponant, ratione du£l!,qua cum bruta careant,co- 
natuSjCt impetus habent omni ratione vacuos, A procrean- 
ti igitur caufafufcipiatur exercitatio prima . Atque fi quis 
Velit ex fabrica hujufce miidi Opifice cati operis oftedere,ar 
bitror , ita defcciberet , quantu imbecillitas humani ingenii 
confequeretur. 

A CAVSIS PROCREANTIB VS.ET 

aliis, Deus oftenditur. 

A b hac fabrica totius mundi elegantifsima mentis ocu? 

•los tollamus in Creatore,et Opifice tanti operis- Con- 
fideremus divinu quenda,etexcellete Spiritu, fammu,prae- 
poteteque Dominii reru omniu,quae fupra Luna funt,neq} 
efFedore foli3,fed fummu,potentifsimuque;qui mudos alios 
multitudine innumerabiles,pulcritudine illufttiores, et om- 
niu reru magis abundates creare potuiflet infinita fuae Ma- 
jefiatis potetia, nullis neque locoru , neque teporum finibus 
terminata, Parente communem generis hominum, cui non 
infimi folum , atque mediocres , fummi homines ortura 
fuum referre debent acceptum: fed ipG Principes terrarum. 
Reges clarifsimi, Imperatores invidlirsimi : qui praeter hu- 
mana natura,ab eode praepotenti Deo potentia, atquedig- 
nitate acceperunt. Atque ita confideremus Deum praefiden- 
te de caeloru fcdibus generi hominu,neque univerfe folum, 
fed unicuiq; figillatim: que prae Majeftatc Parentem hujus 
univerfitatis cdprchedere metes humanae non poffiit,neq-, 
eu minima ex parte voluerint , prae fua infinitate indicare. 
Ille eximia pulcritudinis venufiate rerii pulcerrimaru mui- 
thudine,ct varietate diilinxit: quibus nihil abeft, omnia in 
funt.atqueea in fuo genere peifcvSifsima-ln cujus pulcritu- 
dinis afpedlu raortaliu oculi c6quiefcur,neq; fatiatur,cu ex 
pleatur incrcdibiliter;fed magis ac magis deleclltur, et paf- 
cutur in magnitudine tatae pulcritudinis intuetes.C^i cum 


LIBER PRIMVS^ | 

3i vitias omnes, opes, ct facultates largiatur , imperia deferat, 
detrahat ad volutate,Principes in Regno collocet, deturbet 
de lolio, locupletifsimuSjet opuletilsimus cft Dominus cun- 
ftoruRegu hu)ufce faeculi,ct beatoru civiu cellifsimus po- 
tetifsiniuique,oranibus bonoru copiis circudues ; quo nihil 
afiluetius,qui nullius rei eget,abudat omnibus,ec illius bene 
ficetia,et largitate fuppetunt nobis, quae habemus ad vi£lu,et 
ad deheias. Neque nos beneficio illius folu alimur,fed bruta 
animatia pafcutunipfi pilees ih mari,aves in aere fuRentan- 
-turatataMajeftatecreatae.Quarefortifsimu.atquepotetif- 
limu recognofeam’ necelTc ell, atque profiteamur; cujus ro- 
bore ac virtute caclelli fugantur acies inimicoru,proftcrnu- 
tur copiae, reportatur viSoriae.et infignia vidloriaru ; ipfa 
navigamus mana mortales,eade trlquillatur,et perturbatur 
omnia;nihildeniqueeR,quodnonin fua manuaepoteRate 
Ctu llt,atque collocatu. Qui infinitate luae potetiae hac om- 
ne machina architeiSat’ efl, atque fine labore ullo, nullo fer- 
ro, nullis veftibus, nullis machinationib’,led uno verbo at- 
que volutate Ria. Cu vero thefauros fapietiae fuae comuni- 
ca verit generi fapictifsimoru hominu, notitia tantaru reru 
metes altius afcederut,et evolatur per res abRrufas, etinvo- 
lutas,per caelefles atque divinas,et in aliqua divinae fapien- 
tiae parte ingre[raeincredibili,atqiie divina laetitiae volup- 
tate pcrfundutur.Cu idem etia lanclifsirooru hominu vita, 
mores integerrimos, ct praellatifsimos,abfolutione omnc,et 
pcrfedionejquorcodolacridoRores tradiderut, viris lum- 
ma fandlitate praeditis , fuae bonitatis infinita magnitudine 
communicet, atque illos in virtutis adtiones clarifsimas 
ditiges,atq; pro vehes, ad tanta fandlitatis amplitudine pro- 
duxerit, quid erit aequum de largitore Deo, de tatae virtutis 
auftore nos praedicarcl No illu videmus totius elTe virtuti* 
perennem, et inexhauftum fontem,unde tot rivuli, totfon- 
tes, tot flumina faniRorum, aquas virtutum omnium haufe- 
rint,et coliegerint ad fatusauimoru fuoium copiofe admo- 
du, et abundanter irrigandos? Atque cum tantum divino- 

A a rum 


4 demonstrationis 

rura munerum, atque donorum datum, ct impertitura 
rit mortalibiis,tatum largitura eifdem opum,atque divitia* 
ru,tantu cognitionis, ctlcientue,tamu fortitudinis, etviriu: 
cu univerfamaria^terraru fitus, et circuferiptio, acris citeu- 
fufi rcgio,a terris tanto intervallo caeloru altitudo diftls, 
quaeque illorii finibus Idgifsirais latifsimifque c6tinetur,ab 
codeimmortaliDeo creaiafiierint,et eflre(Sa,partim adufus, 
partim ad deleftationem homintim.Nihil de divina poten* 
tiiJ,de fortitQdinc,de lapientia, de virtute, caetenfque donis^ 
ac muneribus commemoratis imminutu , aut detraSu fuif* 
fe divinacMajcftatis,nec uflounquam temporeimminutio- 
nem fieri polTe minimam certum eft,fed in tanta illum glo- 
ria,in tanta bonorum omnium affluentia, in fummrs gaudiis, 
atque voluptatibus divinis futuru efieferaper, atque fuifie 
ab infinita faeculorura omnium aeternitate fuae gloriae 
caeleftis immortalitate circunfufum .quo nihil beatius^ 
nihil omnibus bonorum copiis abundantius cogitari pof* 
fit. qui nullo principio iniens , neque fine Maicftatcm fuam 
concludens,aeternus,etimmortalis,infinita divinatum vo- 
luptatum abundantia divinas mentes pafcicatque idem no- 
bis omnium,quae funt opus,rerum copiam et abundantiam 
fuppeditat,his abundannus,illis anguftius,ahis mediocriter^ 
atque parcemt tati Numinis Majeflatifempiternae collibi- 
tum eii, et nonnullis videt ad falutem animorumcoducere. 
Quare cum Deus effe<51ormudi,atque molitor opus effece- 
rit,quod pulcerriiKum in rerum natura intelLigi pofsk , ct 
quodomni ex parte abfolutifsimum fir, unum quidem mi- 
randum inmodum afpei2:3bile,in qno rerum omniu, et ani- 
mantium generacontinentiirhlle, qui tantaefebricae prae- 
fecit, re(Sor,ct moderator homo , quemadmodCibonosho- 
mines ex fuis opcribus,ef Deum immortalccx huj^ufeo mu- 
di opere magnificetifsimo. potefl agnofccre: quamquam in- 
finitis partibus, cu plus cognitionis habuerimus,no,titiana- 
firaMaiefiate tanti Numinis haberi debet inferior. 

EX 



LIBER PRIMVS: 


5 


EX ADIVVANTI, ET CONSERVANTI 
urbs a Praetore gubernata. 

I Ntueor Praetorem ftrenuumjac diligentem, publicae uti- 
litatis amantem, dantem operam Reipublicae, et vias om- 
nes, atque rationes tentantem adeonfervadara Rempublif 
camiqui leges,et faniftiones,quae prohibentyaiA imperat a? 
liquid.fervandascurat in civitatetethujufce rei caufa fena^ 
tum habet flatis diebus , et frequentem convenire- faepius 
jubet . Ab illo nunquam Praetor abeft, neque difcedit , nifi 
cum tempus eft dimittendi Senatusietindidlapoena , (ires 
omniuindiget deliberatione Senatorum , venire cogit. Ad 
deliberationes,quas habet domi de civitate, principes Sena- 
tus adhibet. Habet adminiftros diligentes, et aequi, boniqj 
amantes, nunquam precibus, neque amicitia , neque pecu- 
niis corruptos , integros , et incorruptos a largitionibus,et 
munerum corruptelis, nunquam a foro, alocis celebriori- 
bus abfentes,fedpraefentes,et accurretes illico, fi quid edi- 
xerit Praetor,fi quid fadlo opus fuerit. Ipfi diefaus,atque Io- 
cis,et temporibus,quae fufpiciofa funt,etcu. aliquid tumul- 
tus propter concuifumhominum,et frequentia, timeri po- 
teft,vias omnes petunt , repetuntque adminifluri faepifsime 
fatellitum ftipati grege plurimorum-.qui quos comprehen- 
di ncceflariura eft, comprehendant, et deducant in carcere. 
Ule totam urbemperluftraqetin omnes pattes oculos con- 
vertes afpedtu fuQjfafcibus praetoriis genus horoinu copo- 
cit,etinofficiafuQ continet,tremerefacit,ct horrere prae- 
fentiam fuam venditores panis, fru.ftuum,et aliaru reni, at- 
que mercium , dum minus opinantes opprimit, et fi quid 
jufto carius vendunt, continua poenam conftituta juhet, il- 
los per£olvere:et graviorem imponit, fi quidin poftecu cd- 
m‘Utant,qaod illchnimadverterit.veLadminiftri fui,vtlqui 
hbetde populo detulerit. Domus adit multorum Erincip.u, 

A j; qua 


i DEMOSTR ATIONIS 

quorum promos , quoniam illis interdiftum eft poeniscon* 
fticutisgravifsimis carnes aedibus dominoru appederefub- 
rumififortafTc vendentes opprefferit, nulla fpedata copre- 
henfione, neque fui purgandi facultate cdccflajomni ad Au- 
ditores Regios exclufa appellatione , cum veniffe contra le- 
gem illos afpiciat, in jumetumimpofitos ab aedibus ipfisper 
V ias pulfari jubet voce praeconis caufam praedicantis . Ita 
terrorem reliquis injicit, et ab hac confuetudine promos a- 
lios abducit metu virgaru , quas femel toleratas de tergis au- 
ferre nequibunt domini: cum praefertirailli maneant infa- 
mes in perpetuum. Inde fe recipit in macellum,et in laniena, 
obfervat appendentes carnes, fuac praefentiae infeios, fi bo- 
nae funt,fi non infedae.fi male oletes, fi lances aequifsiroae. 
Saepe fpe(3:at,ut a lanionibus videri pofsit in laniena. Hog 
vendentes ,illos jugulantes arietes , exenterantes alioscogit 
ofHciuro fuum facere. Ita quide tabernis in ipfis fruduariis, 
in officinis leges, quae vededi funt, incorrupte integreq; fer- 
vantur. Atque molendinarios ipfos non omittit, G quaelan- 
ciu funt de molendi pretio ,de jumetis, quae habituri funt 
ad farinam deportandam, referendamque praedat: (i nullos 
modios neque de tritico, neque de farina clam homines fura 
tur.In diverforiis quanti horreum, paleaeque vedantur, re- 
quirit: quemmadmodum cubicula comparentur, ledi flra- 
ti,caeteraeque operae praeflitae quoto pretio con.fient hof- 
pitibus:fi exhauriant eos,et exinaniant, an mediocri jufloq; 
quaeftu contenti fint accipientes hofpites in diverforia. At- 
que cum haec ille per fe requirat facpifsitne,tu occulte mit- 
tit homines fine virgisjfinefafcibus , ncintcrnofcantur.ur 
de vicinis, aut de hofpitibus percontentur : cum diverforiu 
plenum intueatur hofpiiibus,et fi quod tempus fit, illud efle 
videt potifsimum hofpites fpoliandi non alienum. Ide mit- 
tit fuos adminiflros in angiportus, in porticus publicas , in 
fuburbia,ut vagos atque folutos,pidis foliis,aut aliis deten- 
tos 


7 liber ?R IMVS. 7 

tos ludis diebus profertis, in carcerem comprehenfos tra- 
hant. Eidem quantaepraetori , quamque maximae curae fuit 
femper, ut alvei dedomibustollercnturcoUuforiimt mulie- 
res profligatae meretricio more viventes ejiciantur de civi- 
tatibus: ut fuppliciis improbos afficiat, defendat ac tuea- 
tur bonos, vitiahominum atque fraudes vinculis , igno- 
lUiniis, exfiliis, verberibus, morte coerceat. Manus fu - 
rum abftinet ab alienis domibus, non rapinae, non furta 
audiuntur, non dlfsidia, nonrixae,nonfaciftora, noncae-’ 
des. Vnus prcfedlo Praetor , a fuis adjutus adminiftris » 
atque hi a fateliitibus adeo navant operam Reip. ut flatus- 
civitatiseonflitutus, ac legibus temperatus in otio, ac pace' 
confervetur. ; t- o 


ab EFFICIENTIBVS CONS. 

cientiaevis. 

(?) 



^VlD ME ab Audio virtutis conaris abdu- 
y 2 w^\>|^cere,quam unice colo, quod ilia fcrupulis ora- 
r\ '''^'nibus,quimeumanirouraangebant,ecftimu- 
^^labant,liberat,etfacit,ut pacato ilm,atq;quie* 

i(jJtoanimo,{ivedorai,fiveffiris fim,autprandeS'' 

vel coenem,velcum meis aequalibus colloquar, aut mecum 
folus agam.five cubitum eam,auc expergifcar (omno fatia-'^ 
tus,aut furgam , et me in aliquot partes civitatis conferam? 
Quaecunque fuerint terapor3,pacata , et tranquilla , turbu- 
lenta, et concitata:cura coelum ferenum eft, atque laetum, 
aut cum nebulofum, et caliginofum , ut noflera tenebris 
fuis terraru fedibus obducere velle videatur; (i tonitrus exfi~ 
flant qiufl ruetis aetheris fragpre,aut non multo audito cre- 

A 4 pi 



s demonstrationis 

piru;G fulmina cccidiffe dicantur, et illorum idlu, terrae ta- 
diae fui&,pcrcuf!a loca plurima, deflagralTc nonnullus ho» 
mo ; nihil me angunt haec , neque folicitum habent. Quid 
cura morbos lethalcs gigni , pervadere peftilentiara civita- 
tcm,et tolli de medio millia mortalium audimusiMinus illa 
me movet confcium Confcientiac,quac nullo peccati mor- 
fu cruciatur. Arbitror in Dei gtatia mepofituelTe , atque fi 
decederem hoc ipfo tempore , raecura praeclare fuiffe adii: 
qui vocarer ad caelorum fcdes,et domicilia beatorum. Cum 
alios pallere, cum albere video,cum totis artubus, atque me- 
bris contreraifccre,quaerere latebras ad fe abdedo s,aut lal- 
tcro in cubicula fe recipere fugietes lucem, celebritatemque 
mortalium,c6cludere fores, feneflras, rimulas infercire ora- 
nes,per quas fulgura fefe inferunt, occludere linteorum, aut 
tabularum oppolitu,aut obtrudedo,qu3e fors ,auc cafus de- 
derit, raagislaetusfum, et hilarisiqui nihil illis commovear 
caeli perturbationibus,non auditione tonitrus, non fulguris 
ardore,nonfulminis accepta ftrage.Me magis in publicura 
do,accurro in feneflras, fpefto aquarum vira, et tempeflates 
gaudens ac geftiensmeque minus laete fulgura intueor, qua 
lucernas ardentes. Qiiid pluralfi cadantante oculos fulmina, 
tam forti fum,ec conflanti animo, atque eram antea, cu cae- 
lum tranquillum erat, atque ferenu. Quid confcietia valeat, 
tunc intelligo maxime, cum alii corporibus, et animis cadat, 
ct ego vix apud meprac laetitia (Im in tanto, taroque ingen- 
ti reliquorum terrore mortalium. Non timet animushomi-l 
ris,qui eftin Dei fummi praepotetifque gratia . poenam an- 
te oculos verfariputant,quifuis fccleribus Numen divinum 
violaruntijam in fe ipfos peflilentiam invadere, jam etiam 
mortis interventu repetino fe praeoccupatos putant , fufpi ■ 
ccre non audent homines miferandi caelum : atque exhor- 
tentflrepiius,ct fragores omnes.Cu videt fulgura, magis a- 
nimis contremifcunt.et corporibus, quodin fe fulme jaftu- 
rara elTe Majcflatem Dci metuunt : quem ab hinc tot annos 



\ _ tIB'ER PRIMVS: 9 

libidinibus, ftupris,et impuricatibus carnis ofFenderuht . Sed 
quid ego commemoro pravae confeientiae morfus gravio - 
reSjCuni minimos firepitus muris, cum auram leniter flante, 
•cum motus foliorum in arboribusflaiu ventorum minimo 
exfiflcntes exhorreant ', et jam jam adeffe gladium divinae 
lufticiae timeant adtauCronem in vifeera fceleratorum infi- 
gendum? N odes equidem,atque totos dies eorum exedun- 
tur animi mortis memoria mentem praeoccupante, damna- 
torum fuppliciis verrantibuS in animo , poenae timore, quo 
afficerentur,G peccato capitali conftridi decederent . Videt 
fane,fi mors illos id temporis opprcfsiflet fe deturbandos ift 
'inferorum regiones , et in omnem faeculorum aeternitatem 
flammarum perpetuis ardoribus Conffagraruros,reliquifque 
poenis afficiendos:quae impiis apud inferorum fedes praepa- 
ratae fmt in perpetuu. Ita vivunt denique, ut anima vix du- 
cere de caelo queant : nunquam enim angor confeientiae 
eos finit refpirare,nuquam acquiefeere. Pondus Aetna gra*- 
vius fc fuftinere arbitrantur : quod a fenullo modo valeant 
amovere. '5 

PROGRESSVS VIRI DOCTI, EX ■ 

efficientibus. 

S Ed quidmiror virum huc dodifsimum tatura eXCelluif- 
fecaetcris,cam ad litterarum ftudium plurima ei fuerint 
inci taftiert toTnam ipTe ab adotefeentia , tam egregia fuit in- 
dole, Gc aludo abllradus , et a caeteris obledamentis , quae 
'mentem alitterarum fludiis abducunt,et eo deftedunb ut fe 
perditum eant boni faepejuvenes ingeniis maximis praedi- 
tiiut adlitteras tua naturali propefioneferretur.Verfare igi- 
tur libros , dcfcribercdeleda quaeque de bonis audonbus, 
multa commentari fecum, plura mandare litteris , audire li- 
benter de re litteraria difputanteSjhos a'rgumentantes,alios 
rtfpondfntes,ct ob)icient(:s,ct,viGi£sim diluentes spofl mtil- 
' B tum 



xo demonstrationis 

tum tempus a libris divelli non poffe, inhaerere magnam 
partem noiSis.furgere ante diluculum duas horas, et totum 
fe tradere Audio librorum . Atque cu multa mandaret me- 
moriae, multareferrettn codice,nihilDnqua legebar, quod 
non in memoria penitus infideretad opportuna tempera. 
Parentibus tantae fuit curae conatus illius, et bonos impetus 
provehendi, nunquam ut magis folidum gaudium gavifi vi 
derentur,quam cum hunc litteris dantem opera audiebant, 
et Gc arripentera avide , ut jucunditas fua , deliciacque fuif- 
fent librorum multa fupellex,et clarifsiroorum, ei doflifsi- 
morum ausiorum , quae quotidie foras dabantur,typis ex- 
cuffa raonimenta . Quamobrero paedagogum de fcientifsi- 
mis,et de optimis academiae magrAris, magna mercede pro- 
poGta quaeCerunt,qui deduceret eum in fcholas , atque do- 
mum ab fcholis reduceret, nunqua ab illius latere difcedens, 
femper cu illo repetes, quae puer audierat a praeceptoribus; 
ne permitteret aliorum puerorum ingeniis improbis,ec mo- 
ribus nefariis depravari. In illo omnes cogitationespoGtae 
erant ad augendum magis puerurp,et utriufque paretis Au- 
dia conferebantur. Adjuvat pueri conatus , etinduAria Ao- 
rentifsima bonarum artium parens, et omnium difeipiinarit 
ofGcina,locuplecii'siraa ComplutenGs Academia: qui locus, 
opportunus litteris, er quibufcuque difciplinis percipiendis 
fegetem uberem.etcopiofam fuppeditabat.Praeceptores de 
Celeberrima orbis terrarum parente exquiGti , cum videret 
tam bonu adolcfGefltem,ta egregia indoie, et ingenio prae- 
ditUjillu incitabant, privatim, atque publice, tribuendo plus 
teporis hujus progrefsionibusiatque illu inAaramabant ip^ 
As in gymnafiiSjin media fchoIaAicoru corona, ut in coepto 
litterarii Itinere pergeret. Cufpem,qua de ilio habebat om- 
nes, alere fua dodlrma praeceptores omni m odo Auderet, ille 
Audio,laborib.’,vigiiiis auxit, atque adeo poAea publicis ar- 
tiu , et facrae theologiae difputationibus luperavit.Itaq- cit 
SMgnafpem attuhffet fuaru progrefsionu univerfaeacader 

ipUfi: 


eiberprimvs. tt 

miae, vigilare no definebat,mukuq; defDdare,nullu ut otio- 
funj,ac tranquillu fpiritum doceret. Media de nofte praele- 
ftiones auditae, cu fcbolafticiis eiret,et argumencii in clafTe 
j)oncndu,et pafsim oblatae difficultates, et involucra quae- 
llionu excitabant, et ad opera litteris danda de lefto furgere . 
niliil byemis afperitate, nihil caloris moleflias curate copel* 
lebant.Cum tatne accefsiflcnt tepora examinis, atque licen- 
tiae lauream c6fequendi,cu tnagiflri,cu doftoris honorem 
adipifcendi praeftitutus terminus, copleftens animo fuo ha- 
bita opinione, (pem excitata, concurfumadaudiendS illura 
refpodente de rebus arduis atque difficiliimis,et in hoc mu- 
nere nccefsitaceimpoGta condifcipulosfuperandijCu honos 
ageretur, curo gloria maxima, cu Ipes reliquae vitae pende- 
ret, ex hiscertamiiiibus,ex honoru gradu in publicis renun- 
ciationibus confequuto,an illum quieto potuiffe exiftima- 
tis animo confiftere?fomnum capere jucundifsimum ? cum 
fcholafticis commorari fuis in conventicuIis?ufitatosa prae 
leftionibus contuliffefermones homine avidu honoris , ap- 
petentem primae laureae,et ad illam tanta corporis,ct animi 
contentione properantemlErant alii (limuli no mediocres, 
alia profeflo adokfcenti calcaria non leviora , quibus pro- 
ceflus faciebat magis, quam curru quadrigarum vedus . Illa 
fuerunt mater fpedlatifsiraa foemina , forores aliquot orna- 
tifaimae,et jam maturae viro, quae biennio ante patre mor- 
tuu fpcfratis illius reliqua folum pendebant , et in illum af- 
cenfurum ad honores raaximos,ad florentem fortunam in- 
tuebantunut eas omni reliquo deflitutas auxilio partim ia 
matrimonium ccllocaret,partim in coenobium monialium 
cooptandascuraret ldque ut fperaret, faciebat patruus C6- 
filiarius Regius, qui gratia plurimu apud Rcgiafn Majefta- 
tem,€t apud Principes rc'grn,non aucloritatc minore valens, 
de nepotis ingenio , de litteris, de exfpeftationc docens 
fpem magis injedani ctiftorum animis adauxerat . Qiiod fi 
ad hocluccrarura lludium virtutem adjungimus, et aviii- 

B a is 


rt DEMONSTRATIONIS 
isomnibus abftraftum,cuniSis virtutibus deditum , virtu- 
tis cuftodcm, exemplar honeftatis , lumen integritatis cua- 
dis academiae tatae fcholafticis elucens, Qngulis hebdoma- 
dis expiantem confcientiam,accedetem adfacram fynaxim 
c'otemplamur,quis acriores ftiimdos , et calcaria fibi unqua 
de fcholafticorum numero maximo adlitteratu curfumco- 
£ciendu fubdita fuifle numembitl 

A FORMA, VIRTVTIS DIGNITAS,' 

V irtus a veteribus ledifsima fingebatur , et ornatifsim*i 
foemina, forma ac figura fpeftatifsima, Solis fplcndore 
clarior , naturali rubore , nullo fuco, neque pigmentis af- 
perfa commentitiis , dignitate oris, et honcftate fingulari,ta* 
lari palla, multis diftinda gemmis. Illa vero fcdebat in lolio,.. 
Regali Majeftate vifeada,dia<Iema gerensin capite, multarii 
fulgore margaritarum illuil:ratum,in manu fcepiru ex auro 
punfiifflo faftum.Quaecum mortem iiifra pedes pofita ha-. 
beret,de genere hominum univerfo,triumphantem,tom fa- 
ciem, et oculos tollebat in caeluratquibus fublatis, et intetis 
acerrime, caelum ipfum, atque ipfius eximiam , et iUuftrem. 
claritatem intuebatur- 

EX eadem FORMA, FACIES 
• Cupidinis- 


D 


^busaflenfum cohibere fuum;fi Cupidinis forma a ve- 
teribus ficta afpcxerint.Is filius impurae Veneris, impurus, 
et irapudes fingebatur,fertis coronatus rofeis,fpoliatus ve- 
ftibus,ab humero pennis utroque pendentibus , et alatis ctia 
pedibiis,obtutam oculorum taenia tegente , ne partem ulla 
lucis afpiceret.Huic ebrietas,fopor,otiu, luxuries praeibati-. 
ciECuniiflebantrixac,fimulcates,pdia,probra,dcdccora. At- 

tJUfl: 


LIBER PRIMVS. ^ I, 

que in dextra arcum ille gerebat intentum, et adduftu , que 
fagiteis de pharetra depromtis, cum. contendifTet, colline- 
ans pafsira feriebat multitudinem innumerabilem virorum^ 
atque mulieru, nefariis arooribusdeflagrantem, atque ut ex 
fuperioribus afpexiftis, apertam corporum, et animoru per- 
niciem cum fuarum fpoliatione formn3rum,cu multo pro- 
bro et dedecore Cbi ipGspafsim afeifeentem. 

A materi A, FENESTRAE SPE- 

culares. 

H Ae fenellrae fpeculares fiint,ex fulgentifsimis fadlae vi- 
treis fpeculis,atque pellucentibusiut in averGs , adver- 
Gfque fpeculis formae videatur, et appareant efSiftae, atque 
Zonulis plumbeis redlis, atque tranfverGs laboratae prae- 
bentibus feneGrarum fpeciem parvularum, in ferreis lingu- 
lae infertae clathris,aut orbibuS.Piftae funt,et polita.e mul- 
tis venuGis imaginibus, opere vario laboratis ornatae. 

ab EADEM MAT£RIA,PALATIVM. 

P Alatium ift ud quadratum, non minus materia fua,qn3m 
forma fpeciofum cft.Patictes ex vivo lapide faSi funt, 
atque tranGtus,per quem ad illud ingredimur , ex lateribus, 
Malacitanis. Idem parietes opere teftorio laborati , emble- 
matibus multis, et incifuris ex cbore, atque lafpide pretiofot- 
atque pars media parietum pavimento propinquior teffel- 
!is nitet vario opere fa61is,atque nitentibus clarifsime.Pavi- 
metum totum eft ex lapide politifsimo,Hon minore diftin- 
ftum varietate tefTellarumite&u ex incorrupta cedro,et au- 
ratorum obdudlum 3 trabibus ab imo in alterum parietem 
projeiS js,€t deauratis longitudine, latitttdineque Zonarum 
niirabiliiprocercs vero trabium exmrdinc ftfo, quibus tedn 
fuftcntatur,vaiii5 colorum afpetfi pigmentis : et medii funt 

B j auri 



M DFMOSTR ATIONIS 

auri fplerdore collucentes. Atque nequid deeffet ex omftj 
fere materia pretiofa ad iftius palatii ornatura, tegulae bitu- 
mine vario oblitae dirtingu:bantur:tubi vero in utroque te- 
fli cornu ex ferro, ac plumbo fadli vim, etmultitudinem a- 
quarum hycmali ternpore,cum plurimae aquae exftitiflent, 
praecipitem dejiciebat in impluvium: quae doliis fi&libus 
excipiebantur utrique canali fuppolitis adaquaro pluviam, 
et per aliquot anni tempora continendam :et quoticscun- 
queeara Domini bibere voluiflent , in proratuario confer-i 
Vandatn. 

EX FINE .M. ANTONII AD 

Caefarera concio. 

gC '^^JVo Marce Antoni C.Caefareoccifotua verba? 
S ^ feditiofa temere cocitata cocio? quo prolata 

92 ^populo, cruentata veftisfpedabat? quid agebas? 

quid moliebaris?nifiui Remp. oppreflam Caefa> 
ris dominatu, et Brutorum virtute, tyranniis imperio libe- 
ratam infervitutera iterum redigeres?Cum mortem lamen- 
tabaris, et aifeiSus movebas miferabiles,cum oftendebas ve- 
llem fanguine llillantem,non id agebas,ut populus dominii 
tui firailem, impurum, et latronem hominem.praedari folitii 
in Rcp. vellet,ac depofeeree , et cogeret patriae liberatore* 
parcim exire ccivitate,partim fc dare in tenebras, partim oc 
cupare Capitolium, partim in exliliu proficifei, patria caren 
tes fua,ca orbatos civitate, a qua jugum fervile dejecerant? 
non id vifus es agere, ut cogeres fugere multitudinem ad ar- 
ma, arripere lapides, glebas jacere, quaefibi tela venirent in 
manus, projicere in patriae defenfores,ufque eo perfequi,quo 
ad illi , foribus oppilatis , multorum impetum retardaflent? 
Quoniam vero Bruti in Capitolium fe receperunt, non cru- 
delitas, et nefaria dominandi libido tuae orationi nervos, vi- 
resque conferebat, ut armati Capitolium obfideret?ut admo 
V erent fcalas? ut arcem fcanderet ? ut captos ad morte Bru - 

tos 



LIBER FRIMVS. _ _ rj 

tbs traherent ? aut illorum fe contaminarent internecione, 
qui fervitutera a patna depulerant? Cum cadarer Caefaris 
vuIneribuSjCt caeli volucribus , vel ut melius dicam , Cani- 
bus lacerandum, difeerpendumque deberet exponi , non eo 
fe conferebat oratio, ut in Campo Martio pyram multitudo 
exftrueret in altitudinem infinitamlut flerneret ledlum in- 
tra aedem faflam coDtentum?uc proponeret imaginemVe- 
neris?ut fufpendetet tropliaealut Aquilam Argentea in cel- 
fiorem locum cfferrec?facra faceret, et tribueret omnes di- 
vinos honores patriae tyranno deteflabili ? no eo conjcciftl 
multitudinem, ut buflutn homines audaces, fceleratique fa- 
cerent, qui infcpultam fepulturatn prius effecerant , et ere- 
xerant columnam patriae everfori deteftandam ? clamabatj 
(d!cebas)fanguis,vind;ftamque de teterrirais percuflbribus 
efflagitabat • Quid volebas,niG ut ferviret magis patria? et 
tibi uni, quae domina gentiu erat,ancillareturAuas expleret 
nefarias libidines? neque fe tam fortes praedaret filii fui, qua 
inviftos praebuerunt.cum Superbos illi Reges, per vira , et 
crudelitatem dominantes, fuis non modo Regiis aedibus, ar- 
ce fede Regum celCfsima,fedRegio dominatu fortiter de- 
pulerunt? 

EX EODEM FINRSACRIFICIVM 

rei divinae tradandum- 


facerdotesin facrificio rei divinae memork 
V^f-^^jcomplederentur , quae Mater Ecclefia vultt 
S quod praecepit Aflertot humani genetis, cu 
3 coenam cum fuis fociis,et comitibus conce- 
lebraret.cteifdem efcam largiretur Corporis 
Iui fandtiisimi,qttOS voluit recordari vita illius fandifsim^ 
laborum maximorum toleratiam, cruciatus Pafsioriis acer- 
bifsiraos, atque adeo mortis indigrdtatem. Crucis acerbi- 
Utem,quani multi aliter, atque fiC!ani,faccrent rem di vina? 

® 4 «inaa 



IS DEMONSTRATIONIS^ 2' 

quinta demifsione.quancaque religione accederet ad aram? 
llli lacry mas prae fcnfu maximo tenere non potuiffent, et 
praefentes facro afficerentur eode fenfu,quofacerdotesaf. 
feftos viderent; neque fe componerent folum ad modeftia 
et ad facrificium fumma attentione audiedum , fed in eafde, 
quas faqerdotes fundunt, lacry mas adducerentur auditores. 
Non profefto,quod incuria multoru accidit quotidie pref- 
byterorura,evenire videremus, ut cum multi interfint facro, 
corporibus magis,quam animis videantur adeffe. No idem 
ipfi facrum breve femper appeterent, breve facrum depof- 
cerent, illas adirent ecclelias.ubi brevius vident fieri rem di- 
vinam:quodque facrum amplius feraihora non durat , fettii 
horam vero raro explet, longifsimum non putarent. Nd ip- 
fi annum commoratum fuiffe presbyterum jactitarent, ne- 
que diditaretifti homines huncfefacerdotein animo con- 
ditum habituros fuilTe,fimul et fatis cognitum , ut fugiant 
prodeuntem adfacrificandum, neque illius facro unqua in- 
terfint. Hunc igitur finem mente defixum facerdos habear, 
utmemoria virgarum, recordatione fpinarum , et reliquotu 
Chriftilefu cruciatuum frudfus capiat tanto facrificio dig- 
nifsimos. Atque in illum fpedlet, quo cum loquetur ,■ querri 
de caelorum fedibus verbis ipfius confecrationis trahet in 
haec terrarum f6la;que fuismdignifsirais tenebit manibus, 
quem fpecfabit oculis fidei,quera hofpkio accipiet, et in a* 
nimi fui domicilio collocabit:qui Deus efl Ppifex,et Archi 
teftus hujus,qaam afpicimus , pulcerrimae magnificehtiMf 
maeq; fabricae caelorum. In huc cu facerdos afpiciat , et fe 
abjiciet, ac profternet ad tantam Domini Majeftatem,in vec 
niiculi morem fe contrahet, animo colliget, et quantum in fc 
erit, indignitatem fuam anguftabit,contrahetque,.anguftata 
videns, et coarftatam exiguis Hofliae finibus Cclfnate fera- 
piterni Numinis infinitamiqtiam neque caeloru, neque ter- 
rarum fpatiislongifsimisjlatifsimifque.contineri pdfTe fei- 
mus. 

DE 



LIBER PRIMVS. 


D E F I N E -B O N I S AC E R D O T IS ^ 

in faciendo fiwjro.? 

E Quidera cumfacicntetnfacrutnBomim aliquem , atque 
pcffeftum facerdoteafpicia,atqucritaSi ec caerimonias 
facri accurate fervantem , clare diftiitftequc legentem , non 
deglutientem verba, non properanlena.,.non, acederantero ^ 
tanta cum modeftia,fumma cu tsligtonciomni flatu, utriufr 
que genu flexione,con verfione oris ad; popuium,otnni mo- 
tu corporis facerdotis dignitati confentaoeo, et faerificii, 
quodfecitjCeliitate dtgnifsimo, credo ego Cpedare vitii per- 
Kiftumin Deumimmortalcm,intati Domini Majeflatem, 
in faerificii celfitate,iTi Chrifti lefu cruciatus accrbifsimos, 
in verbera, in fpinas , atque denique in mortem pro genere 
hominum toleratam . C^aecemensianiino profpicit plane 
id, quod videt, qua religione fit aequum , et oporteat fieri re 
divinam- 


EFFECTA VIRT VTIS. 


Vae clariora ligna dari poffunt, et argumenta quaeri 
J I certiora virtutis ad luam praeftantiam, et amplitudi- 
^ f ntm’eommendandam,quampropriu.iftudcflc vir- 
tutis, et id fuis cdparatu afsidua conflantique exercitatio, 
ne cultoribus, ut, qua multis modis, et rationibus a Deo pro. 
vifumeffetjuflisiignorarenemo queat? Quanvis equidem 
Deus univcrfeconfulat hominum generi, praecipuam tamc 
habet bonotam curam, quos in fuis oculis, in fuo ore fert, in 
magnis habet deliciis, cu eis feobleftat, robore divino mu- 
nit, ferfauxitium in periculis, malis eminetibus ciripit,a(fliOf 
ires illorum dirigit, et confert adanimoramfalnCem, vitam 
ad multos annos perducitjpropagat genus, et familiam illu- 
flriorem reddit indies, afficit gratia Spiritus caeleflis, et pan- 

C ti 


i8 demonstrationis 

ticipes facit quodammodo naturae divinae, idefl,bonitatisi 
fandin3oniae,thtcgcitatis,et prafcftantiac caetoru,qua exsuit 
homo humilitatem, et indigni^at.em ab Adami (iirpe trafla 
et acceptam, atque participat fanftimoniaro, et nobilitatem 
divinam fpoliatione fui ipCus hanorificeh t ifsimam Chrifti 
lefu perfonamfufdpiens. Hanc confequuntur dona, ac mu- 
nera Spiritus cjufdem caeleftis, cultus pretiofifsimus diyina 
rura virtutum, claritas fplcndoris actctnind eft enim homi-, 
nem indui veftibus immortalitatis, ornari caput- ejufdc dia- 
demate fulgenti , collum’ torque circundari fpcciofifsimo- 
Quid quod facilem homine reddit ad omnes virtutis atSio- 
nes,et munia fufcipiendajtit queat pedibus calcare Dacmo- 
ncm,riOn horrere paratas inGdias,et ut imelligat verba,fa£la 
cogitationes gratas ac perjucundas effcDeo iinmortali?ccr- 
nit ille filiura le Dei dici,et haberi jure adoptionis, atque ob 
eam caufam haerede regni caelorum efle, in Sanftorum or- 
dinem aferibi, et poftexceffum vitae illum jus habere adeu- 
di caclefle haereditatd Ne tantu aute boni definatadipifci, 
videt plane ad omne virtutis aftione indies effici fe magis. 
promtum,et habilem, planum magis,et expeditum iter fie- 
ri catlorura,)ugum facile toleratu, fuaviufque virtutis, me- 
lem illuftrari divinorum clariore luce radiorum, inflamma- 
ri accendiqae voluntatem,memoriam rerum innumerabi- 
lium in animo compr chenfarum contineri,ne, fc effundanty 
et animum,volutaiemque perturbenqarbitrium excitari-li- 
herum ad beneagendum,cogitanduinque,appetifus omnCs 
cogi ad parendum obtcmperar.dumqueratk)ni,ac ne per- 
turbationes depravatae appetitucarnis incitatae violenter 
invadant arcem animi,deque tuo ftatu homine virtutis cul- 
torem dejiciat , quali cuftodcs occludere turbulentis hifee* 
et temerariis afreflionibus aditum omnem virtuti- cootra- 
riis,ei inffftis. Itaque cernimus ab excurfionjbus honorisj 
dciriifsione,abappt.titu carnis,caftitatf,abingluv,ie ventris,, 
temperatia protegi dtfendique mortak',3tque graliac hof- 


• tlBERPRlMVS; t9 

pitio magnifico, ecliberaliDeuni immortalem exceptum in 
animo fede habere, ut gubernatore, Duce, parete, Rege prae« 
fidentem divino cu imperio, et majeftatc caelcfti . lam vero 
quanta ell; fapicntiae magnitudoiquanta lucis divinae clari- 
tas, quae caftis,et integris mentibus notitia rerum accedente 
caeleftiu oboritur, ut arcana Fidei:reccdita,et abftrufamagij 
explorata habeant,et illoru pulcritudine,et covenientia ad- 
mirabiliter rationi,natnraeque congruente intclligantilndb 
confiliu eft illis plenu prudentiae, quo faepeindiget morta- 
les, neque ex re,ncque ex tepore facile capi poteftiquo abun- 
dant fandi bomines in dubiis 'irebus ad tollenda dubitatio- 
ne. Ab his errores erepti, opiniones pravae depulfae, nullae 
felidae dubitationes, cvulfi fcrupuli, tenebrae difjeifi:ae,perf- 
peda vcrii3s,lux allata,omnis modus cognofcedtvdi reper 
tus ell, et adhibitus. Ia vero fuavitates animoru, divini mo- 
tus, jucunditates, voluptatefquc perceptae maximae, caeleR 
telquejquibus dies nodefque cum fuis in precibus , in com- 
mentationibus ufitatis perfunduntur, cu eo ufque omne ac- 
cipiant confdlatione/piritusiut perferre vix polle videatur, 
neque eas dari fibi abundantius faepe optent prae magnitua 
dincdulcedinis,etfuavitatis infinitae, quae cu demulcet fen- 
fus omneSjdelinit animos,adhibet v oiuptatcs folidas , et ab- 
ftrahit ab humanis, ad cacleflia omnino c6vcrtit,quotqua- 
taeque funtlMinima harum jucunditatum particula pundo 
haufta teporis omnibus facculi voluptatibus praeilat.Qua- 
ta etiam quieseft,etpax animorumdranquillitas, etjucun- 
ditasconfeietiae? atque in mediis Caeli perturbationibus, in 
crebro tonitru,atque fulgure, in jadu fulminu horrifico , in 
peftiletia faeviente crudclifsirae,in fltage , interituque mor- 
taliu maximo bonos animis quietis, atque pacatisefle, et ni- 
hil eoru,quae homines horrere videtur, metuere, quanta ha- 
bet laudcm,et admirationem r Quanta bonis fpes eft.in cae- 
loruafccdediregioncs,et in pcrpctuii pod illius vitae excef- 
fu,vita immortalis Dei afpedu perfrueddtatu fpei habet ad 

C 2 gau- 


•0 DEMONSTRATIONIS 

gaitdiatcatorum,c|uair.uin acceperunt de divina miferlcor* 
dia,dcque fingulari fuo in virtutem amore tcftimomu. Que- 
madmodum quoque illorum preces in tribunali celfifsiino 
fempicernae Majelilath exaudiuntur, et a,d itloiu voluntate 
expediuntuTpoftulationes,qui poflukth indies refpondet, 
eventustaccpttbusnobis tcftanturi Horum precibus con-^ 
fervamurorones,,nonoppnraimurproptcr flagitia noftraa 
Wajeilacc di vina,rcs noftrae fecundos exitus habent , diram 
a capitibus noftris pcfleni avertimus. Atque illi funt noftti 
ftmus, noftrae fortunae primu fetuper, atque commune per- 
fugium. Atque cura adveria. bonis eveniuntsCum: naufragia 
fortunarum, iafturahonorisjorbitasfiliorumjparcnluj, pro- 
bra, et ignominiae ab improbis illaiae,quanto robore, atque 
magnitudine animorum perferunturiquam non libentibus 
folum,fedlaetantibus animis perfctunt,et graviores contu- 
melias injuriafque quafcunque perpeti concupifeunt? Id te- 
poris fcm filiorum numero deledoru habitosa Deo ducur* 
et fuimemoriam praedaram tantum Dominum habere pu- 
tant, et fingulatcm ,cam illos in hos conjicit fluftus , atque 
tempeftates.-ut quemadmodum igne aurum , et adeundis pe- 
lic.uhs famuli in Deum egregie, fidelis fortitudo fp>e<ftetur„ 
Ac nequis putet in aliam vitafo]umfpe(ftare beneficia,quae: 
Deu.s. immortalis in bonos viros cotulit.agri iftorum qua- 
to, uberiores fruftus fcruntiquam fecunda vehuntur faepiue 
fortuna eorundem resi quemadinodura illorum- precibus 
ferti!itasagrorum,ubertas frugum, et annuireliqui frudlus; 
referri debent acccpti,li:terar.um facrarum monimenta te- 
ftantur.Illisnonopi tuntihus,ncquefenticr, cibus amplifica- 
tur patrimonium,e.taugetur opes, atque fortunae maximae*. 
Quid tandem ad bonorum felicitatem reftat,nifi ut in mor- 
tis anguftis ,. im minente profeftione fua,non, minus parati 
fint devita decedcre,qua.xum aliquo proficifeuntur .homi-. 
nes hujufcc faeculi,ubi melius fibi fit, atque felicius , ad ho- 
D.orei capiundos,;et ad habendos. Tuagtftraius lionorificos- 

Las- 


LIBER PRIMVS- 21 

Laeti funt nuntio moriendi dato,tanquam magno quodam, 
rnira^idoque bono. Id temporis Caelites, quorii in vita flu- 
diofi fuerunt , Angelum CuRode, Virginem Mariam, quam 
a pueritia pie fandeque coluerunt, adfuturam fibi fpcrant,et 
patrocinio fuo defenfuram apud Filium manfuetiisimum,ac 
que ChriRum lelum aeterno Patri non merita folum admi- 
niftri fui,fed plagas toto corpore fplendentes oRefurum ef- 
fc, ad hominis iftius animum in caelorum fedes evehendu, 
inque beatorum militum coctus gloria im mortali perfruen- 
tes referedura . Has praerogativae funt,ct immunitates vi- 
tae, faniRita!is,virtutum,quibus de bonorum dignitate fatis 
inter omnes conflare cernimustut ad illam jR tantorum vo- 
lumus participes efle bonorum,dignitatem,cel(itateque da- 
rifsimam enitamur, atque contcndamus- 

EFFECTALlTTERATIHOMINIS. 

M Agno fatis indicio funt frudus litterarum, cu videa- 
mus tanto fuffragatorunumero delatam huic homir 
nifudfecathedram.Cumantea primum ille in publicis re- 
nuntiationibus locum obtinuiflet, atque magno audiricon- 
curfufcholaRicortt, inaudi taque multitudine fuura magis, 
quam aliorum gyannafiacomplerijexfpcdari tempus ingre- 
diediabfcholaflicisduas horas antevideamustdum quifqus 
praeire contendit ad locum occupadum, omnes conftridos 
compreirofqueconfidere,tantum dodorem praelegentem, 
et explicantem facra myRcria audite libeter , et ex lUius ore 
pendentes/uromum elTefilentiurajfummam aitentione,om • 
nes corponbus,et animis intentis nullu praetermittere ver- 
bum, omnia excipeie,in papyraceos referre codices, fadari 
tota aCidemia,eE omniu maxime celebrari feriptatanxi do- 
doris, laudari a viris dodifsimiSjpraeferri caeteris,quae funt 
defimih materia praskda, publicis in gymnafiis , didataq- 
<k iuggefli5,n:.agni cmijeRtirifbras tn aiias-acad-nvUs,cfda.- 


21 DEMONSTRATIONIS 

gitaia a virisdoftifsirais, atque magna raerccde fcriptorei 
haberi in acadetnia,qu i celeriter defcribant , quae fuerit in- 
terpretatus tantus ifte doftor,et ad illos mittant, ubicunque 
locoru fient, egregie, fidclitcrque tranfetipta, probe fciamus. 
Quae cu itafint, nullu neque de recentioribus, neque de an 
tiquis patribus cum tanto dodtore contedere, atque ita om- 
nibus fama illum ac nominis celebritate praeftare, fatis haec 
argumento elTe debent. 

A similitvdine, ANIMVS, TEM- 

pium efl; Spiritus Sanfti. 

L Oquarcum animo, quem teplumSanfti Spiritus Pau- 
lus appellat. Quod ut melius intelligaus,templu e[l mi- 
hi dcfcribendumpulcerrimura,et magnificentifsimum: cu- 
jus parietes auro multo convefiiti funt, et illud multis un- 
dique circundatum facellis,in quorum maximo facrariu eft 
AfTertoris lefu, auri fplendore clarifsimum,atque lampades 
accenfae diesnoiSefque faccllum ipfum illuilrant.In hoc te- 
plo conciones habentur,facra fiunt,pteces diuinae concinu- 
tur , denique Majeftas colitur fempiterni Dei : quo de cum 
agimus,in quo. cum fumus, cu obfervatiafurama,cu fumma 
religione loqui debemus, et in illo cafl:e,iategrequeverfar), 
nihil aliud ntfi de Deoagentes,et Numen tantum colentes, 
et fufpicientesfinquofermones habere facculi,res quidem in 
ufus humanos conferre fcelus eft , et factilegium omni fup- 
plicio vindicandum. Ad iftius Gmilitudinem templi fingere 
debet homo fuum animum, et faniftifsime religioCfsime-- 
que formare: qui fit illuftri gratiae pulcritudine ornatus , 
multis virtutum ornamentis praeditus;in quo virtutes om- 
nes federa , «domicilium fuum habeant, neque excludan- 
tur unquam vitiorum agminibus aditum obftruentibus : 
Deus vero maxime praefentia fui Numinisdecoret,fplen- 
dore claritatis a tanta Majeftate profefto Sole clarius il- 


LIBER PRIMVS. , ; ^ M 

lallret. Nullae rerum humanarum voces, nulli flreprtus,ne- 
que tumultus faeculi iplis.in animi penetralibus audiantu r » 
Abeant vitia, fccedatlibidines, excedat Daemon cum fuis ad 
inferos fatellitibus : nihil hic homo audeat, nihil moliatur 
unquam contra Majeftatem fcropiterni Numinis. Non au- 
res Sirenum cantibus, non oculis inanitati faeculi , non 
os Termonibus impuris, non denique partem ullam cor- 
poris, neque animi rebus a Dei voluntate abhorrentibus 
praebebit. Sive folus illeCt,fivc cum aliis agat, Deum 
mente compledlatur, honellatem cogitet , hanc loquatur, 
fomniet , appetat , exerceat virtutes, mortes mille patia- 
tur potius , quam fuum derelinquat ,deferatque Creatorem. 
Cum aliquot agat negotia, cum rei familiaris occupatio- 
nibus difiineatur, in mediis aftionibus, in ipfisfemper ne- 
gotiis Deum cogitet, ac loquatur . Cum aliquo mentem 
avocaverit, ad amores, et delicias faas Chriflum lefum 
eonfeftim redeat .-neque quidquam fit homini jucundius, 
quam in ore, in animo Deum gerere : corpus enim , eta- 
niraum , utrunque , totumque , Deus efflagitat : neque mi-, 
nimum vult impertiri cuiquam homini , vel rerum gene-, 
ri. Sic equidem cum ab ineptiis,et deliciis atFueric homo, 
totumque fe Deo corpore , et animo dederit , verum tem-, 
pium Paulo teftante Majellatis aeternae , dici debet , et 
haberi. 


ASIMILITVDINE, VANA HVIVSCE 
faeculi fallaxque fpecies. 

|VELLAE deleiSantur pupulis , quas vir- 
Igines Veneri quondam cum ex infantia eX- 
^celTerant , confecrabant ; quae quamquam 

j habeant fpeciem , et venuftarem- aliquam for- 

autac in habitura,atque formam puellarum ex feiluris mul-j 

C 4 tis 



*4 DEMONSTRATIONIS _ 

tislcricij.qiue nulli fiiiffcnt ului,ncqucutiIi'tati;qM3ni ver» 
ridiculae fint, et pueriles, nemo nonfanae mentis intelligit. 
Si quis in tabernas inftitorias contendens, et fecum multum 
peciiiiiarum deferens has uxori fuae , filiabus jam nubilibut 
em i{rct,re verfus autem domum clamaret de impluvio illas 
cum accurrerent ftatim,et fufpenfis, et intentis corporibus, 
et animis exfpcdlarent inaures aliquot,rauraenulas aureas, 
alia decora, et ornameta corporis, pater pupulas protulilTet,, 
efvaldepuicras, valde vcnuftas diceret ; quae nam filiarunik 
noninfanire patrem arbitraretur, qui pecunias in pupulas- 
ridiculas , et inanes contuliflet , et quibus deludere puellas* 
niagis,quam nubiles jam virgines deledarcpoffct? ideo iie 
illae dicerent, in forum contendifti pateHideo tantum pecu- 
niarum detulifli tecu in nundinas, ut haec nudinareris , quae 
nemo unqua niC infanus , ct excors nundinatus effet ? C^ac 
nam fallax,et fraudulcta mulier, quae te patrem noftrum, ct 
tantum hominem in fraudem induxit^Ita quidem faepe funt 
non minores hujufcefaeculi fraudes, et fallaciae, atque ma- 
chinationes Daemonis no minus obfcurae,quibusnos illeta 
quam puerosnullius judicii,neque mentis integrae, ludicris 
rebus,et vanis, jocans,ludenfq; infatuare no definit, et quafi 
pupulis puellas, uno pomo pueros,rubro pileo Aethiopes in- 
efeareme veram,etfolidam virtutis effigiem, lumina caele- 
flis gloriae, caelefles, et immortales Sadorumopes appeten- 
tes,adfcdes,et divina Beatorum civium domicilia omni cu 
feflinatione contendamus. Vt alia praetereamus, ipfeMudus 
aurum,quod natura fua magni pretii, et aeftiraationis eft , cc 
eximii fplendoris claritate collucens , in nummis fadis , in- 
torque pretiofifsimo,in diademate Regum,et Imperatorum 
clarifsimodemonfirat,ct objicit oculis vifendum, ut accur- 
rant,et advolent inani fpecie capti mortales . C^ld Venus? 
mulieres multo fuco, multifque pigmctis afperlas.fericoni- 
lentes otnatu,fulgenti oneratas auro, fuis blanditiis, et leno- 

ci- 


LIBEH PRIMVS: ^ tf 

tiniis allicietesad carnis impuritates opponit ! quid autem 
infitmali,quid veneni mortiferi, tegumento foris apparentis 
fucati fplcndoris occulit . Difsipant hae homines rniferos, 
ac perdunt, etmiferandum in modum detrudut adinfc-rps, 
Cii minime confiderent, quidquid infra Lunam fuent,qued 
ad Deum animos non extulerit, quah vis infigni fimulatio- 
pis fpccie tedum, totum id, quod infanifsiroorum hcnnniim 
judicio maximum videatur, futile quidem effc, atque id per- 
niciofum animistcu non conferatur ad praeilatism , et mag- 
nitudinem bonorum caeleilium. , 

A similitvdine, de conciona- 

toribus, ne ftatim in homines invehantur. 

1^'^^p^Ptimi quidem parentes , qui magnum laboa 
re capiunt ob filios fuos, ubi fciuc eosfcelero- 
O efle ac perditoE,qui colludant, qui fcortS* 

ffij,^te-®^tur,q'ji corrupti jarp , et depravati feipfos, a- 
^^^^f^liofqiieadolefcentes perditum eant, primu le- 
nitate conantur corrigere : atque ita fenfim , ac leniter illis 
verba faciunt. Equidem fi quae mJhi didla funt,vera fcirem, 
magnum in vos exemplum ftatuerem, primum compedibus 
-vinftos in obfcurum,et remotifsimum aedium angulum in- 
cluderem, ne multos dies foras exiretisiquid dies dico, men- 
fes multos, et annos profedlo, ut in tenebris, ct caligine lum- 
nia,nullam lucem afpiceretis , neque radios Solis minimos, 
per rimulas fefe inferentcsrprius tamen dederem vosfpolia- 
tos veftibus macipiis ad lafsitudinero ufque verberibus cae- 
dendos. Vos tam immania flagitia,tam turpia, detefiadaque 
facinora?61iosex me natos, meis vosmorious ,et difciplina 
inftitutos ea fccifle, quae neque diffoiuti ac perditi, nullo 
nomine, infimo genere , nullo honore feciflent.veJ propter 
infamiam, et fermones hominum? Id profefio cum fuit ad 
me delatum in animum inducere non potuirquid iit habeam 

D mo. 



iff DEMONSTRATIONIS 

modo fidem cum vos negetis, cum reflemini me patrem ,et 
matrem veflram, omnem a vobis culpam abefle . Q^od fi 
refciverim,fi quidqua veri repererim, aut vos affines fuppli- 
cio,qui culpae non elTc dicms,atqi)e adeo i uratis, proc uldu- 
bio feretis poenas.Id quifquam in bac civitate fufeepit, nifi 
turpis, et infamis homo, atque dedecorare voles genus, et fa- 
miliam fuamf Quid optime naius,etinftitutus< Non eflnili 
oblitorum fanguinis,8t parentum,ex quibus nati fuerint, qui 
fic fe otio,defidiacque dederint, ut oderint virtutem, et fuos 
praeceptoreSjfcholam frequentare nolintiubi libros audmt, 
peftem nominari putent. Credo igiturvoseflc,qui culpa nd 
vacetis folum,fed extra omnem fitisfufpicionem. Date igi- 
tur operam, fi me vultis eum efle,qnem videtis,Patre:fi mei 
cupitis dici filii, et haberi , matre nobilifsima, et matrona 
fplendidifsima natiiut non modond malefici,fcdnequecui- 
quafufpiciofipofsitis efle.Haclenus pater ad filios- Qifiver 
ba patris audierunt, et bonorum, et virtutis amantium, et o- 
pinionem,et famam apudpatrera tenere voKit,aut quia cer- 
to fciunt non ita leni futurum patrem in poflcrum animo» 
nifi fuum illi fecerint officium, refipifeut illico,ct alios mo- 
fes,aliara vitam inftituunt.Ita quidem oportet aliquido c6- 
cionatores divini verbi facere,ne diflringant gladium illico» 
et virus objurgationis evomant in viros honoratos,et prin- 
cipes civitatis, fed fe diftriduros elTe clament, et objurgatu- 
ros acerrime, fuis appellaturos nominibus, fi feirent certo, 
quodfibr dictum «ft , de perne cfatiombris, de ludis diur- 
nis, nofturnifque, de nutibus,et fignificationibus, curo innu- 
nnt,cum quid fignificant in EccleCa audientibus factu mu- 
lieribus magno eum detrimento,et offenfione virorum , «t 
mulierum-.quae vident illos aperte,tam alieno,ta plane nun- 
qua. in facru , in loci religion«ro,in Deum,qui praefens efl,et 
adell in altaris Hoflia, intento animo . Nam fi Deus emto- 
res,et venditorescolumbarum ejecit, etcxclufit de templo, 
Be pofl admonitionem publicam verbo de fuggeflu deter- 


LIBER PRIMVS, a? 

rcbit,et fc noitiinaturu efle minabitur niC Jibtibiis.et fignin- 
cationibus, aut colloquiis abilinuetintUs profedlo qui no- 
ni inatur, graviter pouet offendi, monitionibus aures patefa- 
ciens ad fe redire folet aliquando , et ultro veniens, ad pedes 
concionatoris abjeftus cum multis lacrym is venia deiido- 
rum poftulanSjfidem allringensfuam , fe nihil in pofterura; 
indignum tati religione loci, et praefentia divini Numinis, 
quod ineft, et cotinetunn Sacrario, commilTurum efle, quin 
paratum fceffe ,quam imponere poenam concionator vo- 
luerit, non fufeiperefolum, fed perferre libenter , et quidem 
infpeciante populo, quo magis defua pravitate conflet ho- 
minibus , etipfi concionatori de hominis vitam in melius 
commutandi voluntate promtifsima . Sic fufpirat , fic la- 
crymatur, tanto cum dolore, ut concionatorem adducat 
in fletum. 

A DISSIMILITVDINE.VIRTVS BO- . 
noruro oflenditur. 

a Vam difsimiles fepulchorum videntur homines efle 
probi, virtutis, et juftitiaecultoreslCum fepulchra fint 
ex marmore faCla politifsimo,aut ex alabajfro , nive candi- 
diore, extrinfecus ad fpeciem pulcerrim3,quae virorum, qai 
jacent in fepulchris abditi , fimulachris, et imaginibus or- 
nantur-. Quae vennftatem habent eximiam , et illuOrem 
afpeftum propter infignia , quibus decorantur, Ducum, 
Principum , aut facrorura Ecclefiae Praefeftorum , qui in 
hujufmodi fepulchra illati fuerunt. Si Duces fuerint, quia 
galea caput iRorum fuperflitum in bello, os, et barba buc- 
cula teguntur, corpus thorace ferreo, vel lorica lata, et 
infigri, fquamis, et annuiisfuis referta obducitur , quam 
pedioralia antecedunt, et confequuntur ocreae ferreae ad 
indumenta pedum; atque gladium a finiflra habent, a dex^ 
tra Ceam in fcpulcristeCtjfirou!atis,et fidlis ex marmo- 

D 2 re 


zZ DEMONSTRATIONIS 

re muniti (unt armis. Si Pontifex eft homo vitafuniSus,CO’ 
ronatus tiara, cum baculo Paftorali, reliquoque ornatu Pb- 
tificio fpeSatur illuflri fpecie formaque nfendus . Si deni- 
que Rex, aut Imperator, majore cu majeflate viQtur fepul- 
chrum.ct Regio fplendore collucet illuftratum.Atquecum 
haec fintad magnificentiam fepulchrorum amplifsimamttu 
latera variis pidluris,et omnibus politifsimis ornantur.Cu- 
que is foris appareat,et omnium oculis yifatur fplendoril- 
luflristpro Detim irnmortale- QMfn intus cft deforme , qua 
focdum,et liorridum,quara plentfsiinum fordium , araneo- 
runijfoetidae ac putidae carnis.quara exeft vcrmiculoru fca' 
turientium multitudo. Quod fi port annos aiiquor, quoniam 
cadaver in fepulchrum illatu ell , caro ablumtafuit, etexe- 
fa penitus, nihil praeter oflareperies exarmata prorfus, at- 
que cranium nudatUj atque deforme.Kuc fcarabaei,buc ver 
miculijhuc lacertae plurimae,colubri non raro ingetes, mu- 
rium V is plurima fe recipit, et ablcddir.Quid inagis dtfsimile 
bonorum hominum, et virtutis, et honeftatis amantiu,quos 
extnnfccus nullos dices,infimos potius.et cdtemlos ad ocu- 
lorum afpsflumjCrae demifsionc fua,prae vefiitusliumilita- 
te,prae rerum humanarum inopia, prae nuntio facculi volti- 
ptatibus,et ejufdem inanifsimis honoribus jam pridem re- 
miffolHi vix verbu loquuntur, ceduntloco cuicunque ho- 
rninugencri,in remotis aedium angulis fe condunt, non in 
hominum oculis, et luce verfari volunt. Quod datur, accipi- 
unt ad veflit.umcoTporis,humi!cfemper,ctcontemtum in- 
dumeniUin,officiairDent er faciunt demifsionis, non cbquc- 
runtur de injuriis, et pafsim indignifsima probra fubeunt,ct 
maxima dedecoraiatqueficabimptoborura hominum ge- 
nere tradfantur,ac fi lucis hujufce claritate videretur indig- 
nnqui intus, id.eft ipfisin animis,quanti fint quam infig- 
nes homines,quantis virtutibus praediti, quatis divinae cla- 
ritatis radiis.illuftrati, plane boni recognofeet : cum ca,qu3c 
funt inhoc fasculo,tantthabcac,quanti femper illis fuerint» 


LIBER PRIMVS. 29 

et fiint,quae trahuntur pedibusiut in illorum animis fcde , et 
domicilium virtutes collocaviflc videantur. Nullam fufei- 
pit.nec habere fcit bonorum animus, nili de caftitate cogita 
tionem.Nihil appetere.novit unquam, nili quod ad laudem, 
et ad decus Majellatis divinae fpeiSat, Deum immortale re- 
bus omnibus praeponens,atque cuicunque generi horainu, 
ejufdem Numinishonoradi colcndiquecaufa res omnes a- 
gens. Hos cum convenias,Deum fpirare dices, et voluntate 
divina verbis, et acliombus quibufcunquefufceptis: utpla,- 
ne videantur oftendere.nihil effe laudabile , nihil folidum, 
quod a DeoabGc,ec in Deum noconferatur. Normam te di- 
cas bene vivendi,fpeculumquemterris,verae ac folidaere- 
perilTe fanclitatis.Quodcuque delideraveris virtutis genus, 
luis omnibus numeris abfolutum,et expletum, ab iliis acci- 
pies hominibus. Quantas etiam fraudes, et Fallacias inanifi- 
tnulationisfpecie vanitas hujulcefaeculi portet ad irretie- 
dos luis mortalium animos laqueis , optime confiderantem 
fug'et neminemiqui in bonorum hominum genus , et ocu- 
lorum,et mentis aciem intendenc.. 

DISSIMILITVDO DEI, ET HOMINIS. 



^ V antu intereft inter imraefam Dei bonitate, ct horai- 
I nis improbitatem fummam, arbitror, ex hac deferip- 
, tione colligent aliquantulum boni. Cum Deus ipfe 
litfumma bonitas, atque iplavirtiK,etconfummataefanc'li- 
tatis abfolutiojtantis hominem beneficiis cumulavit, quan- 
ta nullius dicedifacultas minimacx parte cofequetur. Ho- 
minem Deus ad fuae Majellatis effigiem, et fimilitudine ef- 
finges reftum fecit, et excelfu,et tribus donavit animi mu- 
neribus, memoriaejvoiuntatis, et intsiligcntiaCiOt illa omni 
Rudio conferret ad caelorum gloriam immortalem confe- 
qucndaraiquafque Daemon improbus, et reliqui fellatores. 

. «latione luafedes ami£crant,ilic cum confortibus imniotta- 

D 3, lis; 


50 DEMONSTRATIONIS 

]is gloriae compleret . Et quoniam genus hominum natutn 
ad honeftatcm,malo cultu, pravifque opinionibus corruptu 
eftjCtquanvisipfeDeusfaepius pulfet animum , multifque 
motibus, quid dtvina Majeflas velit, et defideret.ac quaerar, 
non fignificctfolum,fed etiam oftendat; nofque obfurdef- 
cimus,nefcio quomodo , nec ea, quae a tanto Domino ad 
monemur, quaeque intus docemur , audire volumus, Du- 
cem dedit,atque praeceptorem fuum Chriftum lefum , qui 
nos praeceptis, doflrinaque lua ad beatam vitam, fi fuarutn 
praeceprionura itineribus ire voluiffemus perduceret. At+ 
que facramentis munivit Ecclefiam Chriftus lefus , et Fidei 
fandifsiroae religione : quippe quae praefidio fuiffent bo- 
nisad perfequendam virtutis viam, fubGdio debilibus, et in- 
firmis, qui a virtute defecerlt,ad feipfos reficiendos ex nau- 
fragio miferrimo: ut fimulatque ad fe rediiffent , et virtutis 
iterrepetiiffentjin omni continuo honeftateverfarentur, et 
a tradudlione fua iter ingrederentur poenitendi , cdfefsionis 
fcilicet,lacryraarum,doloris,fuarum eoraprefsionis pertur- 
bationuiniinde gradum facerent illuftrero, et patentem ad 
confilia fequenda perfedionis abfolutae, qua Francifei , qua 
Dominici, qua facrarum familiarum Principes, etAntefigna- 
ni contenderunt. At quam alii funt homines multi verfantes 
inhoc faeculo,quis no videt, qui fentina fcelerum, colluvio 
fiagitiorumomniura,atqueipfi Daemones in humana figu- 
ra latentes videntur e&, a vari,libidinofi,itacudi, edaces, vi- 
nolenti, defides,invidi, arrogantes, quafi ad peccandum natj, 
qui nomine Chriftiani, re Pagani videturiqui neque videan- 
tur intelligetiam, neque memoriam,neque arbitrium a Deo 
liberum accepiffe, neque ullam de Deo notionem in animis 
impreflam habere?Sic feruntur proclives in omnia vicioru 
genera. Non illi foluro ab aliis fe depravari patiuntur , fcd a- 
lios ipritnet contaminant,a:que corrumpunt.Quos intus fa- 
cit Deus animorum motus,quibus aculeis pungit, atque fti- 
mulat,prae confuctudine, et callo jamobdutSo peccatorum, 

non 


LIBER PR IMVS.’ ' ji 

flonfentiunt- Sic obduruerunt jam , ut deplorari defperati- 
que videantur, ex beatorum exemti quafi numero, deque 
grcg; damnatorum habendi- Chnftum lelum , quem fpc- 
eulum fandlitatis , magiftrum virtutis dedit Pater aeternus 
intuendum, abjiciunt, neque l’ua norunt facratteta, nd prae- 
cepta divinae legis,et EccleGae,niG ad utraque repaguta per 
fummana perfidiam perfringenda . Quanto igitur magis a 
confiiiis divinis abhorrent improbi homines, tanto magis 
a Deo difsident , atquedifeordant , tanta cum diffenfio- 
neac difsidio, ut Gigantum more pugnantes bellum omni 
fcelere imbutum immortali Deo facere videantur. 

AB ENVMERATIONE JNGRESS VS 
hominis in Ecclefiam. 

Ngredientibus Chriftianis hominibus in Ec-? 
defiam multa quidem ante oculos verfan- 
tur,quae fummam animis afferant religio- 
nem , et eadem oculos, fenius omnes,corpus, 
et animum componere debeant , et admode- 
ftiam praeclare conftituere , ne vagentur , et errent oculi , 
neque varias in partes facile convertantur, aut retorquean- 
tur rei cujufcunque refpiciendae, vel hominis convenien- 
di gratia : ut taceant , labia comprimant , neque mini- 
mum fe commoveant , nullis fermombus praebeant au- 
res, neque rerum ullarum, nifi divinarum auditioni e de- 
nique mentes fuas nullae pervagentur cogitationes a lo- 
ci raajeftate procul alienae . Haec cultores Chriftianae Re- 
ligionis praeffare non eft difficile: cum ingrefsi templum 
fuerint, et fimulatque pedem intulerint fpeciem omnem, 
tt formam rerum divinarum corporis oculis , et aaimi 
cernant . Quocunque enim fe oculis , et animis conver- 
tant, videbunt aras , aiateribus excitatas , munditia pio- 



jt DEMONSTRATIONIS ^ 

rima, et illuftri nitore fpledentes,et in illis effigies plurim isj 
et imagines fanftorum/acella non pauca imaginibus deco- 
rata heroum Chrifti caeleflium,quoru maxime fludiofi fuc' 
runt conditores auftorefquefaccilorum, et inter alias inte- 
gerrimae Virginis Mariae fine labe parentum noflroru cd- 
: muni conceptae, vel natat jam, aut adeuntis in templu obla- 
tum puerum Simeoni bellifsimum,vcl nuntium accipientis 
a Gabricle focietatis naturae divinae cum humana , qua in- 
terventu Spiritus divini in illius utero Filius Patris aeterni, 
copulandam ineundamquc non dubitavit , aut denique fu- 
blatae in caelorum regiones tanta divinarum Mentiii gau-r 
denti lactantique cohorte circunfufa . I ncer aras autem ma- 
xima praecipue animum excitabit amplitudine, tnajefia- 
teque Sacrarii, quod fulgore lampadis accefae collucet fem- 
per,et illuftraturnn quo fcdem habet fummus ille caelorum 
Opifex,et Archite61:’,vindtx noftra; libertatis ChrifiusIc 
fusratque quamquam panis tegumentis contentus,corporc 
tamen, et animo confifiit in Hoftiafani&ifsima, terraru do- 
micilia nobilcum incolens, et nobis ipfis fe totum dedens, et 
impertiens ad morbos animorum fanandos, et ad virtutes,et 
caelorum gloriam fua nobis liberalitate comparanda.-Hunc 
Dominii adire videbimus omnes , quotquot boni Chriftia- 
ni templum ingrediuntur, fefe ad Sacrarium tantae Majefta- 
tis abjicere,quaelib i fu t opus ad corponi.et animoru faltice, 
remedia poflulare,obirefacella multitudiriem , maxime piu 
mulierum genus,et preces ad imagine hanc,ct ad alias, quae 
propter religionem faara,ct hominum ftudiu fingukte fre- 
quenter invifuntur, adhibere. Illa vero,quae funt temploru 
omnium communia, ih illis fieri facra , decantari preces di- 
vinas, haberi conciones ufitatas,hom ines expiare confeien- 
tias,rcliquaqueiDuncraprae{lari pietatis,fanditatifque ple- 
nifsima, quantam habent vira,et pondus, utfeipfos colligat 
mortales,ct cum pedem in templo pofucrint,in facro fe pu- 
tent omnes, et religiofo loco confiflere? quid illos agere 


LIBER PRIMVS. _ 
deceat, et oporteat, ex replorum afpedu, ex illorum religio- 
ne confiderent. 

AB eadem ENVMERATIONE 

mercatura tradatur. 


a Vantum habet difficultatis, et quam plena la- 
boris eft mercatura, multitudo reru,quas prae- 
ftare debent mercatores ad fuam artenj^ exer- 
cendam,f3cile fatis oftendit . Cum quaeftuofi 
funt, qui magnas partes habent mercatorum, 
ab his mutuas a(riimuntpecimias,aliiscredut, hos fublevat 
jacentes, alios decoduros aliter fide fuftentant , locupletat 


non paucos, res illorum multis in locis vcrfantut . Quamob 
rem multa emunt,multa comportant, idem exportant mer- 
ces varias,et in abundatiafumma.Cum Burgefibus, cii Me- 
tinefibus c6trahunt,cu Flandris,et Italis vicifsim negotia- 


tur, in Indiam utranque onerant, mittunt multis cum mer- 
. cibus, cu oneribus procuratores luos, domibus fuis verfant 
. libros, codices evolvant rationum fuaru, haec in libros re- 
ferre fuos,alia defcribere,atque in eo laborare vehementer 
nunquam ceffanqut cognitas rationes habeant . Ob hanc 


caufam librarios fcribeijdi gratia debent habere domi , his 
demandare pecunias in libros referendas, ab his accipere ra- 
tiones, fu bducere,addere,conferre, quoad cura fumma ratio- 
num omnia convenianr,denique conficiendas curare. Hinc 
neceffariu eft illos, exfpe£l:arecla0^ero,etargdum,et aurum, 
quod fibi deportatur, et illoru exfpedatione pendere . St res 
bene fuccefsu in oneranda navi,raittendaque rurfus m India, 
procedere longius folent, neque fuasfolum pecunias confer- 
re,fed etiam mutuas amicorum, multa emere, multa cogere: 


ut jam palam id agere videatur,ut quedin Indiam mittatur, 
multis ex partibus augendum curent . Nihil his folicitius, 
nihil laboriofusjdum clafsis folviqdura in Indiam pervenit. 


E dum 


54 DEMONSTRATIONIS 

dum navigat, dum exfpedaturin tempus hominum opinio 
nerevcrfura:fi commoratur in hyemale tempus, cum tera- 
peftates commoventur maximae,cuminhos,etin illos vc- 
tos poteft contrarios incurrere , cum referto praedonum 
mari navigatur,et metus eft,ne a praedonibus-naves aliquot 
capiantur, vento reflante detentae , vel jaftatae tempeftate» 
Quid cum certior faSus eft mercator aliquot ex fuis debi- 
toribus decoxifle , fidem alios , atque rem coepiffe deficere, 
et fideijuffores non eflefoivendojaut fifuerint , adcondi- 
tiones.ut pars aliqua debitorum folvatur, cogere creditorem 
defccndere,fallacias, et fraudes portare nonnullos , ducere , 
quoad illis eollibitum fuerit,donec homine, eo deduxerunt, 
ut cu aperte deludere videantur , Ike intendendi necefsitas 
imponatur,ct in litibus perfequedis,in exigendis numis tan 
tos fumtus fieri neceffe fit,quancafunt faepe,quae exigutur 
debita- IHa vero quam plefiafoliciiudinis fune , atque iabo- 
ris,merces omnes,atque fortunas fuas fortunae varia mulfi- 
plicique vicifskudine pendere,et non raro, ac infolenter, cii 
tnagis quaefluofifsimi viderentur , uno iftu calamitatis ac- 
ceptae rem omnem, fortunafque fuas,fpem maximam,et ex- 
fpcftatio-nem amififfe mercatores, u tnihi! illis fpoliatius, ni- 
hil perditius futurum effe videaturlquoties hos , quoties in 
quam audivimus,et vidimus corrogatis pecuniis in carcere 
faepe ali neceffarium fuifle, filiis quoque fiipem miferabili- 
ter vicatim cogentibus ad fi;ipfos,fuamque Matre alenda? 
Atque cum in hasiniferias faepe mercatores incidant, mer- 
caturae praeter modum ftudiofifunt homines, obliti pror-' 
£us,4iis hominibus ars hujufmodi quam male. ceciderit. 

AB ADIVNCTIS , VIRTVS CHRISTI 
in ejiciendis de templo- venditoribus, et nummulariis. 

M Phi quide apertu plane videtur virtutis divinae teftt- 
moniii dediffelefiis Clirift.us,illo die,cuingreffus io 

tsm.- 


LIBER PRIMVS; _ ^ jj 

teinplu evertit menias nuraularioru,et emtores ejecit, ven- 
^itorefque colubaruxu tanta audloritate habuiffc vifus efl, 
quanta timor liominu,praeceps,et incitata fuga niu]toru,et 
imperandi poceflas oflenderut.Cil Cbriftus igitur lefus vi- 
deret tepluilludelTccofecratu immortali Deo, tantis mira- 
culis, et facrificiis ornatu, refponfis cohoneftatu Angeloru, 
et praefentia fui fempiterni Numinis celebratu ; cuque tam 
parvi viderentur homines improbi habere auguftifsimam 
facrati loci religionCjUt in illo nihilominus negotiaretur, et 
contraherent emendo, vendendoque, atque in aliquo foro 
rerum venalium,et emporio communi, quo indifto merca- 
tu, venditum, er emtumhominu multitudo maxima cdcuc- 
rit ; cuilli vendere, alii mercari pergerent, de pretio dandoa- 
gere,licitari,pacifci,cxpromere pecunias, numerare, et addi- 
Sam rem, quanti convenerat, inter illos accipere, concurfu, 
ftrepitu,clamoribufque percrepare teplu , teplu inqua,quod 
fanftu.et religiofura apud ludaeos erat, contaminari, pollui 
inexpiabili Icelcre contrahentium, quid agit divino fpiritu 
afffaUis tatus taq; praepotens Dominus? Vide Dominu ar 
tipiente flagellum cu oris fui divini majeftate menfas ever- 
tere nummularioru , nummos diffundere , et alio, atque alio 
difsipare,venditores,et emtores infeflari flagello fuDlato,et 
coru tergis atque cervicibus imminenti, neque verbis incre- 
pare folii, fed ipHs funiculis caedere, pulfare terga , omnes lic 
infugara con]icere,ut diverll,praecipitefque fe fugae mada- 
renttquaquifque praeire poffet, et alteru antevertere, omni 
ratione conari, neque Aflertore hominu defiftere,donec va- 
cuum reliquit teplHjnufqua ut loci quifqua eotu cofifleret: 
no denique manere auderet. 

EX EISDEM ADIVNCTIS LO^ITVR, 
licenciatus appetens coilegiu Salmanticefe vetus. 

A C mihi quide coilegiu beati Bartholomaei vetus , dig- 
nitate c6ditorisilluftrc,anuqiiitacefuavetuflu,rediiib’ 

£ 2 an. 


DEMONSTRATIONIS 
annuis locuples, collegaru numero celebre, nominis celebri- 
tate cbfpicuu,et fapietia veftra illuilre dcpofceti venit in me- 
te ab omnibus tantihabitufuifTe,q'jantum declarat multi- 
tudo candidatorum, qui de vcftro ordine confequendo tan- 
topere laborant, atquecotendunt.Atquecuingcnioprae- 
flantes aliqtiot adolefcentes in acadeinia videntur excclle- 
rc,ad illud contendendum afpirant,atque nitentur; cura c6- 
fefto litterarum curriculo per tempus, et aetatem ,et fapien- 
tiam tantum audoritatis confequuti fuerunt, quantum ho- 
nori tantorum patrum adipifeeoo veftrae lanitioncs^et de- 
creta mandandum elTe voluerunt . Sic hos adolefcentes ad 
collegas beati Barthplomaei adhaerere, ad iliorum habitum 
fua conferre fludia,eifdeni (ludere potifsimum , magis illud 
placere fibi,prae caet eris appeti collegiis , at que illud unum 
magis opportunum ad (uos conatus, et fcopum Hudioru c6- 
fcquendum videri.Neque hos tantos juvenes de Salmanti- 
Cenfiacademia praecellenteSjatque comendacos , fed de cae- 
leris Hifpaniarurn partibus ad fua fludia,et honorum coten- 
tionem licentiatos,et dodores praeftantiores in illud Coop- 
tandi (ludio flagrantes Salmaticam appetu(re,fcmperqucve- 
nilTe vidimus, et accepimus,et a patrio folo , et afuis extor- 
res fedibus. In ipfa vero academia quantum habent audori- 
tatis,quantum nominis, et fplendoris collegae Divi Bartho- 
lomaei adlittctarios honores,ad difputationes publicas ^ ad 
3 urispcrftiae,philofophiae,facraeque theologiae cathedram 
obtinendam,cum illorum vocibus multa gymnaCa perfo- 
ncnt,et ad illos audiendos ex omni genere fcholaiUcorum, 
magnus (latis ptaeledibnum horis concurluj fiat ; illorum 
vulgo magni feriptahabeantur, et ab, omnibus avidifsime 
dodifsimisapperantur,enixcque comparentur . Cathedras 
autem neque numerb plures,n,equ.e dignitate praeftantiores^ 
aliorum competitores collegiorum obtinuerunt: neque po- 
ftea majore cum opinione cognitionis litterariae , vel audi- 
torum admiratione confequuti funt.Hinc fadum eft, ut ce- 


LIBER PRIMVS." _ 37 

lebrltate fua collegium iftud ac fama nominis cofequuti to- 
tum terrarum orbe pervaferit : e: nullae fint Chriftianae di- 
tionis partes, nullae celebriores ecclefiae, nullae Praefedlurae 
clariores, nuila Conlilia Regum Hifpaniarum , nullus Fidei 
Geniorum ordo,nulli honores, nulli denique magiftratus,fi- 
ve in Hifpaniajfivc in Indiarum regnis disjudlifsimis ,quo* 
rum partem maximam collegae fandli Bartholomaei no ha 
bucnnt . Ipfae Pontificu amplifsimae Praefefturae,Archie- 
pifcoporum fedcs cclGfsimae,veftrae femper magna ex par- 
te fuerunt. iN ullus terrarum angulus,nul!a pars,neque a no- 
bis tam disjun£la,neque tam propinquacffe reperietur:quae 
collegarum amplitudine tantorum , et honore non illuflri 
dccoretur.Ipfa Regis Philippi Aula.fumma Cofilia cujufcu 
que ordinis,atque itatus,ille maximus celfifsimufque Regii 
Senatus ordo,firraamentum Hifpaniarum , et regnoru Hif- 
paniaefummus praepotenfque gubernator, ac dominus tan- 
torum illuftratiirfplcndore collegarum . Quare non imme- 
rito pervagatifsimus ille fermo mortaliu aures quotidie c6- 
plevit,Bartholomaeisnulluranonplenum effe terraruan- 
gulum:quod commune , et pervulgatum proverbium ideo 
in veteravit, et apud omnes partes confenuit , quod ubique 
locorum fe vetus jadet coilegium,et in nulla terrarum par- 
te collegae tanti fummo cum principatu non gloriofe mag- 
Oificeque dominetur. Atque iu moenibus ipfis, atque adeo 
intra moeniaSalmanticenfls civitatis collegium tantu con- 
tinetur, ut ubique gentium videatur effe fuis alumDis,et filiis 
orbis gubernacula traftantibus,atque ut paucis compledlar 
rem ipfam,amplifsirae,magni&centifsimequc rerum omnii 
potietibus. 

£X ADIVNCTIS.DESCRIBITVR IN 

caelorum fedes fublata Virgo Mana . 

C ^TErnamus raentisoculis integerrimam, (anffifsimaquc 
j Virginem Mariam in caelorum fedes gloriofifsime af- 

E 3 cen- 



38 DEMONSTRATIONIS 

cendsntem , atque propter mentorum multitudinem rnagJ 
nitudinemque fuorura , hoc dono ac munere affeila ab im- 
mortali Deo, ut corpore efferatur, et animo fublimis in bea- 
toru regiones ceiGfsimas. Atque praerogativa Gngulari , il- 
luflri claritate confpicuara imnaortalitatis fplendore circu- 
fufamafpiciamus,ipGs Angeloru manibus elata in fublime, 
et a terra paulatim , eteu admiratione furama, regione aeris 
univerfam praetereunte, et altius atq; altiusafccdete,atque- 
itapedctentim,etquaG gradatim acceCfum ad caelorum pa- 
latia, difceffum ab hac inGma regione facietem , et ab humi- 
lioribus hifceledibus plane caeleftia loca confeendentera. 
Hanc tantam tamque praepotetem caelorum Regina pracr 
ter illorum divinorufpirituum flore, quibus miniftris Vir- 
go Sanftifsimatanquam inledicaaurea,fulgetique eximia 
claritate vchebatur,multitudo comitabatur Angeloru lau- 
dem, et honorem immortalem tantae Reginae tribuentiu» 
Atque horum vocibus, illoru tibiis, aliorum citharis , et re- 
liquis inftrumentis fuaviter, atque divinitus concinentibus, 
efierreturicum ufque caelum ipfum afeenderent , «ia ufque 
inGmahaec terrarum fola cantus modulationeique divinae 
referebantur. Illa vero potentifsimaclarifsimaque Regina 
opera caeleftium fublataminiftrorum , Luna pedes induta , 
et Solis amidia fplendore, fulgore coronata clarifsime mica- 
tium fte]larum,in caelum intentis oculis Majeffatem divina 
in ore fcrcbatjCt in oculis. Atque cum totum corpus radios 
fpiraret clarilsimos,a quib’ Solis vincebatur claritas,et An- 
geloru obfcurabaturafpedus, quid Virgine Maria clarius? 
quid illuflrius cogitari poflet? Patent praepotenti Reginae, 
valvae caelorum,et fponte fua aperiunt fe fefummae pote- 
tifsimacque Principi. occurrit Filius Chriftusicfus, agmini, 
bus ftipatusbeatoru civium innumerabilibus, atque fuae itn 
mortalitatis fpledore claritatem Matris reddit illuftrioreiet 
accipit magnificetifsimc glorioGfsimeque afcedete modu- 
latione caelefii univerfls caeloru palatiis perfonatibus,piau. 


LIBER PRIMVS. 3,9 

fiijpopa/pledorepoftingrefTura Filii nunquaantc die illum 
perfpeflo,nfequeperfpiciedoquideulla faeculoru omnium 
aetate cofequente. Abjicere fe Patres fandtifsiroi, Vates om- 
nes divini, tot Patriarchae, tot Reges veteris Teftamenti ad 
Virginis fa£lifsimaepedes,unusomniu laetari maximefpo- 
fus tantae Virginis loliphus amatifsimus fponfae caelorum 
gaudio, apparatuque magnificetifsimo, omnes divinae Me- 
tes mirari, obftupcfcere tantam in humanae mulieris natura 
fuiffe virtute,ut altius feipfis divinis Mettbus afcenderet,ct 
fuumincaeloru fedibus tabernaculii collocaret tantis gra- 
dibus cujufcuque Beatotu militis fcde fublimius,quantu ab 
unoquoque folio, in fede ufque lefu Chrifli proximi maxi- 
ma poteft efle diftatia,intervallfiquelocoru-Itaq; virgo cel- 
fifsima vias caeloru,plateafque omnes a«ro,gemmifque lira- 
tas praetervedla trafrre,coctus hos, et alios,et omnis ordinis 
beatoruciviu,a tergo- relinquere, praeterire (edes, et gradus 
magnitudine gloriae infinitos, neque coGflere, quoad in am- 
■ plexus fandifsitnaeTriados, Filio infpe<fiate,deduceDteqne 
Parete dignifsima, propter fiiaru virtutum merita Reginae 
caeloru nomine, et honore afficitur, et a fan&ifsima fepiter- 
naqueTriade, principatus, et dominationis aeternae potefta- 
te delata conceffaque collocatur a Filio proxima fibijdiade- 
mate coronata fulgentijin folio regali magnificentifsimo , a 
Chriflo lefu prima,ab auguftifsima celfifsimaque Triade, cu, 
immortalis imperii majeftate fedes infaeculotu omniu me- 
moriaimmorcabtatequetertia.Hancut Regina fufpkieda, 
fummopereque veneranda, de fuis fcdibus intuentur omnes 
beatoru civiu ordines, coetufque glorioGfsimi: nos utPare- 
te noflra, commune hominu Matre, perfugiu Adaraifiboru 
tutifsimum obfccremus precemurque,ut nos filios fuos, tot 
Daemonis telis expofitos.in tantis periculis conflitutos , de 
fuo folio refpiciac,et impIorantes,et efflagitares opem ad Fi- 
lium Chriftulefum placandum, quas poteft, pteces.adhibeat 
in tantum dignitatis honoremeveSa. . 

1 4 EX 



40 


demonstrationis 


EX ANTECEDENTIBVS,REGVM 
adventus in urbem aliquam. 

A d ventum in urbem aliquam Principurn, et Reguhu* 
jufce faeculi clarifsimorum.ex his, quae folent antece- 
<Ierc,)aindeab illo tempore, cum illum venturum clT* litte- 
rae, nuntiique detulerunt, perfpiciamus. Vix equidem profe- 
ftionem decreverunt fuam,cum iter conftituitur,quod fac- 
turi funt,et diftantiam locorum partiutur dierum interval- 
lo certo conficiundara.Nuraeranturpopuli,civitates,et op- 
pida florentifsim3,quae praeterituri funt,et ad illa dimittu- 
tur curfores,qui mutatis ad celeritatem jumentis advolant, 
ut nuntient deregum accciru,et cum illis metatores, vel pau- 
lo poft accedunt ad urbe.Hidifponere domos omnes, copa- 
rare fedes,in quas aulici funt accipiendi, collocandique;ma- 
xime fi civitas palatium non habeat, vel arcem Regia ad Re- 
giam Majefiatcm magnificentifsime recipiendam . Interea 
dura Rex iter facit,dum praeterit haec , et alia loca, in haec 
ingreditur,ab aliis exit,dum appropinquat, et ab urbe, non 
multos diesabefle dicitur, nullus fermo,niG de Regis adven- 
tu,de fuo incivitatem ingreffujde porta , qua ingreflurus eft, 
de viis,per quas deducendus eft in Regiara:deviarum orna- 
tu,de pompa celebri, de ludis in fingulos dies exhibendis, de 
praeftitutis certam ini b’, dehonoreper omnes coetus,et or- 
dines tribuendo.Senatotes , cu]a magis iritereft ad compa- 
ratione ingre (Tus Regii omnia praevidere , Praetore ipfum, 
et fuos adminiftros dare operam videas, ne quid fit, quod no 
praecautum, atque provifum fuerit. Videas etia fartores om 
nes in veftibus conficiundis ad ludos occupatos ede , pifto- 
res in firaulachris,in imaginibus pingendis. Mercatoriae ta- 
bernae vix fufficerc poliunt fericis telis, et aureo filo; vel ar- 
genteo intertextis praebendis. Ex vicinis populis commo- 
dati defervitur equi,ephippia,phalcraeque pretiofiores quae- 

run- 


LIBER PRIMVS.' _ itj 

ttintur.novie anes, nova inventa fiuntj fuifque mlocisJgjf- 
ponunturtormenta,quae dilplotlantur tranfeunte Rege via 
una, et altera,afcus fabricatione multiplici , nullae npn ma- 
chinationes excitatur. Et quonia poftridie eius dieicerCu tft 
Regem incivitatem ingrcflurum effe , magisr6movcrici- 
ves,magis omnes ordines, atque omnes agere oppidani de 
veftiendis parieti bus fuarum aedium aulaeorum qua mag- 
nifico vifendoqueappaTatu,arquepro'ximaluce,cum primu 
lucere coeperir, de parte 'domum attingente luam ornanda, 
de purgandis , verrendifque viis , et fi vernum tempus eft, 
herbarum.et ftorum varietate fierncndis.Senatortsfreque- 
terconvenircjScnatUiH habere, Confiliarii Regii ad deitbe- 
rationes adeire,modum cogitare fecum cxeundi,prodeundt 
que obviam Regi, idem facercjet convectis habere fuos por- 
lioparii, canonicique , denique Cc omnes omnia expedire 
diligeter, ut nihil ad diem fcquetem,et ad tempus, ccmodi% 
ordineque praefiitutum deefie pofsit.Ipfe Praetor cu mini- 
ftns obire loca,luftrarc vias, nullum defiflere videtur puctu 
temporis luftrationejperagrationequcfrequeti.-quoad tem- 
pus adeffet obviam prodeundi ad illum ufque 'locum , quo 
per portam praeftuueam ad regem excipiendum, omnes exi- 
turi fuillenl. 

EX EISDEM ANTECEDENTIBVS, 

. , adventus Chrifti lESV» 

“V Tldeamus jatr>,qnae Compleverint adventum Aflertoris 
. V Icfu,qt de fiiis factis folennibufque natalitiis dicamus, 
pilam jam omnia videmus eventu comprobata fuilTe , quae 
gaudium animorum, et voluntatem Complere debent. Nam 
praediiftiones Vatuoi divinorum, quidquid Michaeas, quid- 
quid Ifaias. praedixit , votis afpicimtis refpondifle fandio- 
rum Patrum, atque illam exoptatam, et expetitam pacem fa- 
diatnfui ffe tmotetrarum orbejAugullo-Caefare fummum 
Imperii Romani tenente principatum. Nulli jam bellici tu- 

F mul 


4 * , _ . ^demonstrattonis 

multuj audiebatur, non caftra armorum horrifono'ftreprr3‘ 
no buccinarura clangore percrepabat; nulli deledus, niillae 
copiae, neque pedeftres, neque equeftres habebantur . Non 
clafles rebus omnibus ornatae, inftruftaeque -maria aliquot 
cccupabant,pacatis,fedatifque locis terrarum univerGsom- 
nis ftrepitos militaris conticuerat , filuerant tympahoru fo- 
nit’, milites accinfti gladiis,armis muniti fulgctibus,nec vi- 
defaantur,nec audiebantur ufquam locorum. T utara jam,et 
tranquillam pacem habebant homines;quam cu omnes ge- 
teshaberentiquod fcmper in bellis gerendis templum ape- 
riebatur, id temporis claufumerat. Itaque profummatran*- 
quUlitate.et otio magno, quo terra potita fuerat , pax in al- 
beti vefle,rcdimi{a lauro faciebat, ut no modo ii, quibus na- 
tura fenfum dedit, fedetiam agri,arqu« tefta laetari videre- 
tur. Caelum ipfura, et omnis rerum facies exhilarabatur t at- 
que ccrtifsimafpes videbatur oborta mortalibus omne ge- 
nus maloBumafepropulfandiiExierant, et emanaverant in-i 
vulgus cdiiSa Caefaris, quibus cum caveretur, ut genus cen- 
fcrctur omneniortalium,plenae viae celebrabatur ab omni 
hominum genere, qui conferebant ket in fuas civitates, in- 
patrium folura,ut afcriberentur, et cenferentur omnes . At-- 
que ingredientium multitudine perftrepebat civitates , om- 
nia.div.crforia comple bantutinttil loci vacabat, excludeba- 
tiur apotcntioribus imbecilliores, a liocupletibus egetes.At- 
que iitemporis in Romanorum poteftatem ludaej.veneraty 
quos Hitei? viros, «que mulieret, fibsteftifsimus mulierum, 
quae de;flirpe Davidis eratjfwdlifsimaVitgo Maria Bethlc-^ 
hcm.itcr fuumpetere contendk:quo perventura erat , ut ds 
v.atum divinorum ptaedkSionibus Vindice humanae libep; 
tatis inlucem ederet- 

EXlELSD.EM ANTECEDENTIB;VS, 
labores Iktcrarii. 

A Tque G illa, quae laurellicetiati praecedunt, animad- 
verteritis, fi memoria repetere hominis litterati curfu 


LIBER PRIMVs; ‘ ?, 

Iflftudiisfa&UjContentumque volueritis.Is puer vix duode- 
cim annos natus, cu ingrederetur in litterarii ftudia.miru vi- 
deri debet cuique veftru , quemadmodu tot quali tepeftati- 
bus jadatus portu tande aliquado tenuerit . Na ab ipfis cu • 
nabulis, et primis gramniaticae fundaaietis patria exiulavir^ 
et 3 gremio parentu fuoru abftra6i:us,Saltnatica officina bo- 
juru artiu, atque difciplinaru contendensdn qua,n6 quod a- 
lii facere folet,virilIelitterat’ fecit, ut anno, vel biennio c6- 
fedo, patria corporis reficiedicaufa repetiverit, ut aura pa- 
tria captan^vetofque notos, atque falutares jucuditatibus fe 
honeftis darct,exfpeflasSalmatica redeundi tepusopportu- 
nti,praefinituque ftudioru inftaurationb fed liyetne nebulas 
«tcaligine cadi Salmaticefis,vitn frigoru,et raagnitudinetn, 
nivcs,ct pruinas pertulit, aeftus tepore calorum ttoleftias, et 
importunitate omne, qua infefti funt in urbe Salmanticenli 
femper mefes illi quattuor.Sic navabat opera litteris , ut ab 
his nullo unqui illu tepore, neque caligo caeli,nequevisipfa 
frigoru, neque aquaru Jiyemalium iBultitudo,Heque dolores 
multicapfris,neqiiemetusmorboru,aut no femeltetata va- 
letudo a vocaverit.Ille fecu hac inibat ratione, fi moreretur, 
fe morte obiturum elle gloriofam. Fra&us laboribus , atque 
vigiliis cnervatusincidit in graves, periculofofque morbos, 
quibus cum medici lludium adimeret, et ut litteras intermit- 
teret in aliquod tepus,edixiffent,bis,aut ter a mortispericu 
loparuabfuk. NuquaabelTe apraele£lionibus,frequetare 
fcholas, audire diligenter praeceptores, relegere cum codif- 
cipulis,argumetari,refp6dere,ob|icere, diluere , interefie dif- 
putationibus,£ullinere,tuerique opinione auftoris, omnibus 
fatisfacere,et quod omnes huic viro litterato dabat , anteire 
vifus eft reliquis acrimonia,celericateque refp6dedi,atq; ta- 
ta cum praeftatia,ut nullum prorfus dubitadi locu relinque- 
rct-Q^amobre faftum fatis ab eode fpedatoribus, atq; ipfis 
magjftris laude rata, et magnitudine ingemi admiratib'’. At- 
que his laboribus, hoc afsiduo fludio aluit ipfc nome, quod 

F 3 om 


44 demonstrationis 

omnes fciut, ingenii, et fudinuit opinione progrcfslonu ma-. 
xiniarum, et auxit fama, et celebritatem ad hunc ufquedie;: 
quo illum ad lauream petendam tandem appuliffe cernitis,, 
poft vigilias ,-quas praeter naturam , et virium humanarum, 
imbecillitatem tantas fufcepit, ut nullam noftem cubitum 
iftjt nifi poft duodecimam : neque lux unquam jaccnteop- 
ptelTerit in ledo, cum lignum, illi furgendi Conus elTet cym- 
balorum cujufcunque templi tota civitate perfonantiu ad, 
albentem auroram, duas plerunque horas ante diem.denunr 
ciandam.Npn illum gallorum catus, .non opificum antelu- 
cana,indHftria,ftrepiturquea fpmno. dormientem, fufeita- 
bant,.[ed cofuctudo jam,quae,vinj, in i!l,p naturae habebat,cu 
his curis, atque propofico cubitum euntem fe.mpcr.lcflu re- 
linquere quoc.unque die cogebat. Atque focios, comitef- 
que fuosidus ferri de (ilice ignem excutientis ad lucernam, 
inflammandam ex citabant fac pifsime;. neque id famulo ne^ 
gotii dari volebat, fed propterTeipfum apponebat, filice cu. 
ferro, fomitem, et pale.as {ulphutc.Qblita5,er ad ignem conci- 
piendum aptifsimasine dum excitatur famuluSjdum infiam*' - 
mat lucerpam,dum affert in cub!Culum,tcmpori.s quidquam, 
perderet . Adde quod faepe adraimftri deluderent illum 
neque excitarent in tempore, fomniculofi praefertim , auc, 
obliti munus, quod fadurielfent . Neque a fervis ipfe pen- 
dere. vo.lebat,fpe dubia folicituSjfemperque fufpefus: quibus 
quamquam, deledo clamare.f,dum expergifeutur , dum la- 
tera de ledo fublevantjdum abftergunt oculos,et torporem 
omnem amandant, magna pars temporis praeterit, et abit, 
cupido praefe.rtim nuilum pundura,ne.que.moraentu amit-; 
tendi mipim.um-Atquecura pranfi valetudiniscaufa fcho- 
laftici non fe cu.m libris abdant in cubicula fua, nihil equide . 
huic prius fuit, neque magis ufitatuin, quam cu efeis in ore , 
(quod dicitur) e locioru‘fe auferreco.fpedu no.raroiet faepe . 
quafi adum aljud ire Gmulaffet,fe paulatim recipiebar, abde- 
b.aique in.cu.biculum fermones.intermittcns faepifsimein. 

coegi. 


LIBER PRIMVS.' 4j 

coeptos, aut aliquato i-nagisproductos. Atque cum illius eo- 
iuetudineraofnncs notam haberet, et pro comperto fimul, 
libros fludiorum nuquaminfplentt rninime nocete fchola- 
flico iftwfrriodi,tetinquet)antadolefcentern, mittebatque: 
quod ctfi vclle<it,:et'CumiUo;vehememdr(;ontcnderet,nu- 
quatn abdudiuri furflent abAudiis.Quin ep illa tepora, qu,ae 
fcholbRici reficiedorueforporuro ca.ufa.ruftieatronibusdare’ 
foknt,nuq'jail!ecaptabat;manebat domifoiuseu libris, at- 
que hos ipfefuos agros, fuas deleftationesjuasruilicationes 
ducebat,et appellabat. Sic fcholaftici fuam induftriara com- 
mendare, laudare diligentiam, et afsiduitarem in litteris,tol- 
lerem caelum labores ,, et vigilias , ille dare quotidie majori 
fUarum documenta progrefsionum -Neiquc prdfcdlo fiitiile 
illius vidiirepraeceptores,neque academiam uilquam tuliffe 
Salmancicenfera-famaierat.llLura, aggregjrefibi Collegae c6- 
tendebar omnes adfuacollegiaj janaindeabfcholaftico ex- 
petere,alIeg3re focioSejufdem,atque magis familiares, et in- 
trm:Os,qui dicerent, quiperfuaderentj fi fuum coilegibm cd‘* 
terideret,certam relaturum de caridrdatis.e0c. viftoriamjeXi* 
ploratum ac plane condi tum habere collegia hominCm, di-' 
dis collegiifumma confenGone fufFragatoribus illu ipfum' 
laudati bus,atqi vehemeter appetetibus.Erat in oculis, in ore, 
in fermone fcholafttcoru,in collegiis, in gymnafiis laudaba- 
tur, celebrabatur a praeceptorib* de fuggcftu facpifsime,de- 
que bacchalaureilaurea,deferendaipfi patres ,.luminaetQr-' 
jiamentaacademiaedecertabanr.Atqueillcfictotusin ftu-, 
diis erat, fic animo cogitattoneque defixus ,. ut corpore ma-’ 
cicm,ore pallorem praeferret Philofophoru fimilis antiquo’ 
rumiquem nihilloqui, nihil agere, nihil cogitare, nihil fom-' 
iiiare,nifi litteras, atque virtutem ccrco fibi perfuadebat om- 
nes . Qrod fi hunc. Antonium patrimomu cxhaufiffcfuum 
in ftudns.et magnam partem haereditatis fratrum, qua opi- 
nione fratris, et Ipe m.ulto majora commoda capiendi, libc- 
Ur eiFuderCit^addamusivos labqres,ct vigilias,fumtus fados, , 


4« ^ DEMONSTRATIONIS 

ofFenfiojie valetudinis quaeque fiunt, reliquadanina,jeilit» 
terariae cofequendae gratia , ante hoc tepus facile quide 
telligetis. 

EX CONSEQVENTIBVS, AD- 

. ventus Praetoris in acadcmiaqi. 

C tVm invifilTet academiam Praetor illuftrifsimus , Cn- 
j gulaque gyninafia obiiffet , de fuggeftis audilTet prae- 
ceptores omnes, vidiflet multitudine fcholafticorum Gngu- 
lis in gymnadis ftequentifsimljCdfertifsimaque, reliquit in 
praeceptorum animis pignus amoris in litteratos masimu, 
dedit ctiateftificatione fcholafticis propefae in litteras vo- 
luntatis aperti Scholaftici ipfi mirari comitate, benignita- 
temque Praetoris,in fuis animis iraprelTara habere,neque dia 
vellere vclle,ncque pofle no laudare fuis in circulis, et fingu- 
li narrare,quaeipfis’in gymnafiis ad tantum Praetore exci- 
piedum feciffet.quae dediffet ipfe praetor fignacomitatis,e{ 
ljumanitatis,quataadhibuiffet ad ea,quae dicebatur, attetiod 
ne,quo&uni,cc alteri,dc aftoribus fermones feciffet .Excita- 
tos videres fcholafticos ad labores in litteris fufcipiedos,ad 
virtute fumraa corporis,et animi cotetione colenda,ad nul- 
lam occafionem teporis praetermittendam, ut ad utriufque 
reifludiumincumbercnt.Cum defingulis gymnafiis difee- 
dercc,multi relidis fuis ftationibus teneri non poterat, quin 
in alias clafles contendente comitarentur. Atque fic in illum 
affedi mirum in modum manebat, ut illum iublatis oculis, 
fufpenfo vultUjfimiles ftupdium.et attonitorum profeque- 
rwur.f^idplurailn valvas fcholarum,comitatum praecep- 
toribus, patnbus,et fratribus S ocietatk profequebantur,ne- 
que afpicere defirtebant in ledica afeendete : donec illum ab 
cunte,et omnes valere jubente, e confpedu amiferunt. Sic 
omnibus videbatur praeclare cum Gngulis gymnafiis , cum 
omni coetu,et ordine fcholafticorum , cum omm academia 
adum fuiire,n6 utilitates folum allatas fuiffe plurimas offi- 


LIBER PRIMVS. ^ 47 

cinis litterariis, ql)od ad abfolvendum,pftfidedumqtteoptis 
animat’ exceffiffetipfe Praetor, atque opdis petficiedi qnS 
primum poffet,GccaGonem fe quaefiturum efle dixiflet ; fcd 
quod illius ingrelTus in fequete facculorum pofleritate fpe- 
ftaret. Atque hoc deberi tato bpeficio putaverunt otnnes^ 
Bt cum viva turic illius memoria tenerent,earB immortalem 
redderent, fi pollent, affigendo carmina parietibuSjCt incide- 
do celebrioribus gymnafiorum Ipcis ad confervanda reti- 
nedaque in perpetuum. Is ehim lVaetor, et PrhefeSrufae Hif- 
palefis fafceSjCt infignia titi Magiftfatus,dignitate Comitis, 
et nobilitatemMendo2iorura,dcquorum ftrrpe Regia,et cx- 
Celfa procreatus fuerat,atque ipfam Catholici,potetifsimrq5 
Regis Philippi celfitatem, cujus in Praetura perfonafufline- 
bat,infixa, et inhaerente in fcholafticorum animis reliquit. 
Quibus ornametis, majorum fpledore, atque adeo Majeftate 
R egis Hifpaniarum, nihil poft hominum memoria glohofii 
us, nihil iUuftriuSjBeque honorificentius adpofierorummci 
inotia,neque noftti bofnineS relinquere,heque,qtti nos con- 
fcqoetur,affequipotuifret.Advetum hune,et honore gym- 
riafiis tributum fpargrftatim in vulgus, etperomnium bra 
volitare neceflarium eratratque ita vicos, plateas omnes , et 
domos oppidanorum coplerij et excitari multos Principes 
civitatis adfuos filios litteris falte humanioribus imbuiidos, 
et eofdem Duces, atque Magnates ad eundem honore acade- 
miispraeftadu magnos animos capere. Et quonia comes hic 
i)l'uftrifsimus,quamq'Haviafaeculicbt€ndcns,nd modo non 
erat alienus ab (ludiis, fed Graecis httetis,et Latinispraedit’, 
inhhloricis, et veterum Romanorum monimentis verfa* 
tus,liberaliumartium,philofophiae,facrae , caeleflifque dif- 
eiplinaeperitifsimus, in mentem veniebat fcholafiicis fa- 
pientiae varia multiplexque cognitio . Cernebatur ani • 
morum oculis fpiendor obortus, et clarJfsima lux omr 
nis genetis, varietatifque dilciplinarum quibus paTtim 
Ktttrcs illos Seipiones , e.t Pompejos ^ atque Cacfafes-nbn 

P 4 adat- 



48 DEMONSTRATIONIS 

ada;quubat;foJum,fed etiam fuperabat , d!vin^p,qi3atn ilH 
non cognoverunt/apientiaepraoftantia. Atquscum baeC 
noiiris in animis veffarencur, t-um afsidua.caeleftiquclaude 
tollebanturin caelum. 

EX CONSE-QVENTIBVS.SACRA- 

rum concionum frudus. , 

; ■ ' b- - ■ J‘ 

^.^Vdivitillepeccatorqoncionempnqua Gc a& 
jffcdus fuit animus hominis , ut ftatim ppft 
■A )^Kauditum,ncfcio quod, verbum, quod m aninao 
g^^^magis haefic , et penitus fuit imprefTura , poe*. 
^6(j^nitere ftatim illum coeperit peccatoru , atque 
•adeo taedere vitae practeritaemt conquiefecre non potuerit 
dolens flagitiapraeterita,quoadconfcflarium adierit , etilli 
_fenfus,ec motus animi fadosindJcaveriti 'et pat efecerit, vul- 
nera {uae'con‘fcientiac,cunitjoe codem egerit *de felinquen-' 
disnroninovitiis.etdenova vitaeTationeinftituenda,de- 
tjuecofmparandanervisomnibusvatqnerptisywibuscor- 
poris,etanimijgloria caelorum -. Itaque ad confeffaFii pedf! 
feabjiccTe,irtftituercconfefsionemmagnocurafenfujfijm- 
■mocum dolore,atquc tantis adeo lacrymis: ut neque verbu 
'facere prae multitudinelacrymarum,nequec6feirarius prae 
fpedaculi praefentis acerbitate lacrymare nonppGetymfi dij 
TofuifletiCt ferreo prorfus animo. Gonfolariconfefl^riuSjet 
ad agenda.s gratias'immortali Deo hominem bune bortarij 
qm xantumanimo deiioreTn peccatoru attuliftet, tantum in 

pofterumdelideriumcupiditateroquedtvinacMajeftatifcr- 

viendiidonumefte maximiim,etcae1efte beneficiu, incoep- 
tam efreconfefsioncm,ea,quaefequereturjdic, vel vefperi , li 
temporis moram tantam pati nonpotuilfet jabfolvi polle; 
quifeciUet initium ecpiandac conlpientiae, finem cum ma- 
ntiroe vellet, affcrreftudereenllecorederet domu reliquas la- 
•bes in memoriam redaftum,et de praedidis teponbuSjquod 

vel 


LIBER' PRIMVS." 49 

vellet ad confcfsioncin, eligeret. QbtempcrareconfcfTario 
p:ccator,reciperc fe domum ; quem ubi viderunt domcfirci, 
lubtriflem, atque demiflum.nikilloquentem , non fucfen- 
ientem,nonmalcdicecem,quodilkcornmunefuera-t vix pe- 
de in aedium limen inferenti,tnirSf i prnncSjexfpefiare,, quor 
fum evaderet illa taciturnitas. Ilif ifltrate cubiculi!m,obfer- 
vare multi, quid ageret , confpicari-In genui procum bente 
hcrUjCt ad imaginem Cdriili lefu Cruci affixqnon modola- 
cry mas abftergentem videre, fed gemitus cu fiftguku crebro 
audire quidem omnes potuerunt , et hoS tratlos eS itno pe- 
ftore. Denique poft 'multum tepus,:urretibu'spcuris (quip- 
pe qui tantum lacry matum 'proTuderaO prodire vifuseft vo 
catus ad prandium,)a(n alia voce,ulprorfQ's immutatum in- 
.tuereris atque diceres. DeniqUe rediens ad veTpetaiptipnfef- 
. fione generarim eluit fordes vitae totius praeteritaP la alius 
"erat, atque videbatur omnibus. Quotidie audire facrupocia- 
'vo quoque die expiare confcientiam,nullum diem fertum a 
. •concionibus abefie^ virgineo? recitare globulos, agere de re- 
bus divinis,tptam familiam praeclare lamrteque conrtitue- 
. re , non ille fecos fugere peccatum, ac pefl;iletiam,tt luem 
. omnem,neqire a capitalibus fplum,. fed a levioribus abHine- 
re peccatis, in Deum fuis omnes dirigere a£iiones,et de glo • 
tia dumtaxat cogitare beatorum, totos dies fertos ab alben- 
ti caelo in horam ufque duodecimam non a templis difee- 
. dere, nunquam precibus nonintereffe vefpertinis , gaudere 
cureligioGs hominibus,de virtutibus, de perfedione,defpi- 
rit’prpgrefsionibus loqui,de perturbationibus copriraedis, 
. ct de cumulandis augendifque bonarum actionum meritis, 
.de confequedafummafanftitate folicitus ene,atque id age- 
,redies,et nodes,uc hominem veterem exfuat, induat novu, 
et ad confiliotum Ghrirti lefu rationem conformet, ejus rei 
.caufafacros libros legere, verfaregerta fandorum Patrum, 
.horas multas in rerum divinamm commentatione pone- 
re. Quid plura ?co perfectionis adduduserat, ut quidquid 

G vir- 


50 demonstrationis 

virtutis fequi conftitueret.afTequeretur piane multo ufu , ec 
exercitatione virtutum afsidua:qua tatum nominis in civi- 
tate cofequutus fuit, ut cunftorum hominu ore vir fanctus, 
atque omni virtute cumulatus appellaretur . V ides, quae u- 
nius concionis auditionem confequuta fuerim ; qucmad- 
modum hominem prorfus verbum divinum immutet, et de 
malo.pervctfoque bonum virum, et imitatorem confilioru 
Chrifti Icfu reddat. 

EX ANTECEDENTIBVS, CON- ■ 
junclis,et confequcntibus criumphui 
Romanorum. 

D Efcribam vobis gloriofifsimos Romanorum Tmperi^ 
torum triumphos,et fuorum litteris commendatos ap- 
paratus magnificenttlsimos:ad quorum gloria , et honores, 
quos maximos omnium.S.p.Q^. tribuere poterat , illita- 
tisiaboribus,et periculis perveniebant. Nam domitis belli- 
cofifsirais nationibus,autRegibus potentifsimis bello devi- 
dtis,cum vidtori decretus fuilTet triumphus audorkate S er 
natus, et jnffu populi Romani,que pro reb’ praeclare geftis , 
pro fuis in Rempublica meritis, antea dc more veteri Impe- 
rator ipfe petierat , omnes ex tribubus mos erat obvia exire 
Magiftratus.et facros,et profanos , omnes Flamines in pur- 
pura fulgcntes,facerdotcs, et Pontifices apiculis velatos, vi- 
doriae gratulationem , et omnium facculorum pro re bene 
gcfta quafi aeternitate imraortalitatcmque donates , et om- 
ni laude, ct exquifito genere verborum. Viri etiam Gonfu- 
larcs,Triumphaleique, eunda nobilitas, et ordo Senatorius, 
in praetexta,eclaro clavo, pro antiquitate, dignttateque fua 
prodibat.DeniquefefeefFudebat multitudo Romani gene- 
ris cura conjugibus, atque libens, et ad excipiendum, et ad 
vifendum triumphantem Imperatore alacris, et creda. I>ies 
aliquot ajjic viae , per quas tanta tamque folenm pompa 

tiiumc 


LIBER PRIMVS: ?i 

trhimplians Imperator vehendus erat, cum purgatae, verfac- 
quefuiffentjtum ipfodie multis herbis, et floribus ftratae, at- 
que lua vifsttnis odoribus perfufae thuris, et aliaru fuavitatu 
ojirifice redolentium, parietes conchyliatis conveftiti peri- 
flroinatibus erat,et in locis celebrioribus ab uno in alterum 
parietem arcus e£fedti triumphales opere vario, politifsimo- 
que,infcriptis titulis , et inciCs carminibus ad triumphantis 
Imperatoris laudem immortalem fpeftantibus. In his emi- 
nere videbantutin celfiorelpco formac,figuraeque populor 
rum,ct urbium bello domitarum,ftatuae loricatae, mahica- 
taeque nonnullaexum fuis galeis , aut bullis de collo peden- 
tibus, imagines rerum bellicarum, ipfa Prudetia.invidlaFor- 
titudo.lecunda Fortuna, omnes in habitura figuramque fpc 
Cjolifsimara.Curntepla paterent omnia, ornatuque vifendo 
coilucerent,tum balatibusovium,boum mugitibus, et om- 
nis generis armentorum,quae madlabantur, fremitu perfo- 
nabant. Atque omnium magnificentifsime vilebatur orna- 
tum Capitolium,quopompacomparabatur:arae veftitae,le- 
&i pulcerrime ftrati,et in illis deorum,dearumque imagines, 
quae vel ftabant,vcl in fellis collocatae erant, aut in foliis ha- 
bebant eximiam illuftremque dignitatem^Hac proviGone, 
longaque comparatione rerum antecedere, jam in aede Bel- 
lonae, vel in aede Martis Imperator exfpeftabat, ut qua po- 
pa, quo apparatu, quo ftudio, quo fpicndore triumphantium 
in urbe ingttffus Imperatorum, et fuus etiam maxime Eque,- 
flri ordine,Senatorioque comitantecelebraretur . Ea igitur 
erat triumphi pompa,ut ab aede Bellonae, ufque lovis tem- 
plu,quoderatin Capitolio,perpetuum agmen, et roilitum,et 
oppidanorum videretur. Sed prius longo ordine, montium, 
fluviorum, et urbium imagines, quas,et viribus oppugnave- 
rat,, et bello ceperat Imperator, vifebantur : inter quas 
fimuUchra hollium interjefta nomine , ac fama celeber:^ 
limorum ,et Prmeipum dcfedlionis alicujus , aut feditio- 
nis concitatae , qui ducendi belli; fuerant aiidiores , et acrius 

G i no- 


f 2 _ _ pEMGNSTRATTONIS 

■nbm’ini'R6m'iliDjitlrripM'ii'taWciViribusf; atque potenmi 
refiflendi tfcrrariimiquicum Ducibus Romanis cbllatis fig-* 
Jiis aequo, vel diibid iiiaite‘dccbrMre’n6feciifa(renc':qui de-* 
liique in aliqua re bellica, virtuteqiie rffilJtari finguiares 'ad'i 
verfariae partis cohbrtibtis praeflitiflent. Iiiter haec belloru 
in (ignia tabulae plurimae, litteris grandioribus infcriptedoi- 
go ordine^atqucferie, nominibus civitatum infcriptisVquae 
in dedlribftS \'enerafit,qi!iae datisbbltdibAtn fidemaceepi 
tiie,quae fe.rft lrinhusoppugnatafjquac tributariae, quae ve- 
£ligalesfafi.ae,quae liberae, et irnthurTes', quJppro beiieffciii 
aliquot in exercitum, et Imperium Romanum ColktiVconj 
fer eatae,quac denique in, fide feper , et amicitia Imperii B.O’ 
man!.fuerant,aut venientibus copiis, ct Imperatoribus Ro- 
inanisfefuaque ultro.dcderant,recenfebantur.In eodem nu- 
mero, vifebaniur GmulachrapraeHoru artificiofo opere ela-‘ 
borattcdefciriptiones locorum , in qmbus cQraraifla praelia,- 
confertae mafmscum hof[ibus,hoftes bello devifti, vel fufi 
atque fugatiivel acic,s eXutraquei; parte laborantes , hoftilei 
exercitus ad inlcrnecionem deleti . In his autem facile erat 
cernere fugam hpftium,,ct internecione, excidia caflelloru^ 
populorum everfiones, depopulationes agrorum , direptio- 
nes urbiu, vaftationcs igni ferroque civftatibus allatas , dif-- 
je£la deturbataque moenia, perfractas portas , re vulfa clauf- 
tra,clarati',dcniqtie fptfcicm,m'ultipliceraque praeliorum: ut, 
ad fpefian,dSJm curtSaclafifsime o-culis propofita vidercnc 
tur. His accedebant holl jb' detracta fpolia,arma.capta,fpo-- 
liisdnufti currus, militaria. fign3,non,st,c(3;a,fcdinverfa:inde: 
catapultaej3a!liftae,tor.me,htcrum omne genus, omnes bel- 
lici apparatus, et machinationes hofliu manibus excitatae., 
Puod.fi claflcs onjnib' rebus orn.atae,atque.infl:ru£fae,fuif- 
fent fuperatae,naviura vi captarum puppes, proraeque, faepe' 
itaVes int jhrae r.ollratac comportabantur : quemadmodum 
etiam capta; fuerant, ex aliqua parte labefactatae, vel difcif- 
fae.His proximi affercbajiturfalcaticurruSjinfignes clypei,. 

kclls- 


. LIBER PRIMVS. jj; 

aiSratae, aenea, vel argentea ligna, vafa ex eadem ma- 
teria, caronae ex auro,argentoquefa(5ae , munera magmfi- 
ceiitifsirfta,qjubus (ociorum urbes, et co-nl:bcdcratae Ducem 
Ro manu pro fua infigni ckraque virtute donaverant . De- 
niquefiquid a civitate praecipuum,etfingu!are adfpeciem, 
et magnificentiam vifendumclarifsimumque, praefertimli 
jianquam antea' Romanorum oculis afpeflum,aut iplorma 
auribus ullo Crnquam tempore non fuiffet acceptum- Atque 
cum hoc tanto, tamque vifendo apparatu cdnfpicua tamo«, 
pere tecldtretur,«t'vifendatotius pompa triumphi. quid- ele* 
phantQtumVquid. equorum in bello captorum afpe£l’,quid 
oblidesdau,pacispignorajucundifsima fpkndoris, et clari- 
tatis haberent? quid elTet procedere tibicines , vario multt- 
plicique fono bellicum cancinentes,quos longo ordine eda 
fequebatur bo’ves candidi, taurique auratis cornibus, infulis 
er vittis ornati, et auro multo fplendentes ad caedendas in 
Capitolio, lovique fuo praebendas Statori victimas ? Quid 
effet intueri Tnbunos militum,tot Ceturiones , tot Praefe* 
dos, tot equites lingulares, et pedites infignes viftoris exer- 
citus, et omnes propter ftrenuam in re militari, navata, opea 
ram donis militaribus affed:os,quorum in bello fpeftatifsi- 
ma virtus fuerat ? videre eflet praeire milites , et hos civicas 
coronas, illos militares, ahos calltcnfes ,.multottorques au.- 
reosgerdes, omnes Ip.otiiSjarmisq; fulgetcs.fequi deinde Le 
gatoSjCt Tribunos Icgionu inetpus:quos ccfeqiii mos erat 
captos in acie lingulares hoftes,Duce!que fortilsimos, nobi- 
li genere natos,praeltrtim Reges, atque hos invehiculis ,in 
ferculis dantes, ut ab omnibus v id;rentur,et fuis mlignibus 
notatuut ex quo faftigio dejcdi fuiflent , ex tanta multitu- 
dine ignorallet nemo. Reliqui procedebant.catecvattm ,in 
turbam corl)e(3:-i,fuis.mulli aoti3,gravicate,ei onere catena- 
rum oppre(si,in inorem, ct habitura prope fervilem • Quod 
ii duces in acie concidiffent , cum illorum in pompa trium- 
phi limulachra portaretur, quafacie, quo orc.qua datura fuif 

O 3 . ienc. 


54 DEMONSTRATIONIS 

fcnt,afpiciebatur. lam vero ipfc triuphum agens Imperator 
in curru deaurato quattuor equorum, eximio candore prae- 
cellentium, incredibili fpecic, et majeflate vifenda caeteris 
fublicnior vehebatur. Antecedebant adtores laureati , inter 
quos tibicines,ct citharoedi concinentes, coronis viretifau* 
ornati, atque interjcdtus inter currum, et tubicines circula- 
tor aliquis,qui per jocum ridicula jaceret, et incondita car- 
mina funderet adrifum , et cachinnationem multam com* 
movendam.Ipfe vero Imperator in multa purpura confpir 
cuus cura infignibus Imperii habebat dignitatem , et maje- 
ftatem augufta;ii,ct excelfam,in Perfarum more atque Me- 
dorum, minio nonunqua oculos illitus, et faciem praeclare 
depiftus. Atque cum ille auro coronatus, in una manu lau- 
rum,in altera Iceptrum teneret, tum in equis pueri ingenua 
forma, ac liberali, pretioGlsimo cultu corporis ornati , prqe 
ximi fanguinis communione con)un£l:i,et habenas equoru 
idem ipfi tenebat manibus affines, atque cognati, latera cin- 
gebant currus triumphalis fcribae,rainiftri,caeteri, qui duce 
fequuti, comites expeditionisfucrat, omnes in vellepulcer- 
rima,atque candenti. Interea dum haec tam magnifica, tam- 
que folenis pompa procedebat per vias, et per celebriora lo- 
ca,homines eflfufi omnis fexus,et aetatis , omnibus gaudiis, 
atque laetitiis bacchantes , certatim flores fpargere , pafsim 
diis viflimas maAare,facrificia diverfa faccre,thus , et odo- 
res omnes accendere curru confequete diverfi generis mul- 
titudine quacunque bello captorum , et tandem aliquando 
Imperatoris virtute jugo fervitutis exemtorum , ecabratis 
capitibus,et pileatis, ut fcrvkute liberati, in priftinam Uber- 
tatem vindicati fuilTeviderentut.Hac pompa, hocapparatu, 
hac laetitia publica triumphans Imperator Capitolium iif- 
que deducebatur; ut nullum in terris tantum honore exUi»- 
tifle auditum fuerit, tantum decus,tanram gloria.Haec enim 
erat Ipecies popae, ut ab aede Bellonae , quemadmodu prae- 
dixi, uf que Capitolinam arcem agmen perpetuum per unti. 


LIBER PRIMVS. 55 

facpe per tres dies continuos totius pompae videreturtneque 
regio erat ulla, neque municipiu,nequepraefe<3ura , aut co- 
lonia, cujus nonltgati,quipublice ad triumphantem Impe- 
ratorem mtfsi venerant gratulatum, inter Romanos, fuis in 
locis, pro antiquitate,meritifq; in Republica exflatibus , no 
progrederentur in pompa. Quid dicam adventus finitimoru. 
Italiae populoru?quid Latinorum legationes^ quid Sabino- 
rum gratulationeslquid reliqui generis Italorum cocurlus? 
quid effufiones ex agris patrum familias cum conjugibus,ac 
libens^quidillosconfcquutosdicslqui quali Deorum fuo- 
rum fcfti,ac folennes erant honore triumphi,pompaque ce- 
lebratisllli quidem dies Imperatoribus inllar immortalita- 
tis videbantur, quibus in arcem Capitolinam triumphantes 
incurrufubli£ncsaugul 1 :a,plufquamque humana fpecie de- 
duccbanturxum populum univerfum, cum equites Roma- 
nos , cum Senatorium ordinem ad excipiendum fuum Im- 
peratorem, tanquamconfervatorem comitatu tam honori- 
fico,tam illuIlrijUt clarioreffcnon poflet,rplcndorc,obviam 
exire mos eflet, et inveterata confuetudo. Qui ficillos acci- 
piebant, ficcomitabantur,itacohoncftabant ad iovis ufque 
pulvinaria,ut no modo omnis generis,h ordinis, omnisFotr 
tunae ac loci,viri,muhercfque, Tid etiam ipfa moenia vide- 
rentur,ec tefta urbis,ac templa laetari Confequebatur ttiu- 
phi pompam diesplenilactitiae,pleniquchonoris. Impera- 
torem Praetores, C 6 fules,Pontifices honoribus maximis, ct 
extraordinariis afficiebsntipraeb ebant viftimas magnificc- 
tifsimas in templis omnibus,maxime in facello lovis . Quis 
*ft,qm non acceperit epulum magnificeufsimum , omni ge- 
nere laetitiae abudans, expefis,et fumtihus immodicis mag- 
nificetifsirae datum^quis, qui non legerit carmina in epulis 
decantata ad tibicinem de clatifsimis lmperatoru laudi bus? 


quis etiam aurum coronarium »quis dona triumphasti a Se- 
natu , Populoque Romano tributa vetetuin monumentis 
conijgnata non fuitadmiratus? q^uantum habet honoris ab 

C 4 . ilio 


ye DEMONSTRATIONIS 

ilio dic praefiniri locum in circo ad fpedanda certamina, cu 
laurea.et fella Curuli inter viros T riuphales, Confularefquc 
triumphatibus Imperatoribus, pofterifque fuis? quantulau- 
idis habet'cbfde4iaberejus fpe&andiludos, dumfuperftites 
'efrentinvefte.tri-uphaldeffici marmoreos arcus^ ftatui pe- 
■defl:res,etequeflresflatuas, ampliore fumtu,ma)orecum ho- 
nore titulis, et infignibus vifendis ili ull ratas, in foro, in Co- 
mitio,inRoftris,inCapitolio,in Cellalovis ? deferrimulcos 
alios honores?omnia decora,et ornamenta, fummae gloriae 
maximaeque dignitatis?Hacc tanti femper habebantur, ut 
etiam moderati Duces, atque natura fua teperad triumpha- 
di cupiditate flagraverinnpauci vero fuilTe memoretur, qui 
tantum honorem contemnendum repudiaduraque putave- 
rint.Nam ad illos excitandos ad res gloriofc gerendas, quid 
•habebaulle Currus, quid vimfti ante currum Duces, quidC- 
mulachra oppidorum,qi!id aurum, quid argentum, quid Le- 
gati in equiSjCt T ribuni,quid clamor militum, quid tota illa 
pompaiquanta fuiffent illa laborum pro patria fufeipiendo- 
rum mcitaraenta,captare plaufu5,vehi per urbem , confpici 
velle,laudarimagnifice,oculisdefignari,indicari digitis, tol- 
li clamoribusin caelum, quibus ex rebus nihiletat quod fo- 
lidum tenere, nihil quod referri ad immortalitatem animo- 
rum pofleti aditaprotriurophis agendis mortis aperta peri- 
<ula declarabunt. 


FACTVM PHARAONIS EX Eis- 
dem antecedentibus, conjundlis, et 
confequentibus. 


Vid Pharaonc fceleratius , qui cura genti lu- 
daeorum,quam afflixerat , et modis omnibus 
vexaverat in regno fuo,tot jam tandem ma- 
edodus, et coa£l’ plagis innumerabilibus, 
^li^^potellatera abeundi fcci(Tet,profeclum jam, et 



_ ■ ■ LIBERTRIMVS. if 

^tgf pti fines relinquens , multo peditatu, tnagnpquc equi» 
titu perfequifolymoru genus no defiftit , etaccelmre cur- 
rendo, quanta cum velocitate poteft',Hrepitu ac inffiulta in- 
gentiloca omnia commovens,quae praeter volabat, fi nan- 
cifci po(ret,ut adeptum in fervitute redigeret . Praeire equir 
tibus Pliarao,excitare eofdem ad volandum;ct ad confcque- 
dam gentem , ex oculis,ex ore flammas , ex intimo pcdiorc 
crudelitatem fpirare,agicapc,vexarc equos, et fubduis. crebro 
calcaribus inflammare,coarguere defidiaeequites no adis- 
quames curfus ipfius incitatos^ tanta ctim celeritke procef- 
fus incredibiles facere, ut ndcurrere,fed advolare videretur. 
Currentium,etadvoladiHn equdru,crepitu, et horribili fra- 
gorecommoveri folum , eorundem exaudiri }am hinnitus 
equorum,videri multitudo infidentium in equis, et velocif- 
fime procurrentium AEgyptiorum,omniu maxime celfifsi- 
mus Rex,et Iraperatoreminerel^harao, collucere longe la- 
teque fcutornm,ct omnis generis armorum fpledore diftin- 
£lus equitatus, atque illae manus nefariae vibrare gladios,vi 
deri velle vim infin-itam intorquere telorum, audiri no pro- 
cul clamores equitum deporcentium gentem Iudaeoruro,et 
magis qua reliquos, ipfum ad caedem Moyfem Duce, et An- 
tefignanum. Denique cu no longe abefrent,et ja ludaeos co- 
fequi velle vidcrecurAEgyptiijin fummo ludaeoru timorej 
fpe di vina fretus. Moyfes virga tetigit maris Rubri fluftus 
hof ribiles. Erigere fe fe .flufius ftatim, ad dexteram,et ad fi- 
niftram,et inito muri ab utraque parte confiftere, patefacere 
tranfitum clarum, et iliuflrem fui generis hominibus, Iiidaci 
tranftre viam inter fiuAus patefaciam, aridam atque ficcam, 
et intra breve tempus dare fe in alterum maris littus. Videre 
AEgyptii, intueri praecipue Pharao, atque in eadem fe viatn 
dare.ingrtdi mare Rubrum, confequi reliqui AEgyptii rati 
fetuto et fine metu, aeque tranfirepo(re,atqueIudaet'tran~ 
fieruntiSed ecce iubito, deimprovifo,cu medium temiiffeni 
iter infultantes , atque invefli in ludaeos, fpeclante Moy- 

H le, 


58 demonstrationis 

fe,rcliquaquc gente ludaeoruiDjfluftibus divinitus reduSS 
in AEgyptios obrutus fuit Pharao , obruti fuerunt, equites, 
omnes una mifcrabiliter interierunt. Moyfeslaudare Deum 
immortalem , gratias maximasagere, omnes tollere voces 
in caelum, et carmen illud concinere quam intentis vocibus 
geftientes incredibilitcr,et omnibus gaudiis triumphantes, 
Pharaonem,€t exercitu ejus, equum, et equitem tyrannum, 
opprefsit,etflu(&ibusobtuitfummus praepotefque. ludaeoq 
rum Deus.. 

EX EISDEM ANTECEDENTIBVS, .. 
adjunflis,ct confcquentibus,obcdientia ; 

Abrahami. ■ ) 

E XempIum obedientiae pulcerrimum ab Abrabamope^ 
tamus.Cum enim Deus voluntatem filii facrificandi vi- 
ro faniftifsimo declaraflet, nihil ille prius, nec antiquius ha-^ 
buit,qua ut gereret more immortali Deo. Itaque cdntinuo 
no dubitavit relinquere patriain,cognatos,uxorem,amicos, 
domum,omni3,quae carafunt.ac perjucunda mortalibus, 
atque ita domo difcedercqjattiifque delaribus,duobus admi 
niilris contentus,filioque lfaco,liaerede bonorum unico ia 
montem c6tendere,ignera fccum,gladiumque deferre. Cuni' 
procul fublatis oculis montem a Domino demonflratu af- 
pexifleqjubet fervos admotis radices maneic,opperiri rever 
fionem fuamr Ille monte afeendere eum igne,gladioque,Ifa- 
cus fafciculii lignoEu cdportare , rogare parente de fioftiaj, 
de viAima caedenda.,video enira(inquit Ifacus)gladium,,ec 
lignajaricienon utiq; video. Abraharaus in hunc refponde- 
re niodUiUt illii omni cura liberaret , Deum profpeduru idj. 
quod'providcndifit:qum.pergerejuberet ,cticer perfeqvd 
reliquuro.Denique cu coperveti) eflet , quo contendebant, 
neque-pergere longius necefiarium eiret,expedirc funiculos 
Abrahamus,ljgarefilium,in ftruera conjicere,manu attolle 
•nejintcndersgladiu in cervice. Iiaci,ja jam velle demittexe,e 5 

fiv 


LIBER PRIMVS.: ff 

morte maftare, Angelus adcffe protinus^minu Injicere, 
letinerc brachiu.et a filio caedendo jubere manu abftinere, 
puntiare, nihil amplius velle Deum, quaegrcgia animi volu- 
tate explorarcperfpeiSam ]am,et plane cognita elTe divinae 
Majeftati, neque abitura fine tnercede,cumu!atifsime Deum 
rclatutu effe.Refpicere ftadra cu Abrahamus coepifiet,vifus 
eft aries, que grata viftima pro filiolfaco Cnecuftatione prae 
bet. Augere iobole Abrahami deinde Deus immortalis non 
dellititjconflitucre parente omniu gentiu , quae per omnes 
aetates numero crcfceret infinito, maiore proculdubio , qua 
;^reme maris.etcaeloru aftra,mukitudine quae funt utraqu* 
-innumerabilia. , > 

-EX EISDEM ANTECEDeNTIBVS, CON* 
j undis, et confequentibus,laureaDodoristra&atur. ■ 

■> 

S Edebat in theatro Decanus arnplifsiftius, ornatus illcfuis 
mfignibus,et dodoris apice, epoinide nigra, et albo colo^ 
redeftinda,in mediu ufquc pedus decidente, a lateribas doa 
dotes omnes, et magifl:ri,fius omnes etia honorificisinfignh- 
bus ornati; inferiores theatri gradus a multitudine comple- 
bantur, cu magna pars flaret, atque haec coprefianimiu cdf- 
tridaqueiquod prae multitudine ad tuae laureae celebritate, 
omnis generisjct ordinis fcholafticis cdfiuetibus nullus va- 
caret locus. Illud primum tuae laureae fpedaculu,ut ftatim- 
antequa laurea peteres, fimulatquc vifus e? ad petendu gra- 
du furgere,tibiis modulate fonantibus,plaufus fuerit, et ad- 
murmuratio conrcquutarpcdatorumideindemagno fildio 
lauream oratione perpolita petens audita poftulatio tua : at- 
que tandem fado fine dicendi Cancellarius pauca ver- 
ba fecit de laboribus , de vigiliis fufceptis.de confuetu- 
dine academiae , de honore , quem licenciatus efflagita- 
vifti; idque toto plaudente theatro . Quid aliudhuipfeli - 
centiatus in genua ftatim procumbere , honoris infignia de 

EI 2 Gan 




.fo DEMO.NSTRATTOiNIS 

C»ncellitii manibus accipere, perfonare tibiarum cantibui 
theatrum univerfum, tanto plaufu, tanto fpedtaculo exhiia- 
ra!riomnes,ec prope; gefiixe parietes , compreflb plaufu , in- 
acrmiiro^'«cttbianitB!Canta,pso beneficio accepto ipfe gra- 
-tias CantcllariOjethirdini patrum gravifsimorumiqUi 
illum apice DodoriSjet infignibus honcriflcentifsimis affi- 
,cere valiucriritiecm tanitum ordinem aferiptu recipere, pol- 
liceri fuu[nftudiunj,et operam adhonorem fibi delatum cii 
dignitate tuendum.Haec poflquam oratione brevifsimali- 
tepciatU 5 praeftitit,qMod ultdiimnn refiatjid efficitur, prode- 
unt ibus adminiftris;CHm:argeiite3 moita paroplide lecentiu 
conferta chirothecatum,ipfac diftribuunuir,etpro antiqui- 
tatc,et dignitate ab ipGs accipiuntur dodoribus, cum prae- 
fl;ituta,pra'gfi.nitaquec'x’aCSde'mi'ae fandionib* legitimapaf- 
titione nummorum.Atque haec nunquam mortuo plaufu, 
qui femper ab initio dari vifus eft, geruntur, qui id temporii 
niaiot ex.ckatur:cuffl;idera;q«a pompa fuit in theatrum d#- 
diiftus j:tympanorum,€t tibiarum fono per vias publicat $ 
iheatrqdonjuiiiufqu^adem celebritate , fplendqrcque 
ducatur.,,;^ ;• ~ 



i^Liber Secundus. 


DE SCHEMATIBVS DEMONSTRA- 

tionis , EvidentiaejEnergiaCjHypotypofeos. 

«. :} 


^Vaefuperior? libro DemonRrationis 
'argumeta ex,ercuiraus,bpc,|^bi feau|- 
Jtur,fecundoXois'fciiem.a:ibus tr^a^- 
da funMlIuRrandaqije.Atque ut alias 
otiuttamiisfprmaSj quae ad dtfcrip- 
^^^^tionetn coferuntu/j et de quib,us pro,- 
grefsu iftius operis diduri fuir.us in 
Detnonftratione, quam nos hypoty- 
pofitl >et£Videntiim! appellamus, huicque adjungimus ima- 
ginem,(neque enim quod alii fecerur.ut divcrfas tres faltem 
fuperiores putem deiciibedi formasdd nos lcquemur,prop- 
terea quod re conveniant, di verfis quaraqua nominibus ap- 
pclkptur) eo,.DEnionftratjo fpeftabit,ut reni fuis coloribus 
depingens ante oculos ita ftatuaqut non narrari, qui audiat, 
■fed oculis ipfis quali cernere videantur. Quae cura ex omni ■ 
bus locis fupra didi is confietarttu fchenvattbus ornatur fuiS 
familiaribufque, articulo, repetitione , fiiniliter cadentibus, 
et limtLitet: delinentibus, metaplioraiintcrrogatione, ad jun- 


DKMUNSTRATIONIS 


6t DEMONSTRATIONIS 

ftione.disjanftione.corredionc, ironia, incremento , Cogi- 
tatione, apofttophe, praeteritione, acclamatione : quae cofe- 
quetib’inexetcitationibusfacile erit cernere. Neque exifti- 
met eloquentiae fludiofusconcurfu horum omnium fchea 
matum unamquanque conflare defcriptione,cum pro natu- 
ra rei.quaetraftatur, judicio oratoris, quae magis convenire 
videantur,fchematapotifsimum adhibenda fint. Neque ego 
nili tribus , aut quattuor ad fummura figuris video Cicero- 
nem ufum fuilTe quacunque in deferiptione verfante. Quod 
mihi necelTano hac de relate fufeque feribenti dcmonftra' 
dum judico feparatim:ne quis me tanta eloquentiae lumina 
ad animi voluntatem confixiffe magis putet, quam cum ve- 
rum fequutum,tum Cicerone principe diiflionis , et auSore 
dudium. Et quanvis in officiis Demonflratioiiis cujufcun- 
que proferendis ex fuperionbus praepofitis exercitationib’ 
eloquentiae alumni ufum nofle potuerunt: tamen hujufes 
partis praeflandae laborem libens fufeipiam , quod quo mi- 
nore numero,quo mcdiocri,quo majore pofsit effici demo- 
ftratio,fequentibus exercitationibus demonflrare mihi fue- 
rit in animo. Atque equidem puto non parum fpledoris ar- 
ti benedicendi meallaiurufn effe,fi quemadmodu cupio, ad- 
juvante_Dco res ipfa mihi procelTerit. 


EXERCITATIO PRIMI GENERIS 
de fuga Pompcii,infequentc Caefare,in fpccieia 
narrationis,rme fchemacibus. 

rSusCacfar inufitato genere pracliandi, cuni 
J^,vicloria potitus cfTet, nihil prius faciendum 
V )jfetatus,quam ut Pompeium fugientem infe- 
q uerctur . Arrepta igitur navi properat Ale - 
^^g^^^iiJxandriam dies noclefque nulla fafta inter- 
milsione navigandi; praeibat Pompeius, et confequebatur 

Cae- 



LIBER SECVNDVS^. 

Caefar-Vix in Alexadriac finibus pede pofucrat Popcjus.cft 
opem implorare coepit Ptoloraaei,qiiem regno ejeftum fua 
auifloritate veterem in ftatum reilituerat . Ptolonaeus im- 
aaeraor beneficii mittere continuo properat roinillru fuutn, 
CUJUS fortuna explorata, mifera multumque jaftata ,non ut 
debuit , Imperatorem fugientem adjuvit ; imo prodidit per 
fummum feelus adminifter, et tanti Imperatoris nationum, 
getiumque omnium prope viftoris caput a cervicibus abf- 
cidit.Iacere Pompejus obtruncato capite, pulvere fordida- 
tuSjipfo in littore,in quod ufque fiRex cum univerfo regno 
Pompejum exceptum veniffet ,.et obviam procefsiflet , ta- 
lumque fouta effudiffet imperium prereftituenda Pompei 
dignitate,cura gratum feciffet. S . P.QJI. tum nihil officio 
fuOjbeneficiifque acceptis a Pompejo magis debitum . At 
eo progreffa fuittyranni crudelitas , ut fine vita, et fangui- 
ne, atque capite Gneipforclinqueret cadaver obtruncatum j 
deforraatumqucCaefiiris oculis coflfpiciendum ; quem na- 
tura mitem , et manfuetum credibile fuit (atque ita littera- 
rum monimenta teflantur) permultum tempus vix fui ip‘ 
fius compotem fuifle, fenfibus alienatum prae ftupore, et 
prae dolore lacrymarum ingenti vi manantibus oculis, 
quibus os , et faciem Regiam opplebat , et fuos Duces, 
qui tanto interfuerant fpeilaculo , quanvis milites , et 
natura fua duros,et immites, in easdem lacrymas addu^ 
eebat. 

SECVNDA EXERCITATIO EIVS- 
dem primi generis fine fchemat is,ia abaco 
deferibendo. 

C C iP IT E abacum non nudum , et ina- 
nem , neque vafis fiflilibus ,aut vitreis ex- 
ornatum atque inflrudlum : qui multo mag» 
animu cujufqua,ct oculos,quam ego defcriba, 

H 4. po-- 



«4 DEMONSTRATIONIS 

poterit cominovere. Etenim vir iftenobilis ab hmcannbi 
multos paulo ftudiofius hunc A bacum ornadum femper, et- 
novis va5s augendum curavit, non fuae folum deledationis 
caufa,fed etiam ad invitationes, adventufque oppidanorum 
divitum,fuorum amicorum,atquehofpitum,et ad cominu-' 
nem ufum,quotidianumqu^randiorum;ut quicuqueduo- 
bushifce temporibus ingreluisfuilTet , facile domum divi- 
tis,atque praepotetis hominis fe ingredi putaviflet.Sic enim 
bene fado argeto, atque auro abacus utroque tepore iollu- 
cebat ornatus, ut gradus multis fcutellis.et falinis, patellis, et 
patinis, lancibus,et cymbiis, et carchefiis, erparopfide mul? 
ta,et efcalibus quam plurimis, et trullis,et urceis,pateris , 'at-^ 
que fcyphiSjCC crateribus, pocuLfque omnis generis, et no- 
ftro,et antiquoopere, atque fummo artificio elaboratis,cum 
fuis emhlemanbus,atque inferutationibus maximi pretii,et 
aeftimationis,quae fuis in locis omnia fiit pro proportione/ 
ordine finguiari collocata, collucerent. In his mira pulcri..' 
tudine niterent aquales argentei auro caelati , atque inter 
hos non minore venuftate aenophora, caeteraque vafa iple- 
derent,quae ad varios ufus.et ad elegantiam, et magnificen- 
tiam praebentis abaci defiderari poliunt. 

'■ EXERCITATIOSECVNDIGENE- 
tis,ex difiblutis.et adjunftionibus.ad facrum 
Pontificium abaci ornatus. 


I Rraefedus Hifpalenfis Ecclefiae. fadurus fa- 
1 erum, ut mos eft,ritu caerimoniifquePontifi- 
|ciis in templo maximo mittit in ecclefia vafa 
[iomma fatis pretiofa, quae ad ufum rei divinae 
jin abaco fuerant exponendatquadvifum etid 
fuerat aulaeorum, peripetafmatura, mantilium, et eximii canp 
doris mapparum de gaza Pontificiaideinde aliquos Magpa^ 



LIBER SECVNDVS. ^ 

teS ad cohonrftandam fuam Pontificiam dignitate in facru 
invitavit. Exornatur ample, magnificeque facellu, exponun- 
tur ea, quibus abundabat, plurima, ac pulcerrima vafa argen- 
iea,atque aurea.Omnibus vafisinftruflus erat, et apparatus 
abacus, et expofitis cuniftis ferefuis opibuS nitebat tantuin 
argentum, ampullae, paropfides,paterae, calices, thuribula,et 
reliqua vafa ex auroiin quoru multis,quaemaieftascllP6ti- 
ficum,et maxime Arcbiepifcoporu ecclefiae Hifpalenfis, at- 
que Toletanae emblemata fuerant mclufapretiofifsima: at- 
que adeo in iUuftrioribus a!ligata,ut eaad illartt Tem nataef- 
feappareret.Inter Haec collucebant praecipue aliquot Pon- 
tificiae t!arae,atq; aliis aliaepretioGores,et illuflriores-,om- 
ncs gemis diftindaeclarifsimis.prant etiam calices,et exau- 
ro fadl:i,atq; fuis fufletati bafibus extetis , rotudatifqs magni 
p3nderis,ac pretii maximi . Cruces fefe efferebant, et emine- 
bant plurimu, plenae omnis generis gemmarum,eximio il- 
lujfrique fulgore micantium. Interim dum tempus erat fa- 
ciendi facrum,acccdereyiri nobiles,?dagnates omnes, quo- 
rumaccelTiis propter nobi]itatem,etfplendorem fuum prOr 
hiberi non poterar,unum, et alterum in manus fumcre , lau- 
dare, mirari, non fatiari omnes aTpeftu auri j fplendo reque. 
Sed candelabra, quae ab utroque cornu abaci videbantur, fu- 
blata altitudine fua prae caeteris vaGs omnibus nitebat mi- 
rum in modumtquod elfent e gemmis clarlfsimis,opere mi- 
rabili pcrfeftaineque ea exponere,neque vulgo proferri mos 
erat, niG diebus hifce folennibus rei divinae ritu PontiGcio 
faciudaeiquib^ abacus magniGcetius illuflrabatur. Cii haec 
liifce diebus inter alia multa ponerentur,et alia vafa dario- 
Ta viferentur, cum faepe pulcritudo illorum fpledes ad ocu- 
los multorum hominum quaG rcces,et novapervenirettap- 
paratus,et ornatus abaci fuit ejufraodi,qncm omnes conGr- 
mate poterant dignum efie raajefiace Praefulis HifpalenGs, 
et amplitudine tantae eccleGae,et tanti Principis Cardinalis 
Buepraecellentifsimi . Etenim erat eo fplendore^qui ex ck- 

1' rif- 



^6 DEMONSTRATIONIS 

rifsimis.et plurimis vafis efle cernebaturica varietate opcrff^ 
ut ars ccrtarc videretur cum copia multiplici : denique ea 
magnificentia,ut appareret aperte ad tanti Principis appa- 
ratum, et ad ecclefiae tantu decus , et ornamentum apparatu 
hunc fui ITe prolatu . Sic eum homines defixis, et ftupetibus 
oculis, du abacuspropofituscrat inclaro lumine facelli, etia 
atque etiam conuderare non defiftebant, et nunquam equi- 
dem rcfpiciendo,contemplandoque fatiati- 

EXERCITATIO TERTII GENERIS 

per interrogationem, cum repetitioncjadjun- 
- • dione.et articulo, in laudem beati ; 

Liurentiu 

N Onne haec vobis, quae audirtis cernere oculis videmi- 
ni i non jpfum divum Laurentium, cupidu mortis pro 
Chrifto fubeundae exeuntem e publica cuftodia videtis I 
Bon peragrationem viarum,non luftrationem vicorum afi 
picitis ? non verfatur ante oculos in ignibus accedendis , et 
inflammandis adminiflrorum diligentiainon crepitantium^ 
et horribili flridorc fe fe efferentium in fublime, longe late- 
que micantium flammarum ardor? nonadfunt craticulae jj 
a'rdcntes,et inflammataejftratae prunis urentibus incredibi- 
iiter?nonPraetor jubet Laurentium veflibus fpoliatu, atque 
nudatum omnino in acccnfas craticulas imponiino hos aid- 
minhlrosfovcre igneialere flammasiaJios verfarecraticulas 
in omnes pa-TCesltorrere corpus Martyris inviiSifsimii-non 
tyrannus inflat,eturg-t,ut torrendi finem nullum fiiciat fa- 
tellites,et adminillricrudclitatisinon ipfum intuemini Lau« 
rentiu laetum,atque hilarem, ducente craticulas, ledlumol- 
lifsime llratu,prunas,rofas afflantes odore luavifsimu? noa 
cernere videmini forti, magnoque animo provocate ty ran- 
uii ad corpus verfandu in aiteru latus , quonia alteri affum 
fiitis cflct,atque toflu ad vefce.ndii.id eil ad lyram litim infa. 



LIBER SECVNDVS.’ 

tiabilc Chriflianifanguinis exhauriedi carnibus Laurctiifar 

turSda. 

EXERCITATIO qVARTI GENE- 

ris, cum interrogatione, praeteritione, cor 

tcfiione, repetitione, et notatione. Ap- 
paratus hominis,et oilentatio. 

E Cce tibi defcedit vir de palatio fuo,et de fupcriorib’aedi 
bas. Habet animi rclaxadi gratia hortos amoenifsimos, 
ct jUcundifsimoSjCt eo!de,quod mirabile videtur , urbanos, 
unu an ce illos viridariu, neque tamen illud nifi lingularifo- 
lertia atque arte cofitu.Domus eft covcflita periftromatib’ 
Damafcenis.et telis aureo filo intcrtextisrin quibusfuntfie- 
mata ma)oru,opere inferta mirabilicquaepartim magno pre- 
tio mercatus eft , partiro a majoribns accepit; ut qui invi- 
luri domu ingrediatur, Principis fe alicujus.domu intrare ar 
bitretur.Quid praeterea argeti,auriquc caelati, quid vaforu, 
ctomnni ex auro pulcerrimorfi,quidftragulae veftis , quid 
piftaru tabularu,quid !lgnoru,quid omnis generis orname- 
torunpud illil fuifte puratrsiTantu fcilicet,quatu ex duabus 
locupietifsimiSjfpledidifsimifque domibus in haereditate a- 
deunda,etpoftea pecuniis Optimatu maxiraoru ad ufum,et 
ad ornatu coacervari una in potencifsima domo potuit. Fa 
milia vero quanta, et qua variis cu artificiis quid ego dicam? 
Mitto has artes vulgares, coquos, piftores,cubicularios, prae 
fedtos palatii : animi relaxandi caufa tot honjines habet , ut 
quotidiano catu yocu,ct nervoru pradiis,cocnifq; magnifi- 
cetifsimis tota vicinitas perfonet.Inhacautedomo quosfu- 
tus quotidianos, quas effufiones fieri putatisiquae convivia? 
mediocria credo in iftiufmodi domo(fi domus haechabeda 
eft potius,quahofpitiu apertu, et diverforui communeom- 
nisordiniSjequitumjeccivium honeftifsimorum ) ipfe vero 
quemadmodum alacris, ct credlus, cultu, ct ornatu pretiofif- 
firao per vias otnnes,ct plateas pedes nonnunquam .(aepius 

I 2 eques, 


68 DEMONSTRATIONIS 

eques jfaepeenam IciSica fefe oftendit curo maxime multii 
tudine famulorum, et puerorum conTequemium^vidctis, ut 
illum civitas folum divitem, folum potentem putet. Qiiae- 
vero largiatur, quae impertiat magnificcntifsime , fi vellem: 
commemorare,vereotec[uidem,ne quis alienigena, qui mo- 
res, et liberaljtatem iftius hominis non vidcritjexiftimctrae- 
fplendotem,et amplitudinem tantae familiae voluifTe lurak 
nil?us,orationis illufttare. 

hNERCiTATIO Q\^INT1 GENERIS, 
cum fimilitercadcntibus,cc defincnnbus, 
ex adjunctis, difsimilitudinc, de 
Regina Angliae., 

Vita enim haec Regina Angliae deterrima, et 
in Deum,ec in homines impie, nefarieque cq* 
mifit : quorum fcelerum multitudine,magni* 
tudineque no facrilegam,et detellabilem mu- 
liere agitari,et a mente judicioquq abduci no-, 
tum eft^ Agunt eam praeciphem poenae multitudinis infini. 
tae Chnflianorura,quos partim in exClium miGt, partim bo 
nisevertit,partimfecuripercufsit,partjmin vinculis nsca- 
vit,partim trados , et raptatos patibuli ufque egit in cruce 
proficentes,atqueincredibiliconftantia teftantes fanditate 
noflrae Religionis. Rapiunt hanc fcelcilam,atque execrabi- 
lem Reginam ad poenas inferorum jam ptidemfuis fceleri- 
bus debitas milites Religiofarum familiarum innumerabi- 
les, qui coraprehenfi , vinculis conftridi, et ferro onerati, 
in jumentum impofiti, quali latrones,et gralTatores viarum,^ 
qui fanguine m»rtaiiuni pafcerentur,pracconio publico, fa • 
tellicum fuorum,et adminiftrorum armatorum ftrepitu at- 
que tumultu horribili concrepante, multo cu probro , atque 
dedecore, maximis injuriis nunquam non illatis ad cuftodia,, 
ad vincula, ad tormenta,ad necem tradi fuerunt. Sacrae vc- 
Warac diS]edae,foloque adaequatae Sandorum, de Angba. 



llBER SECVNDVS. _ ^ 69 

’fultus,omnis ChriftianaeR.eligionis,cactin30iiiae facrorum 
omnium no violatae folum.fedetii fubl4tae,(Tmulachra Di 
vorum perfummum fcclus,et impietatem facrilegis cdcul- 
catapedjbus, multa comminuta penitus, quae jaccnti-n an- 
gulis innumerabilia, pulveris, fordiu, et fqualoris plenifsima, 
Cnerpecie,finefotraa,veldctrucata,velad minimum vete- 
ri fplendorefpoliata,quae,qui praetereunt, cultores occulti 
Chriftianae Fidei fedibus in il!is,atquc locis proftratae, per- 
ditaeque Angioru nationis infpicietesdngemifcuntiet quo- 
niam aperte loqui non audent,tacite Deum precatur ^ ut ul- 
cifcatur injurias fadlas Sanctorum imaginibuSjpdliftere pef- 
fimae deteftadaeque Ifabelae mentem, et animum n5 finut. 
Neque haec folu,fedfacris monialibus vis allata, erepta per 
vimfaftam virginitatis pulcritudojot libidines, impurifsi- 
inae,et religiofis in locis, atqj adeo intrafacrosparietes mo- 
nialium immortali Deo confecratos flupra fadta,a vallo re- 
ligionisabdudlae virgines, et tradtae adlibidines eiFraenat® 
hominum turpifsimorum fubeundas , illam neque cofpore, 
neque mente confidere dies nodiefque patiuntur . No iflud 
folum mentem eripit huic.improbifsimae Ifabelae,fed quod 
efficit dolorem maximum, quodlacrymas aferreis homini- 
bus exprirait,depulfam fuilfe Fidem ex univerfis Angliae fi- 
nibuSjetnufquam illam locorum cofiderc, nufquam urbiu, 
nufquam populorum, neque vicinorum urbi Lddinenfi du- 
taxat,fcd neque pagoEum.etiamruft.icanorummbi vero fue- 
rit, fi ufquamlocorum Angliae fuerit,retrufam,atque abdita 
in obfcuro tenebrarii loco jacere. Hujus depuLfionecu illae 
gentesnovara religionem,novara ecciefiam (quaipfae An- 
glicanaappellant) intulerint in fuasfedes, atque domicilia, 
morefuo vivendi turpifsimo,et dogmatibus ex fraude me- 
dacioquefaftisiquam vere dixerimus officinam fceieru, di - 
verforium libidinum , receptaculum totius impictat islQuae 
poenae manent mulierem, principem tantat ii haert‘feon,per- 
n.iciera?encnsAoglotum ultimam, cum etiam psr conM- 

i 3, fioj 


70 demonstrationis 

fionem ablata fuerit peccata expiandi facultas , non facra j| 
HoJlia in facrariis condita magnificcntifsimis, cultu religio, 
neque Cliriftianorumcolaturxumauftoreni vitae Chriftu 
lefum facrae Hoftiac tegumentis contentum videre nolint^ 
(quid adorare velle dicam, cu abjiciant, refpuant, et oderint: 
cum ita exterentur , atque deteftentur,6t pugionibus, (i na- 
cifcerentur , fimiles ludaeorum confoderent , et faepe mille 
plagas infcrentes,facicntefque fceJeratifsime : propter tatam 
icelerura immanitatem, et impietatem inaudita, quibus Ifa- 
belam angoribus cruciari neceffarium eft,et taedis furiaru 
ardehtibus,omniloco,atque tempore perterreri? 

EXERCITATIO SEXTI GENERIS, 
cum adjun(iione,artici!lc),et fitniliter cadenti. 

Liberalitas bominis- 

H Omo,qui fetnperliberalifsimus , raunificentifsimufque 
fuiffet,in extremo vitae curriculo hoc voluit clarifsimu 
relinquere indicium fuaeliberalitatis , dequa non audire ali- 
quandOjfed quotidie videre pofletnus. Quaeflvit num mu- 
nifice, et large dariquidqua potuiffetiCum refponfum elTet, 
templum effe monialiura,quod vetuftatc exefum, ex multis 
partibus ruinam minitaretur,terra,gkbaeque plurimae la- 
cunatis multis in locis,aut perforatis parietibus dilaberetur: 
nihil tam dibcfaie ac munificum, tamque gratum Deo, quam 
opusillud fibi adliberalitatem fuifie ratus, templum ampli- 
tudine mira, opere antiquo,ftatim ante mortem jadis prae- 
clare fundamentis inchoandam, aedificadumque praecepit. 
Atque idem figna,v3fa plurima, et ornamenta magni pretii, 
ctaeftimationis,quae magni fibi cofliterunt,fimu!achra fan- 
dorum ad facellura maximum, et ad aras reliquas ornandas 
reliquit ■ Ipfum autem templum ejufmodijufsitcffc, quod 
cum viderint omnes ,qui in iliud ingrediantur,confiderent 
undique tedum , pulcerrime ornatum, fuis faccllis ,et uno 


LIBER SECVNDVS. 7* 

iiiaximo, praeterea reliquas partes novo, et illuftri fpledore 
clarifsimas. 

EXERCITATIO SEPTIMI GENE- 
riS)translationibus,Ironia,exelama:ione.;Of- 
tenditur loci infelicitas. 

S cilicet audivimuslocum ede uberrimiiitBaximequeftr.- 
tilem, latos atque jucundos campos,quibus feraciores, et 
uberiores nullos audierimus, politos, et humanos Ko.mines, 
ad omnem elegantiam, et munditiam cultos , natos in media 
Baetica, quae pars Hifpaniarum valde laudatur , et proptet 
ubertatem, et fertilitatem agrorura,propter amoenitatem,eC 
jucunditatem appetiturtquo coffuanc omnes reliflis patriis 
fedibus,et unde proptet tempetationem Caeii , fakibritatem 
aiiris demigraverit unquam nemo - O fortunatas fedes.O 
beatam terram, quae omnibus his abudat commoditatibus, 
et jucuditatibus maxiraisiin qua mortales ad multa fenedlu- 
te petducuntur,nongrayedinoli,non morbofi funt.:Vbipe* 
fiilentia nuqua fuit, caelum nunquam ita caliginofum, quin 
Solem illius diei homines viderim. Media hytme, cum aliis 
in locis horrida eft, atque deformis terra , et pruinis albeili; 
plurimis campi,montefque praecelli, maxime cum urbium 
gelu conglacient viae, et omnia loca rigeant fiigore,viridis 
vifiiur,et amoena facies agroriuorania nitet, et fpledet in a- 
gris.Praeteperatione fumma veris fpecie praebere vilumeft 
rus iftudtct taqua Paradifum amoenu,j,ucudos obleftationu 
horios,perfugiuaegrotoru,et lublidiiifeffo/racloquc labo- 
ribus gcnerimortalinappctimusiobifeneiSus viget ,itf qua 
acquiefcutdcbiles,quoc6fugiut recuperatu vires valetudi- 
narii, quo omnis afpirat aetasiet cu illa terrlnatTri fueruc , ab 
ejus gremio abllrahi nili mortis in tervetunequeut. Tanto 
illiushoraines defiderio flagric,tata ardet.cupiditjte yka ia 
illis locis agenditut matre, et altricem rerum omniii ducant, 
|)racdicenc,etcaeteris terraru partibus anteponant. 

1 4 EXER 


demonstrationis 


EXERCITATIO OCTAVI GENERIS 

cum exclamatione, articulo, compari, acclama- 
tione. Mifericordia Chriili I E S V 
demonftratur. 

O Rem noximodo laudatu dignam , fed etiam faeculorfi 
omnium immortalitati commendandam. Chriftus Ic- 
fus,ipfe vindex humanae libertatis fuis iptis manib^jfuis fan • 
Sifsimis pedibus clavoru diritate transiixus,nudus , et fpo- 
liatus veftibuSjCxpofinis aeris immanitati, duos inter latro- 
nes medius interpolitus,t3nquam de verticeac fummo mo- 
tis jugo, Gbilo boni palloris o ves vagas , et errantes in ovile 
cogit, atquecompellit,et compellat benignitate fua, roiferi- 
cordiaque plane infinita ad uberrima facrae Religionis paf- 
Coa,et poft veniam peccatorum datam , ad Beatorum gloria 
immortalem perfruendam . Cum feipfum totum nudatum 
oflendat, transfixum, et exaguem,et vulnusillud lateris pa» 
tcns,et apertum,multomanans fanguine patefaciat , tanqui 
portampatefacientem aditum in beatorum fedest tum bra- 
chia extenta offert, ad foos invitat amplexus,accurrere jubet 
hominem, in finum ad volare fuum, medium quoque coplc- 
£li, fecum inquam in fua gratia femper effe , ut illum efierat 
in caelorum fedes , ubi aipeflu Dei fempiterno perfruatur. 
Tanta efl Affercoris lefu benignitas , et in genus hominum 
inufitata manfuetudo. 

EXERCITATIO NONI GENERIS, 
per Apoflrophen cu fub)e£lione,ct acclama- 
tione, de Vituperatore cocionatoris. 

^Viderat Antoni in ilio concionatorenonaudiendum? 
K^r^uidnon adndrabileiConcionatoris credo alicu)U5,auc 
adoiciccntis, aut elegantis hominis Hifpani auditores fermo 
! de- 



liber SE CVNDVS.- 

'Seleflaret folum;qui te flofculis verborum oblcflaret , tan- 
qua cithara fuavi demulceret fonqs edens ad aurium fen(u$ 
jucundifsimos. Qui levis videretur pigmetis afpergens ora- 
tionem fuam,et captans plaufus populares , ut eloquens yi- 
deretur,animis nullos partus caelorum capcflcntibus . Non 
animos ad vitiorum execrationem, no ad virtutis amorem, 
non ad gloriam afficiebat beatoru,qui maximi Tum fruitus, 
et percipi debent ex divini verbi conCionatoribus . Ille, ille 
inquam fuit, cujus cutn Cocionem audiviffes, de templo dif- 
cedcres aridus atque jejunus,nullo animi fenfu, neque motu 
praecipuotut re audiffc dicere potuilTes garrietem in carmi- 
nibus Hifpanis horainctejfuavitate vocis,agendi digftitate, 
argutiis digito;ram-,rapidi,et incitata volubilitate dicentem, 
nunquam haefitantefo.non revocantem feipftira-; ucfardue- 
lis alicujus,et lufciniafum cantus in aures noUras influere vi 
derentur.Quod ad fpiritus rationem, ad mov edos animos 
pertinct,nihil ert,quod ab homine petas : qui humanae folu 
eloquentiae ftuduifle videbatur. Concionatorem audivifti, 
cujas , ut antiquitatem praeteream, quae deliderari portent, 
oro nia in illo fine dubitatione reperietur,v itas fanSimonia, 
abfolutaperfe(3:io,visin excitandis animis ad virtutem , et 
in eifdera revocandis avitiis praeftans,et admirabilis . Cum 
primum hirtoriam facri E vangelii Datraverat,fic finem, quo 
tendebat concio,ConfequebaturjUt quo vellet auditoru ani- 
mos ad virtutem Colendam , ad nuntium faeculo remitten- 
dum, ad bellum.vitijs indicendum omnibus, impelleret. Ille 
de fuggeftu celfior eundis auditoribus,cirCufufus innume- 
rabili multitudine virorum,atque raulieru incelebrioribus 
hujufce civitatis templis concionatur,et tanta vl, contetio- 
neque dicendi,utfu(penfos teneat omnium auditorum ani- 
mos,n!ilio neque minimo ftrepitu,non fecommovde quo" 
quam ex auduoribus, neque os, neque oculos convertere in- 
partem aliquammt neque corifpuere,nequetursire audeant 
homines. Horam cum audiverunt,tum ilium incoepifle pu- 


n , _ demonstrationis 

tant : ct cum condonandi finem facir, tunc illum inflJtuere 
concionem cuperent omnes- Interconcionandum fic affici, 
untur auditores, ut lacrymae nolentibus oboriantur, fletu, 
gemituque maximo perfonet ecclefia . Ita Gregonos illos, 
B3filios,Hieronyraos,auc unum ex antiquis Religionis no- 
ftrae Doftoribus tonatem, atque fulguiantem audire fepu« 
tafit omnes. 

exercitatio DECIMI GENERIS, 
cum repetitione,exclamatione,et increme- 
tOjde proditore luda. 

T Vcum illis fatellitibus.cum armatis hominibus, cfifaJ 
cibus, atque furiis totius civitatis, luda fcelerate,tantutB 
in principe univerfi regni civitate fcelus coramiferis,tuiso- 
cuiisjtuo ore impudenti, tuo duro, atque ferreo pedore, ala- 
cer, et eredusafpexeris,adiveris,ofculatus fueris Chriflum 
Icfumjfigno quaC dato invadendi in Dominu tuum,irt Mef- 
fiam promifsum a Vatibus, atque adeo in datum ab aeterno 
Patre communem Aflerto-rem generishominum- O prodb 
tionem non modo vifa,fed etiam audito horrenda. Si in op- 
pidulo humili, cbfcuroquefeciffes, et in hominem infima 
cdtemtifsimaquc fortuna praeditum invaClTes, quis non ex- 
horreret facinushn coctu vero I'uda€Orum,in urbe, quae ca- 
put eft totius ludatae, difcipuP tati Domini, et Apoftoli de- 
coratus dignitate, quem defendere ac tueri debebas, tu prin-* 
eepSjCtaudor prodendi, tuidemDux, et Antefignanuslu' 
daeorum praeieris cacteris,, et accendens ad tua aequandata 
Celeritatem. Tu idem tara parvo precio^' minore prorfus d- 
lo,quo publice jumenta venire folent in mercatu , triginta 
nummis Opificera,eE Architefium caeloru prodideris, tra- 
dideris luporum iramamfsiinorufericati comprehendendui 
conftringendumqucjflagris deinde caedehdu, coronandum 
diritate fpinarii,deniquc raediu- iacer duos latrones interpo- 


IIBER SECVNDVS: ^ 7? 

iitu tolledu in cruce. Q^id dicam gravius^quid im manius, nd 
repcrio. 

EXERCITATIO VNDECIMI GE- 
' neris epithetis illuftrata, de praeceptore 
delefto. 

Vm in praeceptoribus deligedis fpeftari debeat ufus,ec 
^ cognitio, et virtus, vos optione data,nuliu magis nobis 
.fpeftatibus deligere dcbuiftis,qua huc optiraQ,praeftantifsi- 
miique viru.NaraGpraeflatcs,etexquifitide tota Hifpania 
magiftri quaereretur ad filioru inflitutionem, is fuit a vobis 
deledus,qui ex ftoreHifpaniaru inauguftifsimo/requetifsi- 
moque CopluteGs academiae theatro niteret, fplendetetque 
clarifsime. No folli habetis praeceptore in docedo nimiu di- 
ligete,-nitiiiu ferviente fui nominis exifliir.ationi , et utilitati 
fcholafti<orji,et progrefsionibus maximisifed accidit etiam 
iiludjouod is profitetur nuc. hac difciplina, et multos annos 
profelTui cft homo in fua facultate fpedatus, et cognitusiquc 
magnopere gavifa fuiteivitas cum collegaru omriu fumma 
.yolutatc,tu ordinis cujufcuque fingulari ftudio magnifice- 
.tifsimcpoftcoditaacademiapraeceptoredcledlu fuifle. Vi- 
dit enim diligenter, fapieterque praeceptoris officio funge- 
te,inunera exequutu fuifle, quae omnes prudeter divinando 
fperare coeperut ipropterea quod ja antea femper.cu legendi 
muntre,ut praedixi, fundus fuerit, et in hac, et in aliis ^ul- 


,tu praeceptores omnes , et interpretadiperfpicuitate,etfcri- 
pjtoruptaeilatiafuperaverit. Laudabatur ctia vulgo ab omni 
l)us integer,ec incorruptus, qui apartibus luflitiae inconce- 
dedis cii jufcuque laureae in fignibus,in feredo fuffragio prae 
ftationbus ftetifle feper diceretur.lte ea virtute praeditus, et 
fanditate vitae celebrabatur, quae inanes vulgi rumufculos 
n-d aucuparetur, folida ac vera gloria cdfedarctur. SiC reli- 
qui virtutis, et feietiae umbra habuifle diceretur ad hu)’ prae 
ceptoris de tota academiaexquifiti cognitione coparidi. 

K a de 


fS DEMONsTP.ATIOms , - 

de ARGVMeNTORVM EXORNA- 

tioneperfedam defcripuoncm explente. 

1 Lluftrantur argumenta aliorum luminibus argumentoru,^ 
Jet ab illis lucema.cdpiuritclarara,ttilluftrem ad fuorum 
munerum fundionera, maxime iii.cxplcda,et fuis omnibus 
numeris abfblvendadefcriptione.Hujuscumcampum late 
patentem patefacere nobis fit in animo, tpiibus argumentis: 
iiiufiretur illa, ab hac parte doceam’. Atque prima ratio am-- 
plificandae defcriptionis petatur e% adjunftis illuftrata.diC". 
iimilibus., 

PRIMVM GENVS AMPLIFICA- 
Monis cxadjunftis,Gum difstmilibus.Com- 

prehcnlio viri nobilis. 

H Omincra deambulantem Praetor comprehendit io fo- 
ro,jubet illum in publicam fecum venire cuftodiamr noi 
patiuntur famuli.qups fecum habebar, vi confeftim domi- 
num fuum volunt f3tellitibusadntiete,etcurant,utfatellitcs 
excedant.nequeqmdquam attingant hpminis.Hic quoque 
magna vis affertur Regis auxiliulatellitibus implorantibus: 
trahendum clamafPraetorin cuftodiam.Hqmo.caufara po- 
flulareifatellites;urgere,famufi.pcrgere,fi pofsinta Domina 
repellere Praetprem.Itaqucpafius aliquot procedunt mag- 
no clitn flrcpitu,atque turba jam ex omnibus IpciS cdfloen- 
te.Horao, ut Praetor fuae dignitatis ratione habetet,poftu- 
lare,fatellites n ihil m in us cu rare , Denique magno cum de- 
decore.et infamia in carcerem perducitur.. At quis erat ifte 
•horaoicredo aliquem efiecontemtum hominem, egente, fe- 
ditiofum, improbum, qui pofiet fatellitu, et adminiftroru irt 
jurias,et cotumelias perferre, nihil minus . Nobilis fane vir 
erat,Hifpalefisdocuples,et copiofusfuae familiae Princepse 



LIBER s6CVNDV'’S* 7r 

rdfniqiis is, quem quoties, oppidani honoratum , et tJrobum 
cirem dicere volebant, hancfemperappjlabant fuonomi- 
nr.Et audent adminiflri Praetoris, virgis fuis aggredi fplcn- 
; dorem, et nobilitatem lantam .Infcientiafaflum id potius , 
qoam improbitate crediderimxum in oppidis arapJifsimis 
fimalatione vertitus,ethonoratoru fpecte oppidancru mul; 
uhomines fuafuna tegant, acq^ue peccata. 

SECVNDVM GENVS, AMPLIFICA- 
lionis, cum fitnili, ac difsimili in haerefeos 
vituperationem.. 



JiXomnibusnoftrae Religionis hoftibus, quot 
|quot ab incunabulis Fidei nafeetis exfticerut, 
fnunC'his cattremis, temporibus taminaudiia 
|hacteticoru.importunitas exllitit.NDlite aute 

l{ vos arbitrari hominum illassteogjtationes, et 

. inventafuiireinequccnim-ulla gctt&tam. barbara, auttam a- 
mens unquam fuirdia quanon modo tot.fed unus tam inhu- 
manus ,. et excors fucritinveius. Homines hijpecudes qui- 
, dem imemperantifsimae,etferaein figura mortalium vifi 
funttquicoitus detcftabilesjcxecrandascofuctudines, adul- 
, teria,incc/la,reliquafque impuritates , quae, nec honeftedi- 
ci.ncc ab auribus caftifsimis fine fiimmaoftenllone animoru 
'audiri.po(runt,nonmodoappe.tunt intemperanter ,fed ap- 
probanqatqucdefendunqet dicunt naturae confentancas, 
atque obeam caufara.fineicelcre appetendas,etiufcipiedas. 
O libidinem efiEracnatam..Q inauditam intepcratiara.Prof- 
picite etiara,atqucetiam> Quid enim ell,quod in ullo gene- 
re hominum reperiri pofsij;- impuriusi Penitus introfpicitc 
Anglorurri,Lutheri,Vviclephi,Eco]apadii,SabeIlii,reliquQ- 
rumque haereticorum feflas impias, atque nefarias,quasvos 
in Anglicis haereticis libidines ,quaedagitia, quas turpitu- 
dines, quatos crtores,quam incrcdibiksfurores.quas homi- 

K 3 ni- 


tS demonstrationis 

niBuSjDtvisomnibus.Virgini Mariae, atque Chrifto l8fu,aB 
his religionis hoftibusinjurias faftas, et contumelias impo- 
Ctas non reperietis^Ex magnis,etfepulti8 jan3,et penitus ex- 
tiniftis fcdis tata errorum colluvies erupit in illud regnu; 
ut eaniG maximo , praecipuoque quoda Dei optimi ac ma- 
ximi auxilio confcifta fit,ecejei9:a,convalefcere nunqui, ne- 
que fanari gens illa po fle videatur . Vt aper valens , et tru- 
culentus in hortos irnguos,et amoenos , herbis, floribus va- 
riis , et multis arboribus confitos invadens omnia evertit, 
vallat.et depopulatur, evellit herbas, perdit fiores , concul- 
cat areas, neque quidquam priftini decoris , et pulcritudinis 
reliquum facitiet opus eft ejici tam immanem bcftia ,et quae 
vaftata fuerut,et omnino perdita,no va iteratione coloni red 
4ii,refl;ituique ; ita ad priftinam faciem Catholicae Fidei, ve- 
. tereraquerecuperanduffl fplendorem,poft vaftationem tan» 
tam,et ftrage ab haerefi deterrima regnis illis, locifque ter- 
rarum allatam,neceffafium eft novos vineae Domini cultO'* 
res ChriftianoSjperfedlofque cocionatorei mitti, ejeiftos Ga 
tholicos redire,revertidcfenforesexpulfos, et pro aris , fo- 
cifqueReligionisChrillianae laborem omnem fufeipi , in- 
‘ftaurari tcpla,reftitui coenobia, refici facras monialiu aedes, 
reponi aras,, altariaque fanftifsima , repeti cociones fubla- 
tas,ablatatufcitariSacrameta,novamfarmam;novafigura, 
et Catholicae Ecclefiaccofentaneam reftitui-utcaflitas pro- 
libidine, pro fuperbia dcmifsiQ , pro avaritialiberalitas , pro 
. iracundia.patientia,pro invidia caritas, pro defidia diiigen- 
tia,pro ventris ingln vic tcrapcrantia.pro vitiis nefariis vir- 
tutes famSilsimae , et mores integerrimi fummo iludio,ct 
contentione repetantur. 

TERTIVM amplificationis GENVS 

exadju£lis,ct firailihus.Libidines adolefcetis, . 

S I quis adoiefcens,ut noftro malo non pauci funt, animum 
iuum patefecerit nefariis libidinibus, palaque le fe,ec cor- 
pus 


tIBER SECVNDVS.; 79 

pus fuura torpifsimis voluptatibus addixerit ; fi hoc omni 
tempore, nulla cum modeftia , nulla unqua moderatione fe- 
ceritifideniqutafcfegefierit no inincelTu folum,fed in ve- 
ftitu, atque ornatu, non folumafpedlu oculorum, turpitudi» 
ne verborum,fed etiam appetentia libidinum, nulla praete- 
ritione voluptatum obfcocnarum,utfemper, et fuas explcrs 
voluerit libidines , et .ad eafdem alios incitando adolcfcen- 
tiae pudicitia expugnaffevideaturnon hunc ut Cupidinem 
tetrum,et execrabiUm,ex impura natum Venere, volitatem 
ante oculos,et ora cernere videbimur.tanquam arcu veneno 
illito mortifero vulnerantem animos mortalium , et ignes 
evomentem maximos, flammas accedentem omnes , quibus 
ardeant, pereant adolefcentes libidinum ardore flagrantes. 

QVARTVM amplificationis 
genus. Ex adjuniflis,eum fimilibus,et difsimi- 
libus hominis arrogantia oftenditur. 



jVjns per Deum immortalem fi nondum- fce^: 
Uera vulneraque inufta animo vultis recorda- 
|ri,vultum,et ineeffum animis utcerriatis , pb- 
ifecro ; facilius fadiaejufdem occurrent veftris 
_ 2mentibus,fi ora ipfius oculis propofueritis. Il- 
le intortis capillis, cincinnis afrote capillorum , ore nitido, 
et unguentis quali pcrfri(3:o,perfufus odoribus plurimis, fa- 
ciens verba libidinoforum,fpirans ore fuo Veneris impuri- 
tates omnes,mollifsimorum,et efloeminatomm adolefcen- 
tum gregibus ftipatus, utfacile quam omnibus eflet libidis 
nibus conftridlus , mortalibus reflatum relinqueret, innue- 
bat in viis mulieribus, ptofpiciebat faciem, et ora praetereu- 
tium,appcllabateafdem fuisn6cninibus:atquenili in his , er 
aliis in' ttirpifsimis rebus civitatem, et oculos intuentium of 
federet.afe niliilaftu putabat. Alter, & De’ immortalis, qua 
intolvradus,quacetcrinccdebat,quainfoles, qua elato collo, 

K 4 . VftiitJJ- 



D.EMONS I RAi lUiMS 
Vnum te anquetn ex Campanis veteribus, exemplum vets» 
ris arrogantiae, imaginem elationis, formam Luciferi dice- 
res intueri . Indutus prf tiofifsimis vert;ibus,fericis fulgenti- 
bus, et magno fumtu confe^ftis , Capillo ita compofito , et in 
frontem dejefto galero,ut Campaniam ipfam,in quafuper- 
biac domicilium fuifledfCebaturjTenovare nunc; et tot ante 
faeculis mortuam exiufcitare videretur. Nam quid ego de 
verbis dicam, quae non hominis , fed Luciferi in humana fi- 
guralatentis videbanturiTatain oculo gravitas, tantum in 
ore faftidium,tanta frontis contraftio , tanta iniefsione , in 
incefru,in motu corporis importunitas erat , ut afpeiftu ho- 
minem tam infoientem,et snioleTadumnemopeiiferrepof- 
fet.Fihus videbaturRegis potentifsimi, Princeps totius reg- 
ni,ec haeres non multos pofl dies futurus: quem fuis hume- 
tis raiiltae provinciae,murta regna futientida manerent: na 
Comitum, atque Ducum filios multo modefiius fe gerentes, 
magifque temperanter, cum fortunae cujufcunquc, et gene- 
ris inferioribus alloquuros non raro videmus. Erat denique 
omnium hic fermo Eft clarum, et illultre fuiim genus,haber, 
quas infumat,pccunias,et opcsplurimas . Nemo in hac urbe 
ad illum fonaffe conferendus dignitate oris, et cdformatio- 
lie membrorum. Haec illum efferunt, et extollunt infoleter. 
Habemus quidem, quem opponamus hujus Luciferi , atque 
Satanae tam infolentifuperfaiae , et elationi. Frater unus, 

?[uem habet,ejus arrogantes animos, et fpiritus inrolerados 
rangere debuifiet. Habet uterque domi fratrem modeftum, 
eomem,benignum5afrabilem:in hunc, quem imitaretur,i{Ii 
duo adolefccntes ex fuperbiae faflidio,et ex Veneris libidi^ 
nibusfafti intueri debebant. 

QVINTVM. AMPLIFICATIONIS 
genus ex adjunftis, cum contentione.Mife- ■ 
riae,et inopia hominis extrema. 

Vi- 



LIBER SfcCVND VS. ' 

V ide illum non multum divitiarum habentem, Gc con- 
ftricl:um,et oppreffum aere alieno, ut vix fuppetat, un- 
de faepe neceflaria comparetur ad fumtus quotidianos. Cu- 
jus filii domi fe continent, quod nudis pfdrbus fint , yefiitu 
lacero, difcerptispalliis.Iam uxor, filiaeque ,t]uae multo’ in- 
cedebant antea auro fulgentes, quidquid auriiqiiidquid ve- 
filu habebant,ut ei aliqua ex parte providerent, Vendiderat. 
Nihil jam equidem reliquum videtur eflepraeter opero, qua 
ferant propinqui, qui quoniam honorati funt, eos nd credo 
panuroseflc,utfame conficiatur, qui quandiu locuples fuit, 
egentibus large fuceurrere hon definebat : atque eifde pro- 
pinquis ide antea,curn non amififfet opes, mutuas dare pe- 
cunias, de, fuis non pauca donare llberaliter, et ad augenda re 
familiarem eorundem,nunquam non ipfis omni ratione c6- 
modare confuevit,et quide eo progredi,ut no paucos dies in 
cuftodia detentus fuerit, aliquorum aeris alieni propinquo- 
rum diflblvcdicaufa. Quod fi illi,qui minus deWt fauicho- 
mini,cui,quaraquam in plurimos beneficus ac liberalis fue- 
litjincos benefaciendi nullum tempus datum eft,cu neque 
fanguine cum illo conjundii fuillent, neque amicitia , neque 
officiis, fed fola bonitatis magnitudine dufti veniunt adju- 
tum, et fublevatum illius ffiifcrias , ficcinc propinqui vide- 
buntur obliti fanguinis, amicitiae, officii, beneficioru aCcep- 
torurojUt abexternis hoc mifericordiae genere vinci feae- 
qaifsinlo animo patiantur? non credo poffe dies nodlefque 
confiftere Chriftianae Fidei cultores, quoru in memoria ver- 
fentur tam juftae,necefsariaeque caufae, quorum percellat a- 
Iiimps acceptorum recordatio beneficioru , et omnino co- 
munio fanguinis pedoribus taedas admoveat ardentes, ut 
cubitum ire fine cogitationcpracfenti.decumbere fine cura 
tanta, denique fomnum quietum capere.pqfsint,.quin annp.- 
.res,cruci,atufque,a fom no excitef faepius t,^iqs, taque Eg- 
noratos. homiiKS,multum dolentes loqjientcj in fomniis, 

L mi- 


sk demonstrationis 

iniferias,et aerumnas, tanti, latn boni, tata fpUndidi , ta cu!)- 
ilis civibus cari, acceptique cognati. 

ALTERVM EXEMPLVM HVIVSCE 
quinti generi5,ex contentione minorum, cum 
antecedentibus, et conjun£lis,ad Iaera 
Eucharifliam acceOiis. 

A Ccedithomo ad facrafynaxim maculis omnibus ex2 
piatisconicietiae, neque capitalibus folii, quod necef. 
larium eft,ne fe facrilegii crimine aftringat,fed levioribus, et 
minimis peccatis diligerer eluti s,praepoIita crueiatuu Cbri- 
Ililcfu meditatione fancli(sirna,atquecum illofenfuflageU 
lorum,fpmeae coronae, et Crucis acerbifsimo dolore,quem 
haulent.ltaq; totus ad religione c6pofitus,quaiHupoteft ad 
tanti Domuii Majellatem feipfum abjiciens, recognofcenf- 
que fecum tacitus , et ore profeffus fui ipfius indignitate cu 
lacrymis,quae pie.fandlequcacceffu ad tanti convivii mag- 
nificentiam comraentantibus oboririfolcnt,Corpus Domi- 
ni,de ma,nu facerdoiis, accipit , intimis animi fui vifceiibus 
per, etralibufquc condens. Et quoniam beneficii remuneran- 
di nihil efi grata voluntate praeflantius, locum ecclcfiac rer 
peni, unde ad aram comrounicatumaccelTeratiObleflat fe- 
cum fuolefujCum Domino terrae, caelorumque praepotc- 
ti,maximas immortalefque gratias agit , quo poteft modoi 
qua demifsione remunerat, omne flatum animi fui , quo pa- 
€to fe habeat, enarrat n flfertori fuo:illu,ut libi jubeat, orat, 
obfccratque millics , quod collibitusaflierit, ii quid a fcfai 
ftum veln.Quid enim agam,repetit roiilies , iiiQ adorare te 
bonum Icfum,nifi te n iti m,et manfuetumAgnum laudibus 
efflrrefumrois, tuam, iterat etiam , atque etiara,nequeo fa- 
tis miran clementiam mi lefu. Videre cupio jam illum dfem» 
cum hinc abeam lecum in caelorum gloriain regnatum. If- 


r LIBER SECVNDVS. 5j 

tud eA faperCjiAud cA vivere, non quod eA in faeculb, id ap- 
petere, fed femper illa, quae futura lunt,profpicere, quae nos 
jnanent immortalia beatorum praemia. Ita per multum te- 
pus hac fuavitate perfunditur propter comparationem , et 
pro vifionem diligenter ad accedendum in menfam Domi- 
ni adhibitam. Is equidem, et horum fimiles accedunt multo 
majore praeparatione, quam illi , qui non cafu veniunt hof- 
piteSjfcd invitati funt ad convivium raagnificu, et fumtuo- 
fum. Horum videre eA diligentiam ad diem Alum in cultu 
corporis pretiofiore, et magis nitidis, magis recetibus indu- 
mentis, quae gerere pofsint,et proferre in publicum, cu tan- 
ta munditia, et elegantia, ut nitere videantur, et ex omni par- 
te fpeAantium oculos corporis fplcndore perAringerc . Cu 
difeumbuat, fi politi funt, et urbani,ratioBem habent hone- 
Aatis.ct dignitatismequepranfi difcedunt nifi officiofe gra- 
tias egerint, et cumulate prius . Equidem hos, qui le bonos 
ChriAianos duxerint,cura,et diligentia nonadaequare folu, 
fed etiam antecellere Audent accedentes ad facram fyna- 
xira : cum animi praeAantiam omnibus bonis anteire vi- 
deamus. 

SEXTVM GENVS E.X ADI VN CTIS.CVM 
effeAis. Labores litterarii. 



B VN C ita fcholaAicum navantem operam 
litteris video , et partientem dici , noAifque 
tempora, ut poA datas praeis A ionibus au- 
^ ^ diendis, et recolendis horas praeAitutas, vix 
requiem corporis, quattuor horae relin- 
quantur, atque illud, quidquid datur teporis ,,quod qua exi- 
guii fit,videtis,n6 omni cura vacuupraeterircvifuseA. Au- 
diut focii comitefq; omnes illu fomniarc libros, recitare le- 
ges in fomniis,alloquipraeceptore3, et memoriter pronutia- 


L i re 


84 ; DEMONSTRAT TONIS 

refefpDnfa junscofultoru , etfaepe difficultatem Ecum ad-' 
niirUri, qUaerer», percontari, refpondereerfndem.fibi objice- 
re, lilai fati'sfacer.e,unius,et alterius oppofitu decreti fulpeia- 
fuafiid.allqubd tempus teneri,nec ita' multo poft ferire fro-. 
te.atqiie ad extremum, quafi vigilaret,cachinnari, quod exi- 
tum difficultati diluendae repctilTct. Enim vero ftepe illum 
cxpertedlum clamantem vpcife.ranteraque , neque perferre 
pofTcledluro.furgcre contihuo,Iumendcpofcere ,etcum li- 
bris fibi rem omnem dlTe in feptiraam ufq.iie hora, quod ce-- 
pus cft adeundi fcliolas,notu erat omnibus. Ica totus venice 
bat ingymnaliuraarebus ufi:tatis,a-.colloqiuisvult!:anbusa- 
lienus, negotiorum infeius urbanorum. totus coguabuduSj 
meditabundufque , et oculorum.deprefsis lai iinuUs , palio- 
rc, macie multa, vigiliis fraftus,confcttus laboribus : ut ab- 
fUmcus,,ft exhauftusphjlofophi veteris totos dies defudan- 
tis !niiiteris,ec noftis magnam partem vigilantis fpecie ha?. 
bercc,etfimiliiudinem apertam., 

‘SEfTlMVM GENVS EX ADIVNCTIS^ 

cura fine. Peregrinatio in. urbem Romam.. 

S3^ ^83C^ ldes hominem in habiturn, atque formam pe^, 
^^Sn^Kr.egrini,cum faccp talari, conftriftoque craflb. 

V’ ''^.funiculo, et palliolo excode panno- ab hume- 
decidente, ad.terga ufe^ brevifsimo,etcaput. 
tcAum galero , q.uiundique mulcispffeis (at- 
que plumbeis imagunculis circundatiis cll.IIle baculum ge- 
rit in de.xtra, levamentum longae, laboriofaeque peregrina- 
tionis, atque virgineos globulos ex funiculis pendentes , et 
nudis pedibus longam pcrcgrinatione.fufcipit.voti.folven* 
di C3!ifa,quod fecerat aegrotus, (Iconvalefcctct , cum pririiu. 
pollet corifirmaM valetudine Ic obiturum effe loca religio- 
nis plenil, sima urbis Roniaeiquae continet offa, reliquiafque 
omnis generis, orJimSjdiguitatirqucSanclorum'. ita mutata. 



LIBER S’ECVNDVS- S? 

^eefte, facCo afpero , op: baculi , longum iter ingrelTiiS pere- 
grinatur , a patriis fcdibus quotidie magis;difcedcns,tanqua 
vagus, et erras alienis in ierris,etignota regionum loca prae 
teriens.ut Roma tandem pervci)iar,ec in tot fanftoru -Ghn- 
ftileftijin Martyrum invidiifsimorum reliquiiscoquielcar, 
opera imploret, et auvilidillorutn.aiquc gratias agat pro va- 
letudine recuperata Deo i.uimottii!i,ec unum, et aketfi adiens 
locum, aeque milluovoroutensomnia confpergai lacrymis 
recordatione recuperat ae valctudinis:a(picicns_et)d olla va> 
fis inclula pretio filsiraiSjCt fuis fedihus cometa lanctifsirnis, 
fufpiretiCC ingemifcar defiderio.confcquendae cacloru glo- 
riae, quam iplifanaifsimi Caelites in beatorum regione libi 
compararuntiqiios tanta religione venerari,. tanto lutpici 

videt, et afficicuku omnis generis Chriftianotu . Ajque cu 
eadem recordatio laborum fit incitamentum, atque difficul- 
tatum omniura pro virtute fuperandaruro,huc Ic honioco- 
patet,baec cogitet, et exoptet, quae fandorum propria iiinc, 
ornamenta, qmbufque tantum in terris honorem, et immor- 
talem in caplorum fcdibus gloriam obtinuerunt.Ita idem in- 
tueatur offa Sanaorum,utmagis aureis v.aus, atque cryllal- 
linis digna videantur effe, quam quae diligenter ,ct ftudiole 

propterfuam praeftanliam, et operis magmficetiaadrcs hu- 
mans affervantur ab hominibus.ltanudavideat ofia car- 
ne, cuteque mortalium, ut pliis honoris accipiant, et merean- 
tut,quam caro Rcgum,et Imperatorum animata, et lericis,et 

aurcisfulgd.veftibus.ltacrcdat, offa viden, reque ipfa pro- 
culdubio effe,ut multa illorum infinitis mnaculis virtutem 
caeleflem, atque divinam offenderint, ka in teiligat reliquias 
clVe corporum mortuorum, aut fuppliciorura acerbitate co- 
feci:orujn,ut quoniam offi Sandorum lunt,et fandi vin pro 
Relnnone fortiter, ec.conffanter occubuerunt ^menyonam 
fui nominis reliquerint, ferapiternam ,ct a cunffis. homini- 
bus, ab ipfis Principibus ,ci Regibus potentifsimis Itimmo 
honore afficianturiucque oculis admoveri, piculan lanctil- 


ts demonstrationis 

0mc,in finu gsrere.fumniia religione colere ftadusriiit:atq!« 
id temporis fccum aftii praeclare putent.fc felicifsiraos for- 
tunatifsimofquc habeat magnificetifsimis cumulatos mu* 
neribus, cum quidquam de reliquiis liujufmodi.conceditur: 
atque illud quidquid fit, quanvis Gt exiguum, minirauofsi- 
culi alicujus , continuo in aureum orbem includere , ornare 
imagunculiS,portate de collo fufpenlum, atque intra finum 
abditum inclufumque pro cuftodia corporis, atque confer- 
vacione falutis,quo (unt infandorum praeftantiam ftudio, 
fummaque religione homines praediti gaudeant, atque gef- 
tiant-Ita etiaoffa exGftere homo recognofeat, ut quoniam 
de corporibus Sadorum faerunt,in aris ipfis , religioGfsimis 
in facrariis fandifsime,religiofifsiinequeco!antur:eaquepi- 
fturis nitidis, et illuftribus decorentur, facris folennibufque 
feriis proferantur in publicum, et vifend3,colcndaque mor- 
talibus, in ipGs anniverfariis fupplicationibus , in popa gra- 
tulationum illudrijin ledis pulcerrime ftratis , ornatu fpc- 
cioGfsimo vehantur, atque illoruafpedu, memoriaque vir- 
tutum clarifsimarum tenere lacry mas vix poffe genus mor- 
talium, quacuque vehuntur,excipi fauflis acclamationibus, 
et mirifica virorum,atque mulierum gratulatione videmus. 
Ita denique offa fpeciem fuam, et formam habere intueatur 
ficcam,et aridam, ut magis quam aurum , magis qua gemae, 
tnagis quam caelorum fidera clarif$ima,(anditatis fplcndo- 
re fulgeant Atque his in infimis terrarum fcdibus,qoantam 
offa multa,quam mirificam odoris afflant fuavitaiem,ut fuo 
fiatu,et odore fuavifsimo fanftitatem fpircnt,et gloria, qua 
affequuti animi fuerunt in regione caelo rumffatis aperte re- 
flentur i Et quoniam in caelefli aula Caelites ipfi fuis preci- 
bus diram a noftris capitibus pcftem poffunt avertere,hisfe 
homines dedere, his fe commendare,horum in fuis periculis 
opemjftausiliuni implorarenodefinunc.Nequeunusdura- 
taxat,aut aliqui peregi ini, mediocres homineSjicd Reges, et 
Imperatores invifunt,atqueipfi Romani Pontifices fuas ad 


LIBER SECVNDVS. 87 

JicRoffffi, cultumque praeftandum demittunt.abjiciunrque 
tiaras/eque quanta dcmifsione poflurtsad eoru fanfiitatcm 
cohndaaijVenerandamqucprofternunt. 

OCTAVVM GENVS EX ENVMERA 
tionCjCunj antecedentibus.Ri- 
Xae duorum. 

F Afti obviam illi duo clarifsinii cives hora fere decima, 
aut non multo portante meridiem, ftatim u: feconfpe- 
Xerunt,quonia erant inimici capitales, et qui utrunque co- 
mitabantur amici, et fervi , gladios loco civitatis celebriore 
diftrinxcrunt. Guzmanii Principe fairtionis ad verfariae co- 
iciunt-Cura horaines,qui in platea erant, tumultu concita- 
to propinquum,defamiiiafuaproximumin turba occifum 
audivi(rent,rcbus omnibus rehrtis occurrerunt, fuos ut viri- 
bus acerrimis defenderent. Illi , qui erant ab utraque parte, 
}ara multum fanguinis profuderat , et gladii ipfi imbuti fan- 
guine,copia multa manates afpiciebatur:ut,qui procul erat, 
cu flillantcs cruorc viderent, carnificina clamarent, et voci- 
feraretur fieri, implorarent ope in platea praefentium ho- 
minum,ut fe fe interponerent, et gladiorum oppofitu fno- 
rum calentem quaertionem, etinfiararoatas rixas, fimul- 
tatefquerertinguerent. Adverfarii, qui principem alterius 
parcis viderant, gladiis ed udis recurrerunt, uc ab omni, 
fi portent , latere caedendum adorirentur , partim quod 
intemofcere non poterant , neque videre , caedsre inci- 
piunt focios , atque fervos , quos internofcehant ,et e- 
rant a fronte , et a lateribus :-ex quibus qui acri animo 
fuerant ,ct in dominum fuum egregie fideli, partim vul- 
nerati fuerunt , partim cum illi ad necem dominum de- 
pofei viderent.et cjufdem vitam tueri, vel in pugna occum- 
bere decrevifient, dominumque nififc opponeret multitu- 
dini quaerentiuj-.t depofcetiu ad morte fine dubitatione ne- 

L 4 caa 



S3 DEMONSTRATIONIS 

candum viderent, fecerunt id, quod boni, et egregie fidelel 
fervi facere potuerunt, ut neque imperate , nequ e fciete do- 
mino, illum ipfum a tergo contra vim aliorum defendentes, 
obCfledo fortiter impetum adverrariorum propulfaverint. 
Sed paulo poft interventu Praetoris, et adminiftroru omiiis 
pugna diriroitur.HuC fcilicct adducedi videbaturhomines, 
qui multosante dies, ab hinc imum annum graves inimici- 
tias gercbant,et aliis aliiinfidiabantur,utC3iifam contetio- 
nis quaereret, et non fernel diftrinxerat gladios in publico, 
quos miiltorumintervcntu recondere coadi fuilTent inva- 
gina diftridoSjCt nullofanguine madenteSi Quid, quod om- 
lies, neque dies, neque nodes quicfccbant inveftigando locu, 
tepusadulcifedos feipfos ? Quia vero homines caufam fa- 
tis efle putabant perdendae, delendaeque vicifsim utriufque 
familiae, quod de principatu contenderent, et deprimo loco 
civitatisobtinendojCt cura occurrifTet unus , alter in media 
via Caput aperire nolaiOer et os, et vultu avertillet alio, que 
antevertere fuerat aequifsimum , cum ab illo non afpedus 
folum prius fuiflet, fed praeteriens etiam cum alio flore de- 
ledo nobilifsimorum equitum deambulante farfuro ,deor’ 
fumqueoflendiffetin via. Hinc enim primae inimicitiaru 
caufae,tantufque furoriitriufque exarfit: qui nihil unquam 
de iracundia reTniferunt,fediifqueeo doloringravefcere vi- 
fus ed, quoad nulla pacificationis fpes fuerit,quantu ex con- 
certatione praefenti, plena feditionis, atque fanguinis af- 
pexi. 

NONVM GENVS EX ADIVNCTIS, CVM 
confequentibus. ladura unius in ludo folio- 
rum pidorum. 

S Ed qfiid ego tantum allequipofsitti dicendo, quatum fo- 
liorum lucius pidoru -damni mortalibus facitiDcfert ho 
mo ferum nonparum nunjniorum,loculumfcilicet plenum 

ar- 



LIBER SECVNDVS. h 

argenti fafii.quod biduum ante ex vino vendito, vel ex fuii 
reditibus collegerat, et ad tollendum tributum, quod folve- 
bat, annuum, adit domum, ubi publicus ftatuitur folioru pi- 
fiorum alveus animo amittendi , vel duplicandi nummos, 
quos fecum portabat; quem ubi viderunt collufores venien- 
tem, et afferentem tantam vim pecuniarum t et inter argen- 
teos, non paucos aureos nummos,adjiciunt animum, ct ocu- 
los ad crumenam argento tato refcrtaro,et auro. Itaque ho- 
mines lUi per tres horas colludunt dubia , et ancipiti fortu- 
na,!!!; neque magis ad hunc i4a,quam adaliosjnclinaret.Vi- 
cifsira lucrum faciunt, ct jaduram, neque ufque eo lucrari-, 
,vel amittere pecunias vifi funt , ut intcrnofci poflet lucruni 
inagnoperc.Pcrfeycrarehomo in ludo chartarum , et quaii- 
vis media jam nox erat,et redeundi tempus non accefferat 
folum,fedctia praeterierat, nihilo fecus moveri, neque mo- 
ram, nequefolicitudinem doraefticorum curare, fed ad ludii 
magis incumbere,aiios,et alios ludos repetere difcedetibus 
mukis, fit abeuntibus domosfuas.atque vicinis ejufdem,qui 
comitari vellent hominem, ct domum ufque perducere, eta 
ludo abilrahcrc,ne perderet reliquo tcmpore,quod confer- 
va verat ad illi ufque hora , refidere quafiitunc primu fedif- 
fet;nrque ludendi tempus alicnifsimum effetjperfequi ludii, 
verfare folia,partiri,fibi fumere, de manu alioru accipere vi 
cifsiro,explorare punfta, fortunam periclitari jmagis : quae 
homini adverfatanon fuit quinque ampliushoras. Sed ecce 
tibi immutams JuduSjCoverfa alea derepente , amittere mi- 
fer homo unum, et alterum ludum, nullum lucrari de multis, 
qui fiebant, et inffaurabitur , infelix eximere de acervo pe- 
cunias, depromere de loculis, coferre faepifsimc in menfam, 
et altero augente fponlioncra nunqua negare, exhauriri lo- 
culi, fpoliari homo,et akcfa exinaniri crumena,quae infelici 
miferoque rcftabac,inqaaillenutDOSaureosc6jecerat no» 
nullos icp«ratim,UE b.caderet ludus infeliciter,habcret,unde 
iaflaurare poffet unum , vel duos ialiem ludos.. Sedadverfa 

M libi 



s>o DEMONSTRATIONIS 

fibifemper jaciebantur folia, di veria cadebant puncla, nullus 
unquam obvenit bonus ludus,quo in fpem erigeretur recu- 
perandae pecuniae amtffae. Tandem horas duas ante dilucu 
lu perditis pecuniis omnibus, fpoliatus omnino , nrhil ut fe- 
cum referret praeter inanes loculos,ut omittam jactura pe- 
cuniarum, fpoliationem auri, et argenti delatr.quam moeftus 
domum infelixifte Colluforredjtiquam.pknusfotnni?quaHi 
Gbi ipfi dilplicens?quam iratus? domum ingredicns nuUuia 
verbum facit, reiSa in cubiculu,difsiroulare cupit, ne videa- 
tur amififfepecuniasifcd quaniagis (xculere. contendit , co 
magis malum cminer,et apparet/ Nsrti quicdftituerat fe lia 
berate tributo,autcenfu,q{iefff folvebat illis pecuniis, tito 
argento,auroque perdit o.vtdet hoc jam fieri nbn poffc. Cre- 
ditores, quos jnilerat pbflera dieaditfibucifialutionem exi- 
gendam venire,dimitti vacui vrdeTitur,et inanes . Animadi 
vertunt id domef!ici,aftiifcihcet omnes confirmant: et he^ 
rum perdidifle ludo pecuniasneminidubhim eft » Qmdde 
indetVrgen t creditores; promi depofeunt nummos ad fuma 
tus domefticosincque unus domino reliquus cft, nd in loetia 
lis, non in arcis, ndin crumenis-Quis autem erit,qui audeat,’ 
mutuas pecunias dare , GU tributisomnes ferefuaepoffefsio 
nes oneratae fmt, quaeque cadere pofsint in ferias beati Io«' 
annis, multos ante menfes exadla fuilTe , ut perfolveret anti- 
quifsima nomina, fatis hominum generi cuicunque conflet? 
(^id remedii afferri huic homini poteftiQuid familiae?quid 
domcflicisiHi neque edunr,neque bibut,ut antea, neque re- 
tinere poflunt honore unius hominis peccato, per folia pi- 
ftarem Gmnem,etfupelkdlilem effundentis . Vxon fpolia- 
tur auro, muraenulis aureis, torque omni, veftiVpretiofifsid 
Bsis. Veneunt abaci aurei, et argentei; periflromata magniffe 
€entifsima,m«ita et lauta fupelkx,et vili pretio , multo mi- 
nori, quam aeftimatur multitudo, magnitudoque reryhujut 
modiidenique tota domus ita nudata rehnquitur,ac fi direji^ 
ta fuifleqet ab toffibus expilata. Atque haec minima funt,!! 


liber SECVNDVS. 91 

Conferaturpeccata,qQ3ec6fcquiKafuntpcr hofce dies,poft 
collufione hanc, in uxore, in fervos,in filios , in domefticos 
commiffa. Quos neque fuis nominibus appcliat.ncque os af- 
fert unquanifiiracudu,nifi ferox, et truculentu: quem nemo 
cft,qujexfpe<3;arc audeat.Niliilapudillu valet matrimonii 
vinculu,nifail cojugii necefsitudo, nihil uxoris virtus, nihil 
obfervanti3filioru,nihiltota familia, omnino morigera , et 
perferens tantaru miferiaru unius improbi colluforis caufa. 

DEC IMViVl EXORNANDI GENVS EX 
adjundis, cum exemplis. Virtus adolefcentis, 

/^Vid improbe Daemon appetis?diripere vis opes,et divi- 
jJfanguine exhorbere bonoru ? et odiu invete- 
ratu jam inde aruina tuain homine? habitu faturarecrude- 
litate infatiabilH utoptata c6fequaris,in fpe erigeris per te, 
per tuos latellites,animis ad divinam fimihtudine fadis im- 
pie nefarieque potiendi^obeam caufam infidiandinullu te- 
pusinterraittislturpes injicis cogitationcs?pertentas dies no 
defque forma muliercularum objefia profligatarum ? ct 
lenociniis carnis,et voluptatu illecebris ignes excitas , qui- 
bus, fi pofisisjdefiagrare facias adolefccntem cupidum inte- 
gritatis corporis.antmiqueconlervandae^ObCde illius ani- 
mum,falIaciasporta,adhibe machinas,contedc,quantu vo- 
lueris, nunquatn ad tuas illum adduces voluptates ; cum cili- 
cio domeqcoprimacque motus carnis effraenatos, quo car- 
nem teneram, atque delicatam aftringit , ct adeo cruciat ve- 
hementer, ut exulceret,etfanguine multum ehciat.Non vi- 
des cogitante de poenis inferoru,defoetido,et intolerando 
fulphuris odore, quoiibidinofi torquentur , et poenas dant 
graviisimasfuaru,libidinum,atque adeo anguibus impliciti 
vencnatis,qm tnotfus efficiunt acerrirr:os,et difeerpunt, ac- 
qucdilaauntjfummum dolorem faciendo lemper, neque di- 
laceradac carnis fine faciunt unqui<Ita igne igneextinguit 

M 1 " et 


9t DEMONSTRATIONIS 

et fe integruni,et incorruptum confetuar.Difcede Daemoti 
improbe, finedubio adolefcens vicit teipfum, magniScequ& 
fuperavit;cutn teinfidiantem fibi.et adituro in fuum animu 
habere cupientem invi<3a virtute repulit. Quod non praedi 
aliquam, ut volebas, feceris, quod adolefccnteni integritate 
falvafugeris, quod ille tuum mucronem intentum retude- 
rit, quod tu incolumem animum , quod flantem ejus fedem 
reliqueris, quo tandem moerore te affliftumeffe, atque pro“ 
fligatum dicemusijacet ille auditores optimi profiratus car- 
nifex, et fe perculfum,atque abjeSum clTe dolet, retorque- 
re tela non raroconflituit ad hunc animum., que ex fuis fau- 
cibus ereptum efle lugettqui equidem laetari debet, quod ta- 
tam furiam, ac peftem non intrdroiferit in animi domiciliu. 
Nos caelefles fpiritus iaetoSjer hilares hac victoria de cado- 
ni fedibus intueri, edparare palmattiaflimoifdufmodi.ailare 
ad tabernaculu fan£tifsimaeTriados,« maximeAngelu cu- 
ftodem oflerre tantae Majeflati manubias hujufce vidloriae 
cogitemusiqui orare ac precari nunquam definit , ut nunc, 
cum maxime in gratia fui Creatoris efl,adoiefcstcmin cae 
lorum regiones perducat.. 


DE GENERIB VS DES CR IPTIONVM. 
quibus E videntia illuflratur. 

i Vamquam fic tra^lavimus deferiptionem, uc 
Evidentiam, Demonflratione, Imaginem , et 
jaliasdefcribedifpecics,atqueformas hoc def- 
feribendi nomine complexi fuifle videamur, 
ijut in exemplis divcrfis in exercitatione pro- 
politis cernere licebatitamc quia ab unaDemcflrationc, feO 
Evidena, tanquam a capite pendere videnturreliqua gene- 
ra defcribendi,nunc de formis.atque figuris deferiptionum, 
quibus Evidentia illuftrari po£eft,lpeciatim agamus. Atque 
illae referuntur ad Notitione, Sermocinationem ,Dialogif- 

mum 



T 'CTBF.U SBC'V"N't)VS. 9j 

B)um,Profopopa£ia«i , EffidiOHem , MiiBefiro; Pathopoe- 
iam.AEtkopopim; ■ 

DEMONS T RATIO CVM NOTATI O NE, 

■ i. ifl cathedra delata. 

E Tenim damtiiSragia; ferebantur iri academia, dum ibas 
m gynina6u,dum redabas doinu,te incedercvidebatom 
nes cndem.tjot&,mocftd£ amicos; et obfervauoncs, ttftifica- 
tioniSjfedtrdioues febolaftiCOTUirijdtfcdioncs fufiragatoru 
aflimadvertebantrquibus rebusapficadidatoru vultus oBC- 
curiores, et apertiores viderifolent.Cum neque colloquicu 
fufiragatoribus audebas,nequequenquamin angulum fepa- 
rate, neque ad deambulandum, ut de kientia tua doceres, m- 
Yitare,'noiiDblecrare,n6 orarCjUt egefiatem tuam, ut annos 
in junsperitia profitos, ut adepratn in academia lauream ref- 
picerct ■ Solus fere comitatus paucis, et his corrogatis fcho- 
lafticis veniebas ad fufrragatioBes,et occulte revertebaris do 
ir.um tuam icumvideremuseifdcm temporibus alteru caa- 
dida:umalacrem,atquelaetum,ftipatum choro juventutis. 
Vallatum fcholafticis , atque fulfragatoribus paene omnibus, 
inflatum jam plane fpe cathedrae confequendae, tum foe- 
dae tuae repulfae fatis /cientem ante fuffragiorum denuntia 
tionem flore concurrente oppidanorum /uae dignitatis llu' 
dioClsiinorum ad gratulandum jam, et quali ad viflore non- 
dumhonore delato domum ufque reducendum , inclaman- 
te multitudine comitatium jurisperitiacfufifagatorum ca- 
thedram, et vidoria c6fequutam:qua multitudine, et comi- 
tatu dif simillimo ex genere fcholaflicoru ornabant honc- 
ftifsimi cives, qui in pcriftylio pro valvis academiae cadida- 
tum adverfarium tuum cxfpcdabant. Vultus erat candidati 
plenus lae{itiae,ocuii hilaritatis ; ut jam explorata , et domi 
condita cathedra videretur.Teipfumille cdtemncbat,fcho- 
kflicos uon fuiifagacores cathedrae ducebat, fedhonoru de 

M j cur- 


j>4 DEMCyNSTRATKJNlS 

curfti riraecon!(equ{;n4orutn,etjrepu.lfam aiiisiu fupcrrctfis 
bus cacliedris praedicebat in pofterum , etfeipfq multo an-< 
tiquioribus minabatur . Quibus rebus qui timor huic fuerit 
inyeiSuSjqfaantlqteidefp^ratio cdthcdfatfodcuitis adhiic de 
honore fuffragiis prorfusainittendae nolitea me comerao- 
raritvos ip(i vobiCcum candidatoru fucceffus profperos rc- 
Ccrrdamini.Memittiftis equidem^umfuffragioTijtH mafim| 
parte renuntiatucaliquis.in honore cathedrae fupeaor,i4 
tato celebrari gaudia, voluptateque-fiif&agatattum, et eoro^ 
qui candidato favebant,{a)lafticorillaetitiis oiBHibus baes 
chantiujUt firaulatqiie litterae de cathedra coirfequuta 
mu Redoris,et Conliliariorum obGgnataeexpediantHr,prh 
ufquam fecretarius illas detulerit in vidoris manus traden- 
das, jam praeire fciatis fufeepto curfu candidati ftudiofo?, ec 
perTias inclamantes vidariara t.ut antequam ifti domum 
pervenerint , vidoris notnine viae omnes perfonuerint 
Cathedram obtindis,et ferepitu amicorum, et fuffragatorum 
omnium advolantium domum. IpG vero candidati, quonia 
delufi laepe fuerunt, et res aliter acciderunt, atque nuntiatur; 
continent fe m cubiculis,et quidem oppilatis foribus; ne lu-^ 
dosaliquos illum fcholailici faciant ; donec cum litterisfe- 
cretarius acceditQu^i vix pedem intulit in aedem , cum tu-, 
Kwituaaraagis omnes perflant, vociferari,clarbare,et accepr 
toteftimonio rapere fublimera , etdn humetoselatum dc* 
portare;pef viasufiwtas adacademiam orqueredimiiudet*» 
«SjCunicatum dumtaxat, praeeunciujn,eccanfcquentia pe^ 
ditum , etequitu infinita multitBdine.Equitescurfusfuffu, 
ac deorfum facientes vidoris nomen, et vidoria inclamare, 
et faepe fuffragiotu numeruni,pedites currere,falrare, palliis 
fub alis projedis; aufTejedis in terga, etutruq,- genus fcho- 
iafticoru cu palmis in nianibus;quas huc, et illuc ventilante^ 
ofletant occnrretibus,etE©fdecogfitinclamare vidbria;3fc{ 
que etiam- vidore eum,qui cathedra cofequutus eft,fub ll-a'» 
tim nomine appcllsdojctpraecipua-cu multitudine, ctprae< 

fla# 


t'IB€R SEC VNDVS. M 

flifia.faflragiOTiaiai.Siin fjucntjuaadverfariae partis fautori 
c*fu.incixlcrinf,fibiiis,tt clamcnbusjnfequuiitur. Vix apiid 
fefchoiafticifuiit,praegaudio,praelaetitia.Ianuas ramis cae- 
dere, percutere manibus, pulfare vcftibus, atque pedulis fer- 
reis exprinjerdjCcrwtiKijatquevehemretCr^ctfeftinauterJpfe 
Tero yidlor eu vefletslari, atque folura,£ublatus ifl humeros 
fcho^afticariqDt otitniu oculi?afp)ciatBrj3lacer,et ereft^Haer 
ecillacoculds cecoEqoesJk caput lapro cofonitij.gerensob! 
Tia qfcurretib^jatquerprqcedetjb' demmere- caput,>etcor»i 
pus officiofus admodujdeniqueimfcholas deponari . In has 
accedens intromittitur in gyranafiUjfit plaufus,et acclama- 
tio cd(3o|-fi»et fle H)dre^'etlinfti- 

tuto academiae . Quid plura?Eode,aut diverfo itinere domu 
reparcitur eifdem el®iioribus,eddeet|r^ieode'plau%et ac-s 
ci'apiatione.;in,qBa.-de!luftratione T-elp^tiria, majorepdjpa^ 

I ct apparatu, ad cohoncftandam decorasdamque viiftoriam 
padiopes fiant 5 et habentur convcntiiKtaaximi ..j ;• 

■i '/brdjb ,rr-r;:jf eiodjI-.T;! - v^oooaicis- ^ 

DE-M ONSTR I'0::C VJvl' EiP4ilcT.L€>h4i! 

■ inadventnArchiepifcoprvtiita priaiumb'' . r 

:-i . . ;ingredicntis in habituieef&na^ ' » p. 

i:!.,' . :>: .J-..'.. )':iiir'-Gar^alisinecciefiSt 
^ ■ 'i! i.j n 1 

( 1 Ngrediutiir tadc pordonarif,et ctaidniciomnes teplt 'tnaw 

j fxiffli, praeibat fignifer fandtifsitnaeGrucis,adminiflri illa- 

I ftfiores-Archiepifcopijatq; M tep<5rij'Qardinalis: qui priraii 
hae tantadiepoftPurpufadeiafjBt ^clcGa intrabat, et ob 
eatn Caufarn infignib^Cardinalis venkbafornatioqquaaliis 
ante diebus, ja alu fpeciejtaqj^ledidajpakro caput ornatBSj 
barbaqj n}a)ore,ut ofnatu,atq«e colpredenutiara omnibus 
Cardinalis dignitatd,et oftentare Patris Purpurati majeftatc 
■videretur-lile otnnibiTs ad ill&ittviftndy fefe cftundetib’, et 
in eccIe()aadv.etHjd?fpeltarfciibiS»figHhfaB<9:usin«e Gtacis 
gravicateinpxedihijitet3ta,aaaj4ftatqqueceififsjma,adextra 

M 4 et 



^ DEMONSTTIATIONIS 

ec a (inidra flantibus impertiens excipitur ab univerfo clera 
magna laetitia, increiiibiii vo!uptate,acanioribus,Tocufua- 
vitate,tota tibiarum fiio tempore cantibus ccclefia perfona- 
tc..Omacs,quiin odeo erant,;.ledentem tanta cum raajefta,' 
te, tanto purpurae fpjendofe fulgentem videndovTcfpicien- 
doque nonfatiabaBtpntnuliij.jqui ferius venerant^ 'aut prae 
multitudine Yidcrenoapotuei^tdocam ^ et occifion^quaiEK 
lebantjUt d; foribus exfpdftarenuTanuifuit tHius dtcilar* 
titia, et concurfus maximus, cunLprimum purpura fuigcn-, 
ti ornatus in ecclcfiam venit. 'Y - ’;t} 

-i , ; , ::j,n n t ;u ■ 

- DEMO N STR A T.IO GVM M I M E S Li uu 



ii. od''' -Iq bifK,' . ilii: i . ‘ ; ;rf/3 

SVid eO^qubdhacstahta de re .vobis viderip^s 
l(it!pr«fe<flo fi reftcvcflram. dignitatem, atque; 
gpraeflantiam cognovijnon multum me fallit,- 
i'j cQnftilamini,quidfias refponfuri.Primuni^ 
_ _ Jverbisoportet allicere fcbolaflicum, deinde (1 

latifare, acTSepiusiBeOfc perifliterit, pafetii cdvehixeiquaei 
rere,quidepTavent 3dolcfeeotera,faepe renontiaredomuft, 
dedudfuma patetibus hortari, rogare, feipfum f£fpiciat,qui- 
busparentibus.ortus.quantum.Deb immortali debeat , qui 
tantum ei ingenii dederit ad litterarum ftudia, tot voluerit 
eundem ad littcras,et ad virtutem habete ad) uraehta, praelii 
diaque naturae.ad extremu minitari, flagris caederej,dBia:4 
fi opus fuerit, paTcntwpucpum .cddudatin iubiculurosiacofl 
pedibus aliquotdies effc cogatjOe.dieminc luccsjafpieiat. Sii 
fuerit opus, ex domeflkis ad illuni adm nemo. t quin praefi-; 
nito cibus ijifeTatur,atqueillc non uGtaius.hoquotidianus, 
quem filii capiant, fedqiiem fer vi, quem anctUaetet pane, ag 
frigida nonnunquam difeat tolerare famem. Veftes optimae 
adimantur, neque, quas folebat, induat fericaSjfedidifcerptas 
dilaceratafque- Denique canquam ex illis pwentibus no na- 
tus.fed ut.lubdituSjCt qsi,Cu collibiium fucrii,quodmileri- 

cor- 


liber secvndvs; 97 

eordk tantum alitur, excludatur foras, et ejiciatur in viam, ut 
abeat quaeritatum,etCorrog3tuiD vi(3:um: ut malo falce re- 
. ljpifcat,quinanquam fapefe didicit 'Blanditiis, mdulgemis, 
monitisjettoldrantialoiigifsimitemporis ; patris enhn be* 
nignitate depravat’ eo progreflus fuiffe videtur, quo ncmt- 
ni concedendum eft,quo non audee dicere.Qa,id ad haec pa- 
rensiridet fcilicct noftrum conGliora,qui in parente adeo le- 
ni, et filiorum tantopere fuorum amanti ratione fummi of- 
ficii defideremus. Quid mihi, inquit, cumiftafumma fe veri- 
tate, ac duriEiaicoiuerintdodlrinam iftamfeveriparetes , de 
naeautem aliud habebunt, non qui filium a meabftraha , fed 
quihiis rebus retinebo, quaeram, et quemadmodum indulge 
tertra£iandus,etqu 0 paflo modisame fit omnibus exple- 
dus. Memini. Vetus eft de iniquo parente fermo , qui omnia 
moderetur ex libidine,quae nunc eft, non quaequonda fue- 
rit, tum cuadolefces erat:ur quidquid collibitum fuiffet, fa- 
ceret, j 'Haec equidem parentes aliqui,fi verbis non folent,re 
tjuidem palam loqui videntur.^ 

DEMONSTRATIO CVM DIALOGIS- 
mojinadolefcente deterrimo per ironiam. 

B Tacredo adolefcentcm bonum , divinae legis 
obfsrvantem, virum religiofum , litteratum, 
raagiftrum ordinis metuebasiaut non audebas 
•vdire.Saepe ut fit, cum ipfe te confirmaffes,cu' 
llataifies rcm omnem ad illum deferre , cu pa- 
ratus,meditatufque veni fles, adolefces timidus, virginali ve- 
recundia, fubito ipfc te retinebas : excidebant ftatim verba, ^ 
cum cuperes aliquid efterre.No id occurrebat prae magiftri 
gravitate doftifsimi.Id erat. credo, adolefcentcm ifturo,quo- 
rum;aa(9:oritatemfcmper,et fafta cdteraferit, eorum vuku, 
et ora fubire non au fum fuifle. Audiamus fermones iftius, cu 
parente, cum praeceptore collacos, et ilio nequiorem , et im- 

N pu- 


»8 ^ demonstrationis 

pudefitioremfortalTe reperiemus nemine. Quid tibi inquit 
pater, tantum fceleris,» fili ,ut neque virtutem coIere,neque 
fratrum fimilis velis effeitum filius ifte, qui tacere, qui nullii 
verbum proloquidebuiffet . Quid tanciMa fceleris fufeipio, 
pater, quod mibi, quod valetudini eonfuloiquod me homi- 
nem praebeoineque Cmilem foatrum , quos liimitarer ego, 
flipes dicerer, ac truncas, nefcireloquicu homkiibus,neque 
Gum illis verfari? Virtute appclks.quse rogat’ fuerim ndref- 
pondere! vis me obmutefcere^dicar lapis - Quorfum ab im- 
mortali deo lingua ? quorfum os nobis datum nifi loquen- 
di, et fcnfa nollra explicandi gratia ? pater illud cum audit a 
filio fibirefponfum dari, cum audaciam libeitateque loque- 
di videt,quid aitiMagis mi fililaudarcri5,et ornareris ab ho- 
minibus,fi coarineres Unguam: cum a jurgiis , ab injuriis , a 
verbis turpifsimis omnes abflincre debeat. Ecce os. filii ..A- 
dolefcentum e{rerefpondet,par pari referre, quod mordeat 
fllos,quifccura verbis,maledis£ti£que certant. Cum verboru 
impuritates iterum, atque tertio paterobjiceret, liberius te- 
ter filius refpondere pergit, bladitiasefle fuavitatefque ver- 
borum,quae exose exeunt jiequc pervadunt in animum, at- 
que iftud.efle hominis. Cum addit, Kfcrtque pater, neceffaria 
vetba,filius. quid ni? is nominat tum adolefcetes illius tem- 
poris,quinobilcshabeastur,qififu.ifludiofi fint,qui illum 
quaerant, ubique iiiveftigent.et percontentiur de loco, fi fta- 
tim non apparcat,ubi eum invenire pofsint:atqHC id no alio 
fpedare cont€ndit,nifi;quod leipfum.dignum luis fermoni* 
bus,dignum familia,familiarit3teque putent,fe urbanum , fe 
aulicum dicant. Gum videt pater flium impudedae fuac ne- 
que pudeteexitum quaerere, fedlaudare,quae nemono^n vi- 
tuperet., avertit ocuios,et terga vertit, ne quod detur in ma- 
nuSjid a fe dimiffu.in os,eicapuc invobtimpud^isfiliiimit- 
tfre decernitfamulos,et homine fuae domus oeconomu ad; 
praeceptore, qui coercear audacia,etvitiaimprobifsimi ado^ 
wc.ctis fuPpUejis ater bilsjmis afficiat- tu.c.fili’.nilul,fua oe- 

jqjio. 



_ LIBER SECVNDVS. S9 

IcoRomu mittijidire^o venire inagiflTos,nihilo5icius,fcd li- 
berius, et audacius refpodcre, fe neq; puerfi efle, qui vMulare 
deberet, neque fi vellet, aut tentaret praeceptor , fe efle per- 
miflurum,atque daturu fibi poenas fcholafticu , qui fui quid 
quatr. juflus a praeceptore tctigiffet ,et inauditura facinus 
poft coditara academiara fe fufcepturum effe.Eaceret, quae 
vellet, pater,ct quae vellet, fefafturu efle filiu,fc os praecep- 
ttrrioflenfurum efle, quod oflendiflct femper. Audafter ni- 
mis refpddit,et irapudctenet fecit itajtaque cu filii crimi- 
na oeconomus ad praeceptore detuliffet, 4udiete oeconomo 
teprehedete praeceptore ridebat filius nequa.anu G praecep- 
tor faciebat verbu, reddebat alteruifte bonus adolefces. Ita- 
que jaciedisretorquedifque telis plurimu teporis confumtu 
eft : atquecuillo rationibus cotenderefiipervacaneum erat. 
Ad fumraam itnpudetiam liber folutufque perferri diu non 
potuitiquamobrera brevi poftea dimiflus eft ab fcholis , et 
de catalogo fdiolafticoru deletus .Bene profefto, et naviter 
impudentem efle oportet,qui fcmel verecundiae fines tiaa- 
lient. 

DEMONSTRATIO CV.M PROSO-' 
popociain Daemonem, lucis Angelum 
ementientem. 

E Cee cnidam adolescenti confeientiam excutient! fuam 
viCus . eft Daemon hora decima noftis, quod tepus pro- 
ximum eft adcubandumiatqueille non terrifica facie,atquc 
figisra,fiamfnis ardentibascixcunfafus, totus exhalans odo- 
rem tetecrimum, cujus afpecluconcidiflet humiderepente 
mortuus^adolcfcens , ftaifttrs atque debilitatus metu,ni5 
Deus robore divino muniilTet , ct confirmaflet illum ai 
refiftendum eidem ; fcd indutus formam fpiendentis An- 
geli, illuftri figura praeditus, et eximio fplendorc illuftra- 
tuSjincaclefteai quafi habitum, atque fpeciem tantam. Quid 
ivi . . ' Na pu- 



loo DEMONSTRATTONIS 

putas ab inferis exeuntem de caliginofo carccre fe dic- 
turum eflc juveni, facla,didi:a,cogitationefque recordari ftu- 
dAi,et quas fufcepiflet, maculas leves, et capitales dolcrecu- 
pientiinifi quae fequuntur verbaiQuid tibi adolefccnti tan- 
tae curae (itcommiffa peccata quotidie in memoriam redi- 
gendi non video.Non fatis ell, cum te compares ad expiana 
dara confcientiam perconfefsionent, ut memoriam exci- 
tes ad peccatorum recordationem, etanimum ad eorundem 
acerbifsimu doloreilflud cft urgere teipfum, fcrupulis velle 
premere confcientiam, et in anguftiastantas adducere,utin- 
ftitue-re teipfum nequeasadres alias cogitandas,etagendas.! 
Atque illa cum verfentur in animo, turoanferorum, poenas 
quotidie verfari ante tuos oculos pates , etob eam caufatn 
mocftum, et conturbatum; te aequales tuivideant, ctafeipfis, 
quantum pofsint,amoveant,et ejiciant. Quineque verbum 
proloqui audeas,nequecum eifdem libere vagari,non collu- 
dere, non tempus date dcledlat ionibus,et jucu ditatibus ado- 
lefcentiae.Si funt peccata capitalia , cu tibicertum fitac de- 
liberatum eaexpiare,cum primum ad confitendum accedasi 
molefliam exhibebis animo plurimam recordatione quoti- 
diana, frequenrique renovatione ; fi vero levia , ndlu etiam 
recordans, aqualullralijfemel implorato Chrifli nomine, una 
percufsione peftoris,et aliis rebus minimis delebis omnino. 
Quod fi excidiflcnt e memoria graviora peccata , nulla lege 
^tingeris ad illorum expiationem . Atque pluseUimmorii 
tali Deo mifericordiae.qui non aftringit hominem ulla ne- 
cefsitate recordand i,etiam illa, quae o Ritus fuerit, capitalia: 
cum ta recordari nd in fuapoteilate fitu fit,poftquam ille ad 
recordationem, quantu in fe fuit,inciibuerit.Arqueeo fpe- 
daret cofefsio , ut alligaret animos magis, quam levarct,at- 
quefolveretiquaeellfcelerumin Deum atque flagitiorum 
admiflbrum expiatio. 

OFFICIA DEMONSTRATIGNIS. 

QVAM 


'tlBEK 'SECVMtlVS* ' lOl 


VA M cjiiairrnulluffl cft officium, Cjuod Demdflratio- 
Li-nc facere non pofsu orator, et illoru multa videre fa- 
cile fibi fuitdecurfupraeteritaru exercitationum ,fed quia 
cum fpeciaum traflantur, et facilius imprimuntur , et magi* 
cortater inhaeEtntmemoriae,retiaenturqUe dtuDius, ad excr 
ccndam,excoleadamque vimiogeniorum, nonnulla cotn- 
memorare ftatutum nobis eft.atqutdelibcratum ab hac ul- 
tima parte Demoftrationis. Neque quibus unumquodque 
figuris fcfturus fit orator , ordine perfcquemur , fed ex ipfis 
exercitationibus, colliget afpet^Seloqueiitiae, quas in fihgu- 
lis generibus, pratcmpore,proquei;ei defcribcnd3e naVura, 
adhibercdicentemttiporfeaiitut ex hisintelligac;;queta locu 
habere queat ejus generis, 'quo de nunc agimus, in oratione 
Demonftratia.Haec autem nullafere in parte non domina- 
turihac enimlaudamuSjVituperam’,precami5r, adhortamur, 
deleftamus ,deterremus ,accufamus, movemus , minamur, 
odium,invidiam.conflathus,afficim’us audnores;confirm^ 
nius,augemus:,)aetamur,m(xeremus,et aliis variis , 'et diviCr® 
muneribus fungimur-Sed primum alaudandi munerelexerir^ 
etationcs ordiamur- : " 


^VNVS LAVDANDI a demons- 

tratione in Romanorum Imperato- 
rum laudem. 

N O N iftud eff filentid praetereundum, quod multi 
de fuis Imperatoribus hiftorici R oraani narraveruntt 
qui cum devidis hollibus,captis provinciis jCtindiiioneirt 
imperii fui redaff is redire dicebantur, ex populis,ex oppidis, 
ex civitatibus amplifsiinis,quacunque Imperatores praete- 
ribant,hominesinnumerabiics cujufcunque generis, ordi- 
nis, et aetati5,quifenfuptacditi£ui(rent, et ulla ratiorie men- 
tis,fefeeffundebant.\''idere enim erat vidotem g-entiu , at- 
que nationum domitarum Imperatorem, quacuquCiter fa- 


10* ^ DEMONSTRATIONIS 

ciebiCijucudifsimum fpcdaculum villorum , captorumque 
hoftium praebere, Ducum praefercim ad currum alligatorS 
quiq; magisinfignes.ct finguUres erant hofl;es,hos magis de 
fignari.ut ab homimb’ internofoeretur.ac ue ullo modo ig- 
noraretur^alioxum vociferatione , fais apellari nominibus. 
Quos vinculis aftri(ftos,oneratos ferro, prae pudore dejedis 
ocnlis in terram intuentes,maj ore videndi, cognofeendique 
cupiditate cunftiiiagrabant.Omnes laudare virtateDucis, 
efferre viSorjam,dicere,nullum tefliraoniura effe vidoriae 
ina|as,Beque praeclarius,quara quos hoffes habuerit popu. 
Kjs Romanus,quibus.cupraeliat’ fuerit, eos vindos ad triu- 
phi poinpam,et fpedaculum apparacifsimum, tantis plauff- 
bushominuni,et approbuioneduci. 

ALTERVM EXEMPLVM IN APOS- 

tolorura laudem. 

C Vm pertempus illud Apoftoli terrarum locajquae fof- 
titi fuerunt, peragrarent,quisnon accepit,queraadmo* 
dum innumerabiles viri, atque mulieres ad iilcfs accedebant 
cum filiis fuis.et cum unirerfa familia , et ipfos fuam falutS 
appellando,Idola peftera animorum dicedo, eadem in Apo- 
ftolorUm oculis nem exeerahantur folu, fedlefu Chrifti Fi- 
dem appetebant , et quidem ad Apofiolorum pedes provo- 
luti,precibus multis, et lacrymis orare non defiftcbat, atque 
obfecrare, ut illos ftatira fine mora facro fonte abluerer, nec 
afe paterentur illos abire nifi CbriftianoruBa rnfignibufs or- 
natos? Quid, quod tatum fpei habebant in illorum virtute, 
tantopere etiam audore lefu Chrifio confidebant, ut pue- 
ros mortuos afferrent , aut agentes animam, vel omnibus 
remediis hu m a nis frufira teratis defpera tos ja,et o ranino de - 
ploratos, ut a mortis irnmineti, periculo liberaretur, pro ccr 
10 habet«s,futuru,ut ,ope eju(deDomini,cujus ipfi Apoffo- 
li Fidem enuntiabant, 3 ut aegroti valctiKinera recuperaret, 
v.cl a mortuis ad vitam revocarentur? 


TER- 


liber SECVNDVS. 10} 

, TERTIVM EXEMPLVM DE MAR- 
tyrum laude. 

V idet igitur Mattyrpraefeftum ad fe ingrcdicnteni ,ct 
eidem nimis atrociter minitantem , fiagrisfc difeerpe^ 
dum,dilaceradumque crudelifsirae.Magnas agere Deo gra- 
tias ipfeMartyrjCjus bcnignitatem,et mifericordiara liauda- 
re,qui fui non fuiffet oblitus. Ipfe PraefeiSus magis inflam- 
matus fcelere ac furore irafci,ardere oculijCt toto ex ore cru- 
delitas emicare;Exfpe^tarc Martyr, quo tadem progrefldrus 
effetjet capere vebementer, ut initium eaededi faceret .lam 
igitur adflat carnifex cum virgis, quas^aicubituufque nu- 
datis brachiis intetare incipit, et oculis ipfis apponere. Prae- 
feiflus Martyrem corripi,atqueifl medio atrio nudari,atquc 
deligari jabet,es virgas ftatim carnifices expedire . Martyr- 
Chrirtianum fefa, cultorem effe Fidei Chriftianae,fufcepiffc! 
facra ReKgionis Chrifli lefu-, profiteri,palamque teftaripi- 
dem,atq»ieReligionem tantam non tlefiftit.Praefedlus jubet 
Martyrem vehementifsime verberari tut vjderet,mediisnc' 
in flagris eanderar Fide profiteretur.CMdebatur virgis ma» 
gjs,ac m3gis,cu interca nuBus gemitus , nulla vox alia iBiuS- 
fortifsiraiMartyris inter multitudine*,dirkatequeffagrorumi 
audiretur, nifi Wc.-Chriftian^fu . Hac in teftificatione om- 
sia fe verberapetpeflurum, cruciatusque in corpore tolcra- 
turu prodam wa-, et magis laetus atque hilaris, qua ft vefli- 
bt^ pretioGfsimis , aut Magnatuinlignibusornaretur.Idcui 
lliepius,etfemper Martyr teftaretur,neq«e vim -virgaru fen-- 
tire vjderetur,et imploraret nome Chrifti Iefu,ufurp3r«tque 
FidefuaeReligionjs;crux,cruxinqua,inquit Pracfe(3:us,pcr- 
tinacthominiyVeneficoque,cujus veneficiis, etpraeftigiis far 
du cft,ut verberu etuciatus,acerbitateque no fentiat. O dal« 
ce Chriftianoru nome. O vim Fideinoftrac maxima-Hucci- 
Be tade omnia reciderut,nt deligadMartyres acerbitateome 
Be contemnat virgaru? verbera nec minimu de fua fbntctia 

3hducai?Ide&turuproc.uldubio,cu ignes, cadetefq; laminae 

IS 4- 


ro4 DEMONSTRATIONIS 

omnefque truciaws acerbifsitni peAoribus admovctur.Ni* 
hil adMircyruoi laudem majus, nequepraeftantius addi po- 
ieft:quam in hominum natsra imbeciUitatcm humanae cd* 
dkionisvifQsfuiffenonhahcrc.- i. ;!, n. \ ■ • 

OFFICIVM VITVPERANDI IN Mi- 
lite deterrimo. 

H Nteri a ille miles, taquam vir fortis, gladia aCi 
cindhis,'Oppidulumadit,in aedem quandamia 
greditur, familiam inopinantem in^eflbre,- 
ptntinoper.turbatam;quaeinMnquanjinfolen- 
ggP^g^J^tiam, etfaftidium fubire confueviiTet , verbis 
male tra6lat,etfilium defendentem fuos ejicifdomo, focif- 
que patriis praeripitem exturbat,ipfe totiusdomus amplif- 
fitnae fit dominas. Qui domum non habuerat ull3m,erat,ut 
fitjinfolensin aliena. Ledumfterni fibi jubebat,coenam fa- 
ciundamlaucam,et opiparamamperabatjnon pauca fuis co- 
militonibusUrgc effufcqup.dc»iiabat,deriique eunda fortif- 
fimorum virorueffe dicebat-iQuod vicinisufquepo: vifutu 
eft indignuixijUt vicinia tota voces, claraorefque tollereturi;’ 
et fimulcum armis praeeunte filio domu concurrerent. Ete- 
nimmulta fimul ante oculos verfabannir, caecus, ac furens 
militis impetus.ejeftio.deturbatiDqae filii fpledidiisimi,to? 
tius famiiiacconfufio,perturbatioquemiferrima, imperium,? 
et dominatio militaris, et in aliena domo intoleranda jadav:- 
tiojin bonisomnibus/ortunifquefuriofapluiquara tyranni; 
exfultatio,flagiTiofapoffe£sip,rapioae, donationes . Nemo 
erat,qui audaciam militis, et furorem comprimendum non' 
decrevilTetinifi Dux adeffetftacim properans, etacceleras, et 
palam clamans, fe ulturum in nnhis familiae honeflifsimae, 
fplendidifsimaeque bonis, jadante fe atquedominanteni in-, 
fanuin,et furentem militem. • 

’ AL 


JLIBER SECYNDV^S.; lij 

‘ ALTERVM EXEMPLVM, DE PRAE- 
tore male officio fiio fungente. 

T Eflagitia hujufmodifufcepiffeke furta, rapinafquc fe- 
ciffe innumerabiles?bon'is evertifle plurimos? afflixif- 
fe,et perdidiffe m perpetuum?exhaufiire domos locuplctif- 
fimorum illisfafcibus atque infignibus^quae data tibi fue- 
runt ad 3uftitiamfcrvandam?Pccunias omnes cogeres , quir 
bus modts,quibus rationibus poteras, per, vim j per injuriam 
maximamiltaque tanquara aliquamcalamitofam tempefta- 
lemjpeftemqoepervaliffi: contendant omnes? 

• TERTIVM EXEMPLVM IN VNIVS 

■ ^ pravi hominis a&ionibusi 


a Vmma inuc pertinet,ut feiatis, ex quo genere 
ifte finne diutius in tata penuria virorum op- 
timorum talemcorreftorem, et emendatorem 
vitae ignorare pofsitis . Non ad Divi Errae- 
negildi fortitudinem , neque, ad tanti Regis 
exemplar^ ac defpicientiam rerum humanarum, neque ad 
ejufdem in Deam'optimum,atque maximum caritatem exi- 


triiam,atque fingularem,neque adilIorum,quifan£i:oru iti- 
neribuscontendcrunt,dodlrinam,ncque adlefu Chrifti. cd- 
Cliorum rationem, neque etiam ad omnem beneivivedi vim 
atque virtuternjfed ad alium modum,morenjqae vitae, reti- 
n'endum-confervandnmquepoteftis agnofeere hominis fa- 
cta, quae maxime funt vitae profligatae teftimonia clarifsi- 
tna. Pcrfpicite,quas progrefsiones.et exitus ad mortis ufque 
ternposhabuerit.Ad mollitiem omnem corporis, et ad im- 
i>ef#Ht.atem,muliebrcrrique naturam propenfus ferebatur, 
■fik)H'tf!e<sajiies,et'afJbrciBinatDS,aroabat,qnarumiide:mores, 
asque iiaeCiCaturaliseirein clinat topropenfioquevdderetur. 


O Nui- 


«0« DEMONSTRATIONIS! 

Nullus equidem homo modtftia , gravitate a natura infita 
praeditus fibipkcebat unquam, quo cum! aliqu& teporepar- 
tem aliquam dici poneret.lta vivebat iftc bonus vir hyber- 
nis temporibus, ut illum non facile non modo extra teSu, 
fcd neque extra leftum quifquam! nili poft hora diei unde- 
cimam viderit. Atque illo faepius Turgebat tempore, cum ja 
appropinquare videbatur hora prandendi tquae dumadef- 
£er, co.mponendo,et ornando corpore ,tanquam mulier de- 
tinebatur, et fervos.et ancillas omnes, illa petedo.et alia exf- 
pcftando, mulca efFutiendo,occupabat. Hic thoracem , ille 
tunicam manicatam, alius collare candidum , atque aliibal- 
theum,et fpeculum tenebant, aut mantile fufpenfum de ha- 
meris cum aquali,et paropfide argentea ad abluendum os, et 
manus, et ad aquam urbane admodum excipiendam. Qu au- 
tem feinduilTct, fcrefemper donec accetferetur ad prande- 
dum,inftabulo commorabatur, equos ptrludras, atque ref' 
piciens. Quod fi neceffatium negotiu urgeret , exibat fora*- 
necefsitate coaiSus, frigoris perferendi valde cupidus tcujtis 
ufque eo fe praebebat patientem atque tolerantem , ut eum 
matutinis temporibus nemo unquam kiequofcdentem vi- 
derit, fed ut mos eft mulieribus iRud aetatis, quadrijugis, 
autleflica vchebatur,in qua pulvinus erat perlucidus, mol- 
lifsimogofsipio infertus, et quide pellibus murinis corpus 
indutus , in capite gerens galerum plumis vcrficoloribus 
ornatum , in manibus chirochecas,ne minimam frigoris ap^ 
pullionemTentirec , et totus indufus in kdicam cortinil 
addudlis , atque pendentibus, paUio faciem, cc osobtedluSj 
quod faepe gerebat fuper cunicam talarem , quali jam. infir- 
mus, et imbecillis, et exafta jam aetate , et perdita valetudi- 
ne fenex. Cum .ad locum conftitutum venerat, nili domuta' 


aliquam ingreffurusefFet, ad plaieaai fcilicet, ad forum ali- 
quod , in eo infpeflante multitudine de leflica loquebatur» 
negotiabatur , hos accerfebat,illos dimittebat, alios revoca-! 
itai:. veniebant noti, atque amici Tui, accedebant adle^cam, 

7 - ' ' cU 


iTf 


; StCVNDVS; »07 

fircu® ftebit, et ad voluptatem omnc*,quonil nobili genc- 
reaatus erat, loquebantur. Vbi negotia fua cofecerat, rever- 
tebatur domum, incitatis ad celeritatem equis : in quam in- 
gtelTus continuo ad igne accenfura, Cereri, atque Baciio da- 
dum tempus advenifie clamans prandiu dcpofcebac,et quae 
faiflent infcrendae,dapes jubebat introferri. Non accerfita 
matre, non exfpedata avia (ua parente a puero orbatus fue- 
rat)ipfe decumbebat,et faciebat initium prandedi. Nd prae- 
termittenda videtur infignisadolefceris vorago vetris foe- 
di{sima,ad quem complendum non frudus,qui caput erant 
prart(teDruro,non affae carnes, nd artocreata, nd carniu mul- 
titudo coS^umfufhcere unquam potuerunt. Quod porte • 
tum, et prodigium videri debet,cum nunquam «xtret dc cu- 
biculo- mane,quacunquehorafurre3iffet, quiri jcntacuium 
fibi apparatura daretur; quod fplendidura una perdice , aut 
ave altera , afla bene , henequetoftacura fruflulo pecafonis 
fetnpsr ad avem accedente praebendum erat-.Patinae autem- 
inter quas uiterjeftac efcae hoiufmodi inferebantur, fic ina- 
nes atque vacuae , purgatae, atque aeque abfterfae refereba- 
tur ,acficanis offa cartrififfet, et patinas linxiffec, et larobif-- 
fet omnino. Eram prandia iliius non filentio , neque eo pu- 
dore, quo in parentum confpedlu verfari filius debet, fed cu 
multa cachinnatione , cum maximo clamore, atque convi- 
lio , fi pueri non adeffent , et non miniftrarent ad nutum . 
Ndnunquam res ad iracundiam, et ad furorem veniebat; if- 
te enim bonus filius, et matri morigerus, et obfequens , cu- 
jus nunquam afpcifiiirn, neque praefcntiara verebatur , illis 
pueris adminiffratoribus maledicebat , citius didto manu 
in caput.et in facic patina nd raro immittebat. At injiceret 
manus mater, retineret brachiu ; vim in illa omne fuacdferc 
bat ftatim.Neq; mitu, quiCc plenis pofcebat poculis, fiefe 
vino leper obruebaqut aliquoties cohacretiand loqueretur, 
ndnCiqua no ederet diftmctos vocis fonos, prae rapida, et in- 
citata celeritate loquedi,faepe de mefa futges,et ex omni par; 

O * te 


ro8 D£MOK^TK’A«rl;CfNlS __ 

te labante corpore,cu pedibusrXe fu is fuffinerc no poffer,hui 
n3i cadp:eircfupinus,et ad multum tempus, fufus fine metCj 
Gne ullo fenfu.^cretmt quiconfpexilTet, non fe nobilis vi- 
rifiliiim,f£di^ehipnEOf,et.ebriontaridere'arbiirarctur. Sic il- 
lum fine mente^fiitejadido.dejmBdicLfaepefoblatum mani- 
busdeportabant inleiftumtutctiaBmiretcjapulam exhar 
larctiHaiic ubirillj edocmktariquoAtspusdn negotiis age» 
dis, etftudiunqueftribus nobiles viriconfuroere confueve» 
ruritjpiQptereaquoitundpuiantcbmrajmisofficii, et ele- 
gantiae caufa;3ncobeahdas e& bcC€fcanorunr,aut fuigenc- 
rjsequitum. aedes‘,aur inairriculaBominuni curfus faeiun-' 
dbsjaui:fp^eSanriDS,aut fe dorm continendos, quod ;.einina'i 
bilibus. viris.invjfujttur yCt advdriiQSJtauiEoriitut exlpedtan- 
tHr,’et domife effe opbrtstjUt illos: excipiant , neque officid. 
fjo defintjCt quod proprium efinobilium, ut elegantiam, ci. 
flendo rem fnum nulla^ofjSciorum ratipne^defiderata tuean- 
tur, tum ifie, novoiquodam o£Ecioramgenere.ftobiiis, et il- 
luftris vir utebatur,et ampliore fiiaruiaediumcubiculo pruH 
nariis duobus accenfisjmenfam.t^efjbustternisfericisimpe 
r-abat;£t cnm.adpede5umim hprumdubjedum^liaberet , cu 
fua,toga.talari,et impdfito pallio, didudlis cruribus fafcicu» 
Ium lufpriuni agitans atque verfans , ctfolia foliis commif* 
cens exfpcdabarfoi non difsimiles moribus,ftudiis, et affe- 
(Sionibus congroentesiln boc autem cubiculum aditus erae 
nemini, nifi;qui.ftudidfuspiclarumcliartarum,autfocius, aut 
admuiifteRlifiidinumfuiflet.Hiic omnes coUufotes, quibus 
Mle !Cnn&is.verai,concurVebant:quoium incredibile eli,qua- 
ta fibifuerit nota muhitudo.Huc homines digni iftiusami- 
citia, digni vita,iftius,flagitiifque conveniebant. Huc etiam 
ingrediebantur illi,quihus cum libidinum fuarum turpitu- 
dincs,eEDbfcoenBates comunicabatiquibuscum nocles , ad 
primam ufque , vel fecundam horam,poft mediam nodem 
cofinatus,atqueTepletus obibat domos perditaru atque pro- 
fligatarum mulierum . Inter quos viros intempcraufsimos 


. LIBER SECVNbVS. lof 

)itiidinum,« ludorum luorum fcientifsimosjnunquam non 
fraterculi verfabantur:uc eos etiam fi natura a fratris fimili- 
tudine abriperet,confuetudo tamen, atque vitia in fratris li- 
jniIitudinem,morefque nefarios deduceret • Quos cum matj 
ter, cum forares caftifsimaejethoneftifsirnae, a cubiculishu- 
jufmodiibducete conarentur, ipfae fimulatque defpicerent,, 
•et alias res agerent, filii in locum ludendi revcrtebantur.Of* 
•fendebanturjmolefteqoe ferebat mater,atque fororeSjnequc 
quid agerent, fciebantnem omnem deo^quera orabar, ut fa- 
nam aliquando mentem perdito filio daret, commendabant. 
Interea, ludebatur,clamoribus atri 4 pcrfonabant,et de lucris 
faftispecuniae intercipiebantur, hae ad vinum, illae ad fru- 
£lus.Edebatur,potabatur , et cu cachinnationibus ad multa 
ofque noftem foliorum ludo nimqua intermiffoidoneccoe. 
fcandi tepus erat - Atque ad coenain vitabat aliquos exhiSj 
q.i!ih’ cu ad libidines fuas expledas,quaepracdixim’,nofl:iu 
tfmpora,confura-turus!erat - Quibus cum quoniam nondib 
cumbebant mater, neque forores propter honeftatem, et pu- 
dicitiam, quas cocnas putatis eire,nili Centaurorum, nifi La- 
pitharum,nifiEpicureorum;Cum audirent vicini amplitu- 
dinem.illius pdatii percrepare totam convivarum vocibn^ 
et parafitoruracantibus turpifsimiSjin fuperiore,mihi credi- 
te, aedium parte,ubi cum fororibus mater erat , magnu illae 
fenfum ac dolorem cx con vitiis , ex irapurifsimi filii hbidi- 
nibus acciperent. Illae dolere nequitiam, et turpitudines filii, 
dicere feinfelices.et miferas, quae tam improbum', tamfice- 
Isratum fratrem haberent, nunquam fane defifterent. Que» 
madmodura autem idem, nequam , atque deteftabilis homo 
Coenatus, atque potus exibat foras in aedes nominatas mu- 
tato veftitu, breviore pallio, obvoluta facie, cura gladio, at- 
que fica,coinitatunonnullorum 1 Iftudincredibile cuiquam 
legetium videbitur,fedita fafiiim qiiide.ab hoc fuilTe fui a- 
micijaaitabant. Itaque quamquam magna fuillct illecor- 
poris,et .virium imbecillitate, tamen ad magnitudinem fri- 

P 3 go- 


ti9 DEMONSTRATIONIS 

gorum,ad tempeftatum vim,ec imbrium, nullum magnum 
■fibi remedtum comparabat:led quafi hic -fituSjac natura ef- 
■fe loci, caelique videretur Hifpalenfis, ut nullum tepus fuif^ 
fet,magno intolcrandoque frigore, ita quomodo dixirous,et 
-Cum femoralibus fericis , quae frigus penetrare neceflarium 
erat, plurimas nodes peragrare vicos, et oblidere domos mu 
lierum turpifsimarum non definebat.Ita duo contraria,ma- 
ximeque inferta in iftius hominis corpore,naturaque domi> 
nari,et frigus, et calor videbantur:na diu frigus perferre noa 
poterat, nifi quomodo ptaedixiraus,ille veflitus exiret foras, 
node patientifsimus vicJebaturjUt fepatietem temporis ini- 
juriarutn hy emalis ufque eo praeberet , quoad perferre na- 
turam hominum vix cuiquam credibile fit. Cum vero port 
maximam partem nodis in hislibidinibusconfumtam, do- 
mum revertebatur(multas horas ante dormiebant omnes) 
ille pfeudothyro ingrefius cubitum ibat . laccbat autem ia 
ledo ad medium ufque diem:ut dies iftius hominis foedi,atr 
que flagitiofi,nodes turpiores effent, atque foediores. Quare 
definite quaerere, an audiret facrum,an cogitationem aliqua 
de Deo fufciperet;is quide erat,ut nomine Chrirtianus, mo- 
ribus expers Fidei videretur-.quod exitus miferabilis hujufi- 
ce adolefcentis declarat. Nam exeuntem ab aide quada , no 
multum rpatiiprogreflum, nihil mali id temporis fufpican- 
tcm.jam jam dcfledentem ad viam angufta , et flexuofam, 
qua brevius domu recipere fe foiebat,cum focii,cum famu- 
li aliquo intervallo a tergo manGirent,qui internofci no po- 
toerunt,pugionibus confoflum,in media via jacentem , at- 
que mortuum reliquerunt:quo cum pervenilTent iidemfo- 
cii,famulique,comite.'ii, et herum interfedum, multis plagis 
ac vulneribusconfedum, totum foedatum ac deformatura 
agnofcunt,et illum comportant raoe.rti,flentefque domum. 
Qui tunc fletus,quL ejulatus mu!ierum,cogitatc . Neque ta 
occifura,quara,ita miferabilitec necatum lugebanttnaai jam 
diu hacfufpicionc matris,atque fororum percellebantur a- 



LIBIR SECVNDVS. iii 

nittii,fore,ut ta perditus homo hos trides,et exiuales exitus 
haberet. Mater quam eo cafu anxia, vshcroenterque confli- 
<5ata?fed quae prudens eratjrepreffb 3etu filios accerfit, ju- 
bet ab illis afpicifratrem multo manantem fanguine.et vul- 
neribus conftflum raortiferis-.quo ludi, quo mulieres , quo 
libidines illum perduxerint, intueantur , atque confiderent:: 
ut qui illius fada imitentur , ejufdetn exitus perhorref. 
eant. 

EXEMPLVM DEMONSTRATIOxNIS 
in ad hortatione de vaniratererum 

hunaanarum- ' 



|Ettetuum in omnes partes mimu cultor Chri 
^ftianac Religionis , cogita de rebus humanis. 

Quid precor habent periturae divitiae ? quid 
*|honores a Regibus delatHquid infigniadigni- 

|tatura?quid cognomenta?quid imaginestquid 

Magnates cura fuis dicionibusfquid vultus,et ora hominum 
in tc conjefta? quid tota fpccies.et apparatus faeculi ? inania, 
funt ifta,mihi crede ,.deledameta mortalium ,et quafi Chrl- 
ftianae Religionis expertium,, in hoc faeculo cognofcivel- 
Icjtenere dominationem, ante oculos ,-et ora hominum cu 
imperiis, et honoribusvolitare: quibus ex rebus nihil eft,. 
quod folidum tenere, nihil , quod referre ad animorum uti- 
litatem pofsis , fi te populis , et nationibus , nihil I>ei ob- 
fequium curans venditare volucris . Itafunt gerendi Ma- 
giftratus,ut habeas rationemanimi, voluntatis divinae, glo- 
xiae caelorum. 


A.LTERVM EXEMPLVM. IN AD- 
Jupitatione, de felicitate bci- 
norum.. 


O 4 VI* 



na DEMONSTRATIONIS 

Ideteniie eos,quiaDeo propter virtutem ia 
fuam fuerunt amicitiam accepti, quanto ma- 
joribus ornametis ipfe Dominus afficiat, qua 
feftatores hujufcc faeculi affeflifunt: quibus 
Reges amplifsimoshonores tribuerunt. Vulc 
Deus optimus ac maximus eos habere fadllimum ad fc adi- 
tum, et ejufdem adeundi conveniendique poteftate itafa- 
dlam effe, ut tanquam delicias, et fuavitates fuas in finuj cd** 
plexutnque velit accurrere donis indies , et muneribus rna- 
ximis afficiendos.Dat praeterea poteflatem petendi , quod 
velint , et ad Dei gloriampertineat , pollicitus fine dubi- 
tatione,quidquidGptaverint,impetraturos;ut animifui vir- 
tutum multarum Cumulo praediti habeant, quod commu- 
nicent cum aliis, et tanquam abundantes cadiefiium divitia- 
rum tot opes atque thefauxos,et illam tantam magnificen- 
tiara,et'eminentiara irapertiantunei fulgeat, et eniteant lu- 
mine divinae claritatis, clarius Solis fpledore collucetcs. Ide 
etiam Dominus tam firmas radices agere fuos cultores, et tl 
late propagare facit, ut nulli turbines,neque procellae, nulli 
ventorum flatus vehcmemifsimi,non fi principes infero-i 
rumjetfuriae tacdisardentibus incitatae Acherontisexerci- 
tus,et copias innumerabiles ad illorum peftem,et cxiriii ex- 
cifavcrinqeos deflatu divinacgratiae,quacollegerut, dejii 
ciant, Deinde firmat praefidiis aliis , et opibusmunitmajcin 
inis,cuflodia,vigilanriaqueAngeli adiailervandos, et ih of» 
ficio continendos bonorum animos Sacramentis Frctefiae,. 
beatoru precibus,accefsione-novae gratiaejCtcutnulo caele-»: 
ftium ornamentoTummt fc fe Deusin bonos effundere, et; 
fuorum bonorum aerarium ad illos augendos cumulandof- 
que divinitus exhaurire velle videatur . Denique inorien ci- 
bus ipfe Dominusadefl maxime praefentia Jaepe Sinfloru, 
quibus dediti praecipuefueruntidum vixerint, cc numine 
Filii fui caele{li,aftantibusnon raro Apoflolis, et Matre le- 
fii Chrifti Vifgine Maria praefenti, laetos facitjCt hilares dif- 
i - ce- 



LIBE^ SECVNDVS. _ f»J 
«edere de faeculo,etfpequideercfl:os prope explorata cae- 
lorum gloriae conlequendae.Ttaque non illos mori dixeris, 
fed in fuam patria immigrare : ita certi de falute , quafi penr 
nis in fublime elati in Beatotum fedes evolare vidctur.Hinc 
equidem facile perfaadcrepotrum, quantum Dei amicitiam 
«porceat nos hom ines acquirere. 

IXEMPLVM DEMONSTRATIO, 

nis ad conjedluram,in caede fada< 

C Vm ille non inventus ruiflet cum gladio ftillante fan- 
guine,fed recondito jam in vaginam, quafi nullius ma* 
li audorfuiffet,nec afSnis culpae ta raiferandae caedis, quae* 
rere homines deimerfeSorccocpcrunticu nemo de illo fuf- 
picaretur,neque de caufa hominis occifi,cumque nullam re- 
penfTentjtum unus de drculo.Et quidem ego culpam in ali- 
que derivare poffem , quaille,{i nonomnino interfeftorap.- 
pareretjfakem veniret in fufpicionem hominis interfeclijCU 
JUS de morte nunc quaeritur: fed rsoio mea caufa commo- 
veri fufpicionem, necjnalum creari cuiquam, qui tacet mo- 
do, er nobifeura eit. SeipCos intueri homines , et finguli ma- 
xime os, et facie infpicere praefenti'.i!n,et quafiper jocu , et 
per ludu aliis alii dicere de praefentibus, quis rubebit prius? 
quis ore feprius indicabit, quam judexde crimine cognof- 
caqcum crimen ad illum deiatum fuerii?Mirandu vilu , qui 
tunc aderat, haerere MartinuSjaverfari, rubere, quod fibi ipfi 
confciuseratifit heminetnnonexore fuo,fcd praedicentis 
firailcmloquutumfuifTecdfcientialflimulabat'. ut res quam 
maxime clara ac tcftata elTe poffet.T unc propinquus homi- 
nis interfediin judiciumMartinum vocare, teftcsruboris, et 
haefiiantiaepraefencesprofcrre, confirmare caufam inelTc 
■fufpicionis alicujus in raborc j cogere praefentes teflimo- 
nium dicere . fiT maximus concurfushominum , et quod 
cratMartino cu homine occifomaximafamiliaritas , fum- 

P me 


«4 demonstrationis 

meex^efiabarhotnines, quidceftesproduQiin teftimoftiS. 
idiccrefic.TcftimoBiu -dicit teftisunushojufaiodi/e abiiind 
«no mefeiftiusaccepiffeMartinilitteraSjin hisJittcfi&mulr 
ta efle figna mortis appetitae : ipfe hoc aniiiiadverterc ra.Af 
xirae Praetor incpepit tepas,cura Martinus fctipfifset hune 
non diu verfaturum inter vivos, atque quod pracfens cft , et 
de quo per litteras acceptas conflat , fane tempus effe,fci- 
licet mc(es,qui praefiniti fuerat tHortifadiedae. , duos stdelTe. 
clamare accufitorcs , atque viri defatnihakcaninisneca- 
tijnullura relinqui locum dubitandi, Praetor inflare, ut cotn- 
pWheBfiis refponderet rcBSyquidifludeffetljetcfarurii? qiiid 
verborumlviderec litteras, recognofccret manum, au<S orem 
«eneriiipfum maleficium ,etmorten3 latere no poffe^quae Iit? 
teris ipfistam perfpicoa videretur . Atque illum inopinato 
Cafu.modo tam kifolito-caedis paiefaAae , et jam fufpendiv 
quod fibi paratum videbat,metu,confcictiaquc peccati mar 
tum, at que exanimatum,ac vix vivum afpiciebant , etaegte.. 
trahentem animam. Cu igitur exemphiiu litterarum info? 
rOjfumma- hominum frequentia legeretur ,.omDia confere? 
bantuqquaeque adtfufpicionera plurqpum augedam cocuc» 
rebant; rem ita fefe habere dicebant omnes , ut fine dubita-- 
tione capitis damnaretur reus^ 

A.tTER¥M: EXE MPLVM CON? 
jiciendi , dc Rege Balthafaro,. 

S fccincBarthafarus ridere, cachinnari, hcluarijpotare, Va?" 

fa: templi polluere, et ad turpes ufunconferrc non defiitej... 
sit, et tantopere-viokre Majeflatedivini numinis? et publh 
Ce injuriam immortali Deo tacete ? nihd ille putabat Deuras 
curaturumefiejVel obheurum potius, qui nullfijmpune petr 
mittit abme facin’’, omnia, fcclera.ukifcitur,et vindicat gra* 
vifsimc.Gum gaudiis, atque laetitiis omnibus gefliretBal- 
lihafar,ccce infperatuB i»aium,r«gcntinum fupplicium, vis. 


LIBER SECVNDVS: 

{pfa divini Numinis, praefentia tatae Majeftat is, gladius fcm- 
piternacluftitiae jugulo imminere vifus cft fcelerati Regis, 
atque manus una fuis digitis incidens, et exarans litteras 
horribiles, atque formidandas magnopere , praenuntias im- 
minentis, vel praefentis potius fupplicii gravifsiici . Intuere 
Rex impro!betnanu,mfpice digitos.etcachinnationcs ,pec 
potationes,cdvivkomittes.Intueriinifcr,ct oculos in ma- 
num tollere,et ftatim afp edlu terrifico facies, et ora Regis al- 
bere,tremere Rex ifrfe totis artubus,neque manibus, neque 
ore, neque corpore,nequemertte confiftere, horrere fuppli- 
cium, imminentem poenam, et jam jam praefente plane me- 
tuere, membra metu debilia,apud fe v ix cfle, animus tiraorc 
offallupefccre ,et quidem neque proloqui verbum ullum, et 
ftupentisfitnilis haerere per multum tempus. Non equidem 
quifquam alienatum revocare poterat Regis animum: vide- 
bant omnes plane divinae juftitiae exemplum fcvenfsim» 
in Regem conllitueridum.Nequeconfefluris multis, nuila 
divinatione opus erat, cum res |iane,rDambus, et ocuiis te- 
neretur. 

EXEMPLVM DEMONSTRATIONIS 
ad invidiam conflandam, de crudelitate 
Lucii Syllae. 

O Mittam crudelitate hominis , et nunqua vifam in ho » 
minis natura fnim abCorbedi fangumis mfatiabile. Are 
Ycrocu dictatura per crudelitatem Sylla abuteretur tantoi. 
pcre,non Romanorum animos a fe videbat alienatosino.ire 
invidiam rapiendum poft hominum tncraoriam inauditam ? 
■Cura.tanta fanguinis vis profunderetur ,«t numerari iiore 
poffent capita occiforum , cubicula domeffica , atque ip- 
fuffl- periftylium capitibus redundaret interfeclorum , qui 
fempenet ©ptbus,et honoribus floruerunt in Rdpiibiira fors 
etiam egregiis facinoribus i, vidforiiSj it trOphacis llatu- 
tisfamilias luas., loca civitatis celebriora , atque. adeo. ffo-t 
*'■ P a men 



iitf DEMONSTRATIONIS 

tnen Romanum illullra verant . Neque praedidia dumtaxat 
loca,fed quod dicere fugit, ac reformidat oratio, viae omnes,, 
plateaeque ipfae, forum fanguinis flumine rediidare videba- 
tur. Qwquam gemiiibus,ct ejulatibus- omnia complebaa- 
tur loca, nihil tamen illumlacrymae,nihillo<9:us, nihil afpc 
ftusprofullfanguinis, nihil jugulatorum Ora vultufqueco- 
moveruticuqj occideretur, minus odmovebat incaelufub- 
lati clamores . Quoru ut capitadiverfisteporihus innume- 
rabilia fecuri carnificum dedita praetermittam ,,non brevi 
temporis fpatio in locum curiae proximum quinque prin- 
cipumciviiatismilliacrudelifsifflusD,i<fiator:incluferat? nd 
in media,quam ad populum hahebat^concione tot Proceres, 
tot civitatis Principes necadQs,)uguladofquc jufseraiiQim 
rum cum fletibus perfonarent fedes illae ,caelurnque clamo- 
ribus pulfaretuEhorrediS,univ,cr{iacurLa tremere, atqhc rue- 
re Roma repentino videretur capta inimicornimpetu, ne- 
que homines flare poflentjneque confidere-, paverent om- 
nes, exhorretentlamentaiionem,tumuliuarentur cofeftimj.. 
atque omnesindefe proripere; vellent, quo- clamores audi- 
ti,luifl:ufque rapiebac(multi enhniuorum fratrum, multi in- 
ternofeebant chtmores filiorum, aut fanguincconjundoru); 
ille ex ferro fadtus dirifsimo Ditiator , quicfcere jubet om- 
nes, ct quidem fedato.vuitu,tranquiiiafronte,animo quieto, 
et quam inientavoce, ut omnes audire potuiflent, paucos cf- 
fe clamans, quos puniendosillc juftadecaufajuffifTet. Quidi 
magis impiura;aeLinyidiarotanto,tamque crudeh tyrannos 
contrahendam;.’ 

1;D E M' E X.E M P L.V M; B: R E V I V S T R A? 
flatura, adeandemanvidiam conflandam.. 

A Tque Diflatore G'quemummanem-dicere petuimui^, 
vere Lucium Syilam- tanta immanitate efferatumin- 
veniemusjut in illo nullum humanitatis vcfligiu apparuilTe 


LTBF.R SECVNDVS. 117 

^dcretur:qui Dii^^turanJjCui medum majores veteri txe- 
glo llatuendurn judicarunt, paeuc perpetuaro facienda cura- 
vcrat.Multosenira in exfilium qeftoSjtnultoxu Roma fuo- 
xum civiu capita vidcrax,inultDs jufsu tyranni vexatos, ver- 
beratos, aecaroS)raulta5,affiiirtas,ccevcr, fas (k)mos, armatis 
hominibus repletum fdruoi, gladiorum afpediu perterritos,, 
et percuHbs cunctorum animos. Vbique familiaru eveifio - 
n.es,ubiquelacryraas,etiuiSus,ubiquecaedtsviroruni,Ducu 
que fortifsimorum^ Syllae Dilatoris fcrvltute opprefsi Ro- 
mani viderunr,ecaudierui;nt totafane civitas- ffuminefan- 
guinis mundarcdketetur. Tanta unius kominis crudelitas 
immoderata; fdaip Humanitate Romanae civitatishumani- 
tateminquinavit.. 


EXE M P L VMD E M O NS T R AT I O N I Si 
adodiumaugccclum, in proditorem ludam.. 

T V tuis oculis, ore tuo impudeti,tam duro ,«t ferreo pey 
dtorcin confpeftum venire Icfu Chrifli aufuscsiTij! 


totus furote,cc amentia praeceps,rapido et incitato gradu, 
retorquensfaepe oculos adiUos,qui a tergo te fcquebatur, 
ut incicaresad. properandum, et acceleranduradncrepans a- 


tatero jiommodovifu horribdemd^edetiam audit uiSi in Ho- 
minemtuLfimilcj.de tuisiHis iramanilsimisfe6tatDribu«,de 
tot lupis,ettygribus,trucul£ntis,iiancproditior!cm roolirc- 
ris,quis tenon.execrarcturllh confpeitu vero praeceptoris,, 
ac Domini tui, in ore Creatoris , et Architefti fumi caeloru,, 
dignitate tanta te abdicas Apoftoloru-^difcedis a fociis , fra- 
tribufque cuis^abillorum tefocietate disjungis ipfura relin, 
quensin perpetuum aufeorcm vttac Chriftum lelumiatque 
ipG caclgrum gloriae nuntiuremittisieuiaftriftus tantis be. 
neficiis fueras, huic eidem per te jam prodito;curo impia , et 

P 3 fcc- 


*i8 demonstrationis 

fcelcrata inahu,nefari« proditione exfuitans, tanto flrepitoj 
atque tutimltu,dtffoniS(et horrendis clanK5rib*audafler oc- 
currisset infolenter^Quod padius fueras ofecdandi figno da- 
tOi&t Agni fanguine fltientes inimici tuipultucfifsiineado- 
rirtntur ,acquc comf rehedefent^nequiter cxequeris, et ne- 
farie? ■ ■ n: 

exemplvm demonstrationis 

'' : adminasjaftandasinHaereticos- 

H Os vero quis ferre pofsit nefarios homines viris optr» 
Enis,libkiinofos<aftis,ebrio$ifobrHS;fe<3:atoK;s hattefe- 
oscultoribus Fidei periculum, et ultimamperniciem moli- 
ti?qui accumbentes in fuis conviviis, in illarum ganearii ni- 
tiore, atque popina,tcncntes utraque manu pocula plenifsi- 
ma.et femper infercientes utranque bucca, vino obruti, cibo 
confedfijCoplexi mulierculas impudicas,et bonos indignifsi- 
mKappclla}ites Hso<Jis,eruftatfernjOnibusfuis profcriptfo- 
nes bonorum, rumas fortt)riaruTO,caedespiucimorum, etie- 
gum omnium divinarum, et humanarum interitum- Aderit 
tempus,et-ctitfinedubitatione , cum luant poenas acerbifsir 
iiias,-ct ut ilioru multi luunt jam in regione damnatorii, cerr 
to fcirous notfpabcis impendere fatum miferncnum, etpoo* 
riasijam diu quidem improbitati,nequitiae,fceleri -defefrioT 
ifijCFudgli tati debitas, aut inflare jam plane , et cert e jam ap» 
propi-hquaTe.lilaeconfcicntiaelabes^etanimk luuAa vul» 
nera,flimuk,etfaees ardentes pedoribus admotae funarumj- 
quae illos quiefeere non Gnunt,flon fomnom capere, nd vi- 
gilare finefummo dolore faepe patiuntur,quid praefe qiiac-^ 
Io ferut ? tot et lantamalaallata-Chriftianoru generi, illoru 
caufa tanta imtninutiofacla-Chriftianorum.foedatamultis 
in locisEcclefia, defor mata religio, violata Fides, ex rhuluS'la 
dibus ejeda,fangms tot Martyrumfanftrfsimcnri tantacnir 
deluate profuius,ipfa denique natura hominiS;^3tib, c-dmir 


'tIStR SlCVNpVf. itf 

Ditinifqye Immanitas n.on exnlcerabut animos impioru ho- 
flivim,Fideiqge Chriftianaeinfcftifsimorum? inicSere aciem 
q«o,qHatf<>i,9fMioruni ppterimuSjiit omnia non eos. peTter>- 
rcfaccre, ec vimiogcntem malorum^atque graycsfupplkio- 
ram- acerbiiatcs' nga dies ^ noilefque poitcndere videaa- 

tui? M m ^ ' -r.t 

L' - 

.. EXE;MP.liYM. D-EMONSTRATIpHI^. 

- ■ ad rcprelKnfi.cmemjiji Maream AnrQniulra;dgr: i 

minat urnexpetehum. ■ . 


Aata ne tihi/uerit Antoni regnandi libjdo,ut eam co- 
i' primere^ct cotrcerdnoft ICiKo CieferimersiSatamda- 
liorum tyranndru exitusiriiferabilespottierint ? Quod poft 
Caefaris mortem Coful in civitate manferis, quod Auguftus 
baer€diatem‘popiE>fcerit'iet''jUai«.a inlioiibi .Gaefa^erelt 
fiam adire voluerit /qbdd iile admiflus fiierit twuibe ad.SrS‘ 
manorum vitam, ad Reip; d-ignitatenJ tuendam, tu iracundia 


eas colonias , municipia totius Italiae- te cekshcr adlegioBl 
idartiam recipias , quae gladiorum fulgentes mucrones ^ et 
tela jugulo intenta tuo> ,.Hiliidifceireris ,et alioteprori- 
pueris , oftendebat? Nifi ad nutum tuum Confules deCgnati 
feerint , nifi- Mutina libidini tuae , cupiditatique paruerit, 
«0 cogenti» milites ? habebuntur delefios i- conSati coji- 
fefiique exercitus ad provinciam populi Romani acce- 
krabuct i obfidcbunt urbem principem Galliae Cifalpic 
nae ? arietes admovebuntur moenibus i verberabunturaiaT 
Ciinationibus bellicis i acerrime capiendos ,,iBterinien- 
dofque deCgnatas Confules populi Romani- nulla non 
ratione curabis 1 gentes non modo pacatae , verumetiatn 
focioruna , atque amicorum noftrorum ad: vim, itdi arma 
confugient , ut a Ce , ut a fuis moenibus nefarios Jromintis 
fi non verbo re jam judicatos Eoftes propulfarc . poC- 

E 4 fisu 


izo DEMONSTRATIONIS 

lint? Tu concitabis Senatum ?'tu dc patria, de cursa ffo^ 
rem dcleilum , principem Senatus , auftoreitt confilii pu- 
blici Servium Sulpitium, imbecillitate virium, morbo gra* 
viaffeftum proficifcicompdlesMutinamtiBtuacaftra co- 
tendere ? teipfum adire alloquutum,'utTeunumat>oppug'« 
natione Mutinae avertat! inmeliorem mentem reducat ad 
paceracum Senatu, -populoqucRomano faciendam! Quid 
cxfpeSas! quid molirtslNifi ad viam redieris.maxima te in 
poiieritate faeculoru ignoitiinia,etmaculaetotiasdedccO' 
fis, et infamiae manent- 

EX.EMPLVM DEMONSTRATIONIS, A|> 

aiugendum inPractona dignitate. 

C Ernitenanc «os, qoi aRege Praeturas accipiunt,q aaar 
co plus potxflatisibabcant,qua abi multi maximaedigr 
alitatis magifiTatus-lubcfeos civitatum gubtarnandaru -cau" 
fa fuam perfanam,ettlignitatem fuftiacre. Datpraetersa poT 
tefiatem verboPt:aetoriam,re vcraRegiajn.dcfiDitin teieib- 
SiiarojreddkfafdinismetuendamjTantis confirmat opibus, 
ethonotibus,utprincipatamliabcat intercaeteros de civh 
tate magiflratus.DetndeduobosornatPropraPtDribus , ac- 
cenfismukiSiCtommam'unomaximo,fcrjbis,Procuratorj,- 
bus^at^idbus,«tadminiftrisplurimis • Praeterea decors* 
Tribu nis, Senatoribus , et aliisboneftikitDis viris perfonaa 
Praetoriam cohaneftantibus , verbis,loco , «t omni genere 
officiorom.Reditusrdflituit ex aerario civitatis,fuppedita 
certosatque definitos- Quacunque Praetorprocedit, gefts 
manu faa-v ingam reftara.et «latam,faiccsicilica ip(os,et in- 
figniaPMetariaepoteftatis priecunribBs,etconfequentibta 
officii oaufanon paucis hominibus honeftifsimis , et virgis 
Daarum adminiUtorum procul apparentibus : qm longo in- 
tervallo Praetoris adventum, et tantam majeftatem cundtis 

a 


IIBER SECVNDVS. rat 

yvibus^et alienigeiiis,qainuquain antea Praetore vidcrine, 
denuntiare videantur. 

altervm exemplvm in LAVDE 

augenda fimulachri Hifpalends Sandifsimas 
Virginis Mariae dcla Antigua. 

E St apud Hifpalenfes in faeello VirginisMariae dei Anti- 
gua fimulachrum ejufdem Reginae, tua fuama , atque 
antiquifsiaa praeditum religione, tua fingulati opere, arti- 
ficioque perfeSum. Hoc cum antea terga ad odeum eccle* 
Cacconverfahabuiflet, translatum in pariete adverfum val- 
vis, et odeo praedido locum tantum, fedemque mutavit, re 
ligionem quidem priftinam confervavii. Nam propter exi- 
aiamsjus pnlcritudinem,tum venerandam, futpiciendaque 
majeflaterrijet propter multitudine, magnitudineroquc mi- 
Taculorum a civibus,et alienigenis dignum, quod inter alia 
fadifsimecoleretuFjVilumeft.ltaquecolituracivibusfum- 
moftudio/ummaquereligione, et ab omnibus advenis vi- 
fitiir. Cum quis ad templum maximum inviiendum dedn- 
citur,nihil illis ab amicis foletdemonftranpnus.Signum eft 
admodum excelfum cum elaborato veftitu, nitido , et Iplc- 
deti, et auri nitorem praeferete clarifsiraum,ftdluli5 diftin- 
do plurimis, clarifsimisque. Veruntameineft in ifta mag- 
nitudine vultus,at q; babit’ virginalis. Corona nitet ex auro 
capiti impoGta: atque ipfa fumma,praepotenfqtre Domina 
puerum lefum bellum, atque perjucundum, Matris non dif- 
lirailem utraque manu fua caelefti fuftinet . Eamodeftia,ca 
aajeftate praeditum eft , et eo ad religionem omnem vultu 
compofito fplendet per (e femper , atque lychnorum cx ar- 
gento collucentium diefqne , nodefque fulgore coUucet , et 
illuftratuqutinfplendorcfuo clarhascaeleftismGt .,61 aper- 
te videatur. - - 


EXrM- 


Ptjt pmONSTRATIQNlS 

EXEMPLVM DEMONS't:RA’jiipNlS ; 

adimmmueBdm»,in Jiominis imbecillitate. 

■ ■ ; ' f- :'3X.; . 

S Ed jam aperte horninis iftiUs ad mala nobis invchedavi» 
deamus imbecillitatem , infirmitatemque contemnenda; 
Non illum parvulum^etpufilbim plane cernere videmini? 
non in muliebe em naturam, de WlitatemqBe fpedtateni ^009 
voce, non ore, non motu ipfq cotpioris agentem delicatuni,, 
et imbecille genus mulierum? Qujs unqtaam illum cum 'gla- 
dio?quis armatum galea, lorica vcafpexit ? quis- vidit infi- 
deBtem,non in equo dicam , bed neque in mannisnatura fua 
manfuetis? an vero,!! habitus corporis conjedturam afferfj 
debilia crura, infirma brachia,adv«Ffa valetudo, tota jacens, 
et abje&a volutas, et ad humileSjet cateratas res,ad ludicras, 
»t puefiles ptopenfio naturalis,et animus humilis, atque de- 
miflus,etlatebrasfeper quaeres, et- reGeflusomneSjatque fo- 
litudincs, ut neque cum hominibus res hominum agere,ne-^ 
que ulla (ludia velit:rufcipere,haec,et alk non huc ab omni 
contcntionecorporis,ctanimi procul abhorrere fatis mag- 
no argumento mortalibus clTe debent.?. 


E XE MPL V M D E Jd O N S T R A T I O N I S: 

ad confirmationcm,de praeflantia.Ro.- 
manorunu 


nC jam,ueomittam cactera,et de ipfis Roma.- 
anis agam , quot fuerunt homines quondam: 
«Romani: hac animi magnitudine praedith^ 
I quigalca .lorica j.cacterifque armisfulgenti- 
i buS: praeflai^ videbantur ?, Cuique iaequum 
^M^ntes alacres , et creifti , calcaribus admotis. , quam 
jp4tata.ccicfitate.fe.aj jaedioa hUtus apertos , atque pateat 



LIBIR SIGVNDVS. ii) 

, horribiles , ec in infinitam altitudinem depreiTos , ut 
prope cum extremis inferorum faucibus , ignes , et fiammas 
ardentes eruftantibus adaequarentur, praecipites dejece- 
runt fe fe ? Cum Galli Romam adventu repentino ccpiflent 
etjam jam fcalas ad capiendum Capitolium admovilTent, 
non pro valvis aedium fuarumfenes fuerunt ? non illi , qui 
civitatem, qui Curkra,qai totum Romanum imperium de- 
corare oonfueverant , purpura fulgenti ornati, capillati,' 
quem admedam erant , barbaque longior^ ad pedus ufque 
dclapfa,fms decorati Senatariaedigniratis inlignibus,in iel- 
lis CuririibuSjiTC augidlatsajeftste cdfederunt ,ut .afpedu 
feio Gallorum 0cal6s,aii}{bo6jueperllringercnt?Cu magna 
pars juventutis , at quorumfu venum Deus immortalis , qui 
fifos erant, et dignitas Rom8na,robur,et praefidiam tatiim- 
perii , ad Capitolium defendendum properaret , et dejicien- 
dos Gallos ,et deturbadas fcalas , et honorem ma)orum,vir- 
tutemque retinendam omni contentione curaret, non ilii 
confidentes fuis in Miis vetetem animi magnitudinem reti- 
aueruntiatquecumid temporis de appendendo auro agerc- 
tur,cum Gamillus ex difperfis, difsipaufque populi Roma- 
ni reliquiis parva manu coada , ad liberandam patria pro- 
peraret, non multi- fenes in his Camilli fuppetiis confedi 
fcnedute, praepediti morbis, faaftilifans nixi , animi vim 
contra corporis infirmitatem,dcbilitatemque virium often- 
d;runt,ut qua in re,et quomodo poflentjReip. patfiaeque 
fuae auxiliari conarenturiSi quandoad hoftiura repentinos 
adventus,ad arma conclamatum erat, in foro Confulesipfi, 
Praetores, Confi3lares,Praetorii,poft eundus Senatus, prac'^ 
tefeaftos omnis nobilitatis, atque juventutis equitum Ro- 
manorum, atque ipfa multitudo crebro fonitu tympanoru, 
ctclangore tubarum cxcitatapundo temporis marmisef- 
fe videbaturtlta Romani maximas hoilium copias a patriae 
moenibus propulfarunr. 

Q a AL- 



M4 DEMONSTRATIONIS 

ALTERVM EXEMPLVM AD CON- 
firmationcm in virtutis cauia,de focie- 
tate honoruir... 

N ASus es bonoruru^atqiKoinni non’ folum huinani-- 
tate, verumctiam virtute praeditorum adolefoentum 
Coflatam manum. Hic tu’ qua laetitia perfruer£?quibus gau~ 
diis exfultabis?Quanta voluptate perfundere , cum in tanto, 
numero, et audies viros bonos omnes,atque videbis? Ad ho- 
rum yitaeffudiunx roedi6atae-.&BtiK^q.uaefe_ronturjratio- 
nes tuae,cubare humi nd raodq.advoliipt4t£le£ii moliifeimc 
firati fugiendam , verumetiatn/adcarnem; comprimendamv 
vigilare DDnfolumadfacrQ,alibrosveifandos,fcdetiam ad 
rerum divinarum commentatione. Habes,ubiolletes prae- 
claram animi tui patientiam, et tolerantiam inopiae rerum. 
omniu,injuriaecu|ufcu.qi tibifaftae,quibj’ teb’. os,etanimu 
non modo oftendiftijfcd laetum, atque hdarem vultum , ubi 
carjtatem.eximiam,colas,et illim-fufcipias eximias , et prae- 
claras exercititiones-Cu his liceat obire nofodochia , pau- 
perum ledlos fternere,confol3ti aegrotantes, et ad omnia te 
offerre munia pietatis. Tanto flagrat ipfidefiderk» Chrifto. 
eundis in rebus placendi,u£ nihil tentare,vclis,quod ndilli 
velint, et Htienterappetantii- . 

' AFFECTVS MlbRlCORDlAE, EX 
Anglorum Haeretlcorumctudclitate., 

H AEc cum a£ta , conflitutaqueeffentjn furorto Cond. 

r)lio,(qut>d Angli parlamentum VQCant)ut in Chriftia- 
nos (imulacione laelae Majeftatis animadverteretur , Prae- 
tores,adminiftriquc fui inflammati fcelerc, ac furore in ae- 
des irrumpebant,homine« ipfos corripiebant, qui.nihil mali 
feccrant,quinulia inre Majeftatero Regiam prodiderant, et 
, ho-. 


UBER SECVNOVS. 

toniiniEus probis.innoccntibus :n)icieb<int catenas ferreas 
arfte,vchemeterqj corpora coftringldo.Implorare illi ope, 
et tnifericordiam,et quare id fieret, rogare: tunc fatcllites 
id caufae afferebat , quod Reginl,ct regnueos velle prode- 
jc certum cllet. Fiebat clamor multorum ,,et admiratio bo- 
norum, tantam, cfle Reginae impudentiam, atque improbis- 
£atem,utegrcgiefidelikjscaufam proditionis- attribueret, 
quae omnis propter odium Chnftianae Religionis effet: cu 
ipfa proderet MajeftateDei immortalis, pala Lutnamc vio- 
lataecrimen,atque nomen laefe - Regiae Majeftatis fuis im"- 
maBibus,etdetdlandisiiioribus praetenderet . Deinde hoc 
ab illo tempore crknen ijtniultos fuilfe confiftum , poftqua 
AnglicrFidem publice profiteri non auderent , pafsim om- 
nes afpdcicbant-Cum haec fieret,quaerebatur ab illis belluis, 
obi clicnt principes hujufce proditionis fatque videbantur 
m his comptehenGonibus haerere ad latus Praefedorum fa- 
telikes, et aurem, ut quivis intelligeret, infufurrarcjut in- 
veftigaret angulos, et tecelTus omnes abditos, et remotos,ntil 
Ium relinquerent, latitare dQmmos,et filios, quos ex fuis la- 
tebris cxtrahereoportereqetift vincula pertrahi- Q^od in- 
dignifsimum.lpeftaculum-pra£beretur i homines optimos, 
CultoresChtiftianae Religionis ,,florcm civitatum fuarum, 
in ferrum, et in cuftodiani perduci , fatcllites inimicos Fidei 
Chriflianae,et reliquos fautores h3crefeos,propterdefertam 
cotemtamqueRcligionem in fortunis optinjorum,vitaeque 
periculis inferendis dominari videretis- Apponebantur alii; 
aCcufatores acres, et vehementes ad exitii iateritumque rer 
liquori, qui GhriftianosftprofiteTetUT,et bene appoliti fem 
per ad omne fcelus,quos PraefeflijReginaq; fuis in flagitiis, 
in evertendis teraphs,in cultu Religionis Chriftianac toUe- 
do,in Fide ipfa de regnis Anglieisejici«nda focios,et comi- 
tes habere folebat.Cojiciebaturin cuftodiaparetes, filiique, 
oinnesad unum familiarum generis antiquitate nobilifsi- 
Jnarum.Vimios, quacunque ducebatur, catenis liberos cura 

,0.3 P»: 



Jt6 DEMONSTRATIONIS 

pirentibus videre d<dor erat , et fcnfus bonorum acerbifsl- 
mus.Hi tacent, filent, nihil loquuntur, nihilfe commovent,- 
Multi fidem-Regiam, quae nufquam erat , neque poft mor- 
tem fanftifsiraae Reginae Mariae unquam fuit, implcHrareJ 
Ho mines erant partim presby teti,partitn nobiles, partim lo- 
cupletes, viri,adolekentes,fenes,aat in ipfo flore juventutis,' 
vel canis multis oppleti. Non ipfos fatellites,non praefedlos 
fpecies mifer3bilrs,non vinftorum afpedlus,nonfcne&us,no 
nationis necefsitudo,non patriae com munio a (celeribus re- 
vocabat. Sed quid ego patriae, vel nationis ccmjunftionem,’ 
necefsitudincniquc coin{aemoro,qui paretesfuos,atque fi- 
lios in Fidepcrfevcrantcs ad carcerem, et ad mortem alliga- 
tos afferrent , ab his civium jura , et officiaqoaeramaskunt 
hominibus crudclifsimis noneft nobis res,fedc«m deterri- 
mis, imtBanifsinsifquc belluis: quos filioram iacrynaae, ex 
tremu vitae periculu non commoveat.Sic animo ferreo, ec 
Hyrcanarum cigriura pe&oribusinfua pertinacia petffite- 
lunt. 

ALTERVM EXEMPLVMAD AFFE- 
dlusmifcricordiae, de Servio Sulpicio in '* 

/ Antonii caflraproffcifcente. 

O G A N T, et orant Servium Sulpitium Sei 
natores , ut ex urbe Roma decedat, ad Anto-i 
niuni proficjfcatur rproyinciam demonffrant, 
quietam clTc non poffc , fiAntonio Mutinata 
obfidere ,'’atque illo tempore diutius caftra 
contra Confules de(ignatos habere licuerit . Commotus 
cft Serv. Sulpidus,et fecit id, quod multi non facerent, ut 
filios, domum, patriam relinqueret, et in provinciam ia-‘ 
valetudine tanta adteterrimum Antonium proficifcere- 
tur. Ia itinere quanvis ad Antonium per veniendi fpe,!» 

ali- 



LIBER SE CVNDVS. 127 

aliquam habebat , nullam tamen, Romam revertendi ; quo- 
piam ita affe(aus erat , ut (i ad gravem valetudinem labor 
accefsillet itineris, (ibi ipS diffideret . Non tamen illum 
vis hyetn»,.Don nives, non longitudo itineris, non afperi- 
tas, viaf ura , non morbus ingravekens retardavit-, Mul- 
tis ilii in urbibus, qua iter faciebat, reficiendi fe , et cura- 
di poteftas fuit. Aderat liofpitura invitatio liberalis prodig, 
niraie fumnaj virl,eteoram:hortatio, qui una erant mifsi, 
a(irequiefcendum,et vkaefuae-eonfulendura : at ille pro- 
peranSjatque feftinans , et madata Senatus conEcere cupiens 
Mutinam accefsit . Cum jatn ad congre (Tum, confpefium.- 
qne perveniret, ‘miHa cura-,et meditatione obeundi fui mu- 
neris excefsit e vka . Comparabat fe ptudentifsimus , ec, 
©ptitnus Senator, ut S enatus lcgationem,obiret,ei eaime- 
^tabatuE,q«afi acceperat a SenatUiquaeque ad caufamcon- 
venirent, quaecunquein mentem venerant. Convenerae.- 
focios, et comites legationis, quos omnes Serv. Sulpitaus 
io coafilium prius vocaverat. Erat cum Serv. Sulpkio vir 
ad excogkandum acutus , ad dicendum eloquens, mori-. 
bus,ct kientia non difskniKs aHus Senator amplifsimus.. 
Irant reliqui, qui cum illo ibant Senatores, viri Confula» 
res, qui ad perfonam Serv. Sulpitii cohoneflandam om- 
nes 3 Senatu fuerant adjundit. Vnus igitur conftitui - 
tur Antonii conveniendi dies de confil io. legatorum omni- 
um, et praecipue de Servii Sulficii,qui Princeps bujufcele» 
gationiserat , fententia : qui fi, dixiffet , ^ac commenta;- 
sus fuerat , fortaffe confiliis omnibus praecipitem Anto- 
nium in fuann adduxiffet fententiam . Cum, haec omni», 
tanta, cura , tanta, contentione- , multa deliberatione 3. 
Serv. S ulpitio agerentur ,cum jamin confpcdlum ventur 
ros effet Antonii , cum congrelTurus, , cum colloquatu- 
Evjs , cumque Antonius, cum fui fimilibusaufioritatenij. 
et fa|MeRtiam,Servii Sulpitii pertimuiflTet , in his labori- 
fes , in, Ivac conflantia perfeverans , moritur perpau- 

0,4. ci|: 



12* DEMONSTRATIONIS 

CIS diebus S. Sulpicius. Et mors confeftim Antonio nufts 
tiatur . Gaudet ifte,vehcoienterque laetatur, vix prae laeti» 
tiis omnibus apud le eflepoceft Antonius, cum auftorem Se» 
natus extinftura laete, atque infolentet tulit. Concelebran- 
tur in Caftris Antonii tentoria vicifsim mflicaria,etPraeto- 
rium Imperatoris((ilmperator ille dicendus eft , qui nulluia 
adhuc praeclarufacinus fecit ) principibusad illud, et mul» 
titudine de morte S. Sulpitii gratulandi caofa roflocnte.Cii 
autem nuntiatur mors Romam , et non prius Senatoribus, 
quam filiis jam, et uxori conflans fama pertulifletiConflitui- 
tur in urbe Roma fpedaculu acerbu,mifcrum,et luduofum 
praetereuntibus nuntiis domfi tanti S enatoris , ex una par- 
te, valetudine perdita profedus ad mortem Sulpitius , et ex 
3ltera^amiliauniverfa,pTaecipuef ilius,arque filia.Qiod ille 
contravim, gravitatemque morbi conteimens,titad Anto- 
nii Caftrapcrvenirct, mortuus eiret,quodoiTines desus tt- 
vitatiSjSenatoTum lumen, parentem Reip. amifilTenti fle- 
bat utrunque genus hombum,atqueka 'flebat, ut non de pri- 
vatis tantum S. Sulpitii commolis, fedexiam de calamitate, 
pcrniciequeReip. fleret . Quidlacrymatam 'fuifimilestde- 
renfores Imperii Romani putatis profudifle? Quem fenfum 
totius Italiae fui(re,quacunque nuntii praeteribant advola- 
tcslQuem gemitum inurbe tota bonoru 1 Quid lacrymarii 
ipfum filium, et totam efFudiffe familiamiln obeundae lega- 
tionis meditatione efle mortuum hominem integerrimum, 
juriscdfultum fingrilarero, principem Senatus propter An- 
tonii fin!gularemTieqoiriam,atqueimprobifsimam domina 
di Cupiditatem flebant omnes, lamneque Sulpitii, neque fi- 
lii,neque familiae faae,quam mors optimo parete, atque do- 
mino orbatam in folitudine feiiquiqmifercri quifquam defl 
nct.Refp. tanti fuerit, ut macie ,et imbecillitate nimia, fe- 
neftute iumma, atque valctudine prope perditajVjx utfe fu- 
ftinere polTct, Mutina, et ad Colules dcflgnatos obfidioneli- 
berandos morte fua properare non dubitaverit? Ita multis 



LIBER SECVNDVS.’ , 

5) vicis, in foro maxime ftat uas equeftres inaurata!^ eafdem ■ 
coronis redimitas, ornatas iaudibjjs.rertjm^geftarpn^incifis*, 
faciendas, eafque liatuendas,qHid it>kiHn,fiS.P.Q^^:curaf- 
fet:ad quas thuris odores, et cerei aceeniergntur.Bquidc S e- 
natores auftoritate fuam in viri tnax^e, de Repu.blica be- 
nemeritiGngularibus ornamentis decorandisoftedifient ju. 
bentesftatuam aliarum :perlimilemfieri,quaniftarc in cele- 
berrimoloco vellent, ne ckrifsimi bom.inis memoria ullo 
tempore moreraur.- 

, XERTIVM EXEMPLVM HViy 
Demonftrationis in peccatore ad 
Te redeunte- 

A n homo,qui peccato Dei gratiam efibderii, cu tot or- 
namentorum caelcftiutn multitudine, et varietate fpo- 
lietur,aequo animo poteft confiftcrciEgo quide illa fine fle- 
tu commemorare nequeo . S iccine recorder animu, fimulat- 
que homo criracrr Capitale lufceperit , abArahi a complexUj 
Cnuque lefu Chrifti, deformari ipfam imaginem, et fitriilitu- 
dinerridivinainanimo infigniter expre[Tamtebci,Tepudiari, 
contemni dona caeleftiaieripi opes folidas , et immortales? 
perturbari mentem coeno turpifsimarum voluptatum,et ip- 
fa.caligine nodis obfcuriorcm reddi?e£ficiCmile Acheron- 
tis libidinum corpore captandarum cau£a?gaudia, volupta- 
tefque beatorum amittkfpoliari Deo amic-ilsimorum bene- 
ficiis quotidianis,et communione privari donorum , ac mu« 
nerum,immortalium?denique praecipitari ex altifsimogra- 
tiae divinae gradu?fentire in praecordiis meis dominate Dae 
monem.?ct unius m.c impurifsimae belluae fervitute pati mi- 
lerabileminon inficior me efle hominem, etqui coraraujiem 
natuxaeienrum repudiare nefciam.quin afficiar^ quin animo 
fraclo,affl!i6toqtieloqi]ar..S,i,me.ipfum viderem inexfilium 
mi.tti,e.complexunieofumdiveIb , profcribi.bbna,publica- 

R ti 


fjo’ DEMONSTRATIONIS 
n aedes, atque fonunas.difturban tefta, everti totam dbtnu, 
ct foluffl ipfuffl fpargtfak, denique cafu ahquo gravifsimo,a^ 
ccrbifsimoquc patriai»adirai;dcjici-de fede bonoris cetfi&i- 
itia,mcos iflimisds adhutrracin civitate manetei in meisca- 
lamitatibusexTuItare, quanto in doIorc, vel moerore potius 
etTera^Sed quae fttt haec addlla, quae peccari pravitate dam» 
nafibi fiiciut homines fcelerati,cuipIuoi Deum,Op<fice cae- 
lorum, Parentem, ct Greatorero meum acniferiro ^ hanc ani^ 
mi duritietii,velftuporera potias pecudis non ejjciamitu le.i 
nias mtu animum lefumafuetifsime , et oculos meos ad ani- 
mi gratiam,et dignitatem alpiciendam,tuillaiii magru faci^. 
ctaeftimem, aperire velis^'. ■ 

QVAKT VM EXEMTLVhf IN EADEM 
mifericQrdia-movenda,in obitu Romani 
Pontificis.- 
(S 

V ideor equidem urbem Romam videreluce orbis tert- 
iarum, atque arcem omnium gentiu una Romani Po» 
tificis morte vchementcraifediatBi Cerno animo ordineni» 
Cardinalium triftem , atque nioerentemretlingulos Patre» 
Purpuratos, lufturo,atque moerore mutatis veftibus often- 
dentesvVcrfatur mihi an te oculos ccnotaphfumad exequiaSi 
celebrandas excitat-um, et defignatortsiflipfa pompafime- 
rasatrati Videor perc-ipere aunbus moeftas, et lugubres Can- 
torum voces jGcut inexequiis coniunis omnium Ghri/lia- 
norum Parentisaadire ncceflarium eiijaKjue ipfam concio- 
nem delaodibus-fuHtmi Pontificis latine habka, ecquod ex- 
tremum. eft*,injaftis-6mnibu4pexfolycndis,, cum cadaver iit 
fepukuram infertur, prccationis>( quae vulgo refpocfo-f 
riiim dicitur, ) officium- praeftitum- ,. tura lamentationem. 
Romanorum „fdlitudin«n palatii , atque orbitatem aulac- 
Romanae . Cernere quoque videor fiimmumfitentium ne- 
ga 


LIBER SECVNDVS: iji 

jgoHoniffl ] et caularum EcclcGae taciturnitatem , coe . 
tum Cardinalium ipfos intra palatii parietes abditum,at. 
que retrufum ad habenda comitia de novo Pontifice cre- 
ando. ‘Hoc denique inter vallorum Hctefae ab urbe .Ro- 
ma commeent in omnes orbis terrarum partes , £t ad Chri- 
ftiatros Reges cuifores mutatis ad celeritatem jumentis vo- 
liteirc , ipfo mortis acerbifsimo nuntio vehementer com- 
moveatur omnes , atqueurf)cs omnium eccleGarum cym- 
ba!is;quifaus ad mortem Romani Pontificis conclamatur, 
fierfonantiugubri jSnoeRoquefonoptdfatis- ■ ■ 

'PVINTVM EXE.MPtVM AD EOS:; 
dem motus anirooriHn.faciendoSjin 
r Caroli Principis Hifpa- 

siiarum obitu. 

{§) 

I VNT IN luSrti propter Caroli. Principis 
. mortem omnia regna Hifpaniarum , fqua- 
y lent oraaes provinciarum civitates , nuUuna 
virorum , mulierumque genus, quaemu- 
tatione veftium fpeckin lu^s, moerorifque 
Bon praebeant ■ In urbibus , et oppidis fiorentifsimis Se- 
natores veftitum de publico conGlio mutaat t equites il- 
lufiri&imi , divites , et copioG, mercatores, mediocres, et 
infimi , in ludio videntur atque moerore verfari . Preci- 
pue autem videre eft atratas , et longo intervallo terra tra- 
&s, raptatafque velles Magnatum, et Principura hujufce 
faeculi , et confcquerjtium puerorum, et famulorum fpe- 
ciera eandem, et formam moerOris,atque ludius exhiben- 
tium , miiberes nuptas , et innuptas virgines , atque puel- 
las, neque liberas folum,fed etiam ancillas , quae ad rahu- 
mura velis atris capita coopertae videntur. Cumque civita- 
tes eccleGarum cymbalis ubique perfonent locorum , tum 

R z. ille 




iji DEMONSTRATIONIS 

ille dies praefert ludura,et moerorem incredibilem, cu jud» 
in teplis maximis perfolvuntur . Atque cenotapLium teSi 
fere ufquefublatum, magnifica protfus.atqtie tnajeilate Re- 
galLexftniftumiianc habei:fpedem,(ut reliqui operis fiim- 
tum.etappatatum praeteream) ut in tumulo honorario fi^ 
pra cenotaphium confhrufta diadema Regalciet inSgnia re- 
liqua Regiae Majeflatisincircuitu fuis intervallis pro jufla 
proportione vi/enda palam proponantunquac funaliu lon- 
ge, latequemicaniiumardjre collucent, et illullrantur.Cun» 
exequiae concelebrentur vocibus caatoturacael&ufque fu- 
blatis, tum ora niafacella alumnorum cujufcunque ordinis, 
inultitudine dorriplentufiih quibus privatim Regum juftis. 
perfolutis in tantum cenotaphium: fac elli maximi omnes fa- 
cri milites ordine fuo , adprecationemcommuneCquae vul- 
go Refponforium dicitur) adIiibenda.afcendunt.,Quaefpe- 
cies , et forma atraioru inecclefia magiflratuum praeferip- 
ti;s,ct conftitutis in locis confidentiumiSenatorius ordo,co- 
filiarii R egii, Geforesfacrae Fidei, Magnates 'omnes luftuo-, 
fum ante oculos fpeftaculum flatuunt. En cxitura,quem of- 
lendetevifi funt, quem habent Reges, et Imperatores, terra- 
rumiquiaeque profefto,atque cpnlibet de populo, mbriun-', 
tur.Vbi diadema Regiumiubi Regale fceptrum^ubi tot. ur-, 
biuni,tot pppulorum,tot provinciarum, tot regnorum latif? 
fimacjfkircttfsimaeque ditioneslublMajeflas R egia igfo in-i 
folio augudacclfitatcpracfidens-tot imperiis Hjlpaniarum,. 
ct aliaruin-gentium ,, atque adeo Indorunii disjuniiifsimoriij 
locupletifsimis regionibus?ubi honos ab omm genere horni-, 
num,a Magnatibus, gb ipfistcrraru Principibus,B:egiae Ma- 
jeflati tributusiubi terror exterisgentibus, inimicis fuisin-. 
jeftusf ubi denique Regumi omnis fplendor , ct, Majeflas 
tanto plaufu , tanto honore, et omni gloria redundans?; 
Omnia pereu,nt, et uno mortis interventu de medio, tollun- ’ 
rur.. 


YL 


.1, LIBtR SECVNDVS. 'JJ 

: VLTIMVM EXEMPLVM IN AFFE- 
Sibus.de Martyrum fottitudine. 

G Beatos Chirifti Martyres >qui£uis infedibus , aut in ai 
lienis locis, cuni in paretumfiionim^uxorum, aut libe- 
jorutn confpe£lutrucidarentur,nihilfleftebatur animo, ne 
que ftangebanturkquin cum in illosafpkcrent ,de eifde te- 
bnquendiscogitarcnt , qua fortitudiseanimlfucruirt ? qua 
lenitat elHunquamprofedo illorum lacrymis^ neque preci- 
bus comroavcfeaiitur,fedlcuiH; libi, patriae, cum familiae pe- 
riculorum, cum JilioruntotbitaiisjCuinBxorumfQritudinis,. 
eum aedium, fuarum,Gum: praediorum , cumopum,ac fortu- 
naEum,cutniinfamiaeac dedecoris, quod erant fubituri, cum 
fpoliationis ,,et ptofcriptionis-bonorum veniebatin mente,- 
et cum naufragium omniumVcrum, ruina, et interitus fuiige- 
neris,uxorespafsis:crinibns,laceratis genis, fiijualcr, et fotdes; 
filiorum,lamenEationes eundorum ,e£acerbifsimae lacry- 
mae.cii ex lilium, cum caedes, cumcr.uoraIiorum,cam'om- 
lies,quae.fihgi poirut,miletiae,et aerumnae verfari ante ocu- 
Fos viderentur, tamen eis omnibus tam fortiter,et conftatef 
sediterunt- 

IXEMPL VM DEMONSTKATIQ- 

nis.ejufdem,in precatione., 

N Viic te Cliriltemanlueti{iimqoptkDe-,masitne, ftoflri 
g.eneris Allector teftor,etrappello in exitu habitaeora- 
tionis,cujus facraria, cura multalint in hac urbe Hifpalenfi, 
tum inifto templo magniffcentifsimo maximum omnium,, 
etamplilsimumaditurrquodprimum omnium adeutes ho, 
mincs,procnmbentes in genua tefuam falucem appellat, di - 
cut, atque recognofcut.quam fuppliciier, atque, demifle fuf- 
piciunt,et adorant Majcftatem tui Numinis crebra pedoris 

R } per-; 


»H DEMONSTRATIONIS 

percufsione, cujus idibns percrepat facellum ipfum. Teque 
Regina caeloruin,cui facetia plurima noti folttm in urbe vi- 
funtur dicata, fed in boc templo tria facrata funt , et Cngula 
diverfo nomine cohoneftata:quae omnia vifendo cernuntur 
apparatu, magnificentia fepulchrorum , ct fimulachrocfi re- 
ligione rairafaili, atque unum multa luce, eximio triginta 
lychnorum ex argento folido factorum fulgore collucet, et 
illuftratuKtcrtium ejufmodi cft,quod maximo frequentatur 
•virorum, mulierumque concurfu.Huc praecipue mulieres ta 
tifladiofae fimulachri ad audienda facra, ad preces adhiben- 
das,ad vota.quaenuncuparefoientjperfoivenda veniunt, et 
ad opera ruam implorandam lucernis accenfis pktima Ion -i 
gifsimaque dieru intcrvalla,dum vefpertinae, et aliae precet 
divinae pctfolvuntur,poaereconfueyerunt.T6que iterum; 
acfaepias Virgo fandrifsima.cuinonfolura haec faceila fa- 
cra fuerunt in hoc templo,fed ipfum hoctemplum atnplit< 
fimum,et magnificentifsimnm omnium tibi Angeloru Re- 
ginae fanftifsimae', ceiGfsimaeque,numerofo comitatu di-i 
vinorum ^irituum,tot occurrentibus Magnatum tantorit 
agminibus,et ipfo FilioCbrifto lefu eom fiorefuocu aulico- 
rvHH obviam procedere; corpore, atque animo caeleftiabea- 
torum palatia afcendenti dicatum cft, atque confecratu. Te- 
que dive lGdoxe,Princeps patronorum Hifpa!enfium,quera 
Praefedhimhujus eccleiiae recordantur omnes, et iHum ce- 
lcbrat,recolitquc fplendQxero,et lucem allatam fuis rebus,fa- 
cris annivcrfariis , folenni fupplicationc coetus portiona - 
riorum ,ct canonicorii dluftrifsimus.viis ipfis rigatis, et quo- 
niam tempus vernum eft,quacunquctranfeunt , herbis ,'at- 
que floribus ftratis,et. parietibus aulaeorum veftitu ferico- 
rum ornatis,crebro pulfuvfonituquecymbalorura aures op- 
pidanorum feriente , fuis intervallis , et tibiis, ct vocibu» 
cantorum modulate fonantibus , donec in templum tuum 
antiquifsimum id temporis, propter tedum concameratu 
omni rauCcorum harmonia perfonante luavius ingredi- 
mur. 


LIBES. SECVNDVS. »jf 

tjiur.Teque divc Leander/ecunde a fratre tuo beato Ilido- 
ro, patrone jure quide optimo celebrate , quem^ veneramur 
pon in pontificia folum fcde, infulis, et infigaibus Ponfica^ 
tus ornatum/ed animo aequifsimo de tua dignitate dejeftfi^ 
ex urbe cgrcdien{em,atque proficircentem in ex filium caui* 
fa noifrae Religionis, unius Leuvigildi Regis Vvili&otho'i 
rum nequifsimijArrianorum fautoris mandato fceleratifsi- 
mi. Teque dive E»menegilde,non modo urhjs bttjufce Rex 
Cclfifsiroeded liaureaMartyris adepta fublimior ,, quem pro 
turri celGI sima iftius tei&pii,fiexis ^nibus , tenfis panifau^ 
fubktis oculisincaeluta proIpicimusproIcfuReligionede*» 
fendejidacapnt diffecandum ftcuri libenter ofterre earnifi^i- 
CJS.Teque Dive'Clemens,cuju$auguftifsimum,reli^ioGfsii 
aiumque tempkm,etanniverfatiaHifpalefisecclefiae fup^ 
plieatio per gradus ejufdem templi habita,,cdportato fimu-f 
lachro tuo humeris facerdotu in veftc pulcerrima nitetium, 
et ad fupplicationis digiSt atem augenda proiatoRegjs Fer- 
dinandi vexillo, gkdioque diftritScijqB-ilws viftoria repor- 
tata fuit, recuperatam per te civitatem ex impia Maurorum 
gete de fois fedibus depulfa teftatur. Vos Virgines integer-i- 
rimae,lufta,atque Rufina,quasadtcftificationcin veftroruia 
in hanc urbem beneficiorum, et oppidanorum in veftra fan-- 
diitatem religionis eximiae, ambas flantes- in ledo puker- 
lime flrato,in vefte nive albenticandidiore.cum palmis ios 
manibus, coronisornatas fplendentibus, in habitu, atque fi* 
guram virginale teroplu afquecornportamuslandifsima^ 
Triados. Vofque participestatorum honorum, dive Laurcar 
lie,di,vc Servande, atque Germane, quorudies feftoscade ec- 
clcfia Hifpalenfis propter veflram in fuos cives egregiam, at* 
que fingutarem beneficentia quotannis inftaurat, et offii ve - 
flrafanclifsimain rcligiofifsimo facrario, vafis ex cryftallo, 
ct ex auco puleerritee fadlis cuftodiqet aflervat, etintdpa- 
tionotu Iuoru,et aliorn divoru reliquias fuma cu reli^one 
jcflcradas,fufpkicdaf^pro(^cit ia mediuteplu,etprofcresj 
"" R 4, iB' 


DEMONSTRATIONIS 

in publicunijdTert pervias confuetas folenni fupplicatior 
ne feriari corporis Chriftilefu, Vosqueocnnes divi.divae- 
que omnes, quae facratas honori veftro incolitis jtcuetifqj re 
fcgioGfsimas aedes pro civiutnHiipalcnGurriin vos Angula- 
ri pieiate.religioneqtic. V os facrarumaediura , ws facelloru 
omnium, vos altarii faniftifsimorum, quotquot omnes fan- 
dli.fandlaeque cohoneftatis magnificetiam , et amplitudinfi 
admirabilem, et adeftis, praefentefque eftis huiexivitan cU'» 
ftodiendaCjCiviburque fuis adjuvandis,ct jlloiu in omnige» 
nere virtutis actionibus fanflifsirae fufcipieiulis , adefte 
precor, et veflrarapraefentiam jftudiura. etyigilantiaafsi- 
dua oftcmditeiei utapud Patrem aeternum tu Virgo fanftifi 
fima cum Filio tuo masfueittfsimo noftras^praeeipue res^ 
qua pietate praedica es , et indulgentia materna refpicere 
velis,fuppliccs iterum, et tertio, atqueXaepias obfecramus. 

qy E M L O c V M 0 B T I N E AT- i : i 

«lonfiratio in or^iohe. 


E X fuperioribus exercltationibusliquido cdfiare poteS^i 
nullum in .oratione nortobtinexe jocum Demonftrario-, 
nem:quae reprehenfionis, confirmationis, atque cujufcuque 
amplificationis ofiiciafacjt . Atque in Epilogo,cuni per ob- 
feCrationenijetconverfioncm fiat, dorninatur. Inafte&bus 
vero movendis quantum yaieat,nifi qui artisrhetoricae inr 
fcius fucra:,ex locis a me traitatis, dubitabit nemo. Quodfl 
oftendero in exordio, cc in narratione verfari Demoftratior' 
neminulUusnonparucepserit partiumiorationis.Quate cii 
duo folum utriufque partis exempla attulero,nihilefi:,quod 
ad Demoftrationis abfolucionem amplius requirat aliquis. 

EXEM P L V M D EM O N S Tr ATI 0;N I S , ; 

in exordio, in laudem Beati Er: ■ i . 

[menegildi . ; r 


Si 



UBER SECVNDVS." 




?I quis antea, auditores , mirabatur , quid edet, 
|quod pro tantis opibus caelorum , tantaque 
idignitate beatorum civium , nequaquam in- 
Jnumerabiles iotnines forti , et maeno animo 
^64%^nvenirencor , qui m magna pericula infer- 
rent fe fe pro tanta gloria confequendaiex hoc tempore mi- 
retur potius,fi quem nonincredibili cupiditate flagrantem 
videritjquife, vitamque fuatn pro felicitatebeatorum obti- 
nendaingladioshoMes.atquein omnes 'tyrannorum cru- 
iciatus non dederit.Nam ut omittamus raultasteneras,et ca- 
flas virgines, tot Confeflbres Fidei noftrae landifsimos, tot 
Dodiorcs Ecclefiae celGfsimos, innumerabiles Chrifti Mar- 
tyres in viftifsimoF,qui robore , et magnitudineincredibili, 
tela inimicorum acerrima pro Religione fubierunt, atque hi 
partira in exGiium mifsi,parrim everfi bonis omnibus, patri- 
ifque penatibus praecipites aifli, omnibus indignifsimis one- 
rati coniumeinSjincmcemfublati , aut f^ii tis confixi , vel 
ffammiscombufti ardetibusiatquc aliis acerbifsimis fuppli- 
ciorum-generibus dilaniati vitam cum fanguine profuderut: 
uno mentis afpcilu Beatura Ermenegildum intueri poteflis, 
qui de lefu honore folicitus, cum uxorem carifsinram , fan- 
£tifsimamque,et filiam urbis i£ltus,fuorum regnorum hae- 
redem futurum, atque huncparvulutiHetunicutn a fe able- 
gaffeCjille poft defenfam a fe totis vitibus Religionem reg- 
no feabdicans Hifpalefi libenter caput carnificis fecuri dif- 
cindendum tradidit-. -Quemadmodum equidepetra prop- 
tcr maris littoravalde defixa robore fuo non excipit ioluin 
Cnefuiipfius damno fi udius, fed in fe vehementer irruen- 
tes rejicit £aepius,conftanterque repellit femper , ita Ermc- 
negildus firmitate virium , et conflantia lingulari , non 
fuftinuit dumtaxat parentis impetus -deterrimi fede- 
tiam pro honore Ghrifti lefu -defendendo -lauream Mar- 
tyris adeptus iHuftrem , vim paternam toties incitatam 
praecipi-emque fregit • Qwre dum de tanta Martyris glo- 

S tia 


i}8 ^ demonstrationis 

ria breviter dixero, me attentis, atque benevolis animis ex- 
cipite* 

EXEMPLVM DEMONSTRATIO- 
nis in narratione,de quodam adokfccnte 
que pater miGt Hifpalim ad.ck£- 
km invifendam. 

C ivitas eft in Baetica provincia Hifpalis , imprimis taijii 
tae provinciae clara, et nobilis. Homines ipG Hifpale- 
feSjtum iumrae omni urbanitate polid,et elegantes , tum 
praeterea maxime locupletes, et copiofi , procutdubio prae- 
ter caeteros Hifpaniarum ad fumma aulicorum officia , et 
politioris elegatiac confuetudinem dedudi. Accidit, cuifts 
adoiefcensapatrefuoefflagitafiiitiUtfead Hivifendum ma- 
re, quod nunquam afpexerat.et ad claffem, quae id temporis 
ex Indorum regione reverfuradiecbatur, mitteret ; Cumque 
iter hoc Gbi magis ad voluptatem,et ad libidinem, quam ad 
ulla negotia patris accommodatu depopofeifiet , ut illo iti- 
nere H.ifpa!un veniret, cu magna calamitate, et pernicie fua» 
Divertit ille ad hofpitium omnium, ut videbatur apparatif- 
fifnum,comitefque ejus cum eodem ab liofpite fuis in cubi- 
libus collocantur, Vt mos erat iftius , atque ut eum aliquorj. 
quoslecumafferelMt ,pecuniM'utn refcrtiloculifacere per- 
nvittcbantjGatim n egotium dat iliis fuis famulis, fateUitibus, 
ctadmiiiiftris libidinutn. fuarunj,ut videant, et inveftigent, 
ecquis ia. vicinia fit, aut civis , aut alienigena, qui foliis 
piftis velit pauculas nummosamittere , aut dom.um dupli- 
catos reporcare.ErarpiKE inter famulos Petrus quida , puer 
fectiis ad heri mandata excquer.da,,quiiniradiligentia,quo-- 
cuque venerat, hate, et multo deteriora inveftigare fcele- 
eatusfolefaaiihic ad hsru defert, quod ab hofpitc acceperat,, 
(feirbat enim idpriinym iliu quaefiturum efle ) vicinum e£- 
& quendara , genere , honore , opibus, pecuniis facileprin- 


tIBER SECVNDVS: If5 

cpem vicinitatis, ei fuiffe confuetudinera cum hofpitibus 
folia piftavcrfandi, id eum nullo modo denegaturum efle, 
proptereaquod excollufionibus hujufraodi quaeftus maxi- 
mos feciflet. Addidit eum ufu, et exercitatione folioruom» 
jtibusantcire,fednulla fraude, nullis fallaciis exiftimari. A>- 
dolefcens,ut audivit,fic exarfit ad id,quod non modo con- 
#Bpierat,fed a teneris annis fenfus communiSiatque rationis 
faae excrcuer«,ut ftatim ad vicinu famuiumire juflcrit. Vi- 
cinusaute Petras(lic enim appellabatDr)qui hujufmodi ho- 
minum ad Ycntnsexfpe^abat , <upidus quaeftus faciundi in 
kofpiciu cum numis plurimis contendit: vix femulus renu- 
tiavit vicinum adfuturuillicOjCurn isflatim adeft. Poft data 
%itur,et acceptam fahttem,dicit adolefcens libi in animo ef- 
fe pauculos cura eo nummos amittere, quem dktint hofpi- 
tes fcientem pidtarum illius elTe ludi chartarum : quodli 
qaid 3miferit,idfe recuperaturum ede cum aliis conSda:, cu, 
doftior ex hac collufionedifceirerit. Agere tuncPetrusgra^ 
tias,quod de fe tantam opinionem haberet, quanvk de tode 
multo majore ipfcconceperittqui li non in ludo fuilTct exer- 
citatus,nunqu3ro hancaleam auderet fubire, neque cum pc- 
ritifsimo,quod iple dicit, ad colludendum defcendilTet , nili 
fuac fcientise, nili fortunae fecundaeconfidiffet. Addebat ti- 
merefc procul dubio arcem, et fcientii alienigenae ;quod illa 
^rofei&o deliberatio,ncfcio,que jadlurae metu libi afferret, 
ut ipli lucrandi fpe fuo judicio certifsiroitfcd quidquid illud 
fuerit,certu libi elfe experiri, an firauiaverit artem, an tetare 
fortunam velit- 1 nterim llerni nienfa,c5parari omnia,defer-^ 
rifafciculifQliorura,et quidem recentes, denique confidere 
collufores,et adverfi, comitibus illius hofpitis adolefcecis, et 
nonnullis de domo fpcftatoribus- Poftquam ludos inchoa- 
tus eft/atis uterque timidus videbatur,quantu fuis pecuniis, 
atque crumenis confertifsimis jam tum periculi crearipo- 
tUifletitamen a diftributione cum ludendi fieret initium, cu 
utriufqae partes foliorum accederent djftnbuendorum, tata 

S a uter- 


14® DEMONSTRATIONIS 

uterque fcflinatione commifcebat, et diilribuebat vicifslm 
chartas, ita vcrfabat , et agitabat unus,ct alter ,intermi[- 
Cendofcflinanter, ut jam appareret duobus dumtaxat lu- 
dis faftis, quanta utejrque^ fcieniia haajufce ludi: valeret, 
lani res calere coepit , colludunt majoribus ambo fpon-, 
Conibus , et eafdem augent , et accumulant .. Auferre pe-, 
cunias de conjectis in acervum communem unus ^ et altae 
videbat.ur;.neque quifquam adhuc felicior dici poterat . Sic 
ludus utrique cadebat aequabiliter, ut quas modoifte lucra- 
retur, non ita multo poft ipfemet perdeist,-Committeban- 
turfpeSatorum, et utriufquc laetitia coilufionei.. Sed ec- 
ce Petrus certarum confifus bonitate chartarum, c,um pri- 
mo augeret fponfidnem in. aliqua parte nummorum , alter 
npn recufarec fretus, aliarum praeftanda, quae cadere pof- 
fent , huic nullae, ceciderunt illide duabus , quas exfpefta- 
bat , unacecidic. Auget iterum adolefcens fore fperans , uc 
quae primo, non evenerit, fecundo fortafTecontingatiad- 
mittit Petrus, ct plus G voluerit. Adolefcens exfpedabat, 
nt verbum hoc ex ore colluforis exiret .‘explebo , inquit, 
tuum animum , quod reliquum habeo, id totum, quodeu- 
que eft , certe aut plurimum , aut non ita multum . Cum re- 
flaret adhuc grandis fumma, ab utroque collufore pecuniae 
conferuntur in cumulum .. Suramam,eft Glentium , magna., 
exfpeclatio . Denique partitione fafta explorare, unus, at- 
que alter fuas chartas, comites utriufqucfufpcnGs animie 
ludi praefentis exitum exfpedlare. Qui primum patefadu- 
rus erat ludum, adolefcens principem. ludi, et omnium ma- 
ximam projicit in menfam quattuor diverfi generis foliis 
conflantem . alterjam afpex erat tres ejufdcm ftmiliae ,una 
C Caderet ejufdem gensris ,a6lum de.veftco fuerat hofpite 
pro illofaltem ludo . Petrusconditiones offerre, partitio- 
nem depofeere , convenire velle, ctpacifcicumadoiefccnte, 
adolefcens animi pendere , quidconGlii caperet prorfus in- 
feiens. Dum deliberat , nefcio,qui nam alter chartam in- 


LIBER SECVNDVS, 141 

tfrnofcit,tiihil opus cffi deliberatione ga scens, geflienfque 
clamat, ct concurfum profert, et quamquam ex cbartis con- 
flatum minimis, qui vim tamen hujufmodi haberet, ut fatis 
eflent uno genere quattuor concurrentes , ad illam princi- 
pem, et omniumpraeftantifsimam vincendam , atque fupe- 
randamitoUkigitur de medio nummos Petrus , quotquot 
erant in menfa » Adolefcens irafci, commoveri animo , qui 
tara bono ludo Hihilcffccifiet,ibi fraudemeffe clamare , te- 
ftarifpe(flatores,li quam Petrus fraudem fibi fallaciamque 
portaflet, fi chartam intercepilTequt contra jus , contrale- 
ges omnes pecuniam auferret- Hic autem Petrus, qui fplen- 
diduserat,et honoratus, ut furti mentionem fieri audivir, 
non perferre,quj jam major natu eflet,et adolefcentem effu- 
tientem,et mentientcm perferre turpe putabat , de fella fur- 
gere , folia partim tota menfa.fpargere,partim in terra pro- 
jicere diverfahac , et illae totopavimento diisipata: adolef- 
cens magis ckmar.e,magisvocifetariJudum illum fibi refti- 
tuerer^reponeret nummosin menfam,fuum in locum refer— 
rct,ni£uLetiamadorefcentis meminifle vellet in perpetuum.; 
Hic tum iroperatfervisfuis adolefcens, ut januam claude- 
rentjCt aliqui ad fores afsifterent.et Petrum cogeret, ut refti- 
tucretjquos male abftuliffet , et per fraude numos.Quod ubi 
Petrus intellexit, id agi,atque id parari,ut fibi bonis artibus 
pecunias lucrato vis afferretur, quantum poteft voce con- 
tendit, ut exaudirent dbmefficimeque aberat domus longe, 
atq; illedefeneftrkcaputprotulitjut exaudiri poflet.Vxor,; 
ancillae de fencftris, cum cum clamantem, audierunt, vici- 
niam clamoribus fuis commovere , mittere de vicinitate 
Biultos,qui quaererent filios;quibus in domo proxima ver-, 
famibus ubi nuntiata fuit patris cum alicnigena cometio, 
ftatim accelerantes ad hofpitium contendunt ut, periculo 
parentis , et malo fuccurrerent , et non pauci eodem anitno 
vicini, Gmulatque hoc audiverunt "frat Petrus vir opti- 
mus, ethomo honeflifsimus,et facile primus vicinitatis ha- 

S b? 


»4* DEMONSTRATIONIS _ _ __ 

bebatur:quod eos tura hominis dignitas, tum loci vlcinitai 
commovebat, ad aedes magna celeritate concurrerut-Quod 
ubi adolefces,et fervi fenferut per pfeudothyru reli£lo Pe- 
tro incolumifugerunt,corporismagis,qulpecuniaru ratio- 
nem habentes: atque node redeuntes in hofpitiura Htlpall 
difcefseruntjUt iter fiuim perfequerentur. 

ALTERVM EXEMPLVM demoN- 

ftrationis in narratione,de caede Fabri-; , 

cii adolefcentis. 

C Vm inCdiae Fabricio pararentur, res occultarinon po^ 
tuitrper qucndam eorum,qui interfuerant , fit adolef<i 
cens certior. Primo confulere vitae fuae coepit , quod 
praelidii (ibi, quo fe defenderet, nihil erat; deinde quod cum 
deadverfariis cogitarct,et illorum notTetnuinertljConimo- 
difsimum putavit c£fc,dc civitate clam difcedere . Itaquefe-- 
ck,et abiit in villam. Vbi noverunt adverfarii,difEdere om-; 
nes, qui nefeierant locu, dicere, nihil agi pofle, feipfos in cui. 
pa ponsre.qui non domum obfediffent ,qui non partiti in- 
ter fe fuiffent nodis vigiliaSjUnam fuiCTc nodem,earaque fi- 
ne dubitatione proxime praeteritam,qua ille de civitate abi 
iflef atque non multo ante aliquos fuiffe fciebant,qui vidif- 
fent in via, ct pro foribus cum amicis colloquente; et unus 
de praefentibus eodem in locofevidifTc dicebat. Adver- 
fani igiturde villa percontantur, et quoniam fadu facilius 
putabant,ut rem in deferto loco tranfigercnt,in villam pro - 
ficifcuntur.Iraqueadolefcentem folum offendunt extra do- 
niuro,in area proxima deambulantem, inermem ,ctimpa- 
ratum:quoc! fieri non putabat, ut non procul venietes prof- 
piceretjfi in villam veniflent ad fe interficiendum, et propter, 
domum eiTet,quo curreret, ut foribus obferatis prius illoru. 
impetum comprefsifTet.Itafcnfim accefleriit ,ut omnes in- 
vadentes, .priufquam ille perfentire potui (ret,a tergo , et a la- 


LIBER SECVNDVS. ^ Uf 

ttribus arripuerint, ct os occludentes , antequam verbu pra 
loqui poflet, antequam denique quifqaani de villa profpice- 
ret.Interfeftores percutietes dicebant, id quodipfe fciebat, 
illum caufam dediffe n£Cis,rogairc omnes non femel,uc ami- 
co, qiiodhoneftis parentibus natus eflet, verb um contutne- 
liofutn no facerettqui voluit id a fe didlu, ferret inodo,qi!Cid 
noUctiquide ncce peramicos fatis benevolos, ut magnopere 
caycret,faepe fuiffet praemonitus. Quid plura? tande inimi- 
ci adolefcentem multis vulneribus occifum reiiquerunt.IQi 
dum redeunt in civitate, gloriari inter fe,ira ut aliquado fir, 
incipiunt ,ipfos Fabricio letales plagas inffixitTe mukasjFuit 
aliquis,qui audivit,et rem ad patrem detulit;quodubi acce- 
pit,et nuatio,qui de.villa venerat,mors confirmatur, res ip- 
fa jadlatur,et in orc,atque fermone civiu coepit effc . Intcr- 
fedlores vulgo nominabatur.Vbi ilii cognoverunt, re fpar^ 
gi , atque difsemicari per civitate, tres fugerutmnns, qui do- 
mi latitafaat,interim dum fe comparatjGaprehenfus re, que- 
madmodum fefe habuitjplaneconfelTus eft.Defertur e villa 
cadaver in ledlica j acens,totu fanguine perfufum, qua fi per- 
tufum cribru,mukisplagis confoffum ; necerat,qui afpeflu 
juvenis vulnerati no magnopere commoveretur, juvenis in 
quam occifi.jam confefti fine confefsione,jine facramentis, 
et in flore juventutis crudelifeimamortecdcili : qui nec te- 
lum habuerat ad fe defendendu’m,quem inimici ex improvi- 
fo invaferunt, atque id temporis,id Ioci,mifcro fuo &to , cu: 
omnes domi.fe continebant, nullus apparebaqquiadolefce- 
ti auxiliatum veniret,vel qui domo evocaret famulos : cum 
omnes coenabant domeftici,ut nullo modo neque iftum,au£ 
plagam repellendi facultatem haberet, Adolefc ens exinfidi- 
is captus verbum unu,quod fcccrat,fanguine fuo luit atque 
quod deterius eft, quoniam juvenis.erai,quonia caufa pror- 
fus,quae morte attulifltt, muliercula quaidani fuerat, metut 
erat , et quidem conjectura nolbvis, neillud, et vitae praete- 
Eitaeitagitia poedis inferorum Ismpitcrnis lueret. 

S 4, CON 


144 DEMONSTRATIONIS 
coNcLVsio demonstrationis; 


H AEc de Evidentia, feuDemonflrationegeneratim nos 
dixillefatis efl: . Cujus exercitatio filon/giorfuerit, 
quifquafpferaretjUiagnitodinirei tribueduni putabit is, qui 
longitudinem cutn preftanxiacomraodorum fi compenf*. 
re voluerit , tot paginas, et folia non immerito completa 
fuifle dicet: et fead reliqua amplificationis genera, quae 
ex Desaonftratione tanquamexcapitc derivantur, com- 
parabit. 



4 ? 





X DeraoriUrationis exercitatione ge» 
neratim tradaca.aliaeformae, figurae- 
qtie fpeciatim videntur natae fuiiTe de- 
fcribendi,quae ab hocloco proficifcu- 
tnride quibus a nobis hoc tertio Libro 
agedu eil . 'Atqueimpnmis a Sermoci- 
natione libfuin itiRituamiis. 


D E V A R I A D EM G N ST R AT l OiNI? 
ratione, atque iitiprimisde Scrmo- - 

cinatione.. - 

• 


Q_V1D SIT SERMOCrNATlO; 
Ermocinatio eft, cum alicui perfqnae ferrao •attribuitur, 

cc is exponitur cum ratione dignitatis. 



14 » 


DEMONSTRATIONIS 


PRAECEPTIONES. 

S Ermocinatio deferibitur exWs , quae ar,tecefl5runt; 

ct in ipfa reinterveneruBt,et pofleacofequutafunt.Sed 
nihilex hisomittenduaJ,qua« yerba,co^tationes^fiiiSa^ 
et ad alia, quae rem circunftanr,exfpefl:are vifa funt.sAtqttt 
koc eft primuin Eetmocinadonis gcnus^ 

SERMOCINATIO PRIMI GENE- 
ris.Quae datnnati ki ditextremi ludicii 
loquentur. 

V Bi dies illa aderit , qua bcaii praemiis ', mali fuppliciis 
fcmpiternis afEtiendi funt, quanta confufio erit, et per-, 
turbatio damnatorumlcjuantus gemitus, atque ludusiquam. 
diffonijCt horrendi clamore! cum lacrymis , quas in fuis a- 
cerbicatibus effundent ? ClamabuntmHerrimi homises , et 
fuas miferias, et aerumnas fcmpiternaspejrfcquentur. Quan- 
tis illi bonis affluunt,quanto in honore, et gloria fun.t,qua* 
tis gaudiis perftimntur, et perftaentur in omneta {aecuioru: 
memoriam, quosabjed os, et infimos ducebamus, quosirri- 
dcba4iius,et:conteHebamus:,quos omnibus lacerabamus cd-- 
lumeliis ,,et fimiles arbitrabamur infanorum quk plautus 
omnes, qui a.populo tribuebantur, contemferunc , et vitam 
Eeflam,,ei honeftam, et conflantem j^steonfiliisChrifli lefu; 
congruentem, horridam,. et aridath, inhonoratana, et in^ 
gipriamdab©r,iofam,et afperam degeeunt, et. tenuem, et.inoq 
pemagete.roaluerunt,quarD in omni rerum abundantia vi» 
Y.tre , et; in fciitudine femper effe , quam in homiaum celcr- 
britate verfari,et inediam, v.igiliaSjCarccrem , omnia luppli» 
aiapf rfc/re, quam- ciboEum fuayitatcm ,.led-os;ni0llifsirae: 
flr,alos,Regiarum aedium magnificentiam , et rerum ,quae 
t^-rajcnariquecontinentur, habere copiam ,es: afflueatiaim 
'Nos autem nihiLnon contra fecimus ,nunquam deflitinHiS 


ctSEJC' TE;Rtivs:__._ _ uf 

faperbe nos, et infolenter efferre, pecunias , opei, potentiam 
concupifcere,et pravis has omnes res acquirere rationibus, 
ardere in omnes iracundia, explere indomitas, et effraenata* 
libidines,fecundis aliorum rebus tabefccre,metes,et animos 
ftoftros, et illorum, quibus cu verfamur abducere ab omni 
virtutu genere ad delicias,ad voIuptates,et ad vitioru omniu 
nefariam detellandamque pravitatem . Ergo a virtutis iti- 
nere defleximus, in magno errore vetfati fuimus.Lux obor- 
ta fuerat, et nos in tenebris jacebamus . In his vero vitiis , et 
voluptatibus quatas fufeepimus moleflias?quoS labores^ua 
magnos?qua intolcrabileE?SeqButifuim’arduas, «difficiles 
viaSjCt ignoravimus veru iter ad caeloru gloria ducens. Vbi 
divitiaru affiaetia?ubi infolenria,et jaSatiolubi ftrepitus,et 
ofletatio fupcrbifsimaiubifsrauloru gregesiubi honores, et 
plaufas tributiiubi magnifieetk,et excellet» folitaiubi feli* 
citas.K fortuna floretifsimalqua ex his omnibus voluptate, 
quosfrudus nili acerbitate magna permiftos tulimus? Efflu 
xerut bona omni^effluxerut libidines, cfSuxit voluptas ex 
libidinibus pcrcepta,ncque quidqua reliquum efl. In modii 
umbrarupraeterierut.et in curforis more, qui celeriter advo 
lat, neque ufqua locoru cdfiftk.In navis Cmilitudine omnia 
abierut,quae navigationis nullu fignu,neque vefligifia ter- 
go relinquit. No fecus atq; avis, quae magno cilgore alaru, 
nullo figno volatus relidio aeris fpatia logifsima praetervo- 
lat, nos equidem volitavimus in faeculo per nrbes , per po- 
pulos, per pro vincias, per gentes, per regna omnia cu magna 
dominatione, cu fumo imperio, nullu no genus vitioru, nul- 
las no libidines captates.Nuc vero nudi,ct fpoliati reb’ om- 
nibus fine nomine, fine gloria, line honore, omnibusturpi- 
tudiniSjCt infamiae notis inufli,fempiternis infcroriifuppli* 
ciis addidi,per omnes faecdoru aeternitates, nullo vel mi- 
nimo intermilTo punfio. temporis torquebimur . Pulcrk 
tudinideformitas , honori infamia , luci obfcuritas , jucun- 
ditati acerbita.Sjabundantiae rerum txtrema inopia,fuavita.i 

T a ti 


145 DEMONSTRATIONIS 

updorum intolerandi foeditas, famulis, et adm-ipiftris tor- 
toreSjCt carnifices crudelifsimi, dominationi, et imperio fenj 
piternafervitus,l.uflrationibus ,et peragrationibus viarutn 
aeterni carceris angufiiae, veftibus, et indumentis pretiofifsi- 
mis nudum,ej fpoliatum omni decore, et ornameto corpus,, 
efcis, et perp.otationibus intsmperantifsimis fames , cc Gtis 
cfiftinguenda,gMdiis,ptio,deliciis,et voluptatibus 
f©lick|idfiies,a|jgpres,cruciat.us.:acerbifsimi,igaes nunquam 
np.n^.duraturt , et corpus , et. animuro.fiammarum .aetetr 
nis ardoribusexcruciaturifuccedent.Atqucnos afpedtu pri. 
v.atos immortalis Deiipfa coafcientia femper. ftimulabitj 
atque punget,et morfus efficiet aeerbiores:,quodnQ parum 
temporis habuimus ad confulend.umanimis , ad curamom» 
jiemjptdiligentiam.adhibendam , et pafsi fuimus pretiofum 
om-j>e,et a b,onis,tantopere.aeftimatum praeterire temp:Ua,et: 
ut apert.e..dic.am,amifimus,ei perdidimus fceleie ac. nequitia' 
noftra.Nihil -jam preces fanclorum,nihilintercefsiO' Virgi- 
nis Mariae,nihil merita Chriftilefu nobis .proder.unt..Nihil 
ad faluter»noftratB,nihilad opemafoerendam flagella, nihil, 
fpinae,ni,hi} motsipfa proderit acerbifsima. Abiit enim jam,, 
et effiflxittepus,cum Deus, in credibili clemetia nos vocabat, 
adfanitate,et.d.abat.fpatiureGpifcendi,etin viam,unde defle,- 
feramus, redeiijtjdi., Nosdceleratl, fceleratifsimique noftris 
iii peccatis invetera.\fifnuE,es.CQXi£eniutn,us:ct cuoLtot ferifi- 
busanimor-um intirriiSjtDCT.ocibuSjet admonitionibus cd-. 
cionatoruBijipG.s praefcriptiontbus Fidei C.hriftianae, conf- 
cientia.motus^efficiete.maximos, Deus. iple declararet , quid 
vellet,C[uid cuperei,quid a nobis expofceret, quid denique 
nos aequum fuifletj.atquencceffarium ad animoru falutem. 
facere,Qbfurdefccbamusfenip6P,nequfteai quaeahillo mo- 
nebamur, dudi,revQlebainiiSi,nihiiioci.relinqueBtes tot ad-f- 
iiionitipnibus,fignis,et;tefl:imomis;tamperlpiciiis , et aper- 
tis..Hj,quos infanire, ac furere putabamus, fedes, et domicilia, 
caelorum incolcnt:ec quia neque vitiis ie infecerunt , neque: 


liber teri 1V3. 141 

jnaculis afperferunt gravibus, aut fi afpcrferunt aliquando, 
redeuntes adfe,doldre,eonfefsidnibus,et poyiis graviCsimis 
fponte, atque vo.luntate fnTceptis,, vi adbibitapoenitedi ma' 
ximadeleverunt,numera beatorum adjungentur, et exper^ 
tes malorum omnium,aeternis praefidiis ,, et ornamentk Re- 
dundantes fempiterna gloria circunfluent,irrHncM;talibus a- 
bundahiint bonis,aeternis triumphabunt gaudiis ,.et nomen 
confequentur nullo.unquam aevo periturum. Illi in Dei na- 
turam quodammodo converfi pulcxitudinem. divinam' fin- 
gukri beneficentia confequuti numerabuntur inter divina- 
rum mentium multitudinem gioriofam.et intererunt coeti- 
busillorura celfikirtiis.ecquGdcaput eftjintereruntfummQ 
illi Dominatori , fuo nutucunda regendi ,.purafque mentes 
caelefti lucecolluftrantitutinejjusoculis^et afpedlu divino 
furnma fempercuro voluptate acquicfcant . Nos his bonis 
eQtrariamalaifubibimus.O nosmiferoSjet infelices. O dies,, 
et no&s acerbas. O tempora nonluclus,et malorum dum- 
taxat plenifsima,fed nullislimitib%nullis finibus circufcrip- 
ta.Invadite nos foriae, clamabunt miferrimi , impetu in nos 
facite legiones inferorum , irrue Daemon truculente, fruere 
praeda, et Ipoliis partis,ne.nas totnationeSi,atquegetes,qudt 
quot a primordio humanigeneris ad hoc ufque tempusfue- 
runt,intueanturtata.ignominianotatos,totdiris>fempiter- 
nifquemalisjignejflammis, inferorum., cruciatibus muldan- 
dos in perpetuum. Vix improbi faciuntfinemlaquendi,c3 
Spiritus nequifsimiimpetu.maximo, clamoribus horrificis, 
quam turaultuofifsime damnatos adoriuntur,et praecipites, 
«nt inobfcuraSjCaliginofafque infetorumregioncs. 

RXEMPLVM ALTERVM SERMOCI- 
Batiopis defermoneltiftorum,in Dre extre- 
mi ludicii.. 

Q Nps felices, atquefbrtunatos , qui tantum boni confe- 
quuti fuimus : quo nec fperare quidquam , nec optare 

T } ma 


1^5 _ __ demonstrXtionis 

majus pomifscmus. Quantis in miferiis funtiquantls ierums 
fiis premutur ?ajuibus afficiantur fuppliciis ? quibus defia- 
grartt ignibuskt perpetuis comburentur ffammarum ardo-i 
tibus,qui Chrifti leges violarunt, et vias peragrarunt vitio- 
rum Ulli, qui fe magni faciebant, qui divitiis fe efferebant, et 
jadrabant dominatu faperbifsimo, qui fe claros , et illuflres, 
divites, atque potentes,qoife terraru dominos dicebant, qui 
voluptatum avidas libidines, et ^raenatos coercere nolebat 
appetitas, qui infaturabile ventris abdomen,et aviditate in- 
finitam Deum babebant,et dicebant fuum,qui in oculis vo- 
lebant, et in horainu claritate veTfari,ct pro plaufu, pro glo- 
ria, pro libidine captanda,pro nihilo habebant peccata &f- 
cipere capitalia, et omnia madata divina proterere atquecd'- 
culeare, quantas modo folvunt,etfolvct in perpetuum om- 
nis generis cruciatuum poenas acerbifsimasl Irridebant , et 
deludebant nos aperte,dicebantdefipere nos,delirare,qui res 
humanas contemneremus, et intenderemus animos ad aeter- 
nas beatorum opestcumque nos hortarentur , ut res faecuU 
ageremus, quodvk periculum adeundum potius , quam ab 
inftituto ferviendi Deo qufquam defledi:eret,curavcriraus. 
Cum neque improbi exemplo, neque mundus honoribus, et 
deliciis fuis,neque Daemon fraudibus atque fallaciis, neque 
caro blandis voluptatu illecebris agere delineret , ut de ifta 
mente defiftercrous,et arc!fiaconfcientia defleiSeremus , et 
nihil nos abducere potuerit, ut pugna euhoftibus inita, et 
virtute deilitifle diceremur, praemiu perfoiutu nobis eft vir- 
tutis, et laboru omniu.En,queffladmodu dieomniu maxime 
cclebri.Lnfpedlante homimi genere univerfo,fp!edorc caeli- 
tH,et ffore afldie bcatoru,plenifsimo refertifsiraoque horni- 
nu,etmctiu divinaru theatro,incredibili pl3ufu,ct inaudita 
gratulatione, in filioru Dei numeru afcripti,adjun<3ique dii- 
cibus,et magnatibus caeloru ccififsimis, ct auiae Regis fem- 
pitfirnircnunciati fuimus incolae, et habitatores inperpe- 
tuu, liberi femper, et immunes,qui nulla unquam pendemus 


LIBER TERTlVb. 

^-eiSJgalia, nulla tributa coferemus, praerogati vis, et imrau- 
jiitatifaus donati beatorum, plufquam Principes, phjfqua Re* 
£cs in regno, et imperio fempiterno futuri . At quibus per* 
Ruemur gaudiklqmbus afEcieraurbonoribuslquibusredu- 
dabimus ornaracntisiqua claritate ilhiftrabimurcorporu, et 
animoruimmortaliiimpertu critejurroodi,quodneq;amitT 
ternus unquam, neque uik culpa nollra cogemur deponere.' 
Aeternu cft enim , et facculoruoropiu immortalitate refpi 
ciensJMeque culpa ulla pofsum’, aut maleficiu fufcipere.^ 
pertes inpofteru peccatorum, et omnis generis malorum in 
gaudiis. vcris,acplenis, ia voluptatib'’ veris,et folidis erim”, 
nullo quide in moeroE*,Bullo.in dolore vnqua. Explebimur, 
ctfaturabimur omnibus bonorucopiis, quae neque oculi* 
noSrispicque auribus etia, neque cogitatione inclufi corpo- 
ris cdpagibus percipere potuimus,aut po(rcmusunqua.Atq; 
ita explebimur, ut nullufailidiu,ncquefatiet3te afEecatpaR» 
jfte continuus, et jucunditatis aeternae perceptio : quin qjio 
magis^ac magis f3tiemur,eo magis fatiandi fenfus omnes per 
omnia aeternitatis intervalla fine nullu faciemus. lam fi per 
JionoreSjquos recepim’,pcrcurramus,ct qjuQinhonore,qua 
in gloria fimus, quos obtinuerimus grad’ immorulitatis, ex- 
plicandum nobis effiet^nter Confeflorcs effc, inter i^lartyres 
verfari,ad)ungi-'Virginu coetibus,intere3e Apoftolorfi fpe- 
dlaculis,noflris cu infulis, et infignib’ numeru explere Bca- 
totu,etil!orufplendore fulgentes fpeflare cocjus di vinarii 
mencifi^Vir^Bc Mariailtfumipfum tanta eu majeflate prae- 
fidente aulae caeloru, et in confpefiuconquiefcercfau&fsi- 
mae, eelSfsimaequc Triados , quatu affert hQnoris,et'digEii- 
tatis nobis omnibus,qui ad Crucis fanciifsimae vexilla cd- 
CUErimuslfalveGurx-faffifsimaj in quaftiblatusfuit vindex 
noflraerlibertatis lefiis ipfe. Salve etiam, atqjje etii pretiu fa- 
Iutisnoftraf,.via CbrifiianorUjDux noilrae.Rcligionis, prin- 
ceps bonoruomniu, clavis caclorum'„janua paradifi , gloria- 
fanfforuHkjkflus Salomonis, requies , ct deleffaraentuna 


15 « DEMONSTRATIONIS 

omne, fuavitas, atque deliciae hominum, vita, falufque im- 
mortalis. Salvete clavi caelefl;es.Salvehafta,quaelatusape- 
ruifti lefu Chrifti. Vos falvete etiam Virgae, atque fpinea 
■corona, vulnera faS^a corpori, plagae manitus fai2:ae,et in- 
ftiiflae quoque peditus. Salve iterum, atque iterum Ia- 
tus haftae diritate ttajeflrum , unde fons profluxit pretio- 
fi fanguinis , et aquae permillae ad eluendas maculas pec- 
catorumjCt ad ornandos . animos donis ac muneribus di- 
vinis .. Salve Chrifte lefu Dux , et Princeps bonorum, 
audior fandlitatis,incoeptor, perfedtorque virtutis, largitor 
opwBj-etdivitiarumiCaeleftium.Tibi libertatem, tibi digni- 
tatem recnperatam,tibkantasopcs,hpsiiDT»ores,et;giariam 
immortalem adeptam laetantibus animis, et corporibus re- 
ferimus acceptam.Laetamur magnopere, et mirari fatis non 
pofliimuSjCum nobis tantum lucis obortu fuiffe videarnus, 
ut noflraedignitacis.fplendoT omnibus gentibus iljuceatxu 
lioc %.'lerulore,atque dignitate nos praeditos effe cernamus, 
qua beatorum gloriam, et decus immortale cofequimur. Ira 
jie flagra noftra, inediam, afflidationes corporum, laborum 
perpefsiones,comprefsionescarnis,vimomnem, et conten- 
tionem virtutis ad hunc fplendorem immortalitatis caeie- 
ftera,etfempiternam revocatam fuiire,ut nos hociramona- 
litatis veftitu,his opibus, his ornamentis , tanto decore cu- 
■iriulatos,adau£tofque videamus ? Et u: nos ipfos afpiciamus 
fplendidifsimos,et ornatifsimos in perpetuumsFelices labo- 
res in virtutis ftudium impenfi. Felices vigiliaein adhibedis 
precibus fufccptae . Felices aftianes virtutis, et exercitatio- 
nes quotidianae,quae tam bonos , et optatos exitus habue- 
runt.Eclices igTiominiae,injuriae, contumeliae aequis, et pa- 
tientibus animis toleratae, quae fuerunt hononbuscompen- 
fataefcmpitemis.Feiix denique pro AlTcrtore 1. fu, pro RcU 
gionemorsobita,qn3ra faeculorum omnium immortalitas 
confeqiietur. Vtina feftatores faeculi , affliilores dignitatis 
1noftrae,nos ipfos magis,et magis opprefsiffent, et ad extre- 
mum 


ITBSR TfRTlVS.’ , . „ _ •»?! 

Biurtiiifque vitae fpiritummt majus pretiutfi , iftftercesdljl 
rctur laboris, ecanteaftae vitae cumulatior. ‘ 

SERMOCINATIO SECVNDI GE- ^ 
It: jieris ex adjundis. ■ ’ 

t' ■ ■ . • • ■ . . 

D ic nunc hominem illum feminariiim horum maloruni 
fuilTe.Nonfuit.Dicabillotefuiffe deceptum . Dic ifl« 
fraudem impulfura,ut domum Patris relinqueres, et quo ivi- 
Aijdixiflc te iresperditum.Ijondixit . Dicpecunias dediffej 
quas conferres in ludum. Non dedit . Dic demonftraffe do- 
niosp.erditarura,et profligatarum mulierum.Nihil libidini* 
■in illo fuitadolefcente ciftifsimo.Nonis tecumhoc toiote 
pore verfatus eft,nDn iecumcoiloquutus,vix tiiamde facie 
aut te novit, aut de teqilidquam audivit, Quid ergo? Quare 
igitur tatae turpitudinis huc inCmulaveris, dicas mihi^uia 
noluit afsentiri tibf,ut paftionc , et focietatem fcelcru ncfa-. 
riam. faceretis, et dum te ad PatrS reducere conabatur , tu il- 
lum a fuo patre per falfurn crimen abducere non vcrecuda-i 
baris i facinus indignum. Siccine pro bono malum adolef»: 
centi bonorum optimo comparaveris? 

sermocinatio tertii GENE- 

ris ex adjun(flis,cura difsimili,et duplici def- 

criptionePopuli Romani, de Ma- T f- 
giftraubusdcligendis, 

Q Voniam die ifto legitimo comitia haberi debet, tan- 
to Magiftratuum creatorum iocopraeftituto accurri 
tur undique ad campum Martium. Flagrat locus ifte 
tam amplifsimus Audio horainu,et cupiditatc,omnibus ma- 
giftratibus iftius civitatis terrarum principis ad unam civiu 
fuorum voIuntatcmjfuffVagationemque revocatis, tantaque 
ambitione dignitatuin,ct honoru inriobispoCta,ifcqU€'iiof- 

V tris 


It54 demonstrationes 

tris fuffragiis pcndcnte.Dlos, quos videtis alacres.afque erc- 
ftos volitare, Gbi/uisq; majoribus cofidetes, quali domicd- 
dicutn, et exploratum Magiftratum habeant , praetereamus. 
Qmquaflindiifto mercatu, exquifitis palam pretiis, et licita- 
tionibus faftis defcribunt fibi niagillratus in fingulasfedes, ’ 
atque dignitates amplifsimas, et quia plus polTunt pecuniis,' 
alriores fc gradus adepturos efle fperant,ho8 luis nummis, fu- 
„ifque largitionibus,nihil apud nos potui ITe e ventu conipror 
bcmus,et ftudia,cupiditatssque horum, atque ambitiones de 
noftra civitate tollamus: quaeres evertendae Reip. dclen- 
dique funditus imperii Roraanicaula poffunt efle. Oftcda- 
Hiusapudnos magis virtuteni,coBfiliuro.prudeiitiam,et fp« 
injeflam Reip. bene gerendae vaiui(re,qua largitiones canr 
didaiorumtui eandidatiin albeti toga procedentes cu mu- 
ditia, et candore tanto,la{n fuppliccs, atquctatoperc demit- 
tentes lefe ad noflrum omnium ufquc genua , eum cedat de 
locojCUH» falucent officiofifsiHie,cum appellcHt honorifice- 
tifsicne,cuni orentjCum fupplictnt,fibi perlkafum habeant 
in pollefum populum m-axima cura dcledlarum efle guber- 
naculis imperii tradladis maxime aptos, et idoneos homines:, 
quofcunque Magillratus candidati fumma cum ambitione 
contendant.. 

SERMOCINATIO QVARTI QENE,: 
ris,ex anteccdeniibus,confequcDtibus,cum 
defcriptione de nuntio fraterni, 
adventus. 

|W^;^^^'Vi.frater a fratre, filio maximo natu mitteBar 
in urbcm.pr.acteriens cc.urbes,et populos 
<5^^gceleriter,quD properabat,tandem acccfsit. Ac 
fp^^^rtt^gjy.idetc ingrefliimhomiHis in civitate. Cu ho- 
diiodseimaad oppidii quattuor leucas- 
^ ucbe dilias venire potniflct,CQmorat* fiiiein quada villa». 


LIBtR T-ERTIVS 

itqlibi fe reficies exfpeftavic ufq; adverperaiinde e^iio quat 
tuor horis ad urbem adveftus januam pulfavit in equo in- 
fidens.Ianitor,quis ta?anob!lt Ildefonfo(Gc frater appella» 
batur)nuntiusrefpondit.Confefiim ad januam aperiendam 
janitor,et famuli, qui nomen Ildefonfi audierant , concurre- 
.rc-Vbi fratre cflcjet filium heri perfpexerunt , recurrere , ut 
quifque celerius praeire poterat , et nondum accedentes de- 
mediis fcaiis cum clamoribus nuntiare filii adventu , et qui4 
dem fuo nomine appellare non defifiebant; quem cum unus 
deduceret , ubi fe in parentum confpe^lura dedit , ille ad ge- 
nua parentu accidere, fumere manus, et oCculari.Cum pater, 
ct mater vidiffentjqui annos aliquot filiu non Yidetat,neque 
ilititn,neque locum praefcierant,ubi effet , quem captum ab 
liQilibas,qacm mortuum putaverant,ffere uberius amantes 
filiiitncolLomdn vadere, compkdijconrtrtngerc arftitis, ju-i 
bere tandem ih fella refidere.rogarc multa de fratre, de abfen- 
tia,de mora tot annos ante fa&a,de fortunafclici,qua no exf 
peiftatus veniiret,et pro mortuo jam habitus.Interea paren- ' 
tes rcfpicere, nunquam rcfpiciendo defclsi , et cum lacrymis 
haerere in oculis, et in ore fihi.Frater cpiftolam fratris red- 
diditjquam cum parentes Iegiflent,atquc de fiatu , de falutc 
certa, et explorata li3bui(fent,ct quod caput iitteranjra erat, 
paucos poft menfes illum adfuturucn,et cu dignitate eccle- 
CacHifpalenfis confsquuiajO filium, exelamare parentes, et 
talem quidem, qualem fcmpcroptavimos,revifuricanonicii 
Eeclefiae Hifpalenfis,alievamtntum parentum tuorum , de» 
cus,e£ lionorern genens. Non iBimcnto aliorum nos amore 
abjeciffe videbamur,et in canonicC,ct in tepraefente trans» 
fudilTe. 

sermocinatio QJ^NTI GE- 

netis ex- folis antcccdetibus.Pater ad filiu. 

T Ecum loquar mi fili, pater inquit, et hunc inibo fermo- 
ne;qu« no iniilfem procul dubio, S te vidiifem nobili • 

V 2 tati 


DEMON;STmTTONrs 

lati generis, parentum defiderio,ecex{peSaucaj5vqokm de te 
hiiwbant iiamineSirefp/sndiflet Quinam iflud fieri poteft, 
rtfpondeaSjtelimiNonilletufoifti.quiSaknanticam a rae 
naiffuSjtantofamtUiUticis, cumin litterarum fludiafuifFeS 
ingreffus avidiuSj quam ego poffem nunc dicere , cuiseffes,^ 
quem, mihilitteraepiutiiquc ferebat, te niagnu,et dodii cva- . 
furueffef^rabainique omnes dicebat nihil tuo ingcnio,ni'> 
M4ict£ris;non aflequututumeffe ? quenilaudab3nt,et it* 
ferebant in caclumiut quocunque iiinercfaeeuli »veleccle- 
fiae veUes ire^faciles te aditus adbonores quofcunquc con- 
fequcndoshabituruntefle confirmarent otniicsinonille tu, 
qui nohisfaepius,mihi,mairique tuae litteras plenas gaudii, 
plenasiaetitiae mififtiiquibus poUicebaris,ctfide dabasutrU 
que tuam, tcmoriturum cffe patius , quant a litterarum itid 
nere feme Ivet tam avide arrepto deflexuru 1 Ynumillud mK 
hiivelitft, dicas,ahinfentetiapetmanerevelislanaIiQtecd~ 
verterelvel quis nam nientem;quam fufceperaSj.mutare po- 
tuerit 1; An nd illa, quaepraedjxi,veraifunt quidem.Non litd 
teris,nd teflibus, non omnium fermone tcllaripoffura etia,, 
et ttiam,atque tot, ettantis tellinioniis te convincere- 

SERMOCINATIO SEXTI GENE^ 

"• - ris exconfequentjbus,de hominum 
■ ■■avaritiai - ■ 

E Tenim on3nes.ficratiDcinabaiur,fic hDnefiifsimi homs 
i)es.inter fe loquehanturdnfatiabilem effe. pecuniae cu- 
piditatem hominious injedamtqur pofitaquam Indoromi 
regioaes pate&dtaefuiflent_,pollcaquani inde coeptu auri 
iit tEfpaniam exportari, noitrecufatcnt maximis maris vaf- 
tiifeiEiipericblts fc cdjtiittcre.Qiudigitur!quodtotpericul* 
iii,aris„quo<itt)CiDfeftifsEfBae navigationes, tot cdmotae te- 
pefiates vehem etifsimae, tot navespartim fradlae,partim di- 
lacerat a«’,cdquafrat3e;partimobrutaefluftibf,atq;deprefl:e, 
%’fa,quae fiunt maltisnavigationib’,. naufragia miferrima, a 


_ 'LTBEll TERTIVS. ilf? 

jw?ig3B3Li:upiclitate roanimoshorninu dBterrebunt?®iliii 
Beapud homines haec vakbunt?xiihil eoshyemali teinparcj 
nihil raminieiiorfui&fa, penitufque periculofa navigatione 
maria ingredi ^ nihil fiOft toties eofdcTn in optatunrporcuin 
appeUere^Cnm came.jadiati tnoltiteropeftatibasi qqafi nudi 
c naufragiis facpeappuierintinjiferiae,quit)uspreamntuqct 
*ffli£la»turidifficuiRitesaiKi,argemique:'CQni pacandi ;par;-r 
tii,.'acquifrci'i|iii<l ixinvehendtadhiifp^an uii^e^sPbM 
nia haec ift msAasipmd&ifliia incidetei&gjifsjKaetlnErp msf 
niffl diripttottHftjStf^entunique-tomparslini' in tnedjari»* 
vigatione,tUf0 diiBCiam portum teneawividebanitpr/abhjetsS 
gi, infpefiantibugde portumortalibifs? no haecapudmor?! 
tales valebut oranial Vere loquuntur intecfe nrortales;. Sp,e-S 
cksaurj hominum aniaosaliicit^etuteftcupidifsimusqDiip 
que pitaith aliis toat^un-^apmokiibomiDeseiBptimhrj; 
ct fafri locupletiort^eEndiiqui^em eiiptsnjuqetiyitrcniasptc* 
occidemus in fortunis amplifsimis. 

serm 6 c^r n ATii);' /E?!t 

ii& ex enu m eratidn jjrtirtf 'fufej e Afohelin terro- 
gatione,cortduplicatione,repetitio» 

•ne,etartii:uioJ . n ■ ' ’ i ; 

a CW,iBq ui tjid^ago , neque into n uri c.d aboroi; 

pecunias ntaxinjashafeearitvpej: omseiu^vii' 
tae tipuslocupletes homines Utantur eis; 
appeto . Quidigiturpugnas? An-quodfaepi-;. 
us in fermonibusdixiftipnequeidtifiJineft.ti';.' 
biadimaturinehaetediMteuabildefonfoireliftajqna adhuc 
tua nemoefle negavit, eclegeSjecjuratritiUttnr,!eripianci uc, 
nurttererisidrer haeredes nobilis lldefbhfiiviriclarifsimiide' ’ 
Cernas dcjure,de tuis aClionibus apudPruetorem paMCistefe-! 
bus jus experire, eteum caufarii obtinueris, tuffideniqueli-t 
tem haeredibus intclidas.Quid hoc?qUo pertinet ?Tut-ocy usi 


«8 bEHONSTRATIOKIS 

4itami;pewenias?atfiid;vellcs;, jam pridem idEaSlum effe 
¥ideremui>ut aliis cohaenedihus aatepnnare? at Gne fummo 
fcelere^eliqBos cohacrcdes,tectim itiftitutos ad idem jus pro 
rata partione Tocatos fraudare non potes . uc iionorificcn-j 
tius propter nobilitatem suaaa tecum agatur i at neque nod 
bili, ut de bonis alterius quidquam, detrahatdeges, neque ju- 
ra permittumtet nobilis homo n,e.minjidcbeiinjBti.am,fape 


tcra petis, nomn^amus dtdjeri-iBartkiat&iftatim-, non 
cufamosil^fuquid praetereai&ivis. uc prfrdia magis fruftuo 
fr-jaedes ampliores.dentur,dumtsodo pecuniis , aut aliis po(- 
fcfsionibushaoc nodlri juris imminutionem, copenfes, tran- 
figemus facilc.fin autem nobilitati deberi dicas, leges des , et 
jura.quibustcnfmut.: nam quoquifque nobilioreft,eo ma^ 
gisiijbcrqtist^ofcileitijsid alt^Bid,de fuqiargkntiuro j ho au^ 
ttmad)«pi«ncbmal«Tia»a|is.indigsBH.; : -..m if .'j ’ i 

‘ i' 'i.-.-’ 

SfrR-MO^INAiTiPrOeTAVl, GE- , 

' , hejrispef4i(sjch i 

D Ices,qaidpo{tea,{liO Tcholis omnino nuquam fuh ref- 
pondebo,3t ego in officina litterarum afsiduus fui.Fa- 
teermeab hoc fch^afticofum, genere abhorruiffe femper; 
Atego.dicaHi, mefrholaftifcum fujfffei. quemadmodum ulii 
fucrjintj Non CQncm.uo.fi mein gregem adolcfcentum mei 
geBeris,atq^ vjtaecontuliifumjiberioriatquc folutior,gt ut: 
tu praedicaSjdiOolutus, atque perditus. At ego profedlo, qui 
nec novi quenquam , mfi fcholaflici*, rebus litterariis prae- 
ditum » longeabfum ab hujufmodi, quae tume fufccpiffe. 
djciS,- makficik f.-Et.hifehpiaftifi cumgladiisreperti non- - 
nunquam . NoniUfiv:ego ex-hoc genere •Xcholafticorura: . 
nea«e gladios. diftripgere jied te® iitteranam agere prae- 
ceptores ms docuerunt . Nob negare poics liberos elTe , fo- 


Jutofque fctolafticos in acadcmiis verlantes. Et ifti Laljcnc 
RsSQreSjCt judices fuoSjdifciplinam eiiiin. praeceptorum, 
quorum poteftate,raoxiitifque{aiubcrriinis ;luum officium 
faciunt. At et nos habemus judices nofiros , quorum fafees, 
f5Cutefqueforniid4raul,doArinam'quoqus'patentum , qui 
Dos alteram effigiem moiibugyet' ftudils ad fimijitiidiaeHj 
faam dediTCereiconantssr.rfi.Et 'fcholaftici, praeter cSramU'» 
nem hanc pa^eiitun^dHciplinam , praeceptoribus ds terra- 
rum orbe exquifitis,et libris , unde exempla honeEe, landbe- 
que vivendi' petantur ,apuotidic utunturr. Quor homines 
faecuM fcolaEicis meliores , et ad omnera.rvmuteni , et ad 
honeftatis officmm prorpenfiores Trirenicnturjfmofi com- 
paratur bonorum fchplaEicorotn fios ad decrk mortaiiunl 
bujufce faeculi:, illi multhudineplures; virtdte praeftanribi- 
res , et omni gencreclaritudinis illuftriores numerabuntur. 
Non funt de fsholafticis cotnprehenfi multi i non virgis 
caefi per vias publicas? noncapite mulftati? non laqueo 
fufpcnli ? et faeculi mortalium vim , et multitudinem ca- 
pere nonpdffnrit*cafcefes ad hosidurntaxat ,.et concluden- 
dos ,et continendos aedificati : neque diem mihi dabis if- 
tiufmodi generis hominu nefariorum fuppliciis, poenifque 
capitalibus vacuum, aut liberum. Vt pauciores funt fchola- 
ftici, ficqui evadunt fcelerafi,non facinoribus , et improbi- 
tate videntur reliquis nefariis, et fceletatis hominibus ex- 
cellere? Hic nunquani,quoddicis,mihi planum f^ieSiuam' 
homicidia, parricidia; iiacnlegia omnium ffitiorura p©r-; 
tenta ab his in homines ;irii .patriam Aa Rerapuh. profi- 
cifcuntur; Quare tu nunquaitanohifcu concendes^ut feho- 
lafticosad maleficium magis paratos,-et inftruEbs effe.qua- 
tui Cmiles , et.me magis , quam tcipfum tuis argumetis, rat 
lionibufque convincas . Vide igitur, in quem maleficium- 
iftud cadat, inme fcholaftkum ,.anin tc audacem , etimpu- 
dentem hominem- 



_ DEMON STIC A TlOlt^rig 
' sermocinatio, NONI GENERIS 

excompardtioae,petap£atiDJMm. 

SVisin hoc Certatnqb, litterarium provocabi* 
ItUE^ttCinain is quidem in hoc ^mnafio effed 
plngymnaGo efl Jam utinam adeifet foluta, e6 

J ligata oratione certaturus.Ade^. Vtinam fe^ 
derct Ildefonfus in fubfelliis oratorum, atque 
poetarum. Me eft Ildefonfus. Idem ne poeta’ et orator ? 
Hunc fuilTe fcimus fammum,et Angularem, et in utroque fic 
cxeeirenreriij^tqocfidn finguiisfuam omnem aetatem. con* 
trisiffetjniMlegiffet aHud,ad nullum,nifi aut ad poericn,aac 
adioracorium ftudium incubirifletihucipfumj quecgo dico, 
quem ego tantopere commendo , fi adefle viderem , vos ad 
noftram poeticam , et oratoriam facultatem exercendam 
in«ufflcertancem,contehdcntemqueviderctis. , 

.r:SERMOCINATIO DEOiMi GENE-- 
: . l' , risiIluftrataDialogifmo,etefR<3'ioneit . 

^^Vi antea domi fuae miferrimiis, et inanifsimus erat , re- 
V^pente haeres inftitutus, cum tantum nummorum in ari 
cuhs reconditum videret,ad omnein miferiam, et avaritiam 
verfare mentem fiam , haec fecum cogitans , atque laqueni , 
coepit. Oliendam pecuniam hanciprofera loculos :nuro mo- 
tuffl?Qfid indeCut infumam illico? velcogar muiuas dare? 
ficelem , fi bcculcenj,quid mihipraeter dedecu 5 ,erignomi-,’ 
niam avari? At capitur voluptas ex afpediu pccuniaru ? re- 
lidam igitur pecuniamfilios noflros celemus., et in loculis 
inclufatn refervemus, et illos aperientes infpiciamus in pe- 
cunias, et eifdem dicamus bona gaudentes verba. Q^jd voS 
oro.ct quid me adjuvatis pecuniae?!! non large finitus ope 
vcllra faciamus? Illae mih!,quoad voles, refpodere vifi; funC 

fe- 


^ tiBER TERTIVS- ibi 

/cquemunled quid attinet te impendere, cG te afpeflu deie* 
fiemus noftro? cum unus, et alter dies intercedat , et tibi pe* 
f unias videndi voluptas erit maxima , ubi vero tu confura* 
ieris , triftis,atque moeftus eris , ct femper ut antea indigens? 
bic ipfe haeres plane avarior afpe£lu pecuniario pailus, qui 
pecuniae, quam conditam habebat, animo, atque cupiditate 
incubaret,exporrigit frontem.Rccordamini faciem , atque 
ipfum avari hominis laetu,hilar€que vultum: gaudet conii 
lio dato pecuniae retinendae. Manaratfermo inter vicinos 
pecuniarum magnam vim huic eCTe relifta, abfeondita eun- 
de fer vare,ncC velle quidquS pecuniaruabfumere. Inter» 
filios,et familiara,arque ipfum miferum hominem fame ene- 
cari . Quid huic homini facias , qui fe perire potius patiatur, 
quam a teflatore pecunias accepias in ufus necefianos con- 
verti. 

DE DIALOGISMO 
praeceptiones. 

Dialcgifmi. 

P Roxirouscft fermocinationidialogifmusrquificdefini- 
ri iolct . Quoties perfohae tribuitur oratio brevis, vel 16- 
ga,pro decoro came illius. Habes excpla in cocionibusLi vii. 
lii onattonib’ fuis mir’ efl,et lingularis Cicero hoc in gene- 
re.Conflatiir ex vanis argumetis,et fchematuin luminibus, 
quaedecurfu exercitationum fatis apparebuntjilloftratur. 

dialogismvs primi generis. 

N Vnc tantum a fratre requiro, quam injuriam libi fa£la 
queratur? cupio audire.Non,iDquit,in)utiaro queror. 
Quid igitur?delatum me ad praeceptore, prodituro,et defer- 
tum,a quo defendi debebam,et purgari. Quid tum ? hoc fra- 
trem facere non licuit. lam id videro.Sedpnmu illud quae- 

X ram 


DEMONSTRATIONIS 
ram? it le perditum frater ingeiitofus, valens, aptus ad ftudii’ 
magna exfpeflatione adolefcens,quod fuis commodis non 
officiat, quod a fcclere abftrahat,quo modo potcil^et debet, 
quoniam aliter obtinere non poteft,id proditionis crimen, 
atqus perfidiae diceslquid hoc inaprudentius dici , aut fingi 
poteft? 

DIALOGISMVS SECVNDI GENE- 
ris ex fine, cum antecedentibus. 


L Ocus eratquidam,quo inloco uno omnespoft praele- 
ftionem repetendi caufadeambulabantjfaftaeft paucis 
poft diebus mutatio loci iflius,quaefcholafticis fadaeft in-. 
juria?at molefte ferunt nonnulli ? Credoiablata eft enim c6- 
tra voluntatem, quae erat fiagitiorum perpetradi oblata fa- 
cul tas,et praetereuntium hominum irridendi occafiones nd 
paucae.At queruncur^irapudenter faciunt. Non enim om- 
nia,q uae doIcmiis,eadem jure queri poffuraus. At accufant 
Resftorem verbis gravifsimisind boni, fcd improbi fchola- 
fticifuis perturbationibus concitati. Quo loco etiam,atque 
etiam facite, recordem ini,quae (it temeritas multorum prae- 
tereuntium,q’jae cachinnationes cxcitatae,quae verba con- 
tumsliofe fada.quid inlacefsitis.etinjuriaaftedlis impoten-; 
ti(sima faciat ir3nindia.Ibi,in illo loco,in circulis fcholafti-i 
corum,cum (it' platea plena rhetorum , plena dialcSicorum, 
plena optimorum, er praeftantifsimorum fcholafticoru , cu 
praetereat placeam unus,aut alter infoles injuriarum, et uno 
verbojvdfibilo provocetur ab incd(ideratofcholaftico(ne' 
que enim in tanta multitudine aliquis elTenon poteft paru 
confideratus , et procul dubio faepe temerarius ) quantos 
unius inconfiderantia fludus excitari perturbationum fac- 
pcvidiftis? . . ’ 

DIALOGISMVS TERTU GE- 
riscxeflicienti. 


Cum 



LIBER T ERTIVS. _ 10} 

^ V M repente fcholafticus )uberetur fe defen- 
) dcre,apudcjuos rogat ? apud me , inquit prae* 
5ceptor,li tibi idoneusYideor,qui de meo fcho- 
Haftico , ac difcipulo judicem . Idoneus es, in- 
Iquit difcipulus , fed vellem , adeffent ii , qui 
quaeftioninoftrae interfuerunt, caufamque omne cognove- 
runt . Dic, inquit, fi illiadeffe non poffunt modo,audiemus 
•fcospoftea,craftinadie . Scholaftieus hercule, inquit, is mc 
■prot^0cavitprius,etut verbum redderem minusmode- 
llum,cOegit:ctfimulatqae ab eo loco abire vifus eft,ad te 
eonqueflUm venit ipfe. Praeceptor iratus difcipulura ver- 
bis vehementioribusprofequitur, atque ei gravius minati 
■coepit: quod in tam cionum fcholafticum, tantum fcclus, 
et crimen fufeeperit . Ioannes,qui ei praeceptori opera da- 
ret, ut fui praeceptoris, aufloritatifque meminiflet, et qui 
■feiret fe itain his fcholis litteras difccre oportere, ut ne quid 
'de mddfftia deperderet , praeceptori:amplius nihil refpon- 
dit tacens , et muti fimilis . Praeceptor demifsionc fchola- 
ftici permotus difcipulo, quae vifa funt , et quae modeftia 
poftulabat , et demifsio , rcfpondit . itaqueeaufam teftibu* 
poftea' adhibitis fe cogniturum promifit. Itaabillo loco 
llledifcedit ,idemque hocreliquipraeter paucos pro fori- 
bus gy mnafii ftates , nulla exfpedfatione temporis, ncquelli- 
latione fecerunt. 


DIALOGISMVS QVARTI GENE- 
risex efficienti, per corte- . 
diionem. 

A Sperius, in quit , loquutus es aliquid aliquado. Imo for-’ 
tafle lenius, fi caufam mihi refpondendi datam cofidc- 
res. At id ipfum , inquis, noneft leneverbum. Ergo hi af. 
pcriores erunt, qui queruntur injuriam fadiam ,non vet- 
"* , X a bum 


i<4 DEMONSTRATIONIS 

bum reddunt acerbius, Vbi nam afperius verborum? Vbi a* 
cerbitas,de qua tantopere apud fratrem qutftus cs, apud au* 
Sorem vero cxpoftulafti nunquaniv 

DIALOGISMVS <2VINTI GENE- 
ris ex efficienti, et effeSis.cum adjundlis. 

Vacris,quidGt,curautego,autquifquamnofl:rumio» 
''“^minibus fanftitsimisin.ciyitate vcrfantibus malum ali« 
quod mctuamus^Paratos habemus, quifeinterponant, para- 
tos, qui nos periculis liberet; vacui metu effe debemus. Qum 
tu mihi,inquis .preces? quorum patrocinium? quorum ope 
divini Numinis manus continentur. Magni habemus ifta,ct 
nimis praeckra,et magna firmamenta ducimus. Quid ergo? 
placabitur Deusimmortalis, omnes claudetur aditusad mi- 
fcrias.ipfi bonifuis precibus iram divinae Majeftatis ano- 
flris capitibus a vertent, Quid tum poftea ? beneficia corpo- 
rum, et animorum faluti viri famSifsimiTsetcntkedo aequi- 
tatem pctitionisloftedifti jam ,naboniDeum precabuntur: 
■hoc enim in Ecclefia officium faciunt,fandlique Deum exo- 
rabunt, fappliciaque deprecabuntur veftris capitibus impe- 
dentia.Bcne quiderfed fi viam vitiorum relinquati5,illorum 
o^em, auxiliumque praeiens experiemini. 

DIALOGISMVS SEXTI GENERIS 
ex adjuvanti caufa, 

•3 K i V 

A Ppellat hominem hilari vultu, ut blandifsimepotefl'.' 

Quid tu,inquit,ccquid non nie adjuvas, ne nobis ifie 
toties fit infellifsimus<ilic vero,(imulatque hoc audivit,nec 
dnviiuslquD voleSjinquir.tefequar.Sedquid vislTualter.Si 
te-celaturufii effe pollicearis , animum tibi meum ollendara 
facik.Dat illefidtmiuaqueintereffe maxime dicit, poHqua 
*f« adfflilccrc vifusell. Quid igitur conditor totius nego- 


liber TERTIVS. 1C5 

fii? ut proficifcamur aliquo, et nobifcura (Jcrcramus Petrum 
Cmulatione^deje^i^ iQnisrofticanae,quamiuisin hortis ca- 
piundatn decreverimus. Cum vero illuc pervetum'- haud in- 
juria impun'ta relinquetur. Placet,alter refpondet.confiliu- 
Coeamus igiiur in platea, unde pef porta, quae in hortos de- 
ducit,contendaraus,ct facile cogitata perficiemus. 

DIALOGIS.MVS SEPTIMI GE- 
neris ex 

A Geris nunc retis, homo. Quibus tabulislquae in monte 
Sinat dat^e ruht.Quo accufatpre? a quo tu appellat’ es 
fciuper.Qi^a appellationelmorfu intolerando confcientiae. 
Qua legeldeccm fidei perfcriptionum tabulis divinis. F.t 
quo potifsimuracapkelegislcum aliis, tumfecundp, et eXr 

«emo. r . ' ; ;;; o; - •; 

i 

DIALOGISMyS OCTAVI GENE- 
risexadjundlis.antecedentibuSjetcon- 
fequentibus. 

Vid obfecro illi adolefccntes refponderent , fi quis ab 
''^his quaereret,!! percufsiftis Ioanne,qua de caufainem- 
pe quod nos apud praeceptoreindiCalTet. Quid dani vobis 
fecit?nihil,fcd delator ille fuit. Pcrcuf&jfl;is igitur ,quid ita? 
quiacum ipfe reftefuutn pfficium feciflet , illum innocente 
pt: t ura hoc ferre fuae virtutis aequum eratlSi igitur vos no 
detuliffetadpraeceptjorem,quis tatitamdibertatem adole!- 
ccntumlquis tantam licentiam, et impunitam maleficiorum 
pravitatem^quis tantam fcholafticprum libidinem vitupe- 
rare nondeberetlQ^od fi hoc ytdetis,quod jam vcftra c6- 
fcfshone patefaftu €li,fi ab indice jure vos reos fados, prae^ 
fcriim a tanto delatore aequifsimo, optimo adolcfcence cer- 
»itis,fi nih.l afiinxitjiiihU addidu ad vefira delsfla, quo face 

X j ret 


ise demonstrationis 

rec id, quod deferebatjgrarius , fimul illud fateamini neccl^ 
le eft.nuilam vobis cauiam cffe potuiffe, cur huic manus au« 
daderattuliffctis. '■ ' i "ui, ; b . [ 

dialogismvs noni generis 

ii' tfx enumeratione. 


C ^Vr autem homo in c^cionatoreffl inveheris, ii^uo qui 
^ dem verba quamfan&faSa fuerint, et a bonis omni-; 
busin bonam partem accipienda,fciuntomnes?nuquid no- 
minatus esa toncioriatore, qui,cfi publicil crimc tuu effiet,' 
orailTa perfonajdeltfti-jet fadnoristati iroprobitaiendM- 
nata cdten tus fui t i N u aHud,atque cofucvit de caetcris cri- 
minibus, in te praefentero dixitkura ibide effes,cu rcfideres- 
admiftus aliis-et cuniariorum'fafta peccatorum reprehedCi-’ 
ret , nunquid cdqueri jure potuit, aut vifus ell quilqua alius 
praeterteinifi veto eo cociones fpedant, ut eum no pungat 
que aequum eftpetiiCohci<>natdrisfermo,atque ille veru di 
tere nonrtohquam bmirtat-Tu teipfum prodisi, tu fcelera 
tua indicas. Meliuseflet-iUt ad te redires, et quidquid il. 
lud eft , quod in m vides inefle turpitudinis , per confefsior 
nem expiares. 


DlALOOlSMVS DECIMI GENE- 'j 
ris ex cnumeratioiie , cum exclamatione, ’ 

- per Ironiam. o 

. . a.- ; ■ . . ^ 

5T quislaudativetefanus aliqu!s=aliquis cddiP- 
|cipulusi neis quidem . Scolafticus aliquisimi- 
nime . Quis igitur hunc adolefcentem lau- 
. Jdat ? qui fervus iflius fijcraf , Stephanus. Q 
_|Qlaudem admirabilem. O probum hominem. 
U nunquam fatis pro dignitate laudatum . Ab hoc produ> 
diinulh boni tcftcs fuerunt, non condifGipulus,nd fchoafti- 

cus 



LIBER TERTIVS. 167 

cus.non ex tanta multitudine unus, fed lervus herum com- 
mendat* 

DIAlOGISMVS DECIMI GENERIS 
ex enumeratione^cum repetitione, et praeoccu- 
pationum refutatione. 

C Vm Praeceptorem tuum recordareris,et fuppliciafacpe 
flatuta propter hujufmodi fcelera ingymnafio quotidie 
videres,’te n5qife;rccprdatio praeceptoris ^ neque feveritas 
illius, neque ratio.exigcnda tuarum occupationum , neque 
fuppliciorum quotidianus afpedus ab iilo fcelere revocare 
potuici5\ praeleclionib’ abfueras, quid ita?occuparat te Pa- 
ter.Quamobrem ^onerabatnavim in Indiam . Quid, 'fervi 
ignavi fuerant?An cum pluribus adminiftris annuam raer- 
cedero tribuat, te huic negotio praefecerat ? At multos di- 
miferat . Mercator fcilicet gnavus, et induflrius , et om- 
nium maxime intelligens id temporis ,cum illorum maxiT 
me indigebat , adminiftros dimitteret .Quid autem erat, cur 
quenquam dimitteret, G neque aliquid mali quifquamfe- 
ceratlea fuit voluntas patris . Et ad fua negotia prius ille re- 
cepiffctneminemlQuid egofeio. Non eft credibile tantam 
in ullo fuiffe mercatore negligentiam. 

DIAL OGISMVS DVODECIMI GE- 
I neris ex eadem enumeratione, cu exclamatio- 

ne, dilemate,atque cdplexione. 

A t enim nobillAntonio gravis injuria fadaeft, et non 
ferenda , quod cum effet claris natalibus ortus,Gc eum 
traftavit Ild;fonfus,quaQ illum generis nobilitas no com- 
mendaret • In quo quid reprehendas, fdre cupio? quod de^ 
decus , et probrum ducas ? qui doces? praeteriens non falu- 
tivi:. O magna generi ignominiainufta . Qyid, ab uno ver- 
bo noficlo Ignominiae, et coiumeliae profierfeiitut ? Nunc 

X 4 au- 


rSS DEMONSTRATIONIS 
audio.Sed quaero, utrum deinduftria?aninconfider4nf!*?de 
induflriajnon potuit:nihilenira abhoc dedka qper» prave 
faftu audierunt homines.Incofiderantia ^hoe^agismodo 
caret injuria faftumiquod cu omnia provideri non pofsint, 
11 quidquam non animadvettifti, mirum non cft. Relinqui- 
tur illud, quod tu mihi non negabis, caufain te quaerere vo> 
luifle difsidii,qui tam levi de caufa difluere amiettiam velle 
Videaris. 

DIALOGIS M\^S deci mi ter. 

tii generis;ex difsimilUudite > 

N 6c vero,quid mihi irafcare,intelligerepoffura.Si quod 
eam academiam frequento, quam tu relinquis, cur tibi 
quoque ipfe non fuccenfeo,qui in eam fcholam non venis, 
in quam ego vetito? libertatcm,inquis,araomeam.Et liber- 
tatem ego contendo meam.Noh debes hanc libertatem ap- 
peilare,quaefaciendicuiquaf^l,quodtiberumfuerit,faculta- 
lem eripu.Nul!am magis,atque eam, quae motus corpori* 
efFraenatos coercet,animum ad Deu na erigit, libertatem ap- 
pelkboiCur me regulis, et praeferiptiohibus lubjiciamlquia 
liberes.Cur fuppliciuranon retuem? quia meritus es. Liberi 
hominis cfthacfcrvituteperpetRirao fervitus noeft, quae- 
lervitutcm duriorem a nobis depellit , et qutnquam liberat 
crudeli dominatu Daemonis ; Vtru magts homini ingenuo 
hoc neceffe eft fieri , an quodtu facisinefeis modo,inquies, 
quod dico , liberum te volitare Velle,Uctum,et alacrem,nul- 
lam non pro l-ibidine tua voluptatem captantem, inteiliges 
progrediente tempore quam re&a via aberraveris : nunc cs 
puer, qui neque tuum animum, neque le&e cofukntcs audi- 
te velis. An vero cum ftatus agatur animi, id eil gratia divi- 
ni Numinis,optimusquifque vir fervitutem fervire volet, 
cum ani.mo fuoconfulat,qaam pluris facere debet,qui cor- 
pus, et omnia genera bonorum? 


DIA 


DIALOGISMVS OVA-RTI-EX 
decinu generis ex rElatisiCumfraebC-. 

cupatione. u • , s; ' 

P Oftulabas,inquis,utlibxuc5niodMe.lnj»iiia poftulsfcasi 
Non equidem. Ita jubebare.Non debebam. Ita. Verunj 
ptacccpcor decernebat. Quid fi nie%et meis pecuniis eintus.? 
Igitur icliolaftici non praeceptori parebiit^fiic te.inquitjtcs 
Bco.Ndn eft iftud morein gercre difcipnlu i neque praecepi 
toretn -«ererLfuumrcum mandataillius.nQO cxeqoarisiiflofi 
ego cu m attendo, qua audacia fuentlldefaBltis-iMpofuiun* 
tffii: eundem af biti?or,oportcre , aequum, jubere pracceptoj 
xem,ut ejus diSoiInt audientes dficipuli. , 

DIALOGISMVS SEXTJ^T ]E>ECI. 
migeneriscxcomparitione^cuminterro- s 

. gatione , et praeoccupatione. 

S Atis ne mignutn hoc beneficium videSir? nuUuopinor 
rdajtts.quam gratiam referre.qui accepil;. Dices ntilkm 
pto beneficio referri parem pb fle gratiam, habiturum te peri 
omne -vitaetempus, atque nunc gratias agere te maxi'mas,et ’ 
immortales, Placet mihiifta gratificatio : cu enim quod red»; 
das nd habueris , id verba, et animo tereferrefatis cftineque 
majore vinculo obligantur inopes , quam accepti beneficii 
grata,mcrobrique recordatione. ;h 

■ ■ '} ..1! m-. ; - 

DIADOGISMVS VLTIMl GENE- 
ris cum evidentia. 

I Ngrefsi in navim noftram praedones immanifsimi me pe- 
cuniis omnibOs.obfigriato argento, et aureis laminis fpo- 
liarunr, neque quidqua praeter thoracem reliquerunt. Ade- 
rat tunc unus tfc navi noftra ,quiine viderat in thorace aJjf-' 

Y co 


170 demonstrationis 

condiffe torquem unum, et parvulam muraenulam auream, 
aliquorum orbium, nec magnae admodu cxiltimatibnis.lUc, 
ut gratiam a Praefero navis iniret , quas illum celarem ego 
reSgindicat.lubet me unus de praedonibus, muraenulam , at- 
que aureum torque ad Fraefe£lum llatim afferre. Pcrmotut 
fum , quod haec dUo me celaturum efle putaveram ; nam 
iam ifti praedones arbitrantes nihil aliud m ihi reliquum, 
quod auferrent,ad alios fpoliandos tranGerant. lubeor pro-, 
mere utraque rem, ne mihi vita adimeretur , et mech Aatiot 
ad Praefcfti cameram portare- £o cum venio , Praefedus 
fpoliadis aliis hominibus occupat’ erat.-praedones alii, hac, 
illae circuncurfabant • Qui Gmuiatque me viderut, ubi funt 
bone vir,inquiunt, torques , et muraenulae aureae ? oftendo 
triilis.laudant.Incipio lurare me nihil habiturum adalendu 
£lium,quero habere, quod alicujus efletpretii in patria mea, 
li illae duae res auferrcntur.T um illi, ubi me lugente , et de- 
plorantem miferias vident,alios vis nobis prodere , ut hacc 
ne auferantur abs te.Recordor de hominibuSjrefpodeo, qui 
magnam vira auri,et argenti in hydria abdiderant : dixi me 
proditurum res maximi pretii, unde multo plus ,« tantu lu- 
cti fortafle deferant , quantum haftemis ab omnibus abflu- 
lerint. Allicit me blanditiis Praefedlus,meu torquem,et mu- 
racnula aurea pofeit. Tuc illi coeperut praefefto dicere, re- 
linquatur haecinopi,roiferoque homini, id quod dixerat fe 
majoris ponderis,fcilicct argentum,et aurum indicaturu ef- 
fe,indicet,lmeum negotium iftudefle,nanc6paradum adid, 
quod venturum fperabatur in manus , G verum ifte diceret. 
Praefeft' ai: idem ipfu velle. Ita pauper res fuas aufert, et in- 
dicat, quas, praedixerat.Sic funt hominum mores, ut fuarum 
reiu confervandatu caufa aliis raaiu coparare velint. 

-o DE PROSOPOPOEIA. 

PR A EC E P T I O N ES P R O S OP O P O E I AE^ 

Pro; 


LIBER TERTlVS. -__ _ _ 

P Rofop6poeia eft Egura amplificationi!, qu* lemto de- 
coro perfonis veris fermonem affingimus : eundetnque 
noftra voce, et geftu fuftinemus. Dixi fcrvato decoro : nam 
oratio per Prolopopoeia fida perfonisjquas inducim’ loque 
ses, convenire debet:alioquin vitium eft,fi affingamus pue- 
ro verba Herculis, fi ftulto verba fapientis. 

Eft Profopopoeia triplex,continens, interrupta, obliqua. 
Continens eft,quae coftat fcrmone perpetuo,ut pro M. Cae- 
lio. Exfiftat igitur ex hacfamilia aliquis. 
Interrupt3,dia!ogifmusefl,de qua leparatim cgimustctpof- 
tca fubjecimus exempla. 

Obliqua eft cum quis commemorat, quae a fe,vel abaliodi- 
&a funt. Cic.divinatione.Dicebam eos habere adore Cae- 
ciliura,qui in eadem provincia,poft me Quaeftor fuiflet.Ide 
de alio.pto Qwntio. Quemadmodum natus, inquit , et edu- 
catus, memini. Vetus ed proverbium de fcurra,divitem faci- 
lius multo,quam patrem familias fieri poffe. 

Ex quibusargumentis fiant , quae fequuntur , exempla do- 
cent. 

PROSOPOPOEIA PRIMI GENERIS 
ex fine,illuftrata privantibus,compara 
tione.cum repctitione,interro- 
gatione,praeoccu- 
< patione. 

(0 

C I Francifeus ille Xtracnius fempiterna memoria dignifst- 
mus , illa Cardinalis dignitate celfilsima , illa Hifpano- 
rum moderatione regnorum fuis humeris inclinata re- 
cumbente, illa denique vcftrum omnium parentis, et hu- 
jus tatae academiae coditoris audoritate vobifcu querere- 
tur, et expodularet, quam aliam querelam aequiorem, ac 
magis necelTatiam a mortuis excitatus deferre videretur ? 

Y z quid 


175. DEMONSTRATIO^^IS- ■ 
tjuid alitid quiefo magis graviter , magis doleii-tcr querer^ 
tur,quamquod JUS, ad praeceptorum ontis , et provinciam 
du/hnendam neceflarium eft , a ndnuUisfchplafticis per an- 
nos Jiofceflionfervatanj, vel violatam omnino fuiffei ficci- 
ne fiuac diceret utilitatis? ficcinecommunis fcltolafticorutn 
commodi ?ficcine denique academiae tantae praefcriptio- 
nuffiidenique jufiurandijquod dediftisjvos praeftantioribus 
fuffragaturos elTe praeceptori bus, obliti fuiftis? Ideo neaca. 
demiaiji egocondidi bonis legibus fundatam, atque praecla- 
re coftituta reliqui , ut Vos fuis commodis officeretisiQuod 
eft nomen amantius?quod indulgentius qua matcrnu ? quae, 
niatcr vobis tantopere indulgens magis fpo gremio finuque 
complexa eftiquamacademia, quae aiii vos ladlc fuo? qaae 
bonis inftituitjformatque diciplinis(hanc ei gratiam refere- 
tiS)Utdo£i:ifsimosquofque,fapietifsimofque praetereatis, cu 
Jios praeponere reliquis competitoribus deberetis , et hujus 
officii faciundi caufafufiragiorum jura dederit, atque pote- 
flatem’ quid eft aliud cathedram adimere fapientibus , nifj 
imminuere nofttamacademiam? nili fortunatam felicitate 
doiftoru deprimere vos , et delere velle numero fcholaftico- 
ruro, atque fapientia hominum privado doSifsimorulnara 
fiquod malu.dediftisperhosannos,idcm pergatis in pofte- 
rum academiae date Compluten[i,qui dofiis hominibus fuc 
curretisiqui nam in academia me,a manebut pracmiis,et ho- 
noribus exclufiinon adibunt ad alias officinas litterarias , et 
celebriores academias,ubilittMae pluris aeftiraentur, melius 
compenfentur labores,etraercede cumulatiore recipiantur 
litterati, quaefiti,rogatique permultum? non eo fe conferet, 
ubi cum honore praemiis affeftidignifsimis, principes aca- 
demiaruro dominentur, atque regnent^Scholaftici bonis dc' 
ftituti praeceptoribus Compluti manebut ? non in alias aca- 
dtmiascontedentjubi accuratius difcanf, et percipiat bonas 
litterasiVbi ftudioriim rurricul um retle,laboriDfeque cmeli 
ad litterarios honores aditu habeant 'ita procul dubio prae- 

cep 


- IISUR TCRTIVS. 17^ 

ceptorr]m,et fchoiaAicorum numero, er pr,;eftantiaprivabi- 
turComplntenfis 3faileiai»:<)Ui rrero fuerint , pauci quidem 
erunt , atque hi liiceflario iia pedti bonaruntarttum, et qui 
inopia rei famiiijwjsopprefti di^nrSa iitteraruni domicilia 
nequeant goncendere.DifeshabitStri a te ratione fuifle do- 
fiorumiat dedbdiiojfibqs ddtgcfidis, neque lege5,neqiie:jura 
loquuntur.Praeclara defenfio fufffagrationu veftraruiQua- 
li vero cum de praemiis duo certant, leges praemium, et ho- 
norem ad prieiiahtioFem non diferant . Veftra fraiis , veftru 
maleficium, vefrrunt.fcelus erit,' v6^ id,quo<±mttira , et legi- 
bus comparatum c#,a(ii v^rum arbitrium, et libidinem fce- 
lerate conferre, et-plus,uf plane loquar , pecuniam apud vos 
valere,qua fubornati fuiftis,aut amicoSjet qui de patria ve- 
ftra fueruntjCandidatos valuiire,quam matrem oraniu comi- 
munem, quam juftitiam, quam veritatem ,qua ipfum Deum 
immortalemiqui utr.e&e,et exfua voluntate fuffragaremi- 
nijfandliones acadetr iae yeftris roentibus tanquam fices ar- 
d|tes,et lumina clarifsimapraetulitiVbi dodli fuerint, et do- 
diioreSjhi procul dubio praeferedl funt.Leges doftis homir 
nibus locum rclinquunt,nilldoiSiQres ad cathedram, ad ho- 
nores academiaru aditum praccluferint . Vos matrem a do- 
diioribus relidam, a vobis deformatam, veftrarum fuffraga* 
tionum caufa dedecoratam,in fqualore,in tenebris jacetem 
apud alias aca£ieroias,apud gentes omnes, et infamia labora • 
tem,et nulla prope jam habita, de fumma,roaximaque quo- 
dam Hifpaniae academiarumcontemtam, atque fpretam.et 
omnium convitiis laceratam , difeerptamque effe patiemir 
niilllam,nifi ad vosredieritis,fuumnunquainil:atum, neque 
fortunam recuperaturam fuilTe fcitote . Mei aute fruftra la- 
bores fufcepti,fruftra in Hifpaniarum regna beneficia colia- 
ta,frunra tot a meinftiteta collegia, frultra tot diverfarii ar- 
tium, et omnis generis difciplinarum aperta mufaea , fruflra 
omnium collegiorum maximura,et:Collcgarum tantusfple- 
dor ad acadetniac lucem, et gloriam immortalcm.fiuilta toc 

Y 3 pe: 


174 _ demonstrationis 

pecuniae, tot auri, et argenti pondera ad fumtus, ad praecep- 
torum ilipendia collata,fi vos ad nihilum haec omnia orna- 
metarcdegeritiSjexftititTe vidcbutur. Haec C quereretur illu 
ftrifsimus ille, et faeculorum omnium memoria dignifsimu» 
Cardinalis FrancifcusXimenius, qua vira animii veftrisaf- 
fcrret fuis gravifsimis, aequifsimifque querelis , vellem va^ 
bifcum taciti cogit aretis. 


PROSOPOPOEIA SECVNDI GENE- 
ris ex fine.conglobatis definitionibus, curn enu^ 
nierationejexemplis. Figurae funt re- 
petitio, interrogatio, prae- ' 

occupatio,ironi*,ob- 
fecratio. 

E Tenim Geum aliquo concionatoreRefpub. Chriftiaiiai 
quae huic vitafua multo carior effet, fi facra Religio , fi 
Caritas ipfa loqueretur, quid aliud quacfo diceretlCociona- 
tor divini verbi quid agis?tu ne Daemone, que effe animorS 
hoftem cognovirti,quem perennem humani generis inimi- 
cum vides, quem dies nodcfqueanimos hominum obfidere 
non ignoras, auftorcra peccati , principem fiagitiorum om- 
nium,evocatoremlibidinoforum,et perditorum hominum 
regnare tantopere in hac civitate patietis, ut a te tuis cocio- 
nibus non cjeclus ccivitate,et ttadudlione multoru ad me- 
liorem vitam ,bonofquemorcsaliojam diu non amanda- 
tus fiiilTe videatur^none peccatu exterminare , no tyrannide 
Daemonis depellere , non ad cacloru gloria traducere mor- 
tales tuis concionibus cotendes, et eniteris i Quid fande im- 
pedit te?moresne alioru cdciscatoru flores, et pigmeta c6- 
feSatifi orationisC\tn6 hi leges, et juracocionadi fervat, et 
ab fcopo,que collineare debent, amentes procul aberrat. An 
perverfitas hominu,et corruptela, quatnon multu abeCt ab 
habitu tetrioris,etaddifli poenis infcrorulviSjCt facultas ora 
tionis Chriibanae magis depravatos animos avitiis avoca- 


LIBER TERTI VS. 17J 

bit. An fi nonullos mordeas,i(3 quod faccrc nereflarium eft, 
iorujautfanguincfecu conjunftoru infidias times? praeda, 
ru profefto ages concionators, et egregia Deo ratione mune 
ris tibi demadati reddes, qui te venuflate agedi, icietia facrae 
theologiae , viribus, et facultate dicedi,et aucIoritate,et opi. 
nione tnuka,ct hocftatu, hac dignitate viri religiofi confpu 
cuum,et admirabile fecerit, fi propter aiicujus periculi metu, 
aut leve fufpicione,qua laepc Dacmo facit,ut bonii ac prae, 
claruopus impediat, tu munus tuu egregie praeftare dcftite- 
ris. Sed fiquis eft amittendae vitae metus,n6 eft vehemetius 
feveritatis, ac vindiftac divinae fuppljcie metuendu?An cu 
peccatis c6taraineturomnia,dcfornietur animi, in fervicute 
tradanturDaemoni,afuo disjugantur Creatore,onines deni- 
queferveantavaritia,ffagrctiracudia,libidinibusardeant,ec 
omnis generis ffagitioru incendio privatim,et publice civi* 
tascoftagretjfalute animoru fanguine Chrifti lefureftituta 
cocionator afpernabitur?His ego faniftifsimis Fidei vocib% 
etbonoru omniu,qui ide cupiut , metibus pauca refpddcbo. 
Paxit Deus,ne fim ego illec6cionator,qui ftore,et ornatum 
confeScrorationisiutquod ad falute animoru datu cftcd* 
cionandi munus,ad anriu voluptate converta. Scio quato- 
pere in mortis anguftiis animi e corpore appropinquate dif- 
ce(ru,ct ja ja defperata prorfus valetudine cofcientia pugat, 
ct ftimulent officii male faifti tunc in animo maxime in hae* 
lentes fcrupuliict quaiopcre cocibnator id teporis refte mu- 
nus fuum fecifle vellcc,et egifie negotiu dumtaxat animoru, 
et rem ipfius immortalis Dei. Nuqua equidem fummivin, 
« principes noftrae religionis no modo multitudine ipfam, 
atque iocupletifsimos homines, fed neque Reges,ct Impera- 
tores ipfos metuertit,et magnu femper iUisanira{!,et os etia 
oftedcrut ad maleficia reprchedenda.Chryfoftomus lile fan- 
ftifsimus audet aditu ccclefiaejcongreffuque Chrillianoruia 
interdicere Thcodolium Imperatorem ; cum iile veniret in 
templum praeeuntibusaulae fuae Principibus , omni pom- 

Y 4 pa, 


r75 DEMONSTRATIONI?: 

pa^uapparjritcoiifueto, majefete Imperatoria j quacunque 
pfbgre4inha.tt>ri<an5niu in £cp.colQS,etora conycrieteJoan- 
nas Bapttfl-a-Heeob.e no e.xJiofrftjet incoftodis, pro veritate 
defendenda caput 0 -I^cic a ccrvjcibu j^adii diritate praef* 
cindcdu, quod in. difco {anguine recenti roanansfatiata ma- 
tris crudelitate filia Regis oculis fpefiandum protulit im- 
pudenter in publicu. Quidifioc ego femperanimonon Cm,. 
ut mortem pro veritateallatamjVijCam non niortcai ducea« 
daW putem , et coftaniifcimedecernam ? Polliceor me fic 
in po(letumcorncion,3turum.ef[cjUt ycr.ifsiifios, quoadpof» 
fim,DeidoneiQnatOtciitni'ter,ct in. finem jntuens verum/o- 
lidumque concionandi, infalutem animorum j -in decus im- 
mortale lelu Chrifti- Reprehendam vitia fccleratoru,et om. 
nes impuritates,et intoleranda urbis luxuriam . Nthil magis 
appetam , nihil aliud facere conftiiuttt,ac deliberatum ani- 
mo meo raa^s habebojTu mileffllandlifsim^quifupcxbis 
omne, et arrogantiam intolerabilem, acqueipfam fandlimo- 
niae fimulfttbnem veheraeAter reprebeodifii , et tuis mco- 
cionibus aeternipatris glQriam,e.tdecusimRto.rtale conteni' 
ddbas.adfidem hanc.praefiandara,in huc finem maxime ap-i 
peceiidu,m,tUa mequaeXo eaelcili vimite confirma. 


PROSOPOPOEIA TERTII GENE- 
ris ex fine,etadjon6liSiCum interroga- 
ri . , .tione^-iffoluiiside Ueatoni 

. Ecitii.n^il<bl.),5'j.i‘: .■ !■ . . .. ■ 

[ Ed jam exGRat HiCpalis^quae.omniura. com* 
I muiiis parenseft, et quali be atwm Ermenegil- 
iduro facere debeatis, ofte.det ; fic enim vobif- 
Icum loquitur-Hirpalefesmci carifeimi , civea 

Jit amanttfsi.mfiqyalsm.acquancu patronuha-: 

bsayf b?nignatate yo.bis-divjnacoriccIFijm.veUe m vodoin- 
OfS coj^ideretis. Non enrm.finc.cdola.vofciS daiu e0c,^gue i 
. . ’ . tri- 



LIBER TERTVS. _ >77 

tributura intelligite;inqueracum infpexcritis,in fpeculura 
virtutura infpcfturos vos elle putatote. <^i cum Rex edet 
potentiisimus, atque m ea Regia dignitate collocatus , non 
dubitavit contra parentem beUura fufcipere, et hujufce fae;. 
culi patrem proPatre caelefti,et immortali comrautarci Que 
enim animum , quod os non odendit facrilego Leuvigildo 

f iervim nefariam , Fidem inGtam ex animo evellere mo- 
ientilnon exercitus cogitlnon auxilia petit a Roraanislno 
hujufce rei caufa uxorem carifsimam Ingundimj non filium 
taittorum haeredem regnorum obfides mittit Romanis? no 
acietn in medium campum educitlnon inftnut? no ornat?no 
fccllica percrepante buccina primus in hofides phalanges iii 
vadicinon labem illam,pdlemque Leuvipi^am vieilTei.nifi 
ii Romanis nefarie derelidus defertufque fuiflet ? cu captui 
cfl,Cum a fratre comprehenfus, fuccubuit animo? defecit in 
Fidei caufa? Praeclaram equidem retulit gratiam immortali 
Deo,qui beati Leandri praeceptis inftitutusconftantiam re- 
tinuit in gravioribus pcriculis.Nihil iHu carccris anguftiae, 
nihil caiigbloci,nihil tenebrae, nihil ablarus horoinu afpe- 
ftuSjfublataque colloquia, nihil itiones, rcdkionefq-, Arria- 
nemm a propofifo animi abducendi caufa ad carcerem a 
patre miflbrum, nihil injeda corpori vincula, nihil praegra- 
des ferres catenae, nihil regni, nihil diadematis,nihil fceptri 
fpoliatio, nihil bipennis inteta capiti,iiihilcarnificis ora vul- 
tufquecommovere potuerunt. Rex ccciditmagno animo, 
xnortemque inviSa fortitudineoppetiit,ut lauream Marty- 
Tts immortalem adipifcerctur. HujufceRegis pulcerrirao fa- 
fto,vinutequeclarifsima quid praellatius? quid illuftrius ad 
veram,rolidamque gloriam comparadam proponeVe vobis 
filiisamantifsimis indulgens admodum mater Hifpalispo- 
tuiiret?hincc6iemtioncm,ct rerum humanatum defpicien. 
tiam,hinc patientiam in laboribus, in periculis fortitudine, 
atqueconftantiam,hincad vos abjiciedos,et pro mhilodu- 
cendosdemifsioncmjhinc in Fide firmitate, atque robur in- 

Z cre 


17« DEMONSTRATIONIS 

credibile, hinc in proximos, in Deum ipluni amorem , et ar- 
dorem Caritatis inflammatum , hinc profundendi fanguinis 
fitim infatiabilem pro Religione veftra,hinc denique nihil, 
nifi quod vera,plenaque gaudia attulerit , quod aetctnu fue- 
rit, etimmortali, capietis . Quafaquam Fidem Ermcnegildi 
fanguine revocatam rtftitutamque v.eftros in fines omni- 
no videtis, ideo tanti conflitilfe putate, ut bonis moribus, in- 
tegritate vitae,fumma virtute tantam Religionem colatis. 
Ncqne tam v6s aurum ex Indoru ultimis regionibus advc- 
<£l:um,quam'Virtutesvst ornamenta Ermenegildi deleflent; 
quoniam haec magis ornant, magis illuftrant,magis homine 
immortalitaticteftnTiendant.Vosfi inci.cives effe vultis Jet 
slppellari,6 m«ii>ijghtetn' unice diligitis ,et quod debetis ,fa^ 
ccre,falv3m,etini;oluine fortunare vultis in perpetuum,. ad 
fedes caelorum mentis oculis, ct corporis proponendas , m 
quo dcbetiSjin beatorum gloriam enitamini, tati Regis me- 
moriam, et virtutes integre, fanSeque colite. 

'iPROS OPOPOEIA Q.VARTI GENE- 1 
-T.i . ris excau(ls,et etymoIogia,cum deferip- 

tione.Figuraefunt, interrogatio, j 

et articulus. 

I Am te Antoni, non Auguftus, non milites infeflatur. No 
is, qui bonis per fummum flagitiutn retentis, et jure haere- 
ditario ablato,ut tu diflitas, eft infeflus .Populus RomanuS 
a me producitur , et ejus cives , atque Senatores , qui mifere 
conqueremes obfeflam a te Mutina nefarie doluerunt.Quid 
cxfpeflas^ An ut Refpub.quemadmodu lulio CaefariRubi- 
eonem tranfeunti capillis pafsis , et in humeros de induflria 
deje&is, brachiis ipfis occurrens,hunseiifque nudatis , luflu, 
ermoeroreperdita,i(ftuspeclorib-us infigens acetrimos,Iu- 
gubri,ac:miferabilivoce rationem ate officii tui,, tuae dig- 
nitatis, boni civis, ct Confulisffagi;ct.Ipfam putaadefle, 


LIBER TERTIVS: 179 

homo nequifsinie,et fpurcifsime.Intocrtfornia^j et Imagi- 
nem deploratis Reipub. redde teipfum patriae, redde te tuii 
bona Cum pace.Civitatem amicam populi Romani, et Co- 
fules, quifunt parentes civium meorum, oppugnare dcEne, 
Ciir cogis, clamat illa,populorum omnium dominam, parsT 
tem orbis terrarum communem hanc mifera in publico vo-. 
cem cum lacrymis , ac lamentis mittere ? Cur cogis equkej 
raeos,Senatorium ordinem,cives clarifsimos, Italiam deni- 
que totam tanquaffl cpntratyrannnm arma caperercunco- 
pellis fortifsimas.fidelifsimafqueiegiones QuartaroietMar- 
tiamsveteranorum vim’, et impetum in Antonium patriae 
Caritate coadtas concitare? Confidera beneficium in te col- 
latum, animadverte fidem mibi datam vquoniam ilium di- 
curit omnes Confulem , qui confulit,et providet patriae: 
non Conful cft nobis Antonius, qui penitus eam conatur 
evertere. Sumus in Italiae vifcenbus, in Albano oppido, 
maxime idoneo, opportunoq; loco» Sumus armis-muniti fui 
gentibus , cum gladiis, atque telis : cum Senatusjufierit » et 
dc Capitolio minimum nobis fignum dederit, in Antonium 
invadere paratifsimi properabimus. 


■ PROSOPOPOEIA QVINTI 
3;,, ;ii 'v. generis ex efficienti, cum 
.;;t ... r pialogifmo. 


o:! 


. nro! .. 


IP S E mihi praeceptor manum injicit \ et 
^paulisper confiftcre , et commorari cogit. Vn- 
;de hoc totum duflum , atque conflatum 
Imendacium efl? Ildefonfus eft videlicet fcho- 
(lafticus callidus,et verfutus. Hoc initio cogi- 
tare coepit, quoniaMartinus mihi fervit, petaab illo famu- 
lo mihi obligato,mei fepet indigetc,ur apuclpraeceptore me 

'Z 2 de 



i8o DEMONSTRATIONIS 

de.abfentia-purgetjei.ut mea caufaroefvuatttridicat occuptf 
tiorain paterflam milii fuina,‘_qijaBi0brt;in:fipn veaerim in* 
gy.ainafiam,demandatafui(rc.*ieggtia;^quae gefla nondum 
£nt. Eft hoc commune puerorii.qui fedc aliqoare praccep» 
torem celate volunt , et eifdem purgatosoptant , ne in perj* 
cutum flagellorum veniant. Quid deinde pofleaquam decre 
vitidfacere^Venit adfamulum.quem^puerun) . improburri| 
imo optimuin.ftudioruniinimkMnndrooamicifsimunj , fg- 
ptab^e fbhtuml imo gymnafiiifreqaetantc. Huic poflca- 
ijuam puer promifit fe, ad praeceptorem ventururn efle, 
rogarecaepitblandcjetconeinncfcilicet.Mcntire.meacau- 
•fa fcolaftiek omnibus, meis condlCcipulispraefentibua. Dic 
ihe domifeifle detentum . Dic patremtkdiffe mihi negotii 
quidquam.quod agerem, et conficerem.Quid famulusl Ego 
vero cupide,et libenter mentiar tui caufa : ct fi quando me 
vis pejerare, ut te periculoilagellorum liberem, paratum Fot 
re fcito- Non fuit caura,cur lias preces adhiberes, et promiffa 
tam magnificaofiedcres:unaminimafignificatione.tuaevo- 
luntatk,quod facile fuerat?,iBfru tande tuo impetrare potuiC* 
tiiadeamusin fcholas,G viSjUtconvenkn} praeceptorem*, et; 
purgem te apud illum de abfentia, pciu{quam tu ingrediaris: 
in gymnafiumine multis fit opus percontatioDibus,ct refpd. 
Conibus niultis,praeibo omne a te culpam amoturus : limu- 
labo me patris ad illum mandatadeferre.Pro fanfte Deus, ut: 
hoc filius afanjulo petiiffeqaut ut puer filio pctenti,etcu ju- 
fiurandofalfo paratus.effet id concedere. Si faiduum,auidies 

defuiffe, nifi j,uftis,nece(Iariisque de caufis , et filio domino, 
abfentefamulum.cujusopera fibifjemper opusell , et prae- 
fentia,necefrario quidem efle defututum lobverfari tamen 
debuit ante oculosutriufqucimago veritatis , quae ficcuiu 
iUis,et cum filio,et cum famulo loqueretur , atque feveruin 
l}uhc,et vehementem fermonem haberet. Qu^ae fim,me cog- 


aliquoc abfuiflent ii, quos fcimu$(et utrunquedlco)et fcho 
lafticos frequen,tes,et optimos fuifle, neque illum unquar 


LTBF.R TERTIVS. i8i 

jfofcifcfSu^rijaique vcrjtatcm effe vobis omnes perfuadetej 
quam ut coUtiSjVelim minimis etiam in rebus, ne paulatira 
ad majora delab<imini,atque ad peccata capitali3,ad infignia 
maniftftaqufcperjuriaiquae facile fufcipiunt , qui levioribus 
in caulis fidem Deo non fervant . Atque iftud eft bonorum 
adolefceBtum,et Fidei Chriflianae amantium , quidvis per- 
peti potius, quam a redla confcicntiayel minimum: defiedie- 
re.Haec maxime vos eonfolabitur/ufientabitque graviori- 
bus in pcticulisicum crefcatis fcilicet, et adulti fitk, viriqui 
ixtet viros habeamini omni fide,et honore dignifsimi.Quod 
faepe audiftisnunquam excidat ex animis, memoriaque vc- 
ftra, mendaces ex Daemone natos putari , atque his nun- 
quam fidem adhibere bonos,et>am fi verum poftea dixerint, 
« cum jufiurandoconfirmavcrint millies» 

- PROSOPOPOEIA SEXTI GENI- 
, ris ad commiferationem,ct reprehefioneni 
ex efficienti.cum comparationc-Fi- 
f. gurae, interrogatio,et 

articulus- 

E Tenim quis efl: tam diflbluto ^imo, qui cu haec videat 
tacere, ac non deplorare debeat . Me patrem veftru per- 
diti filii, cum locuples eflem , veftrisrapinis exhaufifliis , ex 
hauflumin anguftias maximas, atque in aegrotationis peri- 
culumadduxiftis,matrem veftram omniauro fpoliaftis , pa- 
trimoniu neque vobis,neque fratribus reliquifl:is.Qoid v ul- 
tisarnplius?Etiam ne ad vitam parentibus exhauriendam, ad: 
hfic fenilcm fpiritum conficiendum in ftagitiisveftris,fcele- 
ribufque perftatislln hac urbe tantas fcditiones excitatis, ut 
in carcerem conjedios vos laqueo. Praetor £ufpendat,et nos, 
lotamque familiam dedecore, et infamia oppicatis ? Adolcf- 
centes longe improbifsimos vidimus in civitate nonnullos, 
«t quod inter omnes conflat , nifi inter eos , qui fimili 

Z j mor- 



iHii demonstrationis 

*Morbolibcrant,infani(simos:fsd aeque ac vos, furiofumG' 
i5e dubitauanc neminem. 

PROSOPOPOEIA SEPTIMI GENE- 
ris ex efFeftis , cum comparatione, difsimili- ‘ 

tudine, fine, exemplo, defcriptionc, i 

Figurae funt,interrogatio,Re- - 

petitio, Corredio. 

E Gone pauperem ad me venientem no audire potui? Ex- 
Ipefl:abo,quaro poftea mihi Deus in rebus, et negotiis o- 
pem feratlEgo ne vocem lugubrem, ct miferabikm pauperis 
non auribus accipiendam curavi , ut me illius inopis , atque 
nudi mifererct ?Quam ille luam oftedebat cutem, frigoribus 
et hyerois injuriis expolitam, quod oftendebat corpus nudu, 
et fpoliatum veftibns,non animadvertillta ne nulia me pro- 
ximi coepit mifericordialEgo ncdemifsionem depofccntis, 
et preces adhibitas , et illam virginis toties repetitam inter- 
cefsionem cum lacty mis,et fletu tanto, cu ipfo corpore foe- 
tido,atquedeformi,cu macie tanta, tanto pallore, atque pae- 
dore horrido afpcrnatus fuerim? Qui nihil a me nili num- 
mulum extorquendum, nihil nili quod vcllem,et id tempo- 
ris haberem, ad miferias fublevandas efflagitabat,cui poflera 
opem ferre manum inferens in crumenam,ct cxpromefisal- 
fcffl,niliil huic largitus fu«rim?Quid dico largitus , cui adeo 
me praebuerim acerbum , et inexorabile , ut uno verbo di- 
miferim vacuum,et inancro,tam trillem atque moeftum , crt 
ad me totus crctDens,atque pudore affeftus accefsiffet?, C^i 
potuerim verbum facere, importunitatem increpans ? Quis 
hoc fratri frater ?Qnis proximus proxitno?Quis Chriftran^ 
Chriftiano ita refpondit unqua?Paulo ante paralitus, et fcur* 
ra, quod duo mihi ridicula verba dixerant, quod ad cithara 
ineptias,et fcurriles verius concinuerant,crumena exhaufe- 
runt,et exhaurirent numraotu magis plena, et ad unu largie 
dum nummulu egeti taftri61us,ta avarusplane fuerim? Ideo 
ne domu mihi dedit potetifsim’ caeloru Dominus, ut pateat 

para 


LIBER TERTIVS. 183 

^ra(itis,et fcurris improbifsimisjpraeckia vero fit pauperi- 
bus, et inopia maxima cofii(9:atis?ideo tot vcftiii vim, ct co- 
piam innumerabile, ut ego,meique fiiii,uxor , atque filiae no 
Cidtu folfijCC ornatu prctiofifsimo niteant, aeque fplendeant, 
fed arcae, plurimae capere non pofsint fericas ,€t damafccr 
sas veftes,et naultas auteo,argenteoque filo intertextas, pau- 
pcrcs,neque araffifsimu pannu,neque rude, atque cotemtif- 
umum habeant ad corpus nudu araicicndu?nudis corporib* 
incedant vicatim,et ofliatimmifericordia implorates locu- 
pletu,et quoties meam ope imploraverint ,cfi probro atque 
dedecore dimittentur, et amandabutur ad aliu, qui velit eif- 
dem,et pofsit auxiliarilldeo ne cppleca cella vinaria,refcr:ae 
que funt apothecae, penu redudabit copia omnis generis re- 
ru ad vidtu neee(rariu,ut me cibis coplea ad fatietate ufque, 
quotidie minimu bis,ct quoties collibitu faerit,paupcres fa- 
nie,fitique conficiantur, et me duru ■, et avaru adeuntes cum 
mala gratia, pefsimis verbis accepti , dimifsique frufiulu pa- 
nis non corrogaverint domi raeaeild fcilicet beatus Marti- 
nus nondu Chriftianae Fidei ixifignibus ornatus, adhuc Ca- 
techumenus,atque miles faceretiqui in paupere incidens fic 
afpeftu fuit hominis ad pietate commotus, ut gladio Chia-' 
mydem difeindens tegendum , operiendumque non dubi» 
taverit , quo fafto fic aulam beatorum gaudio compicvir, 
utipfe Chriftus ia habitura atque figuram pauperis veftitus, 
atque tectus media chlamyde fe divoMartino fpeftaduvi- 
fcnduquepraebuerit.Hujusnd difsiraile fadtu commemora 
tur de divo Fracifco,qui miferum obvia libi faflu paupere in 
duic , quam gerebat , feipfum exfuens vefle pretiofa , valdif- 
quefpledenti.Sic profedo me tantoru principu aemulu , et 
imitatotem exilitilTe teflabor hac duritie , et inhumanitate 
tata , qua pauperem dimifi.et ejeci fupplire a cdfpcclu meo- 
Ne co.ifiderarem me, et fiWos meos in has pofTe miferias in- 
Cidcrelnon a florenti fortuna deturbari 1 noufpoliari bonis 
om.iibas^atqu: divttiisc' Quonunc animo cxfpcdabo clafTe 

Z 4 ex 


184 demonstrationis: 

cx Indoru regionibus redeuntemjqua fpc navim theam faU 
vatn,et incolumeiQuid mirabor,cuaudiahasapraedonibu* 
captas fuiflc naves, iUastempcftatibus demerfas ? non mei* 
tne fcelcribus,et inhumanitatenaufragia hujufmodi nieri:a 
<uifleputem?accedat pauper, dimittam<quid ^ per que oret, 
non animadvertam ? revocavi fcilicet difccdcntem demiff» 
prae pudore vultu,feque in aedem inferetem aliam, ut reme* 
dium cgeftati fuae comparct.lropotens,iracundus, cdturac' 
liofus,fupetbusin pauperes,quibuscum quidquam dederim, 
ipfum Chriftum acceptum referre non eft dubium. Atque 
hunc excludens Chrillum exclufiffe non videbar in paupe- 
tiscujufcunqueperfona latentem? 

PROSOPOPOEIA OCTAVI GENE; i 
ris ex adjundis ,cum fine ,pctfub- 
jeftionera. 

A C ja nihil eft, quod quifqua,aut ta fuperb’, aut ta arro* 
gansfit,quimecu certet: vellem quide, liceret, aliquid 
deme dixilTem. Dicas, licet.Laudaffem nobilitatem generis 
mei.Laudes, licet, nemo prohibet. Proferre principes, ac ma^- 
jores meos. Profcrmodo,fereomnes audient. Res illofum 
praeclare gcftas jadaffem. Aures praebebunt audi[ores,fi nd 
inaniter, aut cum mendacio jadaveris.Poft urbem hanc cd* 
ditamunum meum genus omnia poterat: quae pofteaquara 
formam habuit civitatis,ct coetus hominu congregatos fui* 
moenibus fociavit, maxima principibus mei generis digni- 
tas, honorifquefedes eft dcmandata.Tamdiu autem eam re- 
tinere potuerunt poftcri.quamdiu voluerunt . Pofteaquafe- 
ditiones,et turbas,et has tantas, tamque perniciofas faSio. 
nes,et malo Reip.ad urbis interitum permanare diutius,qu» 
fperabant,animadvcrterunt,noluerunt iij audores.et prin- 
cipes difcordiarura quidquam nec attingendae quide reifa- 
miliaris caufafaceresunum hoc dico, noftri iili patentes, atq; 
propinqui mei , fi non acres , et vehementes obftiterunthis 
perturbatoribus, a quibus haec fuerunt in Remp. profeda 


_ LIBER TERTVS. ^ *S? 

jrilajcos civium confctvandorurncaufafccilTe. Quapropter 
inimici dcfinant aliquando diciefe, viros laosIprediSifsimns 
]oqui hoctepoxe no aufos efie,quiai5fcs}i|!Cr?V-ct audafler 
Joquutifetnperfueruc. Definant iuumfplendorem.cum no-' 
ilrorutn hominum amplitudine comparare. Definaiit, fi ilMs 
£e honoribus abdicaverint,defcaliquiddetra£lum arbitra- 
ri.Vidcat,ne praefentibus turpe fuerit, et ignominiofuro, qui 
flos, et decus civitatis habebantur, eos propter faiSiones , et 
tumultus temere concitatos dignitatesiet magiflrirus depo* 
ftiiCTe.Quae quidem' ryrahnis, et dominatas; ihcoleranda pd* 
tetiaqua viam munitet, quo iter affe£iet,vid^ o'iT®es,er bo 
ni lugent eam ad;direptiones,ad rapinas,ad Caedes, ad hber- 
tateffl,quae magni feraper aeftimata fuit, et pro qua retineda 
gentes omnesgravia,diuturnaque bella fufceperunt, cdcul- 
candam,omninoque perdendam fpedtare. • ■ 

PROSOPC)POEIA:-NO NI GENE- * 

risex adjundiS , et difsitnilitudifle, cum 

interrogatione. ■ 

’ \ (0 ■ . 

C ^Vffl hoc modo peccas homo nequam, non ne hocpala 
j dicis.cgo quid auri habuerim fcio,qua ratione compa- 
raverim non curovutium illud exfpedavi^quod amantes fac- 
culiappetunt,ad fumtus pecuniam notidcfutura, me inglo- 
ria,et honore maximo verfatutum elfe, de bonoru cotnpa- 
ratione,deque pravis rationibus neminem efle,qui me accu- 
fare per omne vitae meae tempus pofsit praeter fadoru cof- 
cium animuml et Deum fugere immortalem immania tua, tc 
traque ilagitiapofleputasihaec te cupiditas in fraudem tan- 
tam impeiletrnon profedo hoc dixiires,(i capita legis divi- 
nae magni habui fles, fi verus Fidei Chriftianaeicultor .efle^ 
liDeumtibiperfuafiffes poenas propter hujufmodi furta 114- 
timfumturum efic.. > ’ ■* 

Aa 


PRO 


DEMONSTRATIONIS 


lS4 

PROSOPOPOEIA DECIMI GENE, 
ris ex antecedentibus,ct adjunAis cum 
dilemmate. 

N Vcc tuos fenfus Chriilus Iefas,qui communis cft om- 
nium Ciiriftianorum Parens exploratos habet; et nui 
quam vcUet te nili decaelorum gloria cogkare.lllius tu ne- 
que beneficia reeordabereincquc voces audicsineque Nume 
divinum pertimefcesilllc tecum fic homoagit , et quodam- 
modo tacitus loquitur . Nullum jam tot annos die finefcc- 
}ere praetermittesinullam horam vacua peccato relinques i 
libi uni libidinum omnium irop»ritatts,et exccrandae tur- 
pitudines nunquam non voluptati erunt, atquecordil tund 
folum ad cogitationes lib idinofas fufcipiedas,et ad verbafa-. 
cienda turpifsima,vcrumetiam ad llupra, et adulteria com-; 
mittenda perpctrandaque fcrere praccepslHaec quamquam 
omni tempore Chrifto lefu fuerunt infeftifsima,tamen,utvl 
difti,pcrtu!it.Nunc vero perferet te totam agere m libidini- 
bus vitam fenem etiamiquidquid voluptatum potueris non 
praeterire, tu femper fereduro putasiOmitte voluptates car- 
nis , ne mors fi te inopinantem opprimat in inferoru regio-j 
nes deturbcristfin aliquot annos poli adfuerit , ut te paratu, 
et jam multo ante in gratia divina politum intercipiat.Haee 
fi tecUjUtdixi.Iefusipfe loquatur , nonne impetrare debet, 
etiam fi cruciatus luos , fi mortem non adhibuerit ad ferrefi 
tuum animum molliendum. 

PROSOPOPOEIA VNDECIMI GE- 
neris ex enumeratione, comparatjone,et difsi- 
mdijCum repetitione,etobleeratione,a- ' 

qua incipit exercitatio. 

O Rat,atqj, ofeifecrat pauper, fi nihil o dives de patris for- 
tunis arDplifsirots imminuitur.fi de vellibus vetuftifsi- 
ffliSjCt atjritis pallium unum depofeit, fi tibiplurima fuppe- 

Iu* 



LIBER TERTIVS: ttr 

Jtiint abunde, fi quae efftagi tat, jacent in angulis, G defpiciu- 
tura dome{licis,nequefilii,nequeferTi,ncqi quifquade tuis 
propter vetuftate fua,et propter plurima forarmna,quib’ ex 
omni parte difcerpta patent,induit,neque ullo tepore induet 
in pofterUjUt fibi per te liceat.nudu corpus, et frigoribus ex 
pofitu c6tcmtifsimis,et infimis veftibu5operire.Tupraedia 
multa pofsides,ego pede ubi ponaffl,n6 habeoztu te pecuniis 
iuisniagnificctifsimealis,ego aliena mifericordia vivo : tu- 
locuples es, et copiofus.ego quod inops fum,et vita in tanta 
egeftatedego.nifi quifqua ordinis ac fortunae tuae numulu 
crogarit,peribo,et interibo mifendomus tua nitec,etfpledec 
aulaeis ornata fcricis,ego fub.dio inopia tctli faepepernofla 
re cogormenfa tua cibis cxflruitur pluriniis,et exquifitifsi- 
mk,ego neque fruftulu panis ad corpus fufletandu habeo:tu- 
veftitu.cultuque corporis pretiofoornatus incedis,ego nu- 
dus,et frigore c6feftus,mebrisomnib’,et toto corpore tre- 
mens. Quid vis ampliuslquid me no fpeftas ? quid no refpi- 
cislquid uno folu nUmmulo no adjuvaslqua in re tuafem fa- 
miliare imminui pofle putaslubi de tuis pecuniis deccfsionc 
aliqua fieriiquid tibi defuturu metuislfi bonoru augedorum 
caufa nibillargiris,at illaDeus magis amplificabit. Quid im- 
moraris amplius, fi no argentu erogaturus es, et nuinulo co- 
tetus erolSi totu,quod efi in crumena,argetu,aut auru dicis 
efleif^cilc commutabis- No eft fervulus, qui commutet. Pro 
foribus es,3dcrutfiatim,fimuktque inclamaris: neque logu 
quide eRtepus,ut exfpe£ies.difcede,c6tcde,qao volueris,du 
modo impetes fruftulu nobis erogari panis,aat indufiu, vel 
yefte.qua afferre poffunt de luo tnadato,qui man^t domi re- 
bus familiarib'' occupati.Quis ta inops, et cgenslquis tadif- 
cerptus,dilaceratufqiie fuit unqualquis ta veftitus,ta viftus, 
tatetu neceflariaruegcnslvidcs me nihil in corpore veftitus 
habere , neque fubuculac particulam aliquam praeter haec 
diffuta,milleq; foraminib’patentia femoralia,quae farta ja, 
telartaqimillics,toudifciffadifruptaq 5 videtur? Itainccdo 

A a 2 ut 


i88 DEMOWSTRATIO.NIS. 

ut nudatalint crura, nudati pedes.Corpusitafe habet, ut tef~ 
ga ex aliqua parte tegantur^ac pcdora nuda pateant, et afpi- 
ciantur.C^d farachiaiqoid humeros contradtos jet^lit^idos 
non intueris i-Capat horrido , et kmgiore capillo , faciem 
fquaiidana,et illuvie pienifsimaiw, hac imbecillhate,hac tan- 
tamacie,hi vix pedibus thefQftinere queani,intsere me . Si 
praedia, lidomos,fi velles,fipecunias,ltreditus,fi totopes,et 
divitias maximas habetis,idco vospofsidere putatote, ut ve- 
flris faltem reliquiis noftra inopiam fuble vecis . Per ea,qijae 
vobiscariCsiroa-funt, ut-veilras augeat, et accumulet indieS 
opet'&usimmottali5, at foricunet amplitudinem , et flatum 
■vefttum,pet mifericordiam^per clemettam immortalis Deij 
noftrae-vosinopke,etextremae.mendiCitatiSiin.quafuiiiU^ 
quapeirpctimur totos annos, mifereat.Non poftulo,ut prae- 
fenti mifericordia emergam e mendicitate , led ut mei mifef 
ren nunc incipiatis. 


FROSOPOPOEIA DVODECIMI 
generis ex diflentaneis, per poftu- 
, ktionem. . 

;■ ■ i- ijLi» 

STaquc praeclarus ifte co«ipetitor;et6andidai^ 
Jtus praecelles vobis affert poflulationem ae- 
iquifsima,rHe fibi cotra-riu oppugnans. Aperte 
la-vobiscbllegaefapietifsimi petitjUt. illu mihi 
Ivosaiitepohatisiet ait hoCfejufte,-frne injuria,? 
et fine cu jufqua offenfione cdtedere-Nd eniiB,inqoitdftti<i 
peto,quQd alh candidati folent,cum vehementius cotedutf 
efftagitare,ut candidatus meus collegium non obtineat ; no 
peto,ut in aliud tempus potius,quam in pracfens aditum ex- 
fpedlet r id peto, da mihi hoc,c6cede,quod aequum effquod; 
juftum , quod meis meritis , quod antiquit ati debitum ', ec 
ab omnibus aliis prope conceffum,quod'mihi poflulati cotu 
legium non minus dcxfti, non minus litterati concefferunt? 



tIBER tERTIVS. 1*5 

quod cum dederis, dlud line cuo dedecore, fine infamia , pro- 
pe meo maximo fure dederis, ut in collegium nunc primum 
admittar,cujus-ego caufa maxime laboro. Atque ut aliquid 
roboris ac firmitatis fuae caufae accedat , annos,ait, multos 
eire,cum hoc ambieric Collegiutquia vident alii illud fe cq- 
feqwuturu eire,eos cu adVerfario potetifsimo,gratiofifsimq- 
ijue nolle contendere' , quod ii fecerint, me fa&uru effe , qui 
nec litteris, ncctempore cum ipfis fuerint comparadus . At- 
que is non tam propter collegium laborat, quam quod intra 
paucos merifeSjpoftquam cooptatus fuerit , illum cortfiliumf 
Granatenfe manet, illum aconfiiiaris Regiis, ab ipfo Praefi- 
decjufdem confilii Regii -pro fuis meritis maximis’, quae ad 
hunc ordine de noftro juris dodlorc delata fuerint , honore 
tamo afficiendum elfe, id temporis exfpeftari , ut honorifi- 
centius fibi dignitas tanti confilii defcratur.Huic ego candi- 
dato meo jam ante denuntio, fi a vobis coUegiu hoc ille im- 
petrare voluerit, rationem fibi petitionis fuae fere totam effe 
mutandam, et ita quidem mutanda, ut non antiquitate mag- 
nopere confidat, qua quamquam ipfe excellaqtamen velim, 
ut imitetur homines eos inpetendo,quicum longo tempo- 
re fint antiquiores, et de collegio decettent,hihil tamen ipli 
confueverunt ad obtjnendum,irapetrandumque collegium 
praeter merita, praeter documeta ingenii data,praeter peri- 
cula in jurisperitiafadaj afferre . Atque cum eo Praefidem, 
crconfiliatios integerrimos colloquutos , ita velim , fibi 
perfuadeat,qua ratione reliquis afferant tanti de terraru or- 
be moderatores fpem ad honores Rcgiosafccndendi, fi quae 
valent plurimum ad exiftimationeni de eifdetn,ct opinione 
habendam collegarum infignia confequantur; quamque il- 
le fpem animo concepit, et me proculdubio ab eifdem coop- 
tatum in veftrum collegium habere potuiffe femper amplif- 
Cmam,et uteft hujufce confilii cura maxima provitftndi re- ’ 
bus Hifpaniarum,ac propterea idoneos quoique fumma in- 
tegritate deligendi, certifsimam intelligat . 

Aa } PRO 



190 


J 1 K.A 1 lUNIS 


prosopopoeia DECIMI ter: 

Cii generis ex difsimilibus.Chriflut 
ad peccatorem. 

A Vdiamusfertnone Chrifti Icfu. Primum,tit alia omit- 
ta.ipfe Chriftus lefus dicere potuiflct. Tu peccator pe 
fiut medium difrumpens vulnus idud maximum fecifti : na 
fimulatque quanta potuiAi vi, contentioneque brachiorum 
haAam in latus immiCAi raeu, illud difciffum.atque difruptu 
fuitjtanquam janua quaeda pates,et aperta, quod multo ma. 
Habat fanguine,atque aqua permiAa ad terra ufque dcAue te 
et ipfam Crucis arborem irrigante fandtilsimam ludaeis ip- 
fis teAibus,ct exfpedlante meo difcipulo loane , qui tati mi- 
raculi teAimonium dedit, et reliquit annalium facroru me- 
moriae commendatum. Deinde cu te in vulnus tuoru ocu- 
lorum, et mentis aciem intendere voIuifTet.et aliquod abs te 
officium pro tanto beneficio repeteret ,et ille vellet dumta- 
xat, ut taquam columba pennis elata in fublime,aeris regio- 
nem praeter volan£,et fugiens fluctus,et tempeAates conci- 
tatas in hanc arcam , tanquam in tutifsimum perfugiti te re- 
ciperes, fic tu laetus, atque alacer, et ut plane dicam, quacutt-. 
que praeterires, huc,et illuc oculos covertens, cu grege tuo- 
ru fatcllitu nequifsimoru per vias,per plateas omnes vagare- 
ris impudentifsimeiCupoAremo his te vocibus copellarct, 
fe de Cruce pedere mortuum, et expanfis brachiis, et ufque 
Crucis utrunque cornu diAcntis , et affixis diritate clavoru, 
cu tanqua bonus paAor fuis Cbilis,de fummo jugo atqi ver- 
tice montis Calvarii,te vaga, et errante ove ab o vib’ reliqui* 
disjuAa vocaretjUt venires acceleras in fuos amplexus, para- 
tu feeffe dices, paratu quide cudla tibi fcclera praeterita cd-! 
donare,quid ageresiquid refpdderts, fi fenfumullu habes bu 
manitatlil,eJ^liquacacloru,et gloriae bcatoru mete tua co- 
gitatio fubiretlprimu dices,iuvenismodofum,et in aetatis- 
Aore conAitutus , ut nunc primu oculos ad res hujulce fae- ■ 

cu 


LIBER TERTIV^S. ^ i$t 
culi aperuiffe videar, volo perfrui voluptatib^jfericu, atque 
damafcenll induere veflitu , cotnitaru famuloru praceun tiu, 
et CGfequentium peragrare vicos, et loca celebriora civita- 
tis, ut me jaiSante , et oflentante magnifice nofcant omnes, 
et digitis fuis indicent, notent , atque defignent oculis feli- 
ce,atque beatu appellantes: deinde cu pecuniae fuppetant ad 
fumtus.nullas non ad animi libidine voluptates capiam : de- 
nique cu fenex fuero, quonia id aetas hujufmodifecu affert, 
ut domi jam me debeam edtinere ,recitandis globulis virgi- 
neis raetotu , etquonia feio legere, annalibus fandoru ver- 
fandis trada, atque adeo fic animi faluti confula,ut nullu die 
non audia factum, atque i!lud,qma fenes attentione fumma 
audire folent,aure utranque praebens,et animum. Quidam- 
plius ? pracflituam odlavum quenque diem fordibus conf- 
cientiac cluendis ; mitis efl, et mifericors Deus,qui non im- 
paratu evita me difcedere patietur. Et hanc tu inis homo te- 
cucdlilioru rationelCc annos ad voluntate protrahis ?quot 
te minores natu,et in mediis deliciis , et in maximis laetitiis 
bacchates intendens arcum,et infequens a tergo mors faepe 
non opinantes opprefsit,et ad iHoru funera conclamari au- 
divimus, tum efferti fcimus funus per vias,percontari homia 
nes de morte adolelcetum, mirari tam fabito, tam praeter o- 
pinione mortuos effe , cu illos aegrotare non multi fcirent. 
Cum vix amici audiere decubui(rc,jamquc(pro mifera vitae 
ratio)occubHi{re videt , deniquepoft ex equias in fepulturi 
inferri, relinqui fepultos,ac terra obrutos in hominu oblivio 
ne paucos poft dies veturos,qui fua pulcritudine, et elegan- 
tia,quacuque cdtendebat,raortaliu in fe oculos coverterlt. 

PROSOPOPOEIA DECIMI QVARTl GE- 

ncris ex repugnantibus, fine,exeplis,cu interrogatione, repe- 
titione,Gmiljter dcfinctibos. Humilitas ad homine. 

E Xfiftat e regione Caeloru virtus aliqua, ac potifsitnu Hu- 
inihtasipfa,quaeptofefto,fi exfiftereqfie ageret,et bque 

Aa 4 te 


ija DEMONSTRATIONIS 

retur.Homo quid tibi cu reb’ hujufce faecuW quid cu hono 
ribus?qu:d cum opibus ac divitus?cur aut tam honorum ap- 
petens fuiftijUt dignitates ambK.ris?aurtam Deo inimicus, ut 
in illis te extuleris infolenterlNonconcionatores facros,n6 
deledlosChriflilefu comites, non tanti Domini imitatoret 
acceperas, et iftius Magnopere faeculicotemtores fuifle ! nd 
denique Chrifti lefu exemplum fequutos fuifle cognoveras 
Aflertoris noll:ri,filii Patris aeterni, qui,fimulatque in hanc 
luce exierat, fui Numinis cultores,ct imitatores ad rerfi hu- 
manarum contemtione ac defpicientia inftitueje de praefe- 
pio coepit. Cum exmaximis honoribus in ampl-ifsirou gra-: 
dum afcendifleSjCur in demifsionis oblivionem veniftiMu*. 
ftitiae fcilicet litis, et rerum conllituendaru cupiditas in fce- 
lcratos,et improbos homines excitavit! nihil horuni : hara 
virtus omni profedo vacat fcclcre.Quid igitur tibtfuit,nili 
quaedam infolentia,atque elatio deteftadamonne fi teleges; 
humanae non commovebant, ne lefu Chrifli dodlrina ipfa,. 
inftitutio divina obfervantem aequitatis , et moderationis; 
in tanto magiflratu efle admonebat! nd Martyr fortifsiinus' 
ille Rex Ermenegildus,qui in carcerem a.patre conjcclus'fe'. 
pro Chrifli dignitate tueda regni ceifitate privari pa[^us e^l^^ 
atque illud quandiu obtinuit , fumma femper lenitate animi 
fuit comitateque incredibili moderatuslcur te Luciferi info- 
lentia potius, quam aRegibus tan^a moderatione gubernata, 
regna, atque adeo contemta,et cdculcata , et ufque a Chriflo . 
lefucu iri viris fandlifsimis ,tumin Principibus celfifsitnisi 
regnorum maximorum contemtoribus exepla repetita mo*: 
veruti Ideo ne imperiorum gubernacula accepifl;i,ut in pau- : 
perura, et infimorum perfonas tatopere invaderes! ideo ma- 
fuetudinem , et clementiam Chriflus lefus tantopere com- ' 
itiendavit,ut illius tu fandlifsima vincula quotidie perrum- . 
peres'ideo denique tam praepotens, tamque celfifsiraus Do- 
minus fingulis roompntis peccatores ad fe incredibili man- 
fuetudine de pi;aefepio,de Cruce vocat, facramentis ipGs, fa-.. 

cra 


LIBER 1 ER 1 V S- 

craconfefsione, divino corpore ad gratiam fuamreduc4:,uc 
tu dignitate conlequutaper futnmam inhumanitatem abu- 
tcns non te moderatorem, fed intolerandum ex Hyrcania 
quadam , atque Thracii immani barbarie tyrannum, er car - 
nificcm fanguinarni praebeas ? fcd quid ego auditoresiplam 
demiCsioncm induco, cum verear,nc jam omnium hotrinura 
odia,etipCusDei immortalis in te fevericatem grave, ac vc- 
iementcm converteris. 

. PROSOPOPOEIA DECIMI 

tigenerisex relatis , cum interrogatione, 

' repetitione, adjundione. 

Igitur eft,qui neget filium paretis arbitra- 
' tu vivere debuifle, nequequidquapraeter id, 
Q, quod parenti placuerit, filium poffe facerel pa- 

rentcSjfi una voce vellet, italoqueretur. Qu^id- 
quid auri, quidquid argenthquidquid orname- 
torum in noftris aedibus, palatiis, et in arcisfumt, quidquid 
in omni rerum genere beneficio Regum, Principumque huf 
jufcefaeculi habuimus, quod eta parentiibus jurehaeredica- 
rio nobis obvenit,rt nos.acquifivimusinduCtria,ftudio , la- 
bore, quidquid honoris, praerogativae, immunitatis, digni- 
tatis, et amplitudinis confequutifuimus,idanobis filii noftri 
accipiunqet noftris omnibuscommodisiauCti, cumulatique 
retinent.Qmn nofois,cumillosfufceperimusinhanc lucem. 
Vitam, fortunas, hono:rem,etfpledorem omnem referre de- 
bent acceprujn .,Hoc igiturnomine communia, pieiaris , et 
cavitatis ofScai a fiiits omnibus, fi poflent una loqui , paren 
tes jure optimo repetdflent. 

PR OS OPOPOEl A SEXTI, ET DECIMI 
genens ab exeplis,per den:6ftratiorie,cum interro- 
gatione, et fimilitercadenbusfermo boni viri. 

B b Ho 


*94 demonstrationis 

H Orno bonus dicet haec. Cupio effe manfuetas ,nolo hi 
oblatis occaGonibus effundere gratia Dei immortalis. 
Quid tnea homo ifte fic me indignifsirae tradaverit,et gla^ 
dium jugulo intenderit , minitatus fe mihi vitam ademturij 
clTeinifi cum illo contendero vindicare injurias mihi faftas. 
Nefarium eft i(ludfai9:um,ctcoinrarium divinis praefcrip- 
tionibus,et exemplo Chriftilefude Cruce pendentis: qui ja 
jam animam exhalaturus,quattuor affixus clavis , Patre aer 
ternum, ut audirent tantae crudelitatis fatcllites,quam inte- 
ta voce precatuseft, ut ludaeis affigentibus cruci feipfum, 
tanquam infciis,et ignaris fceleris, quo fe aftrmgebant , ve- 
niam daret, et fe clamantem, precanteroque in iliis anguftiis 
extremi fpiritus audiret, non crudelitatem, et diritatem So- 
lymorum Dominum, atque Affertorem fuum tolhntiumiil 
crucem ignominiofam refpiceret.TantiDominifaftu pul- 
Cerrimum imitati fuere milites Chriflianae Fidei fortifsimi: 
qui tantum ab injuriis vindicandis aberant, ut plures perfer- 
re parati fuiflent, et graviores pro illatis autem injuriis gra- 
tias agendi cupidifsimi, atque adeo pro damnis faftis multa 
fuis inimicis commoda comparandi . Quid illae preces divi 
Stephani volebat?quid dcpofcebatdquid efflagitabat? Vi.dit 
Protomartyr invidifsimusin media lapidatione patefadas 
caelorum ledes.et Filium ad Paths aeterni dexteram incre- 
dibili majeftate conlidentem-.atque cum lapides crepitu fra- 
goreque terrifico medium aeraptactervefti,in caput,in bra- 
chia,in faciemjin totum corpus in)icerentur,fuoru ille vul- 
nerum , et fanguinis , cujus fontibus copiofe profluentibus 
ex omni parte manabat,oblitus,veniam flagitioru ,quaelu- 
daei fufcipiebant in Deum immortalemjimpetrare conteftt 
debac- 

PROSOPOPOEIA SEPTIMI, ET DE-l* 
cimigencris eximitationecomica,pet difsi- 
milicudinenx. 


T LIBER TERTIVS: fjJ 

V Enio ftunc ad te , atque ipfe mihi auderitatem concio. 
natoris/everitatcquefufcipia.Sedque patre potifsimft 
j fufcipia,vehemete, atque acre^nuc meus animus ardet, nunc 
• cor cumulatur ira. O nefande. O fcclefte. Ego ne quid dica? 
Ego ne quid velimlvix ferenda diceret talis pater . Cur te in 
perditoru familiaritate c6tulifl:i?cur illoru pravitate cogni- 
ta no refugifti?cur adolefcentia tua, cur paretes dedecorafti? 
redi ad te. Ad meliore te fruge recipe.Si redieris recipia te in 
gratia raeaifi perftiteris in pravitate tua, te patria haereditatc 
privabo, neque dicam te ex me fufceptum, non ex matre tua 
natUjfed expofitu,noftta mifericordia altu . Cu egebis , ego 
illud fcio,quatu cordi dolebit tuo; mihi fatis eft, qui aetatis 
quod praeterierit, pertuierim,tuae. Huic vehementi, ac leve- 
ro patri.qmd refponderet filius ad illu pIacandu,G fana mete 
fuerit?Mc cupiditate adducffi de via decefsiffe fateor. Quid 
Cgni?multifumtus,mu!tajaftura, nulla non verfura. Atque 
in infamia fui propter mea fcelcra; neque fermones homini 
fugere potui in tanta meoru notitia filagitioru.Refipifca, nc 
furore plus mali mihi afcifca,qua ad huc ufque diem afcivc- 
rim.Leni vero,et demeti pairi.qui lenitate ell nimia,qui ne- 
que objurgat filii, neque metu injicit, fed facilitate fua re vo- 
care conatur a fcelcre, quid filius refpodebit i Enim vero ci 
audierit nulli ex ore patris exire verbu,nifi mafuetu , atque 
lene, et quod verbu dix;rit,non gravius eOe, qua quod ante- 
hac feccrir,nihil ad fe attinere,nihil fua,expleveric animi fu- 
tim, dimodo quod poflulat,et aequum eft , faciat in pofteru, 
redeat jam tadera in via, fores fregit ,reftituetur,difcidit ve- 
fte,refarcietur : arbitror hanc feci inituri effe filii ratione, 
ne libidinib’ ulluftatuat modi. Vbi res meas refeivit pater, 
coepit equide' humanitus, atq; ut animi decuit aegroti ado- 
lefcctuh traftare , no vi, et via pervulgata patri. Ex fua libi- 
dine, quae fuit olim,no quaenuc eft,moderatur omnia : non 
hoc largitate fua affequetur hodie; fatis enim , fatis clemens 
eft.Quamobre exfpeftabo tepus aliud,du fe magis duro , ac 

Bb 2 ve 


i9S ^ DEMONSTRATIONIS, 
vchemcti effe animo oftederit.Rinc palicft, quantum pater 
unus diftet ab altero: ille filiu feveriute in Vjarcducct , alter 
prorfus adolefcentem facilitate perdet. 

DENOTATIONE. 

• , ; a 

N Vnc de Notatione dicedutn eft, cujus proprium cft,ut 
defcribat,quid cujufque naturae confentaneum e/l,de' 
qua Hcetpoft Clironographiam multa in primo volumine 
dixetimuSjCjus tamen formam variam multiplicemqueliac. 
in parte ftatuimus- Habet autem illa magnam vim, et petfpi- 
cuitatem,ut SalluUius Catilinam, Livius Annibale delcnbit. 
Ita perfonae fiftaedefcribuntur. Vt fi philofophia produca-i 
tur vultu conflanti, et audloritate praedito,mufae fimplices,. 
apertae, atque blandae, luflitiaredlis, atque immotis iumini-. 
bus. Atque eadem defcribit naturam, animum , er mores ali-.. 
cu)us fuis figurisCct ut ita dicam propriet atibus),ut fidefcri-' 
batur oftentator divitiarum, cum fit pauper ; fi fuperbus, hy- 
pocrita; humilis, fuperbus; ebriofus,fobrius;dives, pauper j; 
avarus, prodigus;ncgligefls denique, diligens. 

animadversio adnotatio- 

nis faciliorem notitiam.. 

Q Voniam haec Notatio magna ex parte conflatur ex' 
idjocdlis, illius forma multiplex ex adjundis petita,, 
fuifque diverfis fchcmatibusilluftirata demonllrabi- 
tur: non tamen oblivifcemurdifsirailium locorum, ex qBi- 
bus eandcm.Cicero Notationem faepefumit. 

notatio primi ge.neris, ad> 

mores.naturaehominisinhacrentes.. 

V lxit enim laet anrer.atquejucunde, natura fuavi', atque- 
hilari,nonin lolitudine, non in diverfis locis verfatus- 

cfl;: 



LIBFR TERTiyS. 157 

efl;lJegtt ,w homines hilaritate- vultus alliceret .fuavitace 
fermonis retineret, et fumtihus, atque officiis devinciret , ec 
ct)nyivas.,prandiis,et cocnislautifsimis. Idem commodare- 
Veftitum,mutuas dare pecunias adiumtus, deligere comites, 
et focios jucunditatum fuarum, ad ludos invitare fpeftados,, 
ad comoedias deducere, pro fpeftatorib’ petfolverenumos, 
rufticari,nare . equitare , peragrare cum eifdem vias, luftrare: 
plateasjobire loca celebriora.deniquc dare operam omnem, 
ieipfura, et opesfuasad illos explendos conferre, quaecuque 
potuiffet, nulla no rtudia,et officia pri vatitn,ec publice prae- 
ftare.fic feoranibus urbanu, et elegantem praebebara ulico- 
rum rationem diligens, 'quoru fplendor omnis cum naturai, 
ssoribus.et Rudiis fuis congruebar.- 

NOTATIO SECVNDT generis 
ex adjundtiSjCum demonftratione dilTo- , 
lutis trafiataplurimis.- 

C Redo cum vidilTet.qui homines in illo circulo gladia- 
torio verfarentur,circunfpexiffe,nura ille, aut ille di- 
gladiaturus effet.de homine quodam, nec fufpicatura effer 
quodgladium in manus minime fumfiffet antea . PofteaquSi 
invenit neminem eorum, qui poterant, et folebant , velle di- 
gladiari, ita gloriari coepi t,ur cum omnes ad gladios furaen- 
dos pro vocaffet, et illi neque minimurafe commoveret, re- 
lideret, deinde fpatiaretur, nonnunquam etiam nominefuo,. 
quos noverat,appelIaret,ut ad digladiandi prodirenti pror- 
fus,ut tanto conventu, atque turba fpeftatorum, pro fumroa 
folitudineabuteretur.Icaquelaceflendi.finem non faciebat. 
Non recufavit certamen quidam homunculus, ettotus hor- 
ridus , et incomtusmt nihili faceres, et coquum putares 
aut carbonarium.Par.tes fe dixit velle fufcipere digladiandi.- 
Laetus tunc alter contemnere emnes vifus eil:, quod no alius 
potius digladiaretur. VbifumfitgUdiu homunculus in ma- 

. B b p r.um 


IS8 denjonstrationis __ 

jium,ufqueeo praefentes animadverterut eum jocari,etpar- 
■ram hominis flaturam irridere, anteqiia gladio coepiffet uti. 
Qt^em Cmulatque vibravit, et objecit adverfario,et verfavie 
in omnes partes,cum iSus vitaret folertia non minore , qua 
artis gladiatoriae notitia plane mirabili,ftatiin verba mag- 
nus gladiator facere defiit,et mirari magnopere vifus , ac fe 
ipfura refpicere.confulcre capiti,atque corpori,ne perculTus 
es ludo gladiatoriocum ignominia difcederet : qui tot ante 
gloriolas inanes efflarat.Inteliexerunt omnes,qucmadmodil 
homine gloriofum homunculos perterruiflet , qui femei, at 
que iterum eum percufsit.Res tunc magis calere coepit, at- 
que qui pro voca verat, quantum in feipfo erat , concedebat, 
fi pollet injuriam ulcifei , et i<ftus totidem infigere ; fed ho- 
muncio notans,atque defignans oculun>,aut faciera,aut alias 
partes corporis,!! vellet, psrcutiedas,veftrum magis gladia- 
torem perturbabat. Interea homines feipfos magis intueri, 
admirari fcientia homunculi,dicere praeterea homine fuifle 
fii circulo,qui ciim gladiatore veterano decertare auderet, et 
fuperaret quidem, aliter rem procefsilTe (Ibi , atque ipfe exi- 
ftimaret,non recufari certame oblatum,vexari pcfsime gla- 
diatorem veteranum,artetn,fcientiamquefuamndadeorpe- 
ftatam fui(re,fpe(flaCores diligenter attendere,percu(rum de- 
nique, atque notatum de contentione exiiffe , fi res ageretur, 
caedendo, non illum evafurum incolume , ut quo cum pug- 
naverit jtne minifle deinde poflet in perpetuum. 


NOTATIO TERTII GENERIS EX 
adjunftis,cum imagine, perinterrogationem 
repetitione,ct acclamationem in homi- 
nis laudem. 

k. "T Onneipfum os, oculorum arpcflus,et frons tranquil- 
JhNiia.atqueferena prae fe ferre virtute, et praedicare mira 
integritatem videtur? Noab imis unguibus ufque ad verti- 
cem fuinuiuin,!! quam conjedurara affert hominibus tacita 

COE' 



corporis figura, modeftia,honeftate, virtutibus , ct ornamen- 
tis animi maximis praeditus efievidatur ? qui non idcirco 
tranquillitate frontis mirabili, et ore ad modeftiatn cft fcm- 
per compofitOjUt in illo virtutis, et honefiatis imaginem in- 
tueri videamur: fi totam hominis figuram, et oris lineamenta 
itantacum mpdcftia,et ad religionem conformata dignitate, 
contemplari volumus, veteres illos patres , et praefecios fa- 
miliarum rcligiofarum agere vifus efl.Sic illorum pat-ru fanr 
Aimoniafumma in iftius ore, oculis, moribus, et aftionibuj 
cxprefla cernitur oculis ob;edia mortalium. 

EXEMPLVM ALTERVM SIMILE ] 

fuperions ad vituperationem,cum fimili. 

N Onne ipfum caput, et fapercilia illa penitus abrafa-jpi- 
iofae genae, color muftelinus.facies notata maculis, o- 
ris habitus, odor corporis intolerandus olere libidine, et cla- 
mitare turpitudinem videturmonne 3 pedibus ad caput ufr 
que,fi vultus eft tacitus quidam fetmomentis , ex omni fce- 
lerura colluvione conflatus totus putabitur ? no idcirco his 
corporis maculis eltafperfus,ut intimos animi fenfus prae fe 
ferre videatur^Hujusperfonam qui de facie noverut, homi- 
nes in pecudem hanc incurtentes praeclare divinare folent: 
neque tame ei pro fuis cflracnatis libidinibus par nomen im- 
poniturinam hornincra huc impunfstmuiB,et turpifsimum 
de facie cum vident,S ardanapaluin appellant . kaque illius 
perfona mollisieffocmmata , libidinpla in hujufce hominis 
moribus, natura, V itaque expreffa videbitur. 

Notatio CHARTI GENERIS 

tx NotationCjfetmocinationCjCum diffolutis» 

C ^Vm loannestefiametuin faceret,et nollet abhoCteOa^ . 
^ torc,qui fuos haeredes nullos habebat .relinqui haerede 

B b 4 An- 


«o DEMONSTRATIONIS 
Antoniam, teftatoris amicum, et familiarem, quem fi conve- 
riret,certo Iciebat inftituendum effe nullo cohaercde teli- 
fto,uc partem haereditaris haberet, impedimento fuit llde- 
fonfus, quominus aegrotantem loanncm Antonius invife- 
ret.Itaque uftatoris amicitia cu Antonio domefticis ami- 
cis denuntiat, monet, ut provideant, ne Antonius loannem 
invifatroftendit enim,fipatcatadirusadcubiculum,illospe- 
cuniam grandem amifluroSjfe haeredemnon inftituendum. 
Quamobtem amicos rogarepafsim , G gratiam a fe referen- 
dam exfpe£l:ent,ut fcmpcr pro foribus cffent,tcftatore iden- 
tidem praemonere, utfenepotera gratu,et fidelem ad morte 
ufque inftitucret,Antoniuai,qmnonade(ret morituro , ne- 
que aegrotarem tot ante dies graviter, et periculofe invifif» 
fet,utprorfusoblivifceretur.Sed vide fallacias lldefonfi.lfte 
faepe adire domum Antonii, convenire.colloqui.dicer^ dif- 
ficilem,ct morolum Ioannem,intolerandum hominem , qui 
neminem adfe vclletintrare,omnescjicerejufsiflet decubi- 
culo, nec quenquam oculis vellet cernere, ejus rei caufa jani- 
tores ab illo coiUtutoSjquos nunquam habuerat, et famulos 
a c ubic ulo,n e quifquara ad iJlu ingred eretu r,fi mul bo n a fua 
relinquerccoenobiis quibufdam,et riofodochiis,quod,ut ilr 
le jadlitabat, mallet animum fuum Tefpidete,quam amicos, et 
iBortalmm quenquam,qui fimulatque oculosclaufiffet, ara- 
plifsimac pecuniae fierent domini, et alienis fe ingurgitaret 
tonis, oblituri quarabrevi fui ipfius. Sed jam attede ea,quaq 
fequuntun Antoniodcceptofedire-dernde lldeforiftij domil 
loaiinis aegrotantis , janitores, qui ad fores erant,fallere , ut 
perftarent,firnulate fpem falfam often4ere,CUm loanne ver« 
ba facere contra A.ntonium,ut ab iilo prorfus alienaret ani- 
mri,qoae I6annes ddret,et multa affingendo janitoribus ref- 
pon(arenuntiare,quifedulus,etinduftrius in janua cuftodie- 
dafuirTet,cum illo praediu.aut aedes depacifei , denique ve- 
nire Antonius, quaerere de vahtudineIoannis,orare,et cb- 
fccrare,ut per illos lemtl liceat laltcm invifere, negare illi , G 


LIBER TERT1V5. |6I 

futim officium efTecfafturi ,quieuftodiaepraefe(3:ifui(E:nf, 
infus in cubiculo qm erat , fermofl«j5,et voce Antoeii au- 
dire lldcfonfus, deinde per rimulas quafdam innuere , quadi 
primum diinitterent,itafaepe venietem,et rcdeuncc Auio-^ 
pium aditu prohibere janitores, ulque eo autem pcrfeyerare, 
dura moritur loanncs Jldefonfo fuorum omnium bonoruiB 
haeredefafto. 

NOTATIO QVINTI GENERIS EX 
adjunftis, cum repetitione, et diffolutisdn fa- 
muli nequituadheri libidine fadii. 

S Xponam vobis brevitw.quid hominis fit , ut 
heri nequitiam , qui illum fecum habuerit fa- 
mulorum praelertim numero bonorum,ac lo- 
co , et calamitatem domicognofeatis . In me- 
retricum domibus tcnedis,et in omni ejufmo- 
£liiiDidine,atqueturpitudinemirandum m modum accepi 
hunc famulam ad heri fiagitiofas libidmcs,efFracflatafqj vo- 
luptates natura, atq; aptura fuifle.Inveftigarc,adire,fuis no- 
minibus appellare vicos omnes,atque domos, abi habitarent 
fcorta libidinum impurifsiraa , quidvis facere in eis conve- 
niendis,ct comparandis domino, quanyisiurpitcr, quanvis 
6udader,quapvis impudenter, quanvis ignominiqfe . Idem 
mira quaedam excogitare genera dcledlandi herum fuum, 
monereibertari ipfumdominum , ut quoniam parens pecu- 
niis abundaret,et omnibus bonorum copiis, ea fibiperfuade- 
rct omnia fua efie ad fuas libidines , ad corporis delicias , ad 
vitam agendam jucundain,et confertam voluptatibus. Hu- 
jus vero erat ars, et malitia miranda , quod acutifsime quid 
cuique dedomo efiei jucundum, atque praecipue neceffatiu, 
indagar^ , et odoratifokbat , omnium voluntates, et ftudia 
cognofcere,a!loqui,et fe illis clFerre, fuam eifdem apqd do- 
minum operam, et {ludium polliceri . Qui gratiofi domino 
i Cc fuif- 

J - 


tot DEMONSTRATIONIS’ 

fuiffcntjqui-ab eodem alienati, h.is reditum in gratia /illis fi* 
vorem ai retiriendambene voletiam promittebat, omnibus 
fe praebebat amicum, paraturo, et promtura ad ca,quae fibi 
failFem opus.SimuIacor.ac difsimulatorlceicrum aperte vi- 
debatur agere hypocrita, et frontis tegumento celare frau- 
des omnes, nunquam deeffe domino, adeffe , quo fignifica- 
ret,ire,redire velociter,praefto ede, et expedire omnia, quid-s 
quid domi erat,id habere in potcflate fua, et ad voluntatem 
dominum f«um,ac totam familiam. Atque non folum erat 
adnainifter cupiditatum domini, verumetiam ipfc fui memi- 
nerat, ut aeque non folum nummos, (iquide crumena exci- 
derant, tollere foleret,fed ex n;gotii5,mandatifque (ibi dela- 
tis, quidquid poiret,in fuos ufus convertere ; unde pechniaS 
maximas fccir, ex quibus potuit omnium maxime nitidus, 
et fplendidus, et fatis egregie ornatus apparere inconfpefiu 
dominifui,acfefe venditare palam appetendu omnibus , qui 
viderent ilium,qui alloquerentur, qui tradlarent . ut omnes 
inviderent domino ea fpecie, atque ipfo gratifsimo afpeClu, 
qui talem videretur, tam fedulam,atque diligente, obfeque- 
tem,et morigerum habere fer vum,egregia forma, ac liberali^ 
regum;ct pnneipum famulatu dignifsimum. Sed cum haec, 
quae commemorata funt,habiii{rec,er omnibus fe CmulalTeC 
probum,et virtutis amantem.folum domino nequifsimus, 
ac turpif simus celari non poterat, cujus voluptatuto,flagi« 
tiorumqueiflc fervus interoperantifsimus ita reliquias Col- 
ligere folitus erat, ut nullas praeteriret. 

NOTATIO SEXTI GENERIS EX 

antccedentibus,et confequentibuSjCum 
acclamatione. 

A Tque idem quanto inodio fuit illis liominibui^ quibus 
X^antea)UCundioreratiAtqueidfactumcfthominism,u- 
tstione vitae, moruraqucrepeiitina:quifele praebutrat fa- 


LIBER TERTIVS: iSj 

ciliffljCoraem, atque benignum antea, neque quidqOam rei, 
praeter id, quod amicis placuiflet, appetente. C^i folijus fucr 
rat eofdem veflitusinduere,eadeni adire locainoci:es,diefque 
cum illis ponere, et una faepe prandere,facpius coenarc, ut sn 
altiorem locum afcendiqfic in aJium commutatus eft iioin i» 
nem,ut nemo perferrepoflet mores illius , immutatura ani- 
muni,feftidium,et arroganmm,vulium,etamiflu, atque illa 
ad talos ufque derailTam tunicara.Et jam horainibus,ait,ob- 
Icuris,et ignobili loco natis fayebimuslQui dum vivit , bo- 
nis omnibus gratus eft,ita vivit,ut honortbus dignus videa- 
tur: qui eo pervenit, quoafcenderecontendebat, di mutet 
inores,is fe vel intolctandum,vcl metuedum propter fiiper^ 
biam, et arrogantiam praebet. 

• 

: NOTATIO SEPTIMI GENERIS 

- ex difsimilitudine, praecedente com- 

1 ’ . paratione. 

(§) 

Cquem vidiftis , ecquem audiftis tam vorace, 
tam impurum heluonem fuiffe i Fabricius fo- 
cios fui limiles fecu habebat , ducebat cos per 
omnes vias atque plateas, feffos, atque defati- 
gatos ambulando reducebat domum : in aula 
communi, i.i meridies ellet,prandiumdari,cum vero ‘nox, fi- 
ne'mora,furnma celcritate llerni menfam , mappas explica- 
ri jubebat, et eo convocari focios omnes turpifsimos,et 
non folufnluftrationiim,et peragrationum fuarum comites, 
fcd etiam alios, qui exfpecEabanc, etfeiebant fuorum horas, 
prandiorum, atque cocnarum.ut cura illo inire convivium 
et ventrem carnejctquibufcuqueelcis infercire potuilTent; 
Non hicexfpeftetiscdvivia.quae inire fplet, et ad quaefpe-, 
fiatifsimi, atque honeflifsimi viri invitantur/ed fine capite, 
fine fecundis menfis.fine frudibus ullis, ollam male coctam. 

Cea ciaf- 




»04 _ DEM0KSTRATT^^^^s 

crafiifsifi3is^tqijerufticaBiscamiy‘t^!etacp»n-,a!,^jj^.j], 
aut bkcina capnc^ditts;»»!!: paafcHcfabrsncido.ci-afM»^ 
ti c3uIc,napis,«f aWur,ea<fpifqr.c ccnfcniaB xt cum de mcni 
fa forgeret^toncs tetefi itoatn popir>ani fOdare aUfcfun! at- 
que eai 1 'atuiB torpifiimerufisEtes exhalarent. ■ " 

NOtATIO OCTAVI GENERIS 
cX epumeratiohe, per coreparaiionem, 
cura effi^ioHe. - . ■ 



iSpicite auditOfcS cultum hoisiniSj, « afpcftuj 
Ict ex familiaritate Marcelli, qua in omni vita 
|cuillo retinuit, illos ipCas triores corruptos^ 
i et dej^avatos recordamini, Hic eft amicus, ec 
1 familiaris hojufce dynaftaetquicum undique 
r.equifsimoshotniBes quaefiviflet , et cum ipfc iecu fuiG- 
miles deferret, hunc nequitiajuxu'ria,aud3cia,fui fimillimu 
judicavit. Itaque Marcellumhon hominis fpledor, non ge- 
neris nobilitas, non ftatus,aut fortuna fforetifsima , fed libi- 
dinis ardor,morum turpitudo,fimilitudoque cojunxit. Dy- 
nailae ifti’ mores improbos,irapurofq; nodis. Fingite voS, 
fi potedts,aIiquem in luftrationibusnodlurnis , in obeundis 
rneretricoro dofflibus,in coenis,in ludis,in audacia, in impu- 
dentia, in coramovedis feditionibus,in afferenda vi,in con- 
temnendo genere ■hominum,in diftringendis gladiis, et pla- 
gis inferendis n ulla de caufajut fortis appateat,et miles auda- 
cifsirau3,qui par ad horu fiagitiorum multitudine , et magt 
nitudinetn effe pofsit,is eft Marcellus,amicus ex intimis , et 
familiarifsirais nodri dynadae . Atque oreipfo impudenti, 
vultuque, atque una frontis,ct altera narium cicatrice Egna- 
ti, notatiquefimilitiidinem habent inter leperfpicua ambo. 
Quid dica de jftatuide motu ipfo? Cu arrogantia uterqj pro- 
gTeditur,et elatione fuperbifsima.Vtcrque gurgcs,etirom^- 
£a vorago cujufcunque generis cfcaru , quibus replete fc fo- 

ient 


; tIBEft TERTIVS. ^ » 0 % 

Icnf.st infercite nullo legitimo vefcendi exfpcctato tempo- 
re hefubne5fparcifsirti,flecjuiififmtque Curn exeunt fpras, 
cum re vertutur domum, praetergrelsi viasnotifsimas.inar, 
tocreanam aliquam domum, in cauponas fe folent conjice- 
re, atearnibus male co£lis- et non fecus afsisfe compleant, 
et cyathos plenifsimos, et redundantes undique vino mera- 
cifsimo exhauriant. Huncigiturdynaftain omnibus £uis Ii- 
bidmibus.hunc impuris in comeffationib', huc in faflis fccr 
lcris,ct audaciae plenifsimis principe adhibet. Hiic ille, qua - 
quam divitiis tnaocimis locupletatus , in clarifsitna diei iucc, 
fpeCtante tnultitudine,ct flore fui generis fufpirante, et a ta- 
ta turpitudine oculos avertente fuos, fecum aperta Icdica re- 
fidentem in fella ferica,et evomentem omnes turpitudines, 
et impuritates vehere non verecundabatur. Tantam autem 
habebat morum fimilitudo conjun&ionem , atque concor- 
diarn,ut Marcellus, qui' aliis agreftis,et barbarus , iili uni hu‘ 
inanus,3tque difertas vidcreturiut que omnes odiffent , ne- 
que videre vellent, Cneco ifte cfFe non poflet , nec pundlum 
temporis, quin lateri fuo adhaereret. Itaque fi fcmel difcede- 
bat,G quando ab alio vocabatur, vel aliqua ncccfsitas urge- 
bat , ad pii fili irtud teporisdifcelTum illius perferre non po- 
terat.C^iddica.m amplius?uterquceifdera poculis bibebar, 
eteod:mmodo,etmorebibendi utebatur : quin qua parte 
ori poculum admoveret Marcellus, cade adhibere mos erat 
clarum,illuftremque virum.Poftremo teterrimnm uterque, 
et intolerandum odorem ex intirno pe<2:ore,ex hep-ite cor- 
rupto,pucrefa(3:oque exlialabat,quifuavis utrique, jucuduf- 
que videbatur perferendi per tot annos odoris intoleradi fa- 
tis inveterata confuetudine . Dynaftae igitur erat femper a 
latere Marcellus , in aede fua afsiduus , in cubiculo focius , 
in Uiilrationibus urbanis , in facitindis itineribus comes, 
in prandiis, in coenil^equalis: atque eo tum maxime tem- 
pare, cum libidinis, e taudaciae faita fuerat uCcata aggref- 
furus. 


Cc j 


NO- 


demonstrationis 


to6 

NOTATIO NONI GENERIS, CVM 

efiiftioTie. i ■ 

T - 

C Vm vero illi ani^oreshaerefeosiet praeceptores in con- 
cionem afuislimillimis fautoribus , et principibus Eu- 
jufcc gregis producuntur, primum prodeunt,quofaftidio,ec 
infolentia?quani vinijfluprique pleni ? quam eredo colio? 
quam cervice tumida?quibus didudis oculis? quibus fiuen* 
ttbus buccis’ qua prcffa vocc ? qua truculenta facie , quodin 
Chtiftianos omnes fuerit animadverfHm?ubi haec audori- 
tas tam diu tanta latuit? cur in.luftris,et heluationibus hotu 
c:orrcdorum,tt emendatorum vitae tam eximia virtus cef- 
favit?non illific cum reliquo grege,cum fuis compotoribus, 
curaportentis,acfuriistotiusregniin oculis omnium ver- 
fantur, ut eos praeter defedione a noftroru religione facr&- 
nira nullares lingulares faciat, non litterarum lludium,noa 
rerum facrarum cognitio , non mores humani, no etia com-, 
munis elegantia?Qui ciim fint ex lutoribus.ex fartoribus, ex 
omni fentinainfimorum,et perditorum hominum, incurres 
in eos aliquis bonus vir, incultos, horridos, agreftefque vide» 
bit : atque etiam fi barbaros, agreflefque, et idiotas judicavet 
nt,ex vultu quoque, ex oculi3,et ex ferraone libidinofos , et 
perditos, et omnibus fceleribus coopertos, non abcrrabic.Cii 
hos homines, videres,auc Daemonem in figura hotninisda» 
tentem alpiceres,autplufqua Satana, plufquatn furiam pcfli» 
feram ac funeftam notares. Quam enim libidinofi,?quam imr 
puri?quam intemperantes?quamfuperbi,ct arrogantes? qua 
crudeles, et inhumani? quam exprefla Daemonis Cmulachra 
detcrrimiicum fedam interpretari conantur fuam, et ipfam 
inficere rudero, et ignaram multitudinc,fuae videntur iedae 
fiudiofifsimi, penitus illis erroribus , wl quos plebem caecam 
etameniero inducuntjmplicati. Sic totos dies, et horas de 
criidclitatejde carnificina loquuntur.Qui ad prolcriptiones, 


LIBER TERTIVS. 207 

atIfpt)lutiones,adfacnlcgiaiad omne genus vitiorum, et ad 
pidera ejiciendam , depellendimque Chriftianorura adhor- 
uncutiHis utuntur haeretici praefeftis fuorum conciliabu- 
lorum , his auftoritaie'i!,et fidem tribuunt, lidem funt apud 
illos conditores , inftrudlorefque popinarum . lid^ expen- 
dunt, atque aeftimantfectae perverutatem,ct omniafuisco- 
potoribus , ct heluonibus ad libidinem praefcribunt , atque 
praefiniunt- 

.0' NOTATIO DECIMI GENERIS EX 
cfleftis, cum RepeiitionejDifiblutis,- 
correftione. 


Nefanda, et perniciofa labes civitatis. Ad- 
jefte, clamat pater Antonii, dura hunc ho- 
O seminem dilacero, dura poenas, quas optavi, 
^^Qfumo; quoniam in manus ille meas incidit. 
SS©^@^Me exfpediate , ct in illum faevientera afpi- 
cietis,me fequimini praeeuntem , et accelerantem, ut il- 
lum , qui me , qui meam familiam dedecoravit, ulcifear. Vi- 
debo, an cum mamis, cum ungues experiatur meos, quae 
folitus eft aliis,quae etia mihi verba faccre,fdciatin pofteru 
impudens- Nunc nunc equidem-ocuh , vultus, verba ho- 
mini nequifsitno procul-dubio cadent. Teftes mihi poteri- 
tis efre,et praedicabitis in urbem redeuntes . Ille ne, qui 
fuisvetbis nos detertere, contumeliis onerare infpeflante 
multitudine non ceffabati Parum jamintcrvalli inter me, et 
.inter illum fcelcrofum intercedit : quantum lapidis unius 
j-afta,quod videns,CGnfequipoffumus. En nequam ho- 
minem , quin advolo , ne ie in aedem proximam ille con- 
jiciat, unde per pfeudothyrum cjicktiir aliquod . Atque fi 
in illam intraverit, certum eft operiri, quoad exeat -.quam- 
quam rnagn.tm noilis partem fubdio.lirn, et qiiide quam- 
quam plueret . Nunc cufudu eft, quid dubite, quin cxfpcdte 

Cc 4 ut 


‘®s DEMONSTRATIONIS." 

«tdeiliojuftumacdebituinexefiiplutnfumara ^ Pluris mi- 
hi honos eft, qua vita.Sed iftud eft ycrba dare .dumioquori 
ne tempus abeat,et iile e vadat etiam inimicus , pericula eft, 
et non mediocris mihi metus injedlus^ Sed illum videte, 
nofque Spexit, et in aedem fe primam conjecit. Id nitniru 
erat, quod fufpicabar, illae defleftam , fortafle abiiffc nos ra* 
tus, nihil opinas mali, brevi quide exibit. Neque mihi quif- 
quam veftrum aliud confilium daret:nam qui ie in confpcc- 
tum mihi dedit, oculos iterum vitabit, ne quod meritus jans 
pridem eft, ipfe fibi afeifeat raalu. Si venerit in manus , adeo 
exornatum,adeo depexum dab» , ut dum vivat , meminerit 
femper mei.Qms ego, quis ille, qui majores noflri,qui fui pa- 
rentes fuerint, intelliget. Atque ad idfaciudum facileaddu- 
cor,ne me verba vobis amplius dare arbitremini. Cum die 
quadam, qua fciunt, et recordat uramicifsimi, familiarifsimi- 
que noflri Petrus Ildefonfus,et Francifeus Martinus , in ae- 
dibus nsceffarii Publii lulliniani tcfe fautoribus audaciae 
fuae aliquot audietibus de noflro genere detrahere incipies 
•venditaret,adolefcentem mentientera, exfultatemque con- 
tinui, fimul os, et animu.m oPedi, duobus inceptis dumtaxat 
verbis omnem impetum fermonis inllituti contentionem, 
que comprefsi. Atque ille expertus,qui vir fiero,acccnfus.et 
aefluans fele ex aedibus repente proripuit cum quibufdarn 
minis, et cum inanibus ad feulcifcedum injedtis , denuntia, 
tifquetcrroribus . Quem cum abeuntem infequi coepiflem, 
nili me rcciauiffenqqj-u id temporis aderant,aniici , et fubla- 
tum jam ,ct intentum brachium rerraxi(rent,forta(remak 
haec praecidifscm . Sed cepi maximum honorem,et ex faj 
vorc praefentium adolelccntum , et ex laude mihi nunquam 
fermones lacelTenti delata. Atque ille vecorsrepente line 
vultu, line colore , fine voce conftitit ad voces meas : et cum 
retorqueret oculos, refpiciens ad fubiatum brachium,ad os, 
et ad oculos ardentes,et fimul videns fludium, et fermones 
audiens amicorum omnium cocidit vix uno, vel altero gra- 


ITSEt terti iof 

du faAojin ipfius cubiculi aditu, aeque janua;ut fi vellem , ae 
me non irapcdireBt'iftiipG,qu(3S proximecointtiemoravi, il- 
le ftultifsimutbtanium ferret ■letaerkatis fuae prerium. ^ 

, . rrn •ticrnijn 'iii lOK.v 

si. , ■ . DEMIMESI/ii^v i- ^ 

^ aup ■. : _ _■ '■ 

S Equitur Mimefis, quae cum notatione fimilitudinm ha- 
bet. Eft autem imitatio fermonis , et morum alienorum: 
qua no raodo perfonaeorationem^fcdgeftum exprimimus*^ 
Quae quarrvis firailes videantur, tamen in exemplis nonpa-* 
ruro difsirnilitudinisapparebiftHujufCeauteIVliiBefisj'que-4 
madmodumfuperiorum exercitationum genera conftkue-' 
mus. ,1! 

MIMESIS PRIMI GENERIS, EX NO: 
tatione,ec Mimefi. 

O .Rem foedam,ct omnibus vifoturpem.Vtomitta cae-i 
iera,quc>,tandem pudore, quo ore atque vultu,pilcoca-* 
pife tedib,et. fimplicipresbyterorufh nofrroni collarij velle 
honellifsiroa,ad talos ufque demiffa.ut ja agere viderere per-- 
fonam aliquam de Ecclcfia ca(lifsimara,et.honellifsima, jam? 
afpirans ad facros ordines,donandus,ut tu dicebas, non mul- 
tis pofl diebus facerdotio, quodam amplifsimo, domuni in- 
fame intrare fueris aiifus fpeftantibus hominibus jvefperti- 
no temporejhora tertia , quod tempus eft iftius viae luftrah- 
dae proptbf celebritatem luam^qui nulla ratione turpitudi- 
nem hanc-fubiturus eras,ne veftem faltem talarem, fpcciem, 
honeftatis, caftitatisinfigne dedecorares? ingreflbs igitur 
fuifli domum aleae, piftis foliis addi£lam,et publice propofi— 
tam colluforibus. Cubicula vocibus his perfonabam. tecuriv 
viSjCgoludara aka?vis pidlis foliis?quo ludoimecum nblu- 
das ampliuSjpeflquamme fpoliavens? poflquam exhauferis' 
paene crumenam, quod reliquum eft,ron perdam ? aut quod, 

D d aoiili 


CIO DEMONSTRATIONIS 
amifi, quod tu abftulifti , non recuperem ? ubi alii proferunt 
nummos, alii deponunt in rae(a,alii numerant. Vbi fit ftre- 
pitus.et nummoru, qui numerantur, et auferuntur de cumu- 
lo, et in cumulum conferuntur nummarium . Vbi nihil nifi 
clamoreSjnififalfa jufiurada,nlficxccrationes omnes, in parS 
tes,nifi Daemon ip(e,nifi fpiritus ncquifsimiufurpantur. Il- 
li colluduntialii exfpeflant, alii fuas pecunias ad ludum ali- 
quemfpondent,atque inferunt,et intrudunt, dum ab unius, 
aut ab alterius colluforis parte ftant-Intercipiutur pecuniae 
ad chartarum fcduiioncm, ad lucernas folvedas.ad alia, quae 
propria funt, ludique communia. Vbi de lucro intercipiutur 
etiam nummi , donantur fpcftatoribus , famulis, pueris, pa- 
rafitis, multique flatim lucra liguriunt edendo, potando in-; 
temperanter. Denique quod minimu fit damni, domibus il- 
lis luforiis tempus perditur, et infamia fumtna d'eportatuf 
in aedem. Dic, hanc tu quo animo domum ingrelTus fueris l 
in hac fueris tam multas horas 1 Tuu illud meritum, tua cul- 
pa, ut curacxhujuftaodidoaw infami exires , experlpcfta 
multitudine, is vidiffet te,qucm tufeis , ct in ^fo flatim li* 
Biineiqui dum te afpicit,dum refpicit admirans,quid illi ref- 
pondeas,prorfus ipfe nrfeis . Ita repente tibi color iramuiai- 
tns. eft,et vultus, et oratio, denique mens excidit- 

mimesis secvndi generis ex 

demonftration.e,et mimeli per adjundla. 

"B N hac contentione puerili cum frater natu maximus fra? 
J terculu male ttaftatu,et colaphis cacfii , iftibus tuber ca* 
pi!t,ct facie etiam oflendiffct praeceptori, et audi ores malc- 
^cii verberandos contendi (ret,eadero verba faepius repete* 
bat.refpicepracceptiTVHlta , ct faciem frat,ris,rcfpiceaures^ 
tefpicetubercaput,ft£aBguiEe totum os ©ppletum ,ctuo- 
icm. ederetum exfpui-ns - Cum hoc rcfpice praeceptoris ine 
citandicaufa faepe dixillet,illa verba jam repetedo defelTus^ 
propulCitu fratre a coplpeftu Ipcdlat cru vckbat abducere.. 

Ric: 



LIBER. TERTIVS: _ ^ au 

Hic fpefl^itores ridere, ftomacbari .atque vociferari frater, 
'fcelera nd vindicari, et ob eam caufa afFeftu pudore frater- 
culum abii (Te, neque fe, neque fraterculii inhalce fcholas ve- 
turos cfle deinceps. Neque quidqua propius eft faflu jquam 
utaudorem coiaphoru praefent6,nifi adolefcete homines 
quida retraxiffent.male mfpeiSante praeceptore mulSaffet. 

. xMIMESlS T.ERTII GENERJS E-X . 
efficienti, cum repugnantibus. Illufthtur- 
interrogatione, repetitione, diffolutis. 

R Efpondit quidem loannes infolenter.llle mihi injurii 
cur potius, quam honorera?an ille racis non infervivit 
parentibus?et fine meis majoribus, quis illelquis inquam, ni- 
fi nulluslMajores mei ad illu nominis caufam attulerut.ma- 
jores locum in hacRepub. dederunt , majores mei , contra 
gratiam,fplendorcmquefamiiiaru,contra Senatores poten- 
tes, et contra vim tribunitiam.concra robur omne, et contra 
potefiatera civitatis,fua fide, divitiis, aufloritate , virib* ful- 
fcrunt,l'uflinuerunt,acqueconfervaruftt. NeC mihi gratiam 
referat, cum majores mei , hominis evehendi caufa fuerint i 
Cur non apud hunc manebit in perfona mea majoru jucun- 
da recordatio?Ius poftulo.fed nihil ad rem. Habeo homine, 
in quo iufiinendo nonnullam ego patientiam ofientem. 





^fagUe £H?ulg|;aefefi53;eatrift>;nclatriafpe9antur tempo- 
ra, p-ra6i«ris-,pra?tcniii'in,futufura'; Ad praefens fpedtaCjq.uae 
»dfunt, 5 'qv««jviapro 9 oEtanob,ifcfunt, quaeque affedus. no- 
flrifuftt caufa,rMeis«ta,Gvetriftiaillariht .'P-raecsritii vulq 
ut cum fuperioribiis, unius , aut alterius generis comparatio 
fiat-Futurura eo pertmet.ut capiawr confilia , vel adiiibeanr 
tur remedia . Quibus y et malis medicina fieriqueat,yel laev- 
ia reuneanturr/,.=.J!:;qir^.;ib/ ■£-jjib;;r,.'civc-5r :t 

■’ -I':1 ir ur t'.' 'U-IO r' ■ ‘ 

qy A E , V E R BiA' B AG E R E TiiLE V V I- 

gtldusiraius filio Ermenegildo. • u. oi 

_ _ 'i^: - I 

A Ccepi litteris, et fermonibus multorum, etminiftri no- 
bis nuntiarunt Ermenegildum filium meum , maximu 
jjariijfpreta concemtaqui pietate paterna, qua; fatisfacere, et 
dbteperareniihi.debe'bat,Hifpalimfe recepilTe, neque [pre> 
viffefolum mandata Leuvigiidi fui patris,fed iiubuifle dele;- 
fiuSjConfcriplilTe exercitus.iolicrtaffeniultos in meam: per- 
niciem,et ut conatamclius. perficere potuiflet,occupaffe ur^ 
bem Hifpalim. fidium nc Ermenegildum ^ meorum haerede 
impecioram:,'quem unice.dilexi,quem in deliciis habui , que 
duxi femper fuavitatem,ac vitam meam,quemfefr!per arbi- 
tratus fuiad meam voluntatem fa£lum nunquam nofuiffe^ 
Roa ihorigeraci patri,<;niIegesomnes,etiura;praecipifit pat- 
■rereif iliu hunc Hifpaliim occupareicbpns coadlis velle no- 
bis refiSereiurbem tenereimunire Viildlei omsibuSibclliciis 
jjiaehiaationibusnrbetn omnium maximam^ et pra^antiC- 
fimam, quae funt in HifpaniarumditionejCt imperia fforen- 
tiisimo, caput Baeticae ditionis, propugnaculum illaru gen- 
tium,in qua tanta vis eft, et . copia incredibilis anri,atque ar»- 
genti,et merces innumerabEesieperisncuriln hanc urbe ad 
xneara perniciem fe recepiirc filium,quae alit infinitam ho- 
minum multitudine,quaedenique infinitas impertitur Hif- 
.paniae divitias^hac ne, hac jic inquam in urbe, opuletifsima, 

Dd j: po- 



214 demonstrationis 

potentifsimaque perfidia , et nequitia fua Ermenegildus In 
itieam peftcm lenitate patris abutetur? Amittam potiusvita, 
et cura fangaine profundam , quam filium Ermenegildu im- 
punitum abire patiar. In hac fum fententia , ut filius nd f« 
redeat vi, malo fuo.fi precibus, blanditiis, et via confueta pa- 
tris noluerit refipifcerc . Quid fafturus lira, qui etiam ad fa- 
lsiorem mentem adolefccntcm fui ipfius impotem, effraena- 
tura,et temerarium redigam, dicam poflea. Ante hoc equidS 
tempus quam carus, et perjucundus mihi fuit Erraenegildus? 
quantis in deliciis?quain ore,etin animo Leuvigildildc nui. 
lo alio cogitabam otnando,indulgenterquctradando. Sive 
in palatio ePTera folus , live cum aliis , five in otio , five in 
negotio,in mediis fludlibuSjCtin undis ipGs negotiorum, ac 
rerum omnium noftrarum,in quotidianis Magnatum mea- 
lum fermonibus de filio Ermenegildo loquebar , deque fuis 
quide multis, maximisqj virtutibus.Oranes feinpcr laudare 
mihi illu,et fortunas meas praedicare,gratularifrequentifsi- 
mc noftrisurbib’, atque provinciis, quae tale, ac tantu Prin- 
cipem fortitaefuiffent: quae tam bona indole, tanta virtu- 
tc,et exfpeftatione majore Principem haberent.Illefe mihi 
dedere nunquam defiftcbat,et quod morigeri faciut adolef- 
centes,omnia,quae Leuvigildus vellet,facere.Non juffaexfr 
pedlare patris videbatur.ncquequidquaraci palam oftende- 
re, aut verbo edicere opus erat : fi fignificarem , fatis habe- 
bam ; ad arbitrum ,’nutumque meum fetotu accommodi- 
bat,atq; fingebat.Nihil Ermenegildo meo meli’, nihil prae- 
teritis temporibus filio meo jucundius, atque obfequentiuB 
at nunc quam alius eft, ac quondam erat, qua fubitoimmu- 
tatu5,ct in aliumconverfus cfl: Ermenegildus.Non filius, feJ 
holl;is,non pax,et tranquillitas, fcd labes erit, et communis 
imperiorum petnicies.Scio,quidfaciara,dcle(S’ habebo mi- 
litum,copiascogam,cdjungam cum illis,quas habeo, «mi- 
litcsomnes meos Hifpalim jubebo contenderetdefini, quas 
modo premo, civitates,oppugnare , et faciam bellu teterri- 

ma 


L I ER TERTI VS. ai5 

ino,etinfeftifsimofilio:tumcuni audiet copias venifTe Hif. 
palioiivimoranerajCt potentiam meotutn imperiorum ad 
urbis oppugnationcm,ad illum capiendum, atque adeo pef^ 
dcndum.dclendumquc contulifle patre, obfideri urbe acer, 
rime, vehemetifsimcq; oppiignari,verberari muros, admove 
ri arietes ex omni parte,etomnib’ bellicis machinationib* 
moenia disjici, difturbariq; fine interrnifsionefavertifluvii 
Baetim,nequa cibaria deferri ad urbem queaivt,onini publi- 
co, atque privato prohiberi commeatu , in tantas anguflias, 
et extremum fe adduci periculum , ut aut perire cum fuis, ct 
fame conSci debeat, vel in manus paternas Gnc dubitatione 
venire, quid ille ex omni colluvione fceUrusn, ct impietatis 
filius cofilii capiet, addufius malo fuo inteiliget.Et quoniasii 
certum eft mihi feftam,quam colo,tucri Arrianorum, capti 
hunc Ermenegildum noftrae lefiae cdteintorem,defcttore- 
que nefarium in turrim anguftara.et obfcuram includa, vin- 
culis aftringam, et tanquam vile quodam mancipium, ferro 
oneratum a fide Chriftianorum abduca. Dabit ille poenas 
poft hominum memoriam inauditas , et mittam carnificem» 
qui caput a cervicibus abfeindat , aut medium ferri diritate 
difcindat.En crimen,en fupplicium. Quo nequitia filiorum 
nos parentes optitnos»prinium knes,atquc faeiles, deinde fc 
veros, atque vehementes adducit . S ed qui cum gratianihil 
bonivult facere,malo fuo fapiat»aiqueadfio abinfania refi- 
pifcac- 

ALTERA ETHOFOEIA. ^A£ 
verba faceret beatus Ermenegildus- 

A Vdio patrem meum Ltuvigildum iratum valde vc- 
nite copiis coaftis , et exercitu veteranorum militum 
maximojfortifsimoque in hanc urbeHifpaiim, qui obfideat 
tirbe,oppugaeDt,et omni cotentione capiuda curet ,, evertat 
fiop' fueritjCt illafolo adacquet,me aute no patiatur evada- 

D d 4 re, 


ii,& DEMONSTRATrD’NfS. 

re, aut in alias partes fugerfjed coniprehcndat.captum adtej 
trahanrvincjendLtm^rtwandufticjue fdtro, atque iii ardiam^ 
eceaUginofatn conpcienduin coilicidiafQuedfiteSfanejGne 
nvca nece fieri lioti ptxttiericidfcidedatn ftatult fiiHnn, aique 
ctudelifsima moncaiaiftandurn ; 5 Audic>'Jicdelergre milites^ 
pgrufti ab£ffc‘ab uclse,branes armatas, gladiis acctruSoSvcCi 
omnibus rnilitaribas machinis inftfudos, nihil illos loqui 
nifi de immutato Ermenegildo , de Patre Leuvigildo a me 
reliftq.de fefta Arrianorum defert3,de Chrifti lelu Religio* 
nefufccpta ,de noftra tradudlione nova, de confilio patri 
tneGjfuifque Copijsobfifteridi.Omnes me dicere miferum, et’ 
aeruronofuirijCaecuffljet amentem,nullius plane judicii ,qai 
aLeadroinhanc facram Fidem fuerim,atque adeo, quod ili 
li pefsime dicunt, et caeci furore, et ametia praecipites Arris 
norum,in fraude induSus.Leuvigildus dicitur incitare roi-- 
iites ad properandum , accelerare omnes , ille praeire , faepe 
jurare,me poenas daturum effe temeritatis, et ametiae meae, 
et filios capturos in pofterumconfilium obtemperandi ps-t; 
retibuSjfpirare vincula, et crudclifsimara morte.Milites infi-* 
tatiIfflperatorem,fequuti LeuvigildumRegera eruQarefer-' 
monibus fuis,cum caedes aliorum., tum Efmenegildi , cujus-' 
caufa bellum fufeeptura fuiffet. Diftitare iidi;,et jadafe fae- ■ 
pe, qualis in, me pater, et ego in illum ante hoc tempus fuif. 
fem,quamab€a,qui quondam fiieram, et ab omnibus- prae- 
dicabar, protfusiramutatus . Recordor primis temporibus i 
pueritiae meae,atq; adeo ab ipfis incunabulis , et in ipfo flo- 
re ineuntis adok fcentiae in Arrii privatis erronlws fuif- 
le, atque me patris, et eorum, quibus ipfe pater fefc dederat, 
rationcs,et vitae fequutum fuifle cofilia, in tenebris jacuiffe 
inetccaligine circunfufam Arrianae haerefeos,tandiu(quod 
fine dolore, et lacryinis recordari non poffum) me hac opi-- 
iiionepcrmaafitTe .depravatum,quandiu nemo fuit, qui offu-- 
fas menti tenebras disjiceret, et hanc notiis caliginem obf- 
curam difpdleret. Atque lUo te.nporc caecus , et am-sns , niei 


LIBER QyARTVS;''' 

IpIIusinfcius, tot erroribus implicatus obtcrapcrabatnparri, 
jiiliil faciebam contra voluntatem LeuvtgiUi : ftd animum, 
fateor, nefcicba a vero aberrare; et metpfum iDacmonis im- 
perio devindlum,obll:riftun3C]«ecfleprorfHsig.nbraba.Poli- 
•qua vero Leaderdifjccit tenebras, luce-sttulj. Rei igioniSjCl 
vme'Fidei,quac deducit, et effert in caelorum gloiaam , dij* 
rigit,et extollit animos ad afpedu diviniNuroinis perfruen- 
du, iniquum erat in errore amplius me verfari,m,Ar-rianora 
fefta perraanere,in tatis tenebris, ct obfcuritate jacere, atque 
meipfum dare in Daemonis fervitutem miferana: ; quam iil 
hoc faeculo,fi in Arnanorumfedaper.fevera£rero,fervii[reni 
iniferfiHTatB,duriorem vcto,tetrioremque, atque fempiter» 
Dara poft mortem in inferorum fedibus, aeternis flamniis,at- 
que cruciatibus acerbifsimis torquendus. Quem animum de 
me habebat pater, ejecerit, exfueritamore omne, atque om- 
nem humanitatem, et induat fpecieoi , formamque bfllua* 
rum omni diritate immanifsimarum , nec mimmu njutabo 
ienten-tiamteertum eft in propoli tOjfufceptoquecbfilio pcf^ 
manete. Quod fi paterme^ exfpefta^fimulatq; tympana co- 
crep’,ierint,beUicus ipfc tumultus perftrepuerit , clangor ex 
auditus fuerit tubarum,urbs obicfla.bellicae machinationes 
admotae, atque moenia verberata,me mutaturum elTc Rnte- 
tiam, errat c-ata vji.In animo ell urbem tueri, defendere Re- 
ligionemipro Chriili lefu Fide pugnare, atque in urbe no me 
contincrelolura,fededuC'ereex«Tcitumiiornare,inftruereque 
aciem, manum cum illoconfcrcre,cum fuis coffigere copiis, 
er nullura, modo potellas fit Religionis Chriftianae defen- 
dendae, periculum rccufare.Si occubuerim in bello, nihil mi- 
hi gratius,neqj gloriofius accidere potell, qua pro Fide Chri 
fli lefu contra haerefeos Arrianae feflatores morte cppe- 
tere.Si captus a paternis miluibus fuerim, quae minatus fue- 
rit, fubtrefum paratifsimus, carcerem fcilicet, inedia, vincu- 
la, ferrum,fatenas'omncs,atque tandem ipfam a Patre morte 
Crudeliter oblata nen aequo folur/,ct forti ardmo perferre 
• ■ Ee fcd 


tr» DEMONSTRATIONIS i 
ied appetere vehementer , et enixe ab immortali Deo efBa? 
igitare.Spolier regno, diademate ipfo, omnibus gubernaculis 
imperiorum: inanere mecertofcio caelrfte atque immortar 
le regnum, Martyrum lauream gloriofam, illas infulas , et inr 
figniabeatofum,voluptatesict honores nullo unquam tcra* 
pote interituros. Humana omnia, quae infra Lunafunt.om» 
Ilia ftuxa, caduca funtjatqueplemfsimamiferiarum.innume 
ris cxpoGta fortunae telisiquae id temporis cum maxime cs 
tate et eminere videatur ,et fummam fuerint amplitudinem 
confequuta,pcrmift3 mille acerbiiatibus, curis, et angoribus 
infinitisobnoxiaanimum explere nequeunt. Adibo igitur, 
concludit Rex invidlifsiraus, quatcunque pericula, fqbiba 
tcmpeflaies malorum omaiura, oppetam mortem atrocifii* 
Biaro,et medifcerpi,dilaniari ,et in mille frufta patiar potius 
cdfcindi minutatim, quam accepta femel Cbriftianoru dif? 
ciplinam cura probro, et dedecore, taio malo, et interitu ani» 
mi.atqucoifefionefempiterni Numinis abjicere. Ipfe Chrif 
ftus Ieius,qui Religionis in me tantum beneficium contulit^ 
ftjo divino robore, et muniet,et praefcnti virtute confirma* 

bk. 

DE PATHOPOEIA* 

. /i ■ ■ ■ 

A Ccedo pm ad Pathopoetam,quae ab eloquentiae prae»; 

ceptoribus definitur vchemetiorum affecluom^ec per», 
turbationu cxpre&o; de qua Macrobius toto libro.4. prae-, 
cipit. Hujus duae funt formae. Prima, intentio: quasi Latini 
quidam imaginaticviero appcUaf.qua mctus,dolor,ira, odiu, 
invidia,elfracnatacupiditas,libido,fpes immoderata iaeti- 
tia.reliquaequc perturbationes animidefcribuntur, et exci- 
tantur.Hii).uscxepIapafsiraobviafunr,in tragoedus Grae- 
cis, et Latinis,et in Philippicis Ciceronis, et in adiiombus In 
verrcajjCt in Virgilio, maximo principe afle&um commo- 
vendorum . Aktra forma cRcominifiratio: quajacrytnae 


^ LIBER QVARTVS: «f» 

eKeiujitbf j ct mifcricordu; captatur etiam venia» Haec 
in amplificationibus nimium dominatur , et in perorationi- 
bus; ut licet ex orationibus Ciceronis accipere . Nos utriuf» 
quegeneris aliquot adjungemus formas , et imprimis laetia 
Bac proprias, atque peculiares. 

■ DE LAETITIA, ET dolore. 

tiy'' . . i..>. . ,, 


L AEiitia affertur ex praefentibuscomodis publicis, aut 
privatis, ut in gratulatione fieri folct, ac debet. Dolor 
excitatur ex praefentibus malis, aut communibus , aut pro- 
priis:utin orationefunebri, 

t: 

AEFECTVS LAETITIAE IN NATA- 
Iftiis DominijCx anttcedetibus.cofequctibus, 
et cxSplis.Cum repeticione.difiblu- 
' lis,adjun£lione,converfione,. 

* exclamatione, grada- 

' tione. 


B VLTITVDO igitur bonorum, quae m 
nos , majorcfque noifros ,univerfamque po- 
Aeritatem redundarunt, nos ad laetitiam cor- , 
polibus , animifque capiendam invitavit.i 
Fruerc genus humanum fortuna faufta,&uere 
tantis bonorum copiis , et commodis maximis , honori- 


bus , et immortali gloria caelorum parta . Frucre deni - 
que fcdibus illis , atque palatiis caelitum clarifsimis , ne- 
que his folum , fcd honoribus , et dignitatibus beatorum 
civium fempiternis : quae veram libertatem , verum de- 
cos,et gloriam folidam afferunt, et comparabunt inpcr- 
petuum. Vultis gaudiu,quod nulla unqua aegritudocctaroi- 
neiinatalitia Domini coparatut. Defideratis libertate nullo - 


Ec a tero 



*t« DEMONSTRATIONIS. 

tcmpoMammondam^.hane .acqidfieittQr €h«ftr Itfon»? 

nulla nsemoria faeculoimn omnium cclinquendijtos.nabh 
adept^jsA natalis dicsDoirankOtn nes caulas laetitiae, 
tatis, gloriae , tanto Domino in lucero edito referre, debc^: 
mus acceptas. O felices vos homines. O vere quidem fortu- 
Jiatos, qui hujulmodigaodioruOTjilHijus diei tantae laetitiae 
fueritis participes. O veros ChriAianes , quorum corpora 
non folum , fed etiam animi geftiant , atque triumphent, es 
magnitud4M“,ticcleb’ritateq,ue- natalieiorum veros fjtudluf, 
atqutfolidbspercipientes.Hitcinc' lifn-.iUejCui liber, tasrecu- 
pcrata,dignitasreftituta,reddita glotiajeaeloium,£t'Ut,dm», 
nae fiam particeps, atque confors dignitatis , et apud mefim 
prae gaudio?non exfultcm?non omnibus geftiam laetiiiis?na 
unde liberatus , confiderem mecu gaudens ,mecumquc,gff- 
tiens^nonexinferorum poeniskajus.a-tniejugnfnferyilede- 
jecerimhpOus-Daemocis inferoru principis' quas evaferim 
poenas horribiles,atque fempiternas contempian8,non ferio, 
triuphem ? quo vocerladquas opes,a(f quae gaudia, ad quod 
decus filii Dei, Dei ipfius immortalis , (ummi, praepotentif- 
que caelorum Opificis, non rccorderthoc memoriae manda- 
ri, boc animis condi hujus beneficii caufa ante porticum 
nos choreas agitare , cantus edere laetifsimos ^ et omnibiB 
gcftire laetitiis,teinporis jpfius,et acceptorum ratio benefc 
ciorum poftulai'.<^id illi beatorum fpirituujn caniuslquid 
djvinturum mentium harmonia cacleftisi quid tatafuavid^^ 
ac dulcedo jucudifsima depofeit^nos haec omnia genus ho- 
minum, nos.mortales in vitat, nosattrahunr, et adbanc pMl- 
percipiedam folum,fcd inftauradam,inter nofquc recolenda 
tam admirabilem, et plane ftupendam natalitiorum jucundi- 
tate.Noftrafnnt natalitia,noftrae illorum utilitates ,nofter 
honos, atque decus. Illorum beneficio libertate filioru Dei 
recuperavimus,libertate dignitatem, dignitate gloriam cae- 
lorum immortalem, gloria opes ipfas beatorum caelcftes, et 


^ ;IIBkr qvart vs. • m 

cuti I)isi9nani?,qi4ag fi 0 gt,ct cogitari poffunt^decora, et pr-- 
paraenticaslQftwiB aidieorum iiDinortalia. 

. ALtERyM-LAETlTIAE GENVS AB 

t „ov exempIiSjper cotriparationera,ad)un( 3 ;a, 
confcquentia.cum repetitione, de- 
nipnftratione,«t inter- . 

. -..a L ii r rogatione. .. 



?Vidl'dCcius illis clarifsimis viris efle poterat, 
^qui in mediis cruciatibuSjfuppliciorum exper- 
Stes videbantur, atque illas magis, atque magis, 
raappetebant, ac depofcebant fupplicioru acer- 
_ __ jbitates. Cum admoverentur corporibus arde- 

tes laminae, rofae videbantur,et lilia.cu prunas accefas pedi- 
bus illi caIcaretifloribus,et violisllratos agros praetergredi 
feputabanc.Nunquam ad fpeftacula publica,ad ludos Tro- 
janos, ad taurorum agitationes , ad convivia magnificetifsi- 
ma tam laetantes ibant, et gcftientes homines hujufce-fae- 
culi,quam Martyres noftrae Religionis invidifsimi laetitiis 
omnibus exfultantes,ad mortem, ad cruce, ad fiaramas pro- 
perabant. Videres eos vultu hilari, laetis ocu!is,aIacri animo, 
fuavitate verborum gratias agere maximas fupplicipnu au- 
ftoribus,eofque afficifuavifsime jucundifsimeque, ut verita 
tem Fidei ore ipfo vultuque prae fe ferret jPt pala coetui fpe- 
ftatorura teftarentur. Intuere Stephanum Chriflianae Fidei 
cultor^llara comitatem, benignitatemque Stephani,traquil- 
litatem frontis, hilaritatem vultus,gaudium,etJaetiti-am in- 
crcdibilem,quem ore gerebat, rifum,promtum , et paratum 
animum, alacrem , et eredtum ad perferendos lapidum idlus, 
lamque alienum a querelis, a moerore , a dolore , ut conjec- 
tis lapidibus osiplum,corpus,fetotudeniquelibens,etlae- 
tus praeberet. Quam Protomartyrifamftifsimo laetitia cae- 
lorum apertae fedes , afpedlus Chriili lefu ad Patris aeterni 

E s 3 d:x- 


2*1 DEMONSTRATINIOS 

drxtcrara tanu majcflatc confidentis , ipf* filii gloria ciele- 
ftit Unto fplendore fulgentis, ipfa tam cxcelfa praepotentis, 
etauguftifsitnaeTriados Majefias afferret ? Cum gemmae, 
fmaragdi,carbunculi,ro4rgaritae viderentur lapidum infini* 
Ca multitudo, quibus caecis illis in nubibus , atque procellit 
inftargrandinis horrificae corpus appetitu profeinderetur, 
quantopere gavifum dicemus ilium rui(re,1aetatumque ve- 
hementer?Quid aliud Chriftus lefus , quid celfifsima Trias 
palatiis caelorum patefa£)is , dc fuo folio magnificentifsima 
tanti beneficii magnitudine Stephano fignificare voluit, 
nifi ut laetanti animo exciperet Iapidum i&us toto corpore 
imprimendos, quod ad gaudia caelorum immortalia primus 
fanguine profulo invitarctur?Cum his caeloru laetitiis om* 
jiibuslaetusStcphanus ad extremum ufque fpiritum in illa 
feroper acerrima lapidatione perfeveraverit , mentis oculis 
cernes loci dignitatero,ct praemiorum , ad quae vocabatur, 
amplitudinem,3tque jatn capite coronato Protomanyreia' 
inChriftilefufocictatem.etad tanti domini gloriam pern 
fruertdaraa^^cedentcnijetintelliges caelefli S tephano prae- 
cipuam, et fingularcm dono ac munere divino caufam aJla^’ 
tam fuilTe laetandi. 

AFFECTVS AD SPEM EX ENVME- 
raiione,cum exemplo, de Regum Ma- 
gorum advcntu.Figurae,articu- ■ " ' 

Ius, repetitio. 

V Eniat nobis in metcReguMagoru itineris, et profeflio 
nislongifsiraac.et tanto cum periculo , tantis difficul- 
tatib*, atque adeo vitae difcriminemanifcftoprogrefsioniSj 
et tredecim dies confedlae viae,ac denique Regum ipforuin, 
vultum , ct orafubeuntium Herodis tanta cum animorum 
magnitudine, ac plane Regali conflantia. Cum in ipfo foly- 
moru ingrelluiCx oculis fubduiflo fydere, non defecerintip* 
liReges.led fpem in Deo ducefummOj ac principe fuiitire- 


p- t lER Q^ARTVS. ’ 22) 

fii pofuerint,qui illos ligno de caelis ob!crv’ato,'.le fuis reg- 
jiorfi fedibus vifendi novi Regis caufa cduiSos ad c)ufde uf- 
que tandem brevi, fcliciterque confpedlum , et ora perduxe- 
rit , cum nobis conflet non mentem regibus injedam fjifle 
falfam,non inanes allatas cogitationes.omnia ex di vina len- 
ientia proccfsiire,il!os inCbriftilcfuvcnifliconfpeftu/uif- 
que tandem donis ac muneribus procum betes in genua d i- 
vinamafiFeci(rcMajcflatem,quisnonlpcsomnesfuss in di- 
yino Numine collocafaitiquis non Iperabit foretadcm alir 
quando, ferius, aut cn iu5,ut quem ifle tantus Dominus dede- 
rit coledae virtutis animum, ex pleat, et augeat ,fi homo vina 
libi faciat, et ab otio ad laborem, a fomno ad vigilias, a cor- 
pore ad anitsiu , a deliciis omnibus carnis adhoflishufufcc 
jnotiiscomprimcndos,afaeculi inanitate ad verum Deiob- 
fcquium fe totum excitet, atque covertat? qua ille vere reg- 
nadifpcm habebit in omnem faeculorum ir:emotia,et quae 
Keges ipG obtinuerut, beatorum domicilia eomparadi? HiC 
lllclpe erigetur adeontemtionem rerum humanaru,adppes, 
«t regna quaecuquecontemneDda,ad fpcflandum inDeens 
immortalem, et ad petfruendum ejufdem in omnes laeculp- 
lum aeternitates divinae Majeftatis afpcfiu . Hac Ipe aleba- 
tur Davidis animus, in Deum fpes fuasomnes ,ratioBefque 
conferebat,huc fpe(Siabat,buccontendebat,. nihil aliud fpe- 
yabat,nulU rei magis confide battneque regno, neque armisj 
neque fapientia^ neque praefidii? aiiis humanis,ullo ve nite- 
batur honore mortalium Dei opem , et Nume fcmpitersuia 
iraploranstut hofliu manus evaderct,ct falvus ,ct incolusiis 
ab omni periculo liberatcturi j 

SECVNDA RATIO MpVENDI AFF^. ; 
£ius ad fpe ex colequetibui.Figuraefunt articulus 
adjundlio,cotredtio,conduphcitio,exciamatio. 

H ic tuc audita praclciflione clartfsimi viri senatus 

ruin conflrmatuSjnmms academia permota , omnes 

£€4 


*iii. demonstrationis 

denique omnium generum , atque ordinum fcholaftici ma^ 
trisacademiae, aReftorC) ctab ipfisconfilidriis petendum 
effe auxilium arbitrabatur. Gum ilii eflent academiae Prae^ 
fedi,cum doftorum cofenfu ipG facultati tanto praecepto- 
re ferre opem, et auxilitimpbtuiffent,flagitabaturab fcbola- 
fticis cum in (cholis pkufu quotidie doclori fapicntifsimo 
excitato, tum precibus multisaddoftores adbibitis, et (che* 
dulisin chatedras multis pafsim proJcdIis,et alias aliis coni^ 
fequentibuSjUt aniraumfuum non figmficare.fed voluntate 
tanto fludio, afsiduaque efflagitatione oftenderevidereturi 
iit eruditionem viri animadverterent , facultatem jacentem 
rhetoru variairaaltipliciq; cognitione excitaret, honoraret 
academiam fuam tanta fapientiae praeftantia , in bis lludii* 
bonorum praeceptorum inopia laborantem,ageret aliquid, 
denique referrent ad ordinem fuum . Hinon modo multos 
dies mittendo, remittendoque fchedulas.fed etiam orando, 
gravifsimum quenque illius ordinis urgebat.Iidem die qua* 
dam fubuo,cu incredibilisplaufus excitatus ellct in media 
•fchola dodiori.tiefciojquo afflati fpirim, mente incitati ve- 
h8metitifsima,ex tota illius facultatis academia, cunftaqtfe 
claffe rbetoricae fchdlaflicijcum frequentifsimuS convehif- 
fet doftoruffl Ordo, ad cubiculum Redloris advolantes de- 
florem retinendum flagitarunt, et Redi orem ipfum,cotvlef- 
fumque omnem omni ratione, raercede propofita, quoniam 
id temporis cathedra rion vacaverat i iit praeceprofertiitan- 
tiim ad)u vareht, orare non deftiterunt. Qimnta voluntate 
fcoetus illejConfeflufque dodloruro amph(simus,et imprimis 
ipfeRedtor, atque confiliariiferrnones optimorum fchoia- 
fticorum,et preces audierunt ? Quid ego ibpendn metionem 
faciam,quod illi continuo non fobim, quod operae pretium 
etieiid fieri , fed quafi valde gloriofii ad honore academiac, 
decernendum non dubuarunt,fedchatedram,et finecdpeti- 
tore.fi quam haberent, deferendam decreviffent. Vos,vos m 
<]uam lcbolaflici,vosalumni eloquentiae,ct alii boni, veflri 

ami- 


^ LIBER QVARTVS;' _ iiy 
amici, familiarefque tanto ftudio,vos pro praeceptore tar to, 
(vcl uc verius dica) pro parente communi academiae ad do^ 
dorutii pedes, Reftotifque jacuiilis ; cum vefttis precibus 
stanto coetu exauditis vir incredibili fcientia.fummoinge--. 
nio, bonis artibus inftruftus, publica merccde conftituta , et 
omnium opinione majore in chatedra rhetoricae collocatus 
cft.O diem iUum auditores, academiae laetu , utilem doctri- 
nae bene dicedi, et ad pofteritatis memoria gloriofum. Quid 
enim fcholaftici poffunt ex omni memoria fuonim ftudiorii 
fumere illuftrius, quam pro bono praeceptore omnes orare 
do(Sores,et hanc utilitatem , hosftuftus afferre gymnafi is? 
Hoc die,mihi credite,omnibus doSifsimis hominib’ ad be- 
ne de fuis laboribus , et matri academiae de frudibus lit- 
terariis praeclare fperandura , quali lignum aliquod a vobis 
prolatum effe putatote. 

TERTIA RATIO MOVENDI AD 
Ipeai ex confequent)bus,« exemplo, cum 
interrogatione, et tradudione , de 
divo Ertnenegildo. 

A n mihi ipfi non fuit mors aequo animo oppetenda? 

quid tuc ageremlan erat res ulla,quam mihi magis op. 
tandam putarem? An caput meum in tantum armorum ftre- 
pitumcum inferrem, non mihi fpoliatioregni,non mors ob 
oculos verfabaturlnon haec denique tanqua adfutura in ip- 
fa contentione patris ab adverfariis pafsim jadtabaii tur ? an 
erat mihi in tanto parentis mei odio, in tanta alicnatione,ta- 
taacetbitate,tanta armorum contetione,fi viciffetjvita fpe- 
randa?tam etiam eram rudisitam ignarus rerum?tam expers 
coafilii.aut judiciiitam imraemor adhortationum Leandri? 
nihil audieram ab il!o?nihil acceperam ?nihil ipfe cogitado, 
meditandoquecognovera^nefcifibam vitae breve elle cur- 
fumjgloriaefempucrau, etcu eiretomnibusdefinita mors, 

If op- 


tti demonstrationis 

optandum efle.ut vita , quae neccfsitati dcbcbaturjDeo po; 
tius immortali donaretur, quam refcrvaia naturae videre- 
tur?Non me docuerat Leander vitae ipfius curriculum exi- 
guum effe,atque brevibus terminis circunfcriptutn , et tunc 
adresnorum caelcftium fedes fempiternas immigrare,ani> 
mos beatifsimoru.fortifsimoruraque Martyrum , cue cor- 
pore exccffiflent,fpiritu,qucm acceperant,pro Dei lempiter- 
ni gloria cumfanguineprofufoiDeniquecum omnia fera- 
per ad immortalem Deum fui cultores referant , neque fine 
tanto domina quidqua expetendu elFe liamini in vita cof- 
tiEHerint,mortem,quam cadorum immortalis gioriaconfe- 
quit ur, pro beatorum iro mortalitate contem nedam no mi- 
hi perfuaferamlMortcra etiam, quam Ingudis in itinere re- 
gia animi magnitudine pro Fide Chriftiana contemferat', 
ego vir hujufce conjugis fortirsimae,Rex etiam Hifpatcn- 
fisjtantis fignis,documentlfque meae fidei datis metuerem? 
cum praefertim ejus Rcligionisftudiofusalumnus effem,cu- 
jus princeps, et auctor Chriltus Icfus fanguine fuo caelorum 
fedespatefeciffetiExquaSiephani Protomartyres paucos 
pofi dks invidia virtute praediti fe , atque vitam fua in me- 
diam lapidatione conjeciflentiex qua beatus loannes Eva- 
gelifta imitandi fui pra:ceptoris,et Martyrum adipifccndae 
laureae caufa mortem in variiscontentionibus olei ferven- 
tiSjexfiliijaliorumque periculorum exfultans oppetiiffet? itt 
q,ua Religione ipf e accepiffem Pueris Innocentibus vix na- 
ta Affertorelefufatellitumcrudelifsimorum manibus fan* 
guinem exhauilum fuiffe ? quae denique tot innumerabi- 
les Heroas fortiEudinf,fan£iitatcqae praeftantes, Martyrum 
Ii<jns)rlbu3,et infignibus afftftos,iacris,,folennibufque feriis 
quotanniscxornatiHaec ego, et multa aliacogkanSrnon li- 
bens raeum caput cnideliiaii carnificis objeciffem? Neque 
mihi quidquam clFe jucundius poterat , neque magis amplii 
ajd mei nominis gloriam, neque adiUud caelorum immorta- . 
le regnum adipiicendum- 

QVAR: 


LIER QVaRTVS: - ii7 

QVARTA RATIO ERIGENDI IN 

fpem ab exemplo Pharaonif, et populi 
Solymorum. 

C Onfiderate clementiam Domini in liberando populo 
ludaeoru ex deterrimis inimicoru manibus- Quis nam, 
Judaeorum falvus efletlquis incolumis evaCflet? Infeflaba- 
ttir gentem Hebraeorum ab AEgypti finibus Rex irapoten- 
tifsimus ardens odio, hoftili animo in omnes Hebraeos om- 
ni peditatu , et equitatu Pharao.Quid hujus audaciae.et fce- 
kri poterat opponi*n6d'^ens tanti Domini fines AEgyp- 
tiorura tranfierat,non tela , non gladios ad fe defendendam 
hafaebsfNullum erat perfugium , nulla evadendi potefias, 
dandae cervices erat crudelitati nefariae, et in veterem om- 
nes fervitutem redigendi. Fugam quaerebat multitudo, quae 
exitu praedufo mari rubro nd habebat . Quistuc Hebraeis, 
quis populoSolymorum tranQtum fludibus infiar muri ex 
utraque parte confidentibus praebuitiCura omnia ad foly- 
morum perniciem ultimam illi pcftifcro draconi paterenr, 
non fubito praeter omniu fpem fpes omnibus affulfit.et ad- 
mota Moyfes virga roarii imis flruclibus via patefecit, ut tan- 
quam aridam terram tranfeuntes , in alteram ripam gaudio 
ex(ultatites,et gratias agentes immortali Deo fefe dederint? 
Pharao tranfire properat atque feftinat , fed cum omnibui' 
copiis aquatu mole revocata fubito obrutus fuit, atque fub- 
oierfus. 

QVINTA RATIO EX ADIVNCTIS. 
Exemplum in adolefcente viam littera- 
rum ingreffo. 

I Ngrcflus es in academiam florentem, et altricem bonoru 
ingeniorum, officinam maximarum artium , cundlarum- 
que difciplinarum, et dodorum copia praeflariufsimorum 

Ff 2 abun 


i*8 DEMONSTRATIONIS. 

abundantem. Non obeft caeli intemperies, non immodera* 
ti calores, non visfrigorum,ac magnitudo , non inopia , et 
indigetia terum.tjuibus multi ab ftudio bonarum artium a- 
vocarifolet. Es fiimmo ingenio praeditus, memoria maxima 
ad litteras, et difciplinas excolendas , neque unquam adver- 
la valetudine jadiatus,Don ullo tcntatus capitis dolore, bonis 
viribus,et firmis lateribus, reliquis denique adjumentis na- 
turae , praeCdiifqueneceflariis inftru(9us. Sumina cft cxf- 
peciatio tuiipfius,quam ingenii, et reliquorum ornamento- 
rum pracllantia mortalibus attulifti.Hanc ne decipias , ct ut 
expleas potius , omnium in te oculi facient , et oraconjeria 
mortalium.Ad quam excitabunt tehonorum gradus, Reip, 
dignitates maximae, fpes fororu^t fratrum tuorum in tuo 
ingeniojin tuisftuditsjam pride pofitae,atq; illa parentistui 
celebritas,et gloria nominis confequuta: qui fcietia juris ci- 
vilis ad fummum Regii Senatus Cofilium per omnes hono- 
rum gradus afcendit.Tu fiparum laboris fufcepcris,qui fuct 
pleni exfpedlatione de noflroIoanneMartino, non diu fuf- 
penfi,et incerti, obfcurafpc, ct caeca cxfpeiSatioflcpcdebut: 
quiniDacademia,in qua nunc es , brevi te talem praedare 
poteriSjUtjurisconfultus evadens maximus, laurea dodoris 
ornatus liujHfce facultatis in araphfsirao dignitatis gradu 
colloceris,et deligaris ad Granatenfe , deinde ad V'allodole- 
tanum.denique ad Regium, et omnium maximus fummum.* 
que Confilium. 

DEPVDORE. 

J)Vdor cd dolor ex malis, quae afferunt dedecus. 

PRIMA RATIO AFFECTVVM AD 
pudorem fumuar cxadjunciis,enumeratione, 
confcqueiitibus,et fine. Figurae funt repet- 
ar;. Adjundi.Dcmonft- 

Non 



LTBEK QVART VS- »t9 

s^^Onte pudet fpedlaculum cernere Pueri lefu 
Toftavo diefanguinem profundentis, et fanftif* 
carneni gladio refciffam audire in taro 
aetate, in ipfa infantia , vixnatum odio 
^to^dies gladiorum aciem fubirCjDeum ipfum, «jui 
totiuseft expers peccati, omni culpa liber, hac lege folutus, 
hunc ipfum architedium cadorum legem fumtnojurefcr- 
vare, atque virginem ipfam adeffe fpediaculo, cernere lefuni 
lumen ocuIorum,doloris magnitudine confedium, vagient e, 
plorantem, atqoe muko fanguiiic manantem hominis ipfius 
caufa,tuipeccatorisgratia, ut teipfum rcfpicras , a peccatis 
omnibus difccdas,redeas in viam exemplo liio, ut fedes mo^- 
tus animorum , et adverfantem libidini fandlirsimam in 
omni relegem divinam fervesiita ne hominem jam amplius 
annos triginta natum tanta libidinellagrare, ut te no pudor, 
non anni,non afpedius hominum, non tot oculi mortaliutn 
a fceleribus re vocavcrint?non pueri vagitus , non acies hu- 
jufcegladii,nonpuerircfe&acaro,nonfanguis profufusort 
tuo fraenum, manibus vincula, pedibus compedes, corpori 
catenas,animo pudorem injccerit,nequidqua homine Chri- 
ftiano indignum faceres? pudebat te in hominum cofpedu, 
ne te faeculi fateilites deriderent,imitari fadia Pueri lefii , et 
illum fequi praeceptorem , et audiorem virtutis , atque fan- 
ftimoniae?tempus erit, mihi crede, et non abeft multum,cuni 
in tcfpecicm , et quaG formam Daemonis lefus ipfe videns 
derelinquet te praedae, ditcptionique inferorum . Cum in' 
confpedtum Domini veneris rationem vitae tuae redditu- 
rus , qui tum pudor? quae perturbatio? quae caligo tui* 
oculis ofrufa?qui mentis ftupor? nolles te natum fuille, 
cuperes nunquam in hanc lucem exiiffe, qui cura probro, 
ac fummo dedecore ejiciens a cdfpedlu divinae Majeftaiis, 
atque adeo quia pudoris , et pudicitiaercpagula perfregi- 
ili , in oblcuras inferorum fedes de gradu honoris tui 
dejcdlus fumma cum infamia deturbaberis; pudebit enim 

ff } Chri- 


ijo DEMONSTRATIONIS 

Cnriftutn lefum vos ia afpeAu Patris aeterni filios 
appellare. 

SECVNDA RATIO SVMITVR EX 

confequentibuf.et ex difsimilitudine,cum 
Praeteritione,Repetitionc,Ditrolu- 
tione , adjunftione. 

N On plura deme dicam:fatis vobis treum,mcorumque 
candidatorum ingenium, fatis artes , bonaeque dilci- 
plinae,quas unufquifque noftrum fibicdparavit.notac funt.’ 
fatis teftati funt labores,vigiliae,lucubrationesomniuro no- 
fkum.tn oculis veftris politae funt aftiones publicae,renun. 
tiationum gradus, opinio, et exfpefl:atio,gioria nominis coi 
parata.Quid efficere pbfsit unufquifque , quemadmodudib 
cipulos artibus erudire liberalibus, quaeftioncs omnes diffia 
Giies,et abftruf3sagitarc,fuishuc,et illuc trahere argumetis, 
difpellcrc tenebras, afferre lucem , et difcipulos ejufmbdi be- 
ne inflitutos,benequeinflru£ios in exitu curriculi parenti 
academiae dare valeat, qui praeceptorum officio fungi pof* 
finc,et eandem fumma cum laude artem, facultatemque tra- 
dere, vobis omnibus multo melius,quam noflrura quifquam 
verbis exprimet, notu efl,et exploratum. Sciovos nifail in if- 
tius cathedrae fm^fagatione comilTuroseirc , quare vos pu- 
deat in pofterum praeceptorismt cum afpexentis praecep- 
torem fufjragiis dcleftum,noB cofuluifle commodis veftris, 
ijon providiTfe matri academiae, quifquam vos acculet,aut 
ros oculis prae pudore deieSistn terra nolitis afpicere, que 
delcgeritistquod falli fuilTe videamini inani oftcntationc,ct 
falfa jadlatiene fui iplius,aut procuratorum fallaciis, ct frau- 
dibus decepti, qui vobis talem fuis pigmentis, et fuco emen- 
titi fuerintiut pcrlegitTecofirniaverint omnes illum libros, 
nulla non verfafle volumina auclorum,in difficultatibus fu- 
peradis omneftudiulaboriofifsimepofuifiejquaefliorics ab- 
ditas atq; recoditas lubuiffe notatas orrnes, intellcAasetia, 

aC 


LIBER QVARTVS. 
jic ptnitm perfpcRas tcxplicarepofle bqusos ,xt nodosau- 
iSord diffol vere, et quid in unaquaque re tenendi ex ddiSo- 
rjrn auSoritatejdiiciplinaqije collectum, dilucide audito- 
ribusoftendere.QnareprovidetesquaefojVobls.cofulirehai- 
jiari,reIpicice,quiTerso futurus in pofterii de vobis fuffra- 
gatoribus,de veltris praeceptoribus. Itera, atque herum per 
Deum immortale obfecro,per illam , qua debetis academiac 
veftrae obfervantia , et pietate maximam : £ quid temporis 
diuturnicas>ufus,et exercitatio tot annos ante fufeepta, gra- 
dibus fuisconfequutucollegiu maximu , ct ejufde amidtus, 
infignia,decus,et ornamentum collegarubeatilldcfonfi va- 
letifi quid nullo ftipedio,nulla mercede, amore folu in litte- 
ras, et ftiidio flagranti,et vobis notifsima voluntate lervien* 
d},noIlri labores afsiduijtot ac tatae vigiliae.lucubrationcf- 
que noftrae , noftra merita valuerint . fi nihil tam implica* 
tu fuit, quod no explicuerim, nihil ta difficile, quod noexpe 
dierim, nihil tam obfcuru,quod non iliuftraveriro, nihil tam 
reconditum , quod noninveftigaverim , patefecerim , et in 
orbis gentium luce meis publicis pracledlionibus no protUr 
Ierim. Veftrum erit date opera,ut dekSo praeceptore magis 
idoneo, magis ere,ufuqaecon^^, fine cujufqua veftru ig* 
nominia,de cathedra proioquilBytis-Pulcru erit vos audi- 
re praeceptore cu honore academiae maximo,ejufde fcripia 
proferre cuicunque depofcentidaudare,pracdicare difcipli- 
nam, denique ubicunque locoru fueritis, de vefiro magiftro 
gloriari- Sic credo futuru,nt latebrasnullas quaeratis, nun- 
quam afpedlum fugiatis mortaliu,non edeurfum, neque ce- 
lebritate adverfarioru: fed quocuque adieritis , ibi vos fum- 
mo cu honore futuroseffeiquocuq; oculi inciderint,ev«ura 
omnia vobis honorifica, gloriolaqucfaullis feper acclama- 
tiombus.Itaqoe parietes quafiigeftientcs vobis ipCs detico- 
praeceptore gyranafiis diale dbcorii dcbko julUque delato- 
gratulari vfUe videbutur. 

D-ii AMORE CO-NCILIANDO. 

ff/t* 


Amor 


2;£ DEMONSTRATIONIS 

A mor facile paratur duabus caufis, virtute ^ et utta 
litate; diligimus enim hominem , aut qoia bonus fir, 
aut quia de bonis meritus fit , aut mereri pofsit . Hinc Tui- 
liusconciliat amorem Senatus Caefarircujus in patriam rae. 
rita.et res in Gallia bcnc,feUciterquegeftas commemorat itt 
-oratione de ptovinciis Confularibus. 

EXERCITATIO AD AMOREM EX 
auSoritate,adjunSis , comparatione i et enu - 
; meratione. Figurae.repetitio, articulus, G- 

militer cadens, interrogatio. Affe&us 
amorisinDeum. 

Vare quid Gt, quod amorem nobis majorem 
conciliare debeat, qua ifte tatus, tamque prae- 
potens Dominus, non video. Huic nos dedere, I 
huic nos totos tradere , huic denique nos ani] I 
mo,et voluntate, quatum eniti , et efficere po- 
tuerimus,debemus infervire: neque quidquam in nobis erit, 
nullam corporis, aut animi partem vacare aequum eft,quae 
Rudium,ct operam fuam d^entem,et afsiduam eidem fine 
intermiisionenon prael^MrNara praeterquam quod nihil 
magis a Deo optimo maximo commedatum efl generi mpr 
talium , quam ut furamo divinam Majeftatem amore com- 
plefl^amur^atque divinae legis praeferiptiones ad proximi, 
et ad Dei praecipuum amore referantur, hifque duobus ml- 
datis divina Jex innitaturragite , quid magis cotenderut di- 
vinae legis cultores?quo fuaruraaftionum afsiduae medita- 
tiones,quo finis coferebaturiCujus rei magis, quadiviniNu* 
minis enixe, fumroopereque amandigratia laborabatkt car- 
cerem ,inediam, vigilias, famem,omnes cruciatus perferebat? 
atque profundendi non folum fanguinis quocunque modo 
cupidifsiroi erant, fed in mille fruftula difcerpi , mille fubire 
fupplicioru genera Dei immortalis amore capti, fuccenfique 

cupie- 



liber QVART VS- IJI 

tupitBant ? Hunc amabant, hunc appetebant, de tanto Nu- 
jninc difS,no<ftefque eogitabant.de eode loquebantur, bunc 
fomniabant,iUius nunquam ullo loco, ac tenipote cogitatio- 
nem dcponebant.Infidcbat in iftorum animis bonitas illius 
immcnfa,nunquam vifa pulcritudo,auguftifsima,cclfifsima- 
que MajeflaSjdi vitiae,et opes infinitae , fapientiae perennis, 
et inexhauftus fons, principatus, et dominatio caeleftis, fura* 
rnum in omne genus faominum,atque rerum uni verfaru im- 
perium,aeternumiet immortale decus , gloriae magnitudo, 
et felicitas fempiterna ; qua nihil beatius,nihil bonis omni- 
bus affluentius cogitari poteft . Quo cum homo afpiraverit 
cum hujufce boni fe compotem faftum effe viderit,atquc in 
tantaeMajeftatisfe viderit oculis,etafpe£lu nunquam nop 
acquiefcere,nihilerit, quod ampli’ defiderct:habei enim ex- 
plbratumifuturumfe femperin folidis, et aeternis beatorum 
gaudiis, atque voluptatibus . Quamobre fic immortalis Dei 
homines furoma virtute perfefli amore flagrant, ut reliquas 
omnes res, honores ipfos, imperia, regna,dominatione ,fern- 
periili faeces, atque iordes appellent : ipfos vero Principes 
■atque Reges hujufce facculi comparatos ad auguftain, fem- 
pkernatnque tanti Domini Mijeflatcm vermiculos, atque a- 
nima!cula,quae trahere pedibus , ac proterere nihil ducant: 
nihil etiam ad minimam divinoru ornamentorum partem 
procul dubio putet,et habeant.Si quid enim homines boni, 
ii quid pulcritudinisjfi quid divitiarum , fi quid virtutis , ec 
omnis generis bonorpm confcquurifunt, id a principe , et 
auftore bonorum omnium immortali Deo profetAumfuiffe 
videilt,atqiKdeduiSum. Quod terra foeta herbis, ac floribus 
vireatjcc niteat, ec frugum ubertatem, et copiam fundat, alat 
animalia, venas auri, et argenti abditas, et abftrufas fuppedi- 
tct,qUod fontium }iquores,fluminum curfus, maris immen- 
fitatem tanta pifeium multitudine refertifsimam, quod aeris 
circunfufam regionem, avicularum cantibus, et volatu vago 
lolutoqiie jucundam crea veriqquod caelum iftud fideribus, 

Gg et 


an demonstrationis 

et Lunae varietate noftu diftinftu.ct diu Solis fplenjJtiteiW 
iuftratum vidcanius,monim,«afunt iae.c amoris, divini, et 
in gen^hominu eximiae caritatis infignia ckrifsifria,Quo<i 
Ii nos ipfos circunfpiciamus.cu corporis, et animidoused^ 
templeraur.cum effiiStos, atque formatos ad imaginem, et lir 
militudinera divinam>cuni Fihi fui fanguinc , e Daemonis, 
in cujus manus incideramus, fervitute liberatos, Chriftiana 
dignitate,ticris infigoibus ornatos,in FideifaaelifsjmaepO' 
Jentifsimaireligiofifsimaqi fede cultrice educatos, illuftra- 
tos gratiae divinae fpledore^et omnibus fuis auftos divinisj 
et cacieftihiB ornamentis;, ac, eadem fucaros gloriae caeleftis 
habitatores, et incolas in perpetuum, fi per nos nd fteterit, et 
gratiam caeleftem,et divinam amicitiam cum fummo fcele- 
re,petfidiaque Honeflfuderjmus^itcru-m iterumque confide- 
remuSjhaec nonfaces ardentesln-on accenfae ffammae ? non 
ignes indiesm^is ac magisinvalefCentcsadaeiiores- Chti- 
ftirairabiles innoftris aciaiisexcitandos effc fine dubitatio- 
ne videbunturftamum ne hos opibus, et Grnamen-tishujuf- 
modi valuiffekdeo potentes,et fioren tes fuiffei fic omnibus 
copiis circunfluxifle humanis,ct,caeleflib'.is , tantum in Deo 
bomEatis,fapientiae,pulcritudinis,potentiae,reIiquatumq_ue 
virentuexflitifle videamus, et nen cxaiUflenosiEoffagraf* 
feincredibilicantae Majeftatis,atqueoptimi fandlifsimtque 
Creatotisantore,D«um hunc tantum,et tam immenfum,de- 
licias,etarBoresn6ftrosfanaiaopere diligendo,non omnium 
rerum ht*manarom,et cunSorum hoi^inum abjecifie nos a- 
Eioten3,et dium in Deum tam eximium transfudiffefetpptJ 
tot ianttitierabilibus infinkifque de caulis fummae fuit,et fflk 
tremae plane dementiae, 

- PRIMARATIOADODIVMAMO?,.. 
itcontrarhim in ludaeos conflandutB,qui lefum 
cruci affixerunt Cxrepiignan tibus, curo cau^ . 
fatfficienti, praeoccupatione teft.imomi., ,.i 

Mit 


LIER (^VARTVS: " _ ^ ijf 
AT Aximis igitur periculis non modo liberati , fedetiam 
J.V JLamplifsmiis beneficiis, et honoribus affedli.cunuilati- 
quc ludaei non erubuerunt Filium tuum in cruceir tollere; 
qUod profefio neque tyrannos im manes fafluros fuifie pu- 
taremus. Vtenitn omittam cujus tanti fccleris fuerit in cof* 
pciSu eundarum gentium necare innocentem ; cujus tantae 
importunitatis omnium faeculorum , atque omnis memo- 
riae clarifsimumlumen extinguere ; cujus tantae ferocitatis 
falGsteftinaoniis iram divini Numinis provocatam noex- 
fimefcereicujus tam inhumani, atque ingrati animi,a quo ta- 
ta beneficia' accepiflent, in cum tyrannos in veniti : ut haec 
emittam , cujus tanti furoris fuit omnes caelites, quoru vo- 
luntates neceffario fuerant avertendae, omnes divinas Men- 
tes, ipfas Poteflates caelorum, omnia denique humana, atque 
divinain fe miferosexcitate ?quo nam illi modo tot fignis 
decaeio fervatis, ipfo templi (andifsimi velo difcillo, faxo- 
lum tot maxiraoramevulfiorejpercufsionequeconcrcpanr 
fi,4 mortuis excitatorum hominu afpeftu terrifico, et in ip- 
lintdiei media claritate, repentina defedione Solis, et rebus 
ommihas bbfcurifsima caligine circunfufisincntibuSj atque 
antmispolTentconfiftere tantofcclcrenon modo perfefio, 
fed etiam cogitatolAt haec homines dementifsimi nen vi- 
debat, qui mediam diei lucem fubito fibi ipfis ereptam afpe- 
xerunt.(^od unquam fcelus magis exhorruit caelu ipfum? 
quae horroris fui clariora figna dcdilTe mortaliil generi ulla 
faeculcru oroniu memoria vifiim efilnota fuit illis homini* 
bus Chrifti lefu probitas, noti morcs,nota landitas. Quibus 
porro, quimodo lefu nome audi verut, miracula edita, virtu- 
tes adtiiiradae, opera cacleftia, atque divina no fucrut audita? 

SECVNDA RATIO ODII CONFLAN-. 
di ex efficientibus,efFedis,dif$imilitudine in lu- 
' ] 'dice,quiextrahit homine ab ccclelia- 

A Xetia aras facras,ct tepla fandoru . 0 immanem ho- 
minis audaciam , tu ingredi domum facram aufuses? 

Gg 2 tu 


*j< DEMONSTR-ATIONIS 

tu iftudfanflifsiraura templum intrare 1 tu Iftius tepVi facrfs 
imaginibus os importuniisimum pftendere l cujus factilj, 
nufqua» aliquisniG- religiofe intraredebet,nemo fme fum^ 
ma fanftitatc obire.' Sacro te ex teplo homine extrahere n§ 
puduit , ubi lane nihil non faniSum , et religiofuro occur- 
rebat? AntUjCuillos parietes,illafacella,aras,facrariu Affer'- 
toris lefu afpexifti, domum alicu)us oppidani te introire pu- 
tabas?Fieriprofe(ffoconpotcft,qu5vis fme mente, fine fen- 
fu tunc fueris, ut fuifti, quin et tuum corpus, et corporis par- 
tes omnes contremuerint afpedtu fimulachroruoi.et lociipr 
"fius tnajeftate,atque adeo facrarii Chrifti lefu religione fan- 
^ifsima.Ncque vero credibile eft te unquam cymbalorum 
pulfum toties audientem quotidie , et mane ,vefperequc 
percipientem tuis auribus poffe mente confiftere. Atque ne- 
cefle quidem erit,quanvis fueris,ut fuifli audax, atque vioM- 
tuSjCum cymbalorum lenijfuavique fono,vehcracnti ve,cb 
tatoque puitu, quocuque in loco, ac tepore aures tuae pcrfo- 
ituerint , et ioci ipCus fanftitas,atqHeobje(fta religio fuerit 
auguil:ifsima,non iolum totisartubus te contremilcere,fc(l 
animo perturbato veiiem eter maximu formidare fupplieiu - 
Me vero commovet mirum in modu.et lacry mas in his ma- 
lis cogit effundere acerbifsimas recordatio offenfae liberta- 
tis Ecclefiae,et tuorum fatelikum clamoribus, atqucfurorJ 
%iolatac.Quideniro facra fandiorum tepla , domus Dsiim- 
mortalis videre dcbet,niG ho ncflummiff fandlu sniQ ex op- 
timo n*ore,aEque difciplinaiSunt tempiadicut fcimus ,cunl 
Bomunitaiibus mult is donata,tum praecipua divini Numi-i 
skpraefentiaomntratiofle veneranda.. Atque idtemporit 
psottiigroDefacriiegiuadmittebatur,pro catib’ diviniscla- 
ittoiresfatelHtu audiebatur,pto fervadaimmunitate vis,ecfit 
roFtausbacchaiiatuF. . 

TERTiA RATIO MOVENDI AFFEC- 


tusadodiu ex enmTieratione.curo repetitione, 
et p.raeLeriuQtte,de crudelitate ludaeoru-i 

Quid 



■LTBF.R QVARTVS. ' ajy 
Vili «nim vos Chriftus lefus violarat, que c6, 
2?IS^pFehencliftK,raptavifl:is,oinni ctudehtate tra- 
‘ '' ^viftislqttid ille Agnus, cujuscomprehen» 
|:Go-€dgitaEa,vexatioque mifcrandi vobis fuit 
_ _ })tiCundi(sima?quidilk patet beBignitatis,quej 

quandiu a, vobis indignifsimetraftabatur^ nemo nifi patie» 
tifsimum,inanfuetun) admodum afpexit?quid inquam fecc* 
rat,quod eum toties perinGdias interficere voluifiisiquid o- 
vis ilia nianfueEifsiraa,Chriftus lefus admiferat , quem cum 
poft injurias roul:tas,c6t,umeliafquc gravifsimasiflagris cae» 
dendu decreviffetis, vefttbus ie ipoliari pafius eft, atque nu- 
dari?Cum ejus facies, et o.s caclcfte,in quod Angeli intueba- 
tur,foedatum tantopere, et adeo Pilato deformatum videre- 
tur,illud vobis vifendum,fpe(3andufflque pro tulit,fi tantum 
Dominu veftris fortalTe manibus,et effraenato furore libera 
lepotuiflet? Sed quid ego veftram bancerudelitate expro , 
inOjquarn in ipfom lefam flagellis , fpinifque laceratu adfii- 
bgiftis ,q>ii ad mortem taptQ,qui in crucem fublatQ,qui ejus ’ 
ori,qu i ejus lateri fanftifsimo nefaria , et oroniimbutabdiat 
&ritateniQfteBdiftis<.; is-,::. • . rr 


^QVART A R ATJO EX EADEM ENV- 
meratione,cudiverfisfcbematibus/requen- , , 
tationefcilicet,et interrogatione, et 
_■/ >' , 'r'eperitjt)rte,deprodkbreIuda.' ? 

.oiqrii! >1..,; ’!0: , u t - 

Q Vid enim potes fcelerate luda.dicere, cur iflaproditio 
non fummam habeat acerbitatem exuta humanita- 
tecomroufii,qu3m.inprodendoetiam defertores ha- 
bere folentHu adeas cxomniludaeoru numero Chriftiini- 
micos,et principes vetertsdegis, ac denique eos, quos inhu- 
manos, quoscradeles,qiioseffi;rosafpexeris:tu Chrifto lefu 
jnnocehte,au<flore totius fanflitatiSjCt nio praeceptore pro- 
dito difcipuIosfuoSjCt focio&ac comites tuoidifsipeSiatque> 

G g y difper 


ii% DEMONSTRATIONIS 

diipcrgas, tccumque deferas, quos principes veteris legis de- 
detuni ariiiatos ad quodlibet audendum paratifsimosJdcin- 
de praeeas fignifer? m itinere inflammes ardenter ^ut ante 
comprehenGonem Agni, quem Gomprehenfuri Gnt, intdli* 
eant. Tibifurcifcrcomprehenfio, tibi virgae, tibi fpinae.ti* 
denique crucis ignominia, tifai tanti Domini mors curti 
tanto probro, atque dedecore plane quidem attribueda efti 


-i.u 


QVINTA RATIO SVMITVR 
- . eadem enumeratione, cum praeoccupatio 
ne, et interrogatione . In pcc- 

•i'i;ri >1: :;p ir^.catorem.'" i 
■bJ.cnii/ nv 




D ices tibi in animo effe alio tempore inores depravatOJ 
mutare. Quod tandem erit id tempus(Quado id facies? 
Cur deformafti pulcritudincm animi tuiicur amicitiam Dei 
clefcrutfti,ac prodidifli^Cur animum tuum ipG DaemOfti cfi 


dem Deoifervareinon iliius amicitiam colere ? non DaerooS 
nem ipfum, qui menti tuae tenebras tantas offuderat, luci* 
Chriftianae fplendore depellendum, et ejiciendum curare te 
oportebat?nemini quidem certum cft,fe ad craftina die,, ncC 
ad vefpetum effe viSurum. >' ■ 

SEXTA RATIO EX EADEM ENV- 
merationecum comparatione, in impro- 
bum fchojaflicum. ' ■ . 'S 


fcholaflico facias? aut quo tara imil 
ptobum adolefcetem, aut quo potius hofteo 
Q^l^academiaefcclcratum referves? qui , ut oroita 
tam caetera , quae funt ab eo in matrem crua 
^g^^§^J^del,itcr,etimpiecommifla,hoc unum fecit fa» 
Gtaus exerrandum, atque deteftabtle j utiCxptileritjx acade- 


LIBER QVARTVS. 259 

piia,relegarlt non dico litteratura homine, non doaifsimu, 
atque fuae facultatis fcieBcifsimUinQ facile academiae pria^ 
cipem,noa illo ipfo tempore cutfialiis candidatis, et compe- 
jjtowbus notifsimis de cathedradecertante.fed mentis mjit 
ximiSjCt inauditis, et jam opinionexomtntmi homini» coilr 
• ditaradorai cathedram habentem nuUo divinae fe veri catis' 
timore,exacademia fuffragiura ementitus ejecerit? Nulli >n* 
juriam candidati Romani graviorem accipere confueverutj 
quam eam, quae, nonnunquara illis inferebatur,{i de fpe de- 
jicerentur dignk-atumadipifcendaruin. Atque eifdem Can- 
didatis confeqViutis poft annis reditws erat ad petitionemjad 
fuos honores arBbiedos,g in illo accepto incommodo nul- 
la in quenquam dc familia propria calamitas importabatur. 
Hoc vero quid eft ifcholadicus exterminabit rnuperu cori 
rupteljs fcicntifsiraum litteranim praeceptorem a gyransQ- 
is?fcholafl.icus expellet ex academM|deliget,quem,voitt?ca- 
thedra, adimet^ atque ejiciet.fubornatns.fHic u unquam aca- 
demiatn cam;,quae6rt;.apiid filios optimos, forc.parentem pu- 
taviflet,!! deniquelacfe uberibus fuxifle, maternis ,etingre- 
miq fe altum, atque cducatum:cfferecoEdarttur,unquaBi_au. 
fus fuilTec hominem tantum de gymnafiis tollere s condifci- 
pulotum utilitates afpernari? legum denique divinarum re- 
pagula iniquitate tanta perfringere. 

."sEPT^IMA RATIQ: ex rRAR ratio ! 

he alicujus faAi pcf fomparationej*E enumtr»^, 
tionem,eum renovatione attencionisjcum . ; 

amplificatione CQnfcquentiucB , et 
exemplorum. 

M Agnu hoc,ct incredibile crimeefi libidinis, atque jm- 
probifsimac cupidkaiis. Accipitenuc avarttiaeprape' 
modii in fuo genere no levius. Amices fuos grande pecunia; 
fabticiuspopofcit,,quapillfisE£reificmedaFueaura pluriinfi 

' Gg 4 ad- 


140 demonstrationis. 

adjuvarent ; illi ftatim loculos multos de fuis arcis protal 
tos,plenifsimosconfertifsimofque pecuniarum dederuf.his 
pecuniis in nundinas Burgefes profedlus eft. De aliis fy ngra- 
pliis,iteni de fideiju floribus deceptis in dies certos, de falla- 
ciis, et fraudibus in maximos, et locupletifsitnos mercatores 
tametfi dici tum verC,tum graviter , et vehementer poteft,' 
tamen dicere praetermittamteaque omnia, quae mihi ignota 
furit, di vinae vindiftae integra refervabo . Illud , quod neq; 
taceciullo modo poteft, neqj dici pro iiKligfiitate,cognofci- 
te Jpfe decimii diem poft deCoxit,feque recepit aliud in rcg< 
num.O Deus immortalis.lricredibilero fraudem , deteftabi- 
lernque fallaciarn quis non afpicit^Loculos tu praegradi po- 
dere, quos tibi amici fidelifsimi fidem tuam fcquuti,ut rem 
tuam augeres,ut in nudinisEurgerib’ncgotiareris,Quod<:o 
modii tuum efl'et,rnercarcris, mutuos dederunt, aufus es au- 
ferre? fi te magnitudo malcfi:cii,fi te hominu cxiftiraationd 
■IBO vebat,ne i llud qtiide cogitabas hu j’ improbifsimae frau- 
dis, hujus tarndeteftahdae praedae hanc rotaro Hifpalcrifcm 
civitatem, emporium gentium univerfarum, et illas , quo fe 
recepifti , fedes terrarum teftes futuras e.fle? An quia tunc CX 
hac civitate excedere conftitueras,et fimularque Hifpalenfi- 
bus fraudem tuam fermones multorum , litteraeque renun- 
ciaflentjComprehendere teipfum, et in vincula cojicerecre^ 
ditores non poterant, idcirco te ex hoc crimine elapfum ef* 
fe arbitrarereCndntu Deum ipfum,horu fceleruro,atquefia- 
gitiorum confeium efieintuereris jet apertifsima furta , tut 
hominum fpoljationes ultUrura? Manet quidem frius haec, 
manet equidenj,etdu efrit civitas manebit. Sunt Hifpali ho- 
mines honcftifsimi.quaeftuofifsimi mercatores, atque ipfius 
facile principes mercaturae , qui tametfi pecunias amiflas 
vident,et earum recuperandi fpem nullam habent,tame fen- 
fum,etdolor»m fraudis non modo non amittere ex animo, 
•fed neque fpoliati,et damno tanto afFcdi reticere poterunt. 
Dicent inquam, et religione addudli , ct fidei violatae dolo- 


ff,quld fuis-pecaniis faituWfit^Oftendierrt F^briciumin es 
jnercaturaquaeBuofjfsimaiquae Hifpali,etBorgisfi:,furei» 
ac praedonem nefariu fuiffejpraeterea pecqniaso^cupaiiffa 
plurimas aliorum,{yngraphasfecilTe, atque illum cum nun- 
dinatum abiiffe Burgos omnes putarentjaliud iri rcgnufa de- 
fraudatis creditoribus fe contuliffe. ■- - 


OCTAVA RATIO PER ACCLA- 
mationemjCum frequentatione.Scelera 
uiu-jcri. :tt'] Praetoris improbi. ' ' : 



E n 'gubcrniacula iftPpraefedita;ae.En memoria 'Braeturae 
adminiftratae. Entatid’ reddita rerum fuae adffliniflraa 
fionis.Cum tibi totam urbem , et illius populos tanta cum 
jurifdidlione adminiftrandos Senatus Regius tradidiffet,cii 
tibi expolita effet ad praedam omnis civitas , cu reHqua opj 
pidacdebriorafuae ditionis, cdtetus masxiMisalhsiftitti5nd 
fuiftirmanus a pupillis manus ab egentibusv manBs a viduis 
abfiinere non potuifti.Iaiii te non oppidani, non divites fe^ 
him,\it tudiS:itabas,circunveniunt,non ii,qui decretis, edi- 
flifque tuis in te cdcitatidnfeflique funt-.pupillia nobis Jioa 
minati, et mulieres plurimae, atque viduae, quae 'mifere flen- 
tes everfas a tefuis omnibus bonis efle dixerut, in judiciu te 
addocunt, atque adeo vehementer accufant. Quid exfpeiSas? 
an ut-a-mortuis viri iftarurii mhlierumvctpuerorafB' par^teS 
cxfvlVat'?atqae abs te ofdck haec Praeturae, ablatas filiorurr^ 
et uxorum pecunias repetantllpfos putato adefie hprao ne-t 
quam,et-fpufcifsime.Redde bona pueris meis, reddciClamltj 
peCuniasconjugibus,reddeutrifque fortunas ereptas^ Cura 
cogis a mortuis nos excitatos in hoc loco voces cum dolo- 
re,ei querimonia mitterelGur cogispuerorum tutores,uxai 
rum procuratoreSjmaximam denique multitudinemContrii 
te tefliiTioniu dicere tcur puleexrimos, ledlifsiraofque puea 
ros,prudenufsimas,honcftifsiinafque matronas , omniu arta 

Hh tea 


* 4 * DEMONSTRATIONIS 

tca bonorum abundantes per tuum fcelus , et fraudem raa» 
ximam, inopem, ctjniferam vitam in pofleru agere patie- 
ris?Audi querclas,et lamentationem omnium. 

VLTIMA RATIO EXENVMERA- 
tione,et te(limoniis,et occupatione, cum rc- 
pugnantibus.Exemplum de Pila- 
ti pravitate. 

T Vaufuses Pilate deterrime pro nihilo prae ludaeoru 
amicitia tot res fanftifsimas ducere? tibi nulla lex fuit? 


nulla religiolnuUae praedifliones Vatu fanflifsimorulnuUa 
conjugis vifa fpecies in fommis?nullus confcientiac morhis? 
nullus divini judicii mctus?nulla tibi Agni mitilsirai tanu 
patientia, tam incredibilis,atque ftupenda?Itaquc mortis cdr 
demnas Chriftum Ierum.Quae(malum)iftafuit amentia?Ec- 
qiiando te rationem iftius lentemiae redditurum exiftima- 
£li?AfFeraturmors,quac nulla debctur,ad ludaeorum animos 
explendos ? cruci addicatur Agnus mitifsim us?in humeros 
lugubre lignum imponatur?et fudans,et anhelans cdportare 
compellatur ad locum ufquc Calvarii?Neque hoc folu, fed 
itaFcsagatur,utncqueCn.ulaiio quidem manfuctudinis ad 
iubcatut?non honoris, non dignitatis habita ratio ? In cru- 
cem agatur medius interpofitus inter duos latrones ? Per le- 
fum hunc>que cruci affixifti, quid intereft, utrum judex im- 
peres , fententiaque edicas eum capitis fupplicio mulda- 
ri,an hujufmoJi judicium feras, quo judicio tcflatusinnoce- 
tiam,et integritatem Ghrifti lefu manus abluens, cude in ad- 
vcrfariorumconfpeclu tradas crudelitati fatellitum excar- 
nificadum?Prafedlo negare no potes ex ipfislegibas Chti- 
ftum Icfum te abiol vere dcbuiflc.- curo praefertim tu ipfe fui 
furamam integritatem, innocentiamque teftere. Sin illud 
dices te ludajo-rum clamoribias , et amicitia Caefaris a vero 
dedexifreppfe te impedies, ipfe tuadefenhoae impiicabere. 

DE 


LIBER qVARTVS. MJ 

DE INVIDIA. 

TNvidia eft ab invidendo diiS3,qua Cic.in videntia quoque 
1 appellat. Eft aute aegritudo ex alteri’ rebus Iccudis,ut in- 
quit Cic.Tufc.Lib.^. atque ide definit, lib.q.earunde Tuk. 
Quam S toici invidentiam effe dicunt , aegritudine fufcepti 
propter alterius res fecundas, quae nihil noceant invidenti. 

PRIMA RATIO INVIDIAE CON: 
flandae exadjundlis, cum cfHcicmi. 

E n bonum fcholafticum.en amatem virtutis, diligen- 
tem ,frequentem,et afsiduum, neque apraeledionib’ 
unquam abfentem , femper praefente publicis difpu- 
tationibus.Quod a praeleftionibus vacat tcmpus,et interjs- 
flum efi inter unam,et inter alteram praeledionem, libenter 
conferendis , repetendifque praeledlionibus ponere nun - 
quam non illum afpicics, et argumenrantem acerrima con- 
tentione.fempcrquc excitantem reliquum fcholafticoru ge- 
nus ad officia fua fummo cum fludio,et labore faciunda . Cu 
primus veniat in fcholas vix albente caelo, ultimus difcedit; 
neque janitores poffiit ejicere de fcholis,nifi vi fa£la,ct fem- 
per multa cum contentione. Atqj ea efl caufa, cur perferre nd 
pofsit defides, et ignavos, litterarum oblitos,atque virtutis. 
Hos ille defert ad praeceptorcs,et ejiciudos clam curat par- 
tim per re,partim per alios , et urgendo praeceptore,ct prae- 
monendo patentes aliquando fuos,ut ab fcholis amove- 
ant, a litteris, et lludiis abhorrentes adolefcentes. Quae 
cum ita Gnt, vide ne illa fuerit caufa bone adolefcens hunc 
infeSandi bonum fcholafticum , et in illum mendacium , 
atque falfum teftimonium dicendi, quia cum aemulum, et 
imitatorem bonorum fcholafticorum , cum confiroilem 
optimi cujufque , et te ipfo multo fuperiorem condifei- 
pulum afpiceres , ferre non potueris : atque ob eam cau- 

H h 2 fam 


244 JDE monstrationis 

fam ceperis cohGlium plenum fceleris , et invidiae de hoc 
adolefcente detrahendi, .pbtreQandi^i^Sidem fuis in bonis 
moribus' ecresRe faSis omjniuhj .or4.coijjmendatis-jife tibiis' 
renuntiationibus pubheis. praejionerctur , et; tibipoflha- 
bitolgri6miniaa),ec<iedecusinurete,tvPj»gfrfsiohesillius,eC 
procefflis admirabiles invidiam tantam excitargnt,et;ufquei 
eoinflammaruntjUt infcelus,et crimen manifeftum addu-; 
caris. 

^ : . -• t 51 • : 

SECV.NDA R AThO. E.X.FIKE C VM, 

difsiraili, et confequentibus. 





i Vis te perferre C.Caefar pofsit, fi quod Pori?» 
- pejum vides tatis honoribus cumulatu , prin- 
Q, Senatus, columen imperii,dominu tefr; 

Irarum, poft tot res praeclaregeftas,poftyidio-, 
l(rias incredibiles de fuis hoflibus ubique. terra-> 
rum reportatas, pofttriumphostres gloriofifsimos detribus, 
orbis terrarum partibus ai3:os,tot laboriB’,tot periculis de-^ 
fuDftum,et capientem pacate tandem aliquando in ipfa fe-- 
nedlute frudi’ juftos aedebitos virtuti,fortitudiniquae fuae,. 
nefarium contra patriam arma capiendi confilium ceperis , 
neque defliteris quoad Rubicone fuperato veneris Arimir- 
numdnde Romam ufquecontenderis . Aquaurbepofttot 
Gonfuiares,tot Braetorios , tot Magiflratus maximos , pofl: 
Pr3etoreE,poftC6fulcs,po(iipfamdeniquelumen, atque de-. 
cus.Reipub. Romanae Gn; Pdpejum expulfuro , et ipfam 
Rerap. fuis quafi fedibus exterminatam Theflaliam accelc^ 
rafli, ut bello quaeflionem dirimeres.Non ad Ppmpejum ae- 
quandum afpirafaas,et coBtendcfaas,fed ad regnandi cupid.i-; 
tatem explendam^ut Rqmapnmum,et tnde orbis terrarum, 
imperio univerfo.potirerir.TJe jam pnde , ab illo fcilicet te- 
pore, cumad flatuam Alexandri magni Gadibus ingeirtuifti„ 
omhi ratione comparab.;s.Tu ne illam violatae intercefsio- 


LIBER. QVART VS. 24,* 

nisTribunitiaecaufamcaecus,acfurcnsinani fpecie limula- 
tionis jjirJeKprtam jai^arts^rslalliaiflapc.taufa eft , nihil iftae 
voces val^pj.grupcrunj (jonjllia , fraudes atque fallaciae pa- 
tuerunt, et illuftratac;fuDtjCHiji ccxnfetSis bellis civilibus m(i 
caefus viginti quinque pugionijjus Dicaturam non depo- 
fuilli. 

b; R T. 1 4: ,R A "Ii J O E X. D I S S I M I L I, 

■ iiijpS^^jWsftiSiet-eflicientijCum praeoccupatione- Ir,- . ^ 
■^r)3;.^t^d^a•,^^ovet^rinLeuvigiIdul^- ' 

Sapi uil: , '.jol , : 

S Vidait beatus Efmeneglldus? quid obfecro ia 
Leuvigildum patrem i Qui mihi auflor fuit? 
qui Fide Chrifiiana me ad caelorum, glociam 
inforcnavit^quem ego &im (equutusds a patre 
relegatus eftipater Leandrum urbe expulit, et 
ejecii^Siccine pater eum, qui filio verum fuafit , apud quem 
Omnes virtutis numeros vidilTet,fan( 9 :ifsimum.liBmine,dig- 
nitate Praelulis ornatum,optime de Chrifiiana Fide meritu, 
iaexfiliumcqntrajus,et.fasomneraiferit?fcilicet oppugna-, 
bat adverfarium,qui tuum regnu in difcrime haerefi fua ad- 
duxeratiNon eft;,tibi,crede,ullus excufatioiiislocus,in invi- 
diam raperis ab omni genere hominum, qui Imperio accep- 
to ad bon.orum,pefle, atque adeo ad Fidei fandifsimae pec- 
niciem abutaris. . 

DE MISER ICPRDIA. 

M lfericordia efl dolorin alteri’ rebus ady erfis,qua mo- 
vetur, qui audit,(i adducipotell.ut quae de . altero de- 
plordur,ad fuas resconferat,q.uae aut libi acciderunt adver- 
fae,aut aliis eadem fortunae vicilsitudme jatlatis. Ita cum 
finguli cafus humanarum mifcriariim graviter accipiantur, 
fi dolenter dicuntur, tum afilida, tt proflrauvirtus .maxi- 
mos lucius excitare folet. 

H!i 3 PRI 


24 « 


DEMONSTRATIONIS 


PRIMA RATIO MOVENDAE MI- 
fericordiae petitur cx efficienti.ct efFeSii, 
cum obfecration e.Exemplu in cau ; 
fa Beati ThomaeCan- 
tuaricnfij. 

R Es erat, et caufa propinquorum beati Tbomae eo jaia 
loci, ut dejicere oculos, et fpirate plane videretur, quif. 
quis erat , qui gradu aliquem alEnitatis cum beato Pontifi- 
ce tccognoviQet , quocunque abiiflet.quod oppidum cuque 
intraflet. Mittebantur ilii,fuis bonis, penatibus, praediis ever- 
fi,e)efti de civitate, fqualidi ac fordidati . Deceflerat ex An- 
gliaThomas,expulfi fuerant propinqui magno moerore/cd 
niulto etiam majore fqualore.Thomae iter faciunii tota ob 
viam fuorutn multitudo cum lacrymis , gemituque procef- 
ferat , loquebantur ilii interclufa prae fletu plurimo vo- 
ce,conquetebanturomnes,unufqui(que lamentabatur vicc 
fuam,ne oranes,li feipfura non refpiccret, iret perditu ora* 
bant: ad pedes abjeiji proftratique.fuppliccs obfccrabanf, 
con(ifteret,rcvocarct itcr,ne affligeret.ct perderet familiam 
fuam inperpetuum.llleinlua fententia permanens omniu 
preces repudiabat,omnia denique,quae fui diceret , fortiter* 
conftantcrquerejiciebat,mfiRex immunitatem Ecclefiae, 
praerrogativara omnem.denique Romanae fedis audlorita- 
tem intcgram,incolumemquc lervaret. 

SECVNDA RATIO SVMITVR EX 
• efficienti, et minorum conteDtione,cum tri- 

plicienthymcmate Mater Ecclefia ^ 

preces religioforu efflagitat. 

S I femper Refp. Chriftiana opero, et auxilium divi- 
num implorare confuevit , hoc tempore , hoc in- 
quam 


LIER QVARTVS. _ »47 

quam maxime implorat : non enim <k unius getis, aut unius 
principis in fuaai perniciem arma capieniis feritate , fed de 
tot rcgnorUjSt Imperioru potetifsimotu > et iatifsimoru fu- 
rore , de Galliac»Fladriac,Britaniac,Scotiae,et aliaru his lo- 
cis finitimarum gentium inimicitiis in fuam pefte , exitium- 
que exortis anxia, et folicita efle debet. Neque in unam dum 
taxat fcdem Chrifti3norum,fed in omnia prope regna Hif* 
paniarum, Italiae, et in ipium caput Romanum Pontifice fu- 
pra didarum gentium Principes , et Reges omnes, tum ipfe 
Turcarumimmanifsirauslmperatorcu exercitu omni co- 
piarum genere abundante, cum clafsibus ornatis,et inftrudiis 
imminere vifuseft/errum, et crudelitatem fpirans . De Fide 
iioftra,de Religionis ftatu,de communi falute , de Matre Ec- 
clefia vexanda, perdendaque agunt iftae belluae deterrimae. 
Reliqua perfugia armorum, praefidia bellorum, fiibfidia rei 
militaris , confilia, auxilia Moyfe non tendente manus in 
coelum , ceciderunt • Vefiras ergo preces , vefira fufpiriajVC- 
flras lacrymas , veftra cum fumma religione lacnficia Ma- 
ter Ecclefia implorat. Quem enim quaelo appellet? quem 
obtefictur ? quem illa imploret ? Regem ne Philippum fuae 
defenfionis portum , ct perfugium unicum? At is iplc auxi- 
lium petit a vobis, et fuarum fortitudinem coptarum vc- 
ftris precibus inferiorem efle fentit. An reliquorum etiam 
hominum genus ? ludicat vos principes omnis ordinis, 
qui nihil non a Deo vefira fanflitatepofsitis ab immorta- 
li Deo impetrare. In vefiris precibus,in vefira virtute, in ve- 
firislacrymis omnia fierepofita videt ,acinteUigiteiTefira. 
Q^amobre rufi hoc teporc,nifi apud vos,nil! per vos auclo- 
ritate fua,quae tot armis hoftilibus oppugnat «r , ct fiat u,qui 
tatopere machinis omnib’ abadverfariis o-pprimitur, tenue- 
rimus, quid eft obfecro,quo cofugere pofiimus? Oppugnare 
volut hoftes caput Eccle(}ae,Romanu Potificeiquid eft cau- 
£ae,cur no ii,qui filii funt, et alumni habetut,pei'timefcat?ra- 
piutur apud hos adpoena,qui Chrifiiani funt, fui ttia generis 

Hh 4 ac 



248 demonstrationis."' 

Stque dignitatis homines, cur fibi coEfrdinr ii , quHlienig^^- 
nacfunti et his ipfiscomunes hoftes fumuSC'atque tales ho- 
ftili difsidio praedicarnur?Socii cofiliorutn, adrniniftri-, CO' 
tnitefque Guftodta, inedia,®rudafibus, et fuppiiciis omnibus. 
vexa!itur,quidau£iote6?quidduCes bonorum I qaidprincH 
pes exfpediabondVtiflam boni viri, vos religioli-v^A, eteX 
animo Deu oretis.titoniRis mirititudo , omne genus reliquS' 
a fceleribus,etflagitiisabftineat,remediumhis tandem ma- 
lis fine dubitatione reperierous. 

TERTIA R ATI O EX ■EFFIGIENTI '1 
s ^ cutti translationibus, cute enumeratione, de 

'divo tearrdro. 


TNjeftaeft fax foeda, aC luftuofa Reip. petita efl gravitas 
■••ordinis amplifsimi,confeirus bonorum oroniu, totius de- 
nique Eeelefiae ftatoSiHaecenimoerte petebatur,c6in Lea^» 
drum Pontificem Hifpalenfis eeelefiae ilia flammafilliusex- 
filiifax conje.fta fuit. Excepit, et pro Religione exfulan-sex- 
arfitific tamen,ut deferti boni , presbyteri eifdS ignibus cir- 
cunfepti , quibus Leandrum ifiumpro GhrifliiefU hortor e,- 
et fumantem viderunt, paene conflagrare viderentur . Non 
enim fedabatur difcofdiae-,fed erefeebat Arrianoru in Ghri- 
llianos odium,a quibus furores Regis incendebantur, et in*- 
dies magis infiammabanturmtbmflia mifcercnt,ac turbar to 
Leandro, qui Chriftianosdefettdebat ,ab Hifpalenfifolb eX^ 
fuic, et extorre, ■ ' : . . i 

qVARTA RATIO SVMITVR EX ’ 

' comparatione,et exeroplb,de Cfariftianis Ve- 
xatis perryrannbs primis nafcentis 

Chriftianae fidei teporibus. ‘ 

' ■ f 

^ Vid enim primis nafcentis Fidei temporibus Chriflia- 
'^'^nis hominibus laboriofius^quid magis folicitiiro^ ma-i 

■ gis 


LTBEK' V:5t , I4P 

^is exercitutn dici, aqt fingi potcft > qui fpe cacleflium pras» 
niiorum ad facra Fidei fufcipienda addufii , raetucrudefiisi- 
Hiorum maloruni , et omni genere fuppliciorum, et injndar 
roai carere non potueruntkt quidem omnes tcmpciftatcsjair 
queprocellas in ipfisacerbitatum fiuftibus fcmper .decte? 
verunrfibi ipfis eflefufoeundas^ quod indigacte confidentia 
pro veritatecontra njendacium filabant . In adulta jam Ec- 
cleGajCt tot M^rtyrum,et virorum fiandlifisimorum virtute, 
tanta miracuiorum multitudine, ct praedantia ftupendorum 
corroborata,pod tocannoru millia, in Gallia, et in' illis par- 
tibus Romanae fiedifinitimis,in quibus excudis ordinibus 
ab incunabulis Ecf lefiae fanfiifsimi viri fforueruntfintmqjfa 
wxidimavi fipern ullam aut v ires babituroS elTe : haereris 
eae fadibbis adonnidtos ad Fidei gloriam iii illis regnis 
•non -roodo perfringendam,,; fcd neque etiam ex ulla partb 
attingendam. 


'j-vQ^lNT-A RATIO SVMITVR AB_ 
exem,plis,cam:enumeratione commodoru, 
perconduplrcationem,eto,bteda- 
.!. -ii ; ^ tionem,in laude beati : - 

i :v ' a teandrL' 


fid rae repente auditores defortifsimi,et cla-f 
rifsimi Pontificis|.virtute,etgiam dicefltemi 
etpfoa dicere parafiteni; exfilii’ ejufdemtneT 
moriaiii jpfioEtirfiioiatioBisteprefsit i Vide® 

enim iieatnnvLean tkum facrae C hridtir 

■nacReligibntsjveritatis dcfenfoqejetpropuguatorcm acecri- 
nium cxfiulem. Video fieatrem lGdomffl,id temporis puCrurn 
-adhuc collaGEymantibutocuUs fratrem fuuin natu maxima 
•iaro^ntet&fiV jdeafornfsiffiamErmenegildunEi, ducem libcr- 
«atisFfifipaienfis iCudodeinTalotis nodtae ,’tepreflbrem fu- 
■ioris pauJrhijextindorem iiaere5<osArtiaiiae,defenfore te- 

li pio- 


*5S DEMONSTRATIONIS 
piorum, et facrorum faccUoruin,propugnatorem folidae.ve- 
raeque dignitatis, dolentem, et deplorantem ex filium Lean- 
dri. Video iterum, atque iterum in exfilio Leandrum, cx tor- 
rem, «t ejeiflum de fedePontificatus.fine infulis, fine tiara, fi . 
ne Pontificio baculo,omni fua fpoliatum dignitate ; quem 
nos duximus femper,et ducere debemus patrem, ac paretem 
noftrae hujus recuperatae fortunac.ac nominis, poflcrorum, 
majoruraquenoftrorum in hoc mifero fqualore ac lordib’. 
Cur Leuvigildus faepius,et fedem Pontificiam, et omne dig- 
nitatem Romani Pontificis auSoritate confirmatam ailus, 
et inflammatus Arrianoru furoribus ademit,rejecitque om- 
nes omnium preces,atquelacrym,as pro patre vcrif$imo,et 
clarifsimo Pontifice fumma contentione adhibitas ? Atque 
hic tot,et tatoru Principum,ct Regis Ermenegildi fqualor, 
hae lacrymae , hi ludius fufeepti fberunt propter anu Lean- 
drumtquia veflram urbem, quia templa rcligiofifsima , quia 
facra Chriftianoru , quia Fidem fandlifsimam,RcligioDem- 
qiie defendebat: quialeipfura pofcctibus bonis, fiagitatibus 
presbyteris , Fidei Chnililefu ab Arrianis deformatae pro- 
pugnatorem acerrimum praebuit fefe. Quod tatum efl iflud 
in vos bencficiumlquae ta immortaliameritai quid no forti 
ter fecit illo dic,illo tepore, cC pro vobis, pro Fide, pro Chri 
fti Icfu honore fuam audtoritatem , fuam dignitatem , fuuns 
caput , atque vitam impiorum hominum furoribus oppo- 
fuitiAtquefipcriculafubeundafunt pro Religionis honore 
defendendojUibiii periculorum fatis . Ablata dignitas fuit, 
ereptus honos, injuriae fafi:ae,ignoniiniacinufl4e, domuj a- 
defnta,dircpta: Pontifex relegatos incredibili io vos pietate, 
amore inaudito praedicus^pulf’ aris/ocis.peDatib^^ipCs, ab- 
fhai^sabovibuscaruitHifpah,qua«i,ut levifsime dka,de;- 
fendcratipertulit. crudelitatem iniaichrutn , fcelus Aniano- 
ruiBjinjurias horbm fattiiitu.S i hoc efl fatis, qucidhaec tw 
ma in fua perlona fbfccpta pro Fidei confervatione tolerdd» 
Ideruntjet taode yob^ reditu fuo,veiIra vobis. Hifpal^huf 


LIBERQyAllTVSl rji 

dignkM reddita fuit.atque reftituta:multo vobit Hilpalen- 
fcs multo inqua labore expedit ad hac £dem virtutibus or« 
nandam,i11ullrandatr.que veflris tantis defenforibus,ct con- 
fervatoribus refpofldcre Leandris.An Ermcijegildus vivere 
fprtaCTe pocuiflet ab urbe Hifpali veftro Leandro ejetElo, qui 
veritatis illum Chriftianae compotem fecerat ? Non potuit 
effe Hifpalcnfcstncque ille unquam iGdorus frater, qui fuis 
lacry mis,qua eflet in fratrem pietate, declaravit, relegato fra- 
tre foo propter Fidem Chrifti Icfu feip(um,nifi fratrem imi- 
taretur, tanto pallore dignum fratrem putavit* Itaque illum 
imicatus,et vclligiis,quoad potuit,inlfitit:ufque eo autc po- 
tuit.donec merit’ eft ut de Patronis Hifpalcfi bus propter vk 
tute fuamroaximus,ecpraeflantirsimus adoptaretur. Lean- 
der vos iR omni fortuna cu dignitate fua,Gve in exGlio nun- 
quam coraplexusnon elUNequeilluma vobis, quem veftra: 
de caufa relegatura vidiftis,unquaai fuae fortunae commu- 
tatio divulfii: neque ullis unquam temporum turbulcntifsi- 
mis tempeftatibus homines nili defuir Hifpalenfibus.defuis 
ovibus difperlis, atque balantibus ex deterrimi lupi Leuvi- 
gildi ore, ac fiiucibus,cu fermone non polfet , le(?lifsimis epi- 
ftolis,eripiendis agere deftitit. Vos,qui illum ab exfilio rede- 
untc,HifpaIcfes,qui veftris moenibus, atq, tctiis,qui veitris 
teplis,et -omnium magnificetifsima illis teporibus Hifpania 
ru fede primaria reccpiftis , quem llipatum flore principu , 
ipfo presbyterorum coetu comitate clarifsimo Rex ipfeRc- 
caredus , quo poli Ermenegildi memoriam Regem Hilpa- 
niarum regna clariore viderut neminedn fua dignitate reftt- 
tuit,patronu imitadu.coleduque ocuiis,etanimisvcllri5 pro- 
ponere debetis. Vos hu}ufce patroni virtutib’ exculti virtu- 
te omne augere,t-ela nequifsimoru fpirituu cojecla perfrin- 
gere, moribus opt imis animos augere veftros , et veterem il- 
la beati Lcadn virtute renovare poteritis . Qiiare vos obtef- 
tor,atqueobfecro,fi vos falvos effe voltnllis,G poft mortem 
gloriae faeatoru cope-tesfitti, patroni fan(ftifsimi,fortifsimi-. 

Ii a que 



zfr DEMONSTRATIONIS 

que.LeaJri virtuti afsiduc colitis. XBjtis caiifi weftct quoque- 
majores Ckriiliinac.Rdigionis- veteri digniuqiludiura;, et 
opera omnem .afsidiiiiatetaque praeftttarUflC. . 

■ SE XT-A R 'A-TiQ, AB -.^V N: O D.V.M- : 
'lancat exeinplbjdc Adamojjrimd iuiina- 

ni generis Parente» . ' ' 

■ Anr vero primus fcumani generis Parens imS 
l perjo £uperbifsitnbDaemonis,etcrudeUfsin)ar 
‘dobroinarionifubjedBr^deeParailifo.fuiiextur- 
^ bat us.Magno koc diro cum. ddlorermiferan» 
aduin iij inodiim a DaitBoncdeecptus,,capt«s, 
eje£tus,difsipat%acperditusfuit,etinterraliacinfiina,mor- 
bisdaboribuSianxietatibusiinpficatustttqucd eft acerbifsi- 
• iBitm memoratu •, pofteritas. fcefctc primi Icentis fuppK. 
cium.gravifsimum fubirecoaitafuir . Atque ciim verfatus 
fuerit cum hominibusraudor ipfe vitae CliriAustefus, et 
■fuislegibus,etf)taefcriptionibus fandtilsiinis excoluerit ge^^ 
nus corii; natalitiis,meritis,etcraGiatjb’ acecbifsimisexpia- 
veBit,tatapraeGdio, atq; robore virtutis divinae ffrmaverit: 
qnafi nuUalegedivina^nuliacbgnitione Dei , quafi nullis 
meritis tantiDomini adjuti fuiUentjritapecudu viveretot 
homines, et ab idolorum' cult u , et plurimarum perverfitate 
clarum adiaetcbjiam caelorum gloriam ,ad immortalisDei 
cognitipnemimultaruin gentiumracntes,animofquen4 exv 
cstaito s fuiffe qui s non admireturi 

S-EPTl.MA RATIO AB EXEMPLO^ 
et comparatione, cumexelamatione, et con- ‘ - 

duplicatione de exfilto.Divi • 

■ Leandri.;... 


)RoDeum im mortalem. Oirixtterdum inhominum fce- 
Icribus difsimulare vilus cs,auc conlmifforam fcelerum 

poc^ 


QVARTVS. ajj 

po;nai jn adiud rcfepvarc.' Legim us, legimus enim, « 

i^sa jegeado .liaufimus dolorem vel acerbifsimnm.in vita, 
c<im bcatiV^ iieanderabftralKreturii e’ finu comple^^uque ct-*; 
vka£iJiiifp3leaifisieumqi«,di*i\iiir,quri natum fe defendcdac! 
Religioni diSiiayit,'ahqQO£ anpis poftquarn in Pdtificatu, 
in exeelfa fede io noris,in tanta dignitate fforuiffet, incredi - 
bili robore,iDaximo animo, invidia virtate auferretur cnide 
li&asft bonis *iorDiuSjatque.univcrfai; Ecclefiae. Quo qiii- 
dejatempiMe illcdifcedeus.cftjam caeteris expanibus cati- 
laCknllunornm vii9:afci|rec,et hoc unicum iubGdium ad 
■pciieai.bonorumauferfenff , com^urbem Hifpainn’ intuere-* 
dn<dcfert^,teflatos erfxlara,atque qua intenta voce,quan* 
.ta impenderet, procella Rege Leuvigildo civitati. Et cu cae- 
lum faepe fufpiccret.quod fupra eandem erat ci vitate, Eccle- 
fiaraicaufam Ghtiftiahorum Kgebit.QuemquidemTahti- 
ceipjfltanca vis, et furor eAtaenatusLcuvigildie, civitate nd' 
fOtluliirerjquQnam modo^Leuvigddo Regi fecum fanguinis 
communione conjunfto Pontifex reftiiiiret,qui Pdtifex fu* 
rentcm,atque debacchantemrcprefsit ? et e maiiibus,exprc: 
enient o. agmun, afailuli cErmenegrld u m? 

. OCTAVA RATIO EX HIS, Q.VAE. • 

- ■ £eti deberent, et ex contentione minorum,, 

. .in dQdlorc4sppfcente cathedram.. 

Q Vamobremmaneatinejus poteffate cathedra , cujuy 
ingeniOjlitteriSjCOgnitioniiquanudr anrris ante, toti 
ftimlafticorurofuffragiisdemandata fuit. Etenim' lii 
ingenii ^muncribusamphfsimis ornatus, it erum ejuldem cd- 
tentioaispericulum fttbircnolletjfi in theatrum iftud ,,ft ad 
.hanccontentionem,adhunciipnorem,a(i hanc cathedram,, 
quam fuis laboribus debitam omnes vidcnt,fi’ad pracleftio- 
.nemhanc,adfutfragiorum incertam aleam non rediret, fi in 
humeros fcholailicorum fublatus vehi per urbem victor rc- 

1 1 } hen 



«54^ DEMONSTRATIONIS 

nuntiatus, fecunda laurea recufaffet.G denique timeret ca- 
fum aliquem, qui etiani fi contiBgeret,tantum auferre tamen 
honoris non pofsct,quatum augere,quod iniuile , quod co; 
tra leges,quod pravis rationibus,quod ruboraans luAragi- 
toribus ademtam optimus quifque cathedram intcllexiflet: 
vos tamen oporteret, huic ipfi vim inferri , ne certame recu- 
faretjin theatrum trahere debuilTetis : atque primum plaufu, 
deinde manibus veftris collocaretis in cathedra . Cum ve- 
ro ille gloriae jam pridem academiae vellraenunquam noa 
infervire velit, quid efl;,quod magillrum tantum incenium 
ad academiam veflram augendam in cathedra reponere, ec 
totam fuffragiorum rationem ex vcflra voluntate pendente 
explicare non aperte ftudeatis. 

NONA RATIO EX EFFICIENTIVM 
conglobatione. Exem p! uminexequiis 
domini loanuis ab AuAria. 

Nox illa,quae paene aeternas huic urbi tene- 
bras attulilTet.Cum Agarenifuos ad defedio-/ 
nem, regulus ad bcllum,Con)urati ad exitiii,et 
vaftitate civitatem uni verfam vocarent , cum 
Praetor civitatis voces Agarenorum , tumul- 
tusque exaudies,ad urbis defenfionem omnes oppidanos ex- 
citaret,cu Cofiliarii Regii, cu ipfe Prorex vigilatia,folicitudi 
neque fumnia aedes,fortunas,vitam cuftorum civium tue- 
retur : tu tu domine loannes Auftriace communis exitih 
audores retardalbitu inclufa in GranataemodulliSiViIceri- 
bufquepeftemdelevilli ; tu periculorum magnitudinem ab 
urbe,a templis, a te£lis,a moenibus, a tota provincia Grana- 
tenfi vaftitatem ultimam avertifti. Quaeteducc bello Gra-’ 
natefi res clarifsimae gcllac fuerutlqui exercitus dudi^quae 
praelia coniiQa < quae viiioriae rcportatae?quas tibi gratias 
omnes egerut ! quas Senatus Graaatcnfisiquas Confiliii Re- 
gium? 



LIBER QVARTVS. 

giu?Odies illefelicifsimus.quo te Ducc,ec Imperatore Aga- 
reni fubjugatifiierunt:quem omncsdiera vere natale hujuj 
urbis, aut certe falutare appellare potuerunt-. O cacteri dies, 
qui hunc confequuti fuerut,felices, fortunati, faufli huicci- 
vitati. Vos no felices Granatefes^Quod gaudiu?quae volup- 
,tas?quae laetitia onmiu exftitit dScd quid ea commemoro, 
quae tum,cum agebantur, uno confenfu omnium, una voce 
populi Granatenfisjomnis generis, et ordinis teftimonio in 
caelum laudibus efferebanturlNunc vereor non modo nos 
profuerint, veruetiamnonihil obfuerint . Etenim mulco a- 
criorem improborum interduminvidiam effe video,qua in- 
vidae virtutis mcmotiam.Ego te, fortitudo ait,quod e vivis 
excefferis,ego tcinqua, mi fortifsime loannes perdidi. Tua 
dextcra,tua fortitudo,tua virtus mihi referri debuit accepta: 
cum te in Granatcnfi bello, in extinguedo Agarenorum gc- 
nere,inTurcarufanguine navali in pugna profundendo, fore 
tem,et invidum reddiderim. Quod tatopere gloria tua cref- 
ccre videbatur, neque id invidorum improbitas ferre pote- 
xat,roors abftuiit,cxtinxit,dele vit. At te Imperatore clariCsi 
inum,quod Deus fada praemjis immortalmus compenfat, 
nunquam tot diicriminapro falute fubjiffe Chriflianorur», 
nunquam gladiis, et militaribus periculis toties objeciffe ca- 
put,nuquam pro religione te magnanimii exhorruifle mor- 
tem poenitebitifemper enim cum Granatenfia,cum navalia 
monimeta, cura facinora egregi^ eum ^oriofa quaecunque 
tua fada celebrabuntur, tum in caelorum fedibus , laborum 
fortitudinis, periculorum, virtutis denique praemia xonfe- 
quutus cris immortalia.. 

' DECIMA RATIO EX EFFECTIS CON- 
gk>batis,illuftrataexpolitiGnc,cxclan:iationf,inte»- 
irogatione,mct^hofa,pra6ieritioDe. 

P Ro Deus loumpttaiis . Defenforem , et propugnatorem 
Religionis <}ici de civitate, de.fcdelua deeuibatiPon- 

li 4 ti' 



15« DEMONSTRATTONT?:^ 
tific-emfanftifssinutBintcgerritTiumque Leidru . QuaemS 
illa in urbe Hilpalimonflra,quaefceleravidiftis;Vir erat eS 
pullus is, qui Religionem Chnlliana ex Romanae fedisatr- 
«Soritate cuai paucifsiro.is bonis defenderat: et cxpiilfus e£l, 
lioji aliqua alia,fed hac ipfa de «faufa^ brat ille expulfus fihc 
caufa/uroreLeuvigildi Arrianorunjfurcribuslnftamrnati. 
EratdejeClus de gradu dignitatis altifsitep , de Pdnfificata 
fuo,fine tiara , fme baculo, fine infulis , et iiifignibus Ponti» 
ficiis.fineauftoritate.Mittiturin exfilium hactanta fpolia- 
tione fedisPontificiae.-nec pundlutn quidem temporis intef 
mandata Leu vigildi, et Leandri difceffum ihferfuiffe putai 
tote.Statim difcedente; ArchiepifeopO ad Aripieiidam do- 
mum, et fpirante quali Hifpalenfiecclefia ad e|Us fupellefti- 
lem tapietrdam advolarunt furiae Lcutrigildi . Omitto gau- 
dia,epiulas,perpotaiiones Arrianas.DiripiebaturdorriuSiSufe 
rebatur fupellex, famuli vexabantur, bohi,atque cultores Re 


alpettuteleabducere nxitjullii Learidri volurllentt quito- 
bore praeditus incredibili cedebat tcmpotibHJs: neque' ex- 
jlilium .fed mortem pro Ohrifto lefii ferre cupiebat incte- 
>dibiliter. " ' : . ■ 

■ yNTJLOlMA RATIO AB EFFECTIS 

per Tepetitionem,et:fermocifiationem. '"'a* 


llgionis a Leandri pedibus avelli non poterant , gemebant 




A 


efl, cum ovis aberrantis raifererifolett movet quippe 
afpedlus Chrifti lefu Petrum , cui tunc tacite Chrifius -fer- 
monemfecifie vifus eft.Quid tu meiratumtibi Petrej^tas? 
tibi, cui Ecclefiae principatu me daturum effe promifi? que 
ex primis meis delegi comitibuslTu PetteTenJelpraecepto- 
rem tuiim negafli. Tu curii juPurando n eque-dSsffoie- liwva- 
fe dixifti.T u non feraclded iterum,af quettrtio dedifriquli- 
. . ran 


UBER *V 

r»ndum rtfelicfcttl^CiTu un& a^ilMae 
t«kktli vjftus.Tu mg-deferti! 

1)0 praeCdio dereliftutn impiiscarcificibus dcli-denduf:^*"^®»- 
ridendLimquereliquifti.Hancrera,€tS nefarie f«ci'n ,ct pis 
eft ae^iTsi^ittn dc^prbdittbrfe t^utoe^poRiSfafidi bmiro: 
tame cum ift-mciuiiliicififcdditatcin exprotnferint luam, 
ego in te maxime intueri non ddinam: tu fidei , quam tniiii 
dcdifti paulo ante,recordare,vcl fi opus fuerit, te morte roe- 
«m Oppetiturum cfle. : ' > oc-j b.V' 

cn , /ujr.\ it -d :u j . ;-ii. s-,.l t 

-ilb- 0V4DI).E®IM A :R A-iFI O EXoGON- 

.-^1.1,,-? i-._ _ -n. . _• n ' 


■iijt/iV 

-3'is:r;i 


-gJobatiOneeffeftotfi.Per^nterrogation^T -■ '.^us 


artictfiui!i;adjun£i;k«icn5iprac-. 'i’ ii 'i ■ sjfe 
tcritieiiara.' ' . io 

TM' 

■ f ■ 

i^ HMaf^UBUS, qui irtgra{iaDerfucrac,etlevidecauf3,> 
ona bbjeifla cogitatione, vel 'afpeftawuMerculaejdeias 
^:gradu d-e’j;Ads eftjCifmeajqaae acSidenJrst,p®oviid8te:pb'** 
^uit;fuC'ura,et noii occafioneiftfijgit, tanta definct in moeftW 
tia efliiqlaanta Vir Ilie, qui ratlnr boni abufic, foifledefaerct? 
dolabit-, dolebit quide grstiatH Dn tot ante vircotu aftiod 
nibusau£Tam,et amphffcatatn.fic mifere feperditiiffe,.Nei 
que enim efi ilie tam ignarus,indoclurquererum,ut nd fri- 
gatur proptfc? igiafiaeifpoBatioficm ; quif» iI]s3iioridc*’e- 
res majoribus doni^cseipltfbOs affiGcretUfjimifia^mukas in 
roilerias idem incidit; iltos ille hottio gratiae frudlus uber- 
rimos, lumina amicitiae divinae non retinuit , tot dotes, tot 
ornamenta, tot decOfi catfeftia, omnem praecerea ftom^viri 
tutis,atquehoDeftatis,tunjdiviBoram gaudiorum .muUitu^ 
dinera,ntagnitudinetaqUeTqt«e(lretiner<ntttr, quamquam 
aliquo dcttfimentocorpoiis :<jbo« A enitctplurtsefteoeporii 
coii4iroditatibusai>imorttttjialfts)aniiKiJlumeij'-iitiii:extin,i 
xiffet.<5l£ie fi perf«¥erantte in virtute DbVfu iffet., ac nd illo 
noftrie animo, bdjUS iacOlurnitati confulecedebni s&t/uaius 
fi KK cu- 


*?S DEMONSTRATIONIS 

cupiditate mulierculae maluna attulifletjUt alia oroittamdlle 
equidem nunquam amicitiam Dei, atque animi pulcritudine 
amiOffet. o ; 

de€imavTBr.tia'1r.at^^^^ ex AD- 

• jundiSjCum difsitnilibus,per interrogatio- 
‘ . nemiCt Ironiam- 

Q Vid ergo auditores, cum civibus.moeretibus Hifpali 
Leander cc£5it,non folium Pontifex,nondoraum,nd 
gregem ovium fuarum amifitsqdaefiiiiretcaufa refti* 
tuendi PptificiSjnififuiBetinjufta ejiciendi? Arriam videli- 
cet defenderat, illius caufajntutahis fuerat, Regem Ermene- 
gildura a Fide abflraxcratict Leandro in caufairala, in Lcu- 
vigildi optima etiam caput dedendum erat . Improborum 
et nefariorum fatellitum artois.agnos fibi traditosjagnos in 
qua Leuvigildi imperio, poteftatique dedere no recufaverat. 
Vidit equidem,vidit urbs Hifpalenfis huncipfuin Leandiu 
Pontificem, lumen , et ornamentum Ecckfiae paene confici 
Leuvigildi viribus,cu bon us Praefui Rcligioniadcflct: qui-j 
businfluflibusRex idem Leu vigildus, tyrannus deterrimuC 
in exfilium mittendum non.dubitavit. 

DECIMA Q\’'ARTA RATIO EX ; 
adjunSiSjCum comparatione,percora- n, ■ 
morationem. •; 


Erfona Chrifli Icfu pro feneflra Pilati protk- 
fla, dignitas Icfu (^miferum mc, recordatione 
P-L^buiu&etmagin» lacrymae ctumpunt fpoBta 
^^^«^^fua)digni<a« inquani tanti. Domini tdfifsi- 
madiby im intcmpcrantifsitnae fubjcftalu- 
daeorum.Vno illoirt fpeflaculotataedignitatisoblitaPha- 
xifaeorum cohors clamaverit poteAate fafla £arahbae-, 

fedi- 


< ■ LIBER C^V AUT V'1 
ft^itiofi,aC torbul6ti hominis, lefiim ad nece pofcSs eligens- 
quedimiflo ncqoifsimOjdetemftiOque perturbatore populi? 
Qo^iseirjt tam impius, tanique densefis,tam Deo, hotainibtrfi 
que infeftusSqui illud refponfUai datu non {Othoirrcat?oroif? 
foftekfto bofiuro virura-ad Mortem depofei qiiis putarct? 
praefertim cii tot edent teftimbnia in lefarirtUte , fumma- 
quefandiute reperta, quae divinitatem illius caelefte tefta-* 
rrtituriVnus populus inventus eft,quiid auderet, quodnul* 
kTigri$jn«qutfferaitaiBanisinonexiiorrui(ret.’Tantut igi-^ 
fiir Yos ftupor opprefste, «vel Bt‘veriUs dicam tantas fijBrorj 
ul prirautn cum populus Dei fiiiffetis deledus , ipfis Hiero- 
fdljifnisnariideindeCum Mefsiana exfpedarefisavidifsimej 
tam vos exeerandos gentibus , tam deteftabiles pofteritati 
facculorum omnium , tara omnes caelites,' omnes' divinas 
Mcntcs,ip{uni Patrem aeternum , et effe id temporis, « fu- 
ftiruM 5Vobis iniiriicfl nd fciatis . At quam crudeliter in ejus 
hominis cbrptfs invafidisjcajus virfbteterribitikeratpopm 
his Hicrofolymitaflus oronious geBnbas,atque jiariomhusj 
miraCUloruiB gloria clarifsimusMn ejusigitufcorp.ur,cun* 
vostutHuliUofifsifflcKnpctum faceretis, exlulratesfada po-' 
teftate crucem ejus humeris impofuiftis:modo verbis, modts 
omni impulfu tantum Dominum foedifsime tradantes in 
Calvarii montis fumma juga pertraxi/lis. 

, DECIMA Q.villMTA RATIO EX 
antecedentibus,con)un£l:is,etconfequcn- 
f S;; msujn tibtis^Nafalitiis GhriftiIefo/'-?r^‘. ' : 

I::;Cir ' -lii. : ■■ '“'i , ; 

R ^EcreOTMagHOprt-e NataKtiorum Chrifti lefti feriis faa 
clifsimiirquod tanta bcnignitas,quanta nunqua in ho- 
ininu metes cadere potui(fet,a(picitur. Video lefum ipfu in- 
tra humiles, atque vetuftos porticus hujufce parietes. Video 
extra covetli: et eam frequetia a«licoru,quio''‘Majcftas fum 
motu Pnncipuhonorari.folet. Video extra le<fturt!,et cmnS 

K K * appa- 



•tfs JE>EM©NS,T&-ATJX>NIS 

pr&efirtgp?^g:iri a5i>itud}ii(Rt?6Qi?p^ia£(|«,jSf<5©, 
fpe^l3t?niffl'us>i(|4aje.teiW.^fgefl^jiE^iewdj4(S3f^.fic4/£^^^ 




ciunt.H^ eniiamifeiiicordjl fido. Nacaliiiisftijs.in jpfisco'. 

L— i t rvi-ijC!;- I -.- .' 


curfife'vita?i&lwSHamijH^'WJ liH<<t Plsj^inefOOB ! :infe?viefj. 
fujjistotos. tiiginta-aflBoa iftMjpwhgtneiiSifgsffdaeauf* 
cpHwatop effc-:«rBU?licdbit£fedlarc5:E«tC€tti,£t^piC6fe mc-! 
diMn3;iBt«*'d«osJatr©oespeadeBtea» jBetorcrifckunc, et «,4 
copmtof cnoftrae dignkatkjKefosdari-fhvos. j^ktuskaflj^ 
dirkalc trajeftujo., ip£uiB deoiq;!»e ftfi;ajiipaeki»4efeiki.on» 
repetou ScdiSdbfeoJSiEfic S'tc cwo « Ghrift» N^atalitiaiflt.yi» 




^L:IBEiR; ^ARTVS. , «fi 
vsroiniferandafantica , et 
Siijijt^ntspgu](95,y*rf*iw«c^t.v.os videre, et perfptccrepote^ 
jJupdofpQej afp^xiftisyhuflefcntentianjfubkuru eflTe 
CJgaqtcifiSjtpjiP ie pifet vertet fato dedecore-coopertus ho- 
5Joj Ad^otificem nej-ptqucni yeftitapresbyteri, atque adeo 
6 «idotis-infignibus,ornatum vidit, eundem deformatu ig- 
twawniajprmium.tantadignitatcjmoerememjlugenteque 
cCBliif,ijuiJe'i{ico^di*c,Eef£ikiai:atitHlitj 8 infementiam : quod 
fii^uWjiwfeft^^Wiqwdetecfienon pqieff-Aji ad fratres , qui 
«lifetj praetcafitasSute- annos pro firatre ad taiilta dignitaj* 
dt;pro'^ ioirare deferendo mulioi 
feurittts jmittodfiratosque fecerut,et nunc recordati die: facri 
prtmum ab hocftommefafii lacrynias tenere non poterutr 
Curn euadein non mufto poft fpolmtim tanta dignitate co-: 
fpic jat « A&ad presbyteros, quibus cvnn aliquando verfetus 
£^,.in unaeccleffafeudEus tulir,ct cscinit,et offieiai fecit fa^ 
cerdetis^Ai liinefciunt jam bominemtvident abdicatu , ab' 
Sccleiia ejedfum jam- , et cx numero fuotu plane delau. Sed. 
quidegp Eonoficeiadtpresbytcros appeiloiqHOSnova- fpo- 
liatio facerdotir,. exauguratio turpis,et ignominio fa^, et pon- 
tificis afpeflujet presbyterorum focietate Cogreffuque pri- 
vat- Ibit igitur mifcradaliquoscdlinguincQS? an eliget tet* 
rarum anguium aliquem abditum,et remotutn^rbi jaeeat in* 
luftu,et fqualore perpetuoCPrius quantum babet irteeramo- 
di,c^ir-fieifi;auJ|oin&dp ^ucatrneque quiftftarii-conraBgui- 
neorurp tdmeriEmUis,et raiIcrkors,utquititam:geBtri fa- 
miliaeque fuaeti^Mainia tntuiitjbunc.aequis ocElis,et ani- 
mo videre pofsit.ff idem quantum dolorem habet , quibus 
cum hominibus cum honore fuir,ad eofdem cum ignomi- 
nia hominem reverti?lam vero inops, ec vagus, hominu au- 
xilio deftuutus quod perfugium,quem portum reperiet , cu; 
ommainfeila,f)bi-efle videantur,etcontraria?qui illius,dici- 
tc mortales,dolor?qui moerorlquae abjectio atque debilita- 
tio animi?quanta fortunae commutauoiquam crebra, quam 

KK 3 lu- 


tSi DEMONSTRATIONIS 

hi&Qofa recordatio^qnod quibus inlocis^paucisante inens 
fifaus homines facerdotein honoratum, ornatumque videre 
poflent.fumtus facientem maximos, et vita fpiendida agen ^ 
tetr jCt ad quem opem imploratum atque milericordii mul- 
ti quidem adirent, ad eos accedat indiges ipfe jam quotidia- 
ni cibi, et aliena in pofterum pietate fuAentandus . Quaefi 
mifera y fi luftuofa , fi plena turpitudinis, et ignominiae , fi 
modis omnibus fugienda funtjConfervate quacfo facafdo^f 
tes beneficifi delatae dignitatis.Praebete vos gratos , et me- 
mores tatae liberalitatis. Date hoc ipfutn Deo,dai;c FUio fao 
lefu Chrifto-cujus perfonam fuftinetis in hoc faecul6.‘ Date 
hocpopulojdate ovibus demandatisrne quid indignum tfig- 
nitate veftracdmittatis . Noiite afacrisfac!udis,ab his ho- 
noribus, et dignitatibus Ecclefiac alienum quldquam faceret 
quo famam, quogloria,quo honorem veftrh laedatis, viole» 
tifq;- Vos ego Ecclcfiae, quoniam multuih habet mbm^tiria 
cordatio hu)ufmodi,et aufloritatis fides confervata^facet^ 
dotes facerdos ita Deo immortali commendo, urcunftdl 
cupidifsimos falutis animorum, ftudiofifsimos Eoclefiacfap 
crofanftae, acerrimos cotra peccata,fortifsimos in- occafitH 
nibiis,inimicifsimos vitiis omnibus,quae veftruta' honorei» 
violat.amicifsimos divinae Majeftatis in perpetuumeffe ve-*' 
lim,et exoptem. ^ 

-OM>' ■' ' A'‘_ ■ 

'VLTI M A RATI O S VMITVR EX 

junftiSiCum exclamatione , ex-confequentibusi ' Auti 
, cum altera exclamatione, ex antecedeh- p’!;--..'! 
t ' tibus,exem piis, cum oblecta- : '■''U 

tione,et obtcAatione. .. nr'» 



, atque attende peccator , ut feias , quid 
lefu debeas ; confitearifque aliquafl- 
, quod tu facias , te ,et ingrate , et impie 
in hunc mitem, cc rcanfuctum Agnum: 


LIBFRQVARTVS. ^ *•§ 

tibique^quae Chtiftus Iclus pro falute animi tui fecerit , fi no 
profutura fuerint, te quidem tn culpa effcjqui tantam medi- 
cinam abjeceris . Nam fimulatque crucem humeris fuii 
impii fatellites impofuerunt,Ratim illam libenti animo co- 
tcmta vefte indut’, coronatus fpinis acerrimis, fune de collo 
pendentc,praecone praeeunte, cdfequentib’ natura piis mu- 
lieribus, et acerbifsimeffentibus ad Calvarii culmen uique 
deportavit.O acerbam bonis omnibus memoriam tempo- 
ris illius.et loci,cum Filius in Matrem Mariam incidit . Duo 
caeiijterracque lumina confcftim una fe cdpcxerunt : et ter- 
lam fufis confperfit lacry rais Maria , neque loqui prae mag- 
nitudine doloris potuit.O rem cum auditu crudelem , tun» 
vifu nefaria . Ita ne praeco voce intendens, et {ollensiquan- 
tum poterat, in caelum,noftrae falutis auftore publico ptsc- 
GonioadiuAitiaefpeciem ,et ad acerbitatis Gmulattonem 
morticrudelifsimac addiceret i et audorem virtutis, et in- 
nocentiae, tanquam feditiofum turbulentumquc hominem 
clamaret tollendum in Crucem ? Hic ego nunede Chriilo 
lefu quid dicam majus , quana Filium Patris aeterni ge- 
neris hominum tam amantem fuiire.atquecumprotuiip- 
fius , O peccator libertate recupetanda exftuifTe Fideijuflo- , 
rem ,et ea luiflc , quae tu ipfe meritus pto tuis maximi» 
iccleribus,et peccatis fueras? Non unam die dumtaxat tui 
caufa , fcd nulle mortes fubire,pcrpetiquc paraiifsimus erat. 
lUe , cum una fuis fanguinis gutta fatis ciTet , ad fatkfa- 
ciendum aeterno Patri pro ptimi Paretis defeiftione fcelera- 
ta,tanto inte,et in homines amore fuit,et caritate (ingulari^ 
Ut poft virgarum diritatem , poft fpinarum acriter pun. 
gentium coronam , Crucem patibulum ufquc fuis hume- 
ris portandam fufeeperit t et in Crucem alcendere protuj 
ipGus falute , et dignitate hominum libenateque rccupc' 
randa , tantis ignemtniis , et probris affeCtus, tanquam 
in equum alatum , cxfultans geGienfque properaverit? 
Hanc ChnfluB lefus , ct fuo complexu tcunuit , diram 

KX 4 que 


dem ON''S'T'a'A ^1074 rs: ' 

<^uepef!sm a capitetuodepiilit.totocorporcde crvce pen- 
d;nte,brachhfque ipfiSipcdibiriqueclavoruiD diritate tranf* 
fixis. O fortunam tuam petcatorteiftrandaiii . OdepldrariJ 
dam caiamitatem^O ficbfksfiicS’. O noftes ft ektum tuoru 
acerbas. Siquidefn Chriftus tibi mortuus propter pertifeaJ 
ciam non proderlt,quicufiis ad fe redeuntibus,et venia per- 
citorum petentibus fine dubitatione profeit femper. Memi- 
ni enim, memini, neque unqUam oblivifcar temporis iliius, 
cum cuicunqushomini venicti,prccanti,etcx animo depof- 
centi peccatorum Veniamife nunquam non impertituro eP 
feChriftus pollicitus cfi.QuidftasiQuid immoraris? Quid 
aOceflumad aflertorem lefom differs? Vides quantumlefuS 
tibi de fuis opfljus poilkeatut iquarita tc^ et qua infiamraafa 
caritate corapledtatur . Huneprotenon afpidis pendere de 
Cruce Dominum ? iunc exanguem, et mortuum inter duo* 
interpofitu efie latroneslhunc tanquam paftorem demon*^ 
tis vertice fibilo vagantem, et errantem ovem revocare fuo? 
DeS3ndlifsimamoitefua,de Cruce, dcvulneribus, de later» 
Longini haftatrajcSo multa tecum taccn£e,non dubiu^quim 
faepeChriftuscolloquutus fuerit .Nunc vides me nihilfibi- 
praeter eadem vulnera,et cruciatus, qui duros, et ex filice fa- 
flos animos faepifsime mollierunt , alferre pofle.Quid enim 
poffum aliud facere, nifi Chrifiu proferre virgis caefum, ni- 
fi hunc appellare coronatUjhunc teftari noftraefalutis caufa 
Cruci affixum, nifi te quoque, o homo, cum Chrifii Grued 
compellare. Salutd ille lolus tibidare potefi, quiDavidi j qui 
Matthaeo,qui Magdal«nae,quiPanlo,qui mullis aliis dedis.' 
Expergifccrc peccator quaefo, recipiet te folita fua liberaiiu 
tate Chrifies iefuSjte retinebit ,etcdplcfletur.pequemefo- 
ium deprecatorem tuatu m.ifcriaru , fed divos ipfos , caelite* 
fanftifsimoshabebisiatqueutfpero de benignitate fua Vir- 
go Maria raifcricordi femper animo, valdeqiiefaenignOirac-5 

tn or fuae in genuShothinum maternae pietatis precibus- fui? 
mitifs tai filii opem-implorabit. Dic inquam, dic peccator/ 
• ( T <' non 



1TB ER QyARTVS;-' zgj 
«cminodo raea tradu£tibne,non lacrynjis,!non Jqlprefolu 
eontendo/ed fanftorurn rneritis,fed Chriili vi: tute,fcd tan- 
ti Domini cruciatibus:mecumque tefirau! Chnfte Isfu bo- 
iiiomnes,quipraefentes fant.teftantur auditores, et pro uno 
homine fcclerato,perditoquefe praebent omnes deprecato- 
res.Noli mi lefu per manfuetudinemtuara,per mertem, per 
Crucem jpfam inimico Daemoni memiferum difecrpefidu, 
devorandumquededere.Noli meum animum flammis mfe- 
«inim ardentibus deflagraturum femper , et comburendum 
iaperpetuum dejicere in nodis obfcurac: caliginem feinpi- 
temara.Sineme,qua«fo,quod fretus raifcricordia tua precor, 
idate hodierna: die provolutum ad tuos pedes impetrare. 
rTeque Virgo Maria oro,etobteftor, quam noftrarum acri 
narum, noftrorum periculorum , et calamitatu femper mife- 
fttjhominefque non modafalvos,fed donis caeleftibus or- 
natoSjflorentefqueeffe vo!uifti,utme perFiliumtuum con- 
ferves,per quem alios Deo , aulaeque caelefli innumerabiles 
homines tua oblectatione redditos ac reflitutos videj. Plura 
nedkarn.tua maxima benignitas, et mifcricbrdia facit , tui- 
que filii voluntas explorata, maximis glQriofifsimifque mi- 
fericordiae raonimetis teftata mortalibus:quibus ego in hoc 
etiam magno meo metu facile inducor in fpem tamum Ag- 
rum,tamque manfuetum, eundem in venia mihi dada futwa 
rwm-eflc.quifuerit ih ahorum ruinajdefedionequeiquoniani 
inhistndspericulis de aliis recordorjquibus fupphd.er ,ac 
deadlfe.precantibus mifericordiam maximam' :fumm.a cum 
befiignitatetribuit. 

DE POSTVLATIONE. OBSECllA- 

tione,et obteftationc. 

H AdcDus de mifericordia captanda egimus. PotuifTemuj 
plures modos conftituere com movendae mifericordiar, 
fed cura illos ex aliis figuris ad motus faciendos fpedare va-- 

Ll valea- 


*« DEMONSTRATIONIS 
leaimis, praecipue tamen rem poftulatione,r)bteftatiohe,oE». 
fecratione praeftabimus;dc qusbus fequentes exercitatione* 
inftitucntur. i 

PRAECEPTIONES. 

H Aec tria hrmina rhetoricae magnam vitn habet ad mo* 
vendos auditorum animos • Quae quamquam a.multii 
ita comrnifceantur, et quafi eadem lint,confundantur;utfai 
cile nequeas internofcere.Ied ipIa'nomina,ut video, fat is cla* 
re disjungunt unumquodque orationis lumen. Nam poi 
ftulatio (impliciter petit, obCccratio humiliter, atque demif- 
fe precatur,obteftatio tota flagrat , et ardet flammas fpirans 
accenfas,ut ipfos homines,qui poteflatem habent, qui confi- 
lio praefuntjCum dignitate maxima cxfufcitet,aequequide, 
atque mortuorum animos profopopoeia. Quid, quod in fut- 
blime effert fefe,teflans caelites, et celfitatera divini Nui. 
minis? 

primvm gen-vs POSTVLATIONIS 

cx difsimih.Difsimihs pcftulatio duorum de 
cathedra decertantium. 



J S a vobis , fcholaflici, hoc poflulat , ut quo* 
I niara pnmariam cathedram tam ,praecla‘' 
^^ram, atque honorificam hoc tempore tam 
|fummo jure appetit , et quoniam ejus con *• 

ijtcntioni eruditio docloris Martini obftare 

atque officere videatur , recordemini annos illius, et aeta- 
tem adhuc juvenilem : eius adolefcentia mentibus vefiris 
infidente non arbitratur hujus cathedrae (lipendium , taffl 
amplum, et copioium po fle amittere, ex veflris animis ae- 
tate deleta arbitratur id , quod propter juventutem tpf- 
ntus non eil,idper fummum jus,ac fcientiam confequi,rt 
©btjncre polTe hunc aetatis florem , qui nondum propter 


LIBERqVARTVS:'» ■' ^ 

juveniles annos fe dignum cathedra praebere vifus efl:quare 
ut hoc animis ipfis cernatis ac compledtamini , poftuUt , et 
ad hanc luam petiuonem tam honefla adjutores voa prae- 
beatis.Si vobis aequajCt honcfta poftulaiio videtur , audito ■ * 
res, ego tamen contrariam poftulationem affero, et quomo- 
do mihi perfuadeo aliquanto aequiorem.Primum ab adver- 
fario peto, ut aequitate, veritateque contentus fit , iniqui- 
tatem , et perfidiamnon petattdeinde a vobis ,fuffragatoret, 
tttinjuftac petitioni reCflatis, et juftiiiae partes fufeipiatis, 
et in hac cathedra defirenda periculum, quod in litterato* 
intenditur, propulfetis. Quodfi aut fanffiones academiae, 
fi leges aliquae, vel confuetudo bona virislitteratis in relii- 
teraria.contrafenes feientia multo inferiores obftuit,non 
dubitamos,qmn caniSiCt rugis omiflb juvene litterato litte- 
rarium honorem praebeatis. Sin aliud agitur »ihil,niC ut ii, 
quibus jus favet,quibus.ad cathedram nihil deell, fi hoc fo- 
lumhacpofl;ulationcfpcClatur,ut ipfam abfolutam perfe- 
ftamque litterarum cognitionem infcientia , et ignoratio 
fuperct , nonne cum multa indigna, tum vel hoc indig- 
nifsimum efi,vos idoneos habitos , per quorum fuffra- 
gia, ac jufiurandum id aflcqu-mtiir idiotae, quod ipfi nul- 
lo jure.nuUa feientia affequi pofic fateanturl 


SECVNDVM POSTVLATIO NIS 

genus ex difsimili , cum confequentibus . 
Pofiulatio candidati in cathedrae 
petitione. 

^ V A Mobrem a Deo immortali quod fperare mihi vi- 
deor,hc»c idem a fuffragatoribus peto ,ut in hac fuf- 
fragatione neoio iniquus , et contra juflitiam veniens rc- 
periaturi deinde liqui aliquando fuerunt, qui patria, qui 
gratia , qui ftudio nonnullo , qui muneribus (ufiVa . 

L1 i gia 


DEMONSTRATIONIS.’- 
giafua: detulerunt, ii ne fint hoc tempore , fed omCeS potius 
integri,et incorrupti a veritate ftet.Avobisaute me jus mcu 
contendere non eft neceffarhim , qui petitionem nollraple- 
* nara aequitatis, et honori veftro confulcntcm afpicitis:veru 
quod iniquitate teniponiro , pravitate nonnullorum , ambi- 
tione lallegationibusilenoctniisompibusadmiflum tft ,id 
ne accidat, vos veftra virtute,aequitaiCjintegritate providete 
debetis. Sufcipite caufam dialcfticorn,rufcipite caufatn juf- 
titiac,integritatis,fidei,lionons.Sufcipite caufamveftri ordi- 
nis,ut doftus horao veftns fufTragitsprnbatus cu omnidoc- 
torii Seaacuinlaudeiet in honore eflepofsit . Cogicate,qui 
litis, quibus foftragcmini,quib’ veftra fuffragia dare , quibus 
aditncrecandidatis non debeatis. Facite vobis divinae legii 
veniat in iBetera,qua ratione fundator academiae de cathe - . 
dra deferenda optimis viris , fapkntifsimifque praeceptori- 
bus leges ftatuent . Circimftant vosfummae audoritates, 
quae vos oblivifei auftoritatis divinae non fiiient.-quae vos i 
nullam noahoram,nioroentomquc moneant, dodtifsimoii' 
Viros, eruditifsimos magi{lros,exquifitifsimos de tota acade 
mia doftores dclig^dos elTe. Quare ii legum vim, et acrimo- 
niam con.ftderetis adfavendiiniUtteratishominibus,fi filio- 
rumperfonam ad parentis academiae partes fufeipiendas, 
quae aequifsimis,etintegcrrimis fuffragiis praeftaDtur,n bo- 
norum integritatem, et conftantiam , ut nequis vos de vera 
reftaque pofsit fententia dimovere, fpc<3etis,intelliget aca- 
demia univerfadodifsimo,fapietifsimoque praeceptore de- 
Jc(ilo,praepofitoque caetcris non ita litteratis, fitim,ardore- 
que juflitiaeplusapud vos babuiffc momenti ad cathedram 
dcfcrendam,quam ullam animorum affeftionem pravam,et 
a veto abirotrentem.M ihi certum eft non committerCjUt in 
hoc munere, C cathedra dtfcratur/ludiummeuro.aut dilige- 
tiadeiiderctur.Non patiar re in cum ftatum adduci, ut ad- 
vcrlarii ncflri , quos adhuc nobis tantopere obftitiffe vi- 
dc£is,voccs ullas noilrac no bene in vtftra utilitate operae. 


UBER Q^VART VS. 269 

diligentiaeque coliataejure optimo mittant, et jaftentiji 
vulgus.Non videbor profedo cathedra confequuta ullum 
edam cuajvitae difcrimine,pro vcAris commodis, et etnolu-. 
injn£isotiofoaifpiritum’ducere.Noncotnraittara,ut quid- 
quatamiliitemporis.abeatjquod etia de fuccifivds horis non 
intercipiatur adacademiaefrudusubereSjatque praeftantei 
afFerendos . Faciam equidem’, ut quales fe vobis, academiae 
tantae nominis exi!limatione,fua fapientia,et fama gloriofa 
caeteri praeceptores litterati praeftiterunt, talem me ab hoc 
tempore nullas no.n fufeipiendb vigilias , et labores omnes 
perferendo , pro jaacris academiae amplificatione praeftare 
nunquam definam. . ■ 

1 ThRTIVM GENVS EX SOLA , 

ineratione,de candidato Rhetoricae ca- 
thedram poftulante. 

Ed quid ego vertrura hunc confeffum acreni 
iatis.etacutum ad intelligendum.et ufu, et ek* 
periencia diuturni temporis praeditum ofatio- ' 
ne conor diutius morari, cunv exfuperiori- 
busintellexeritis,quidcuique facultatis ad di- 
cendum fit, et quantum ingenii , ctinduRriae ad tradendam 
artem hac,ct cum frudufcholafticorum docedam: cum ne- 
mo fit, qui non acc*perit,quoquifquenoflrun»ufu , et exer- 
citatione praeditus fuerit, quae orauonis fuae documeta de- 
derit,quotics conventu, et frequentiadodorom hominum, 
btftoriae,po^eos,ct aliarum artium , quae bajufce funt artis 
maxima, firmifsiroaquepraefidia, periculum fccerit,quemad- 
modumadolefcenxesdifcipulosfuosquifque produxerit ire 
publicum omnibus orationisornamentis cultos, et expoli- 
tos, et quod voscupitis,cc in hoc arte laudare non raro con- 
fucviftis,ad Ciceronis (lilum informatos.Si verboru clegan- 
tiaia, fi candorem fermonis,fi conftructionem orationis , fi 

L i j. lumi- 



«fo DEMONSTRATIONIS 

lumina jCtinCgnia quaecunque dicendi vos in uno Hiagisj 
quam in altero porwflis non anitnadverterefolum , fedetii 
tum laude prasceptons,cui tantus honos tribuebatur, admi- 
r-ari,a vobis petere jion definam , ut illius praeceptoris noa 
oblivifcamini,quetn magis iKiletn,ctfcholafticis magis fru- 
^luofunijCt academiae plus honoris allaturu videritis. Quod 
ut faciatis non peto foluna , fcd etiam atque etiam con- 
tendo. 

. QVARTVM POSTVLATIONIS 

genus ex frequentatione, in laudem 
beati Laurentii. 

Vaecuna ita fint,tandchi a vobis petam , quid 
enim obfecrcm,quos tam propenfosin hujuf- 
ce viri fanftifsimi mores , et vitam integerrimi 
afpiciOjUt primum legem ipfamdivinam ,et 
. - —1 mandata Dei , et ipfius Mattts EccleCae praef- 

criptiones fanfte.Conftanterqucfervetis : deinde illud etiam 
poftub, divini Laurentiicxemplo caeleAe- gratiam retinea- 
tis» neve tyranni alicujus tertores, aut minas pertimefeatis. 
Primum in divo Laurentio fatis fuiffe animi, conftantiae- 
que vidillis : deinde cum eum Martyris Lauream cum tanta; 
gloria, confequutum fuiffe videatis, quantam in aliis fanftiCs 
fimis Chnff 1 Marty rib* audi vHtis, quid cft,cur in bonis mo- 
ribus , et in virtute colenda non deludetis? Ipfe Laurentius i 
quidquid in fe fuit lludii , induftriae, laboris, quidquid cor-i 
poris viribus , atque omni animi contentione potuit , quid-{ 
quid adionibus mifericordiae , defendendae Fidei Audio, o- 
pera , afsiduitate , tcAificatione , praedicatione , ipGus vitae 
devotione potuit , id totum ad divinum honorem augen • 
dum , et Matri Ecclcfiac, et piraepotenti Deo pollicitus cft, 
atquedetulit . TcAatus etiam ille qoam intenta voCc faepe 
Deum initnortaiem , qui mcrtaiiuni exploratos habet ien.r 



’ liber QVARTV^S. 27 * 

fu’!, fenfque piinftuin temporis nifj fangtiinis profundendi 
pro Relrgionecupidiiatc fiagrantetn potuiffe conquiefcere, 
neque rogatu Praelidis voluiffe Fidem defcrerc , neque gra- 
tiam Dei immortalis effundere, ut hominum potentifsimo- 
rum amplitudine, aut vitae praefidia periculis , aut adjume- 
ta honoribus quaereret. Atque quidem pericula faris, ut cgr« 
gium Chrifti cultorem praedare oportuit, in crates ardentes 
afcendesipfelufaiit, honores autem,Deque a principibus fae- 
culi humanos, ac perituros, fed ipfa vitae Tpoiiarione, atqi» 
adeo flammarum ardore,ut Chrifti Icfu voIuntastulit,cae- 
leftes atque di virios appetebat . Quamobrem quidquidbu- 
jufceMartyrisexemplo.fequutifueritis.id omne Chrifti le- 
fu ornandi caufa fufcepifTc cogitate:tantumq.ue adfit, ut ali- 
.quam hominum bonam gratiam vobis quaerere velitis , nt 
omnia (ane pericula corporis, afq; vitae., partim ; praefentia, 
partira imminentia necelTario vobis adeunda fuiffe non du- 
bitetis* Qui enina (unt Laurentii honoris appetet es, et Man- 
2yrura laurea dqnandi,ftatuerunt,auditore's,gloriam caeloru, 
beatorum dignitatem faeculi hujufce commodis omnibus, 
et honoribus praeferri oportere. 

l,- I ■ ■!- ■ 

QVINTVM POSTVLATIONIS 

ii genus ex brevi enumeratione, in faccr- 

dotii decertatione. 

^^Vare petam a vobis in exitu orationis deligatis, viri 
V ^ill uftri&imi. hominem vinute ea , quem bonis ftudiis 
videtis comprobari, tum gravitate,- et auftoritate hujuf- 
ce dignitatis propria ; fapientia autem tanta , quantam 
«am convenit cxiftjraari , quam tot annorum dccurfuau- 
dara effe videatis: petitione vero cjufmodi, quae Salmafi- 
ticefis academiae laurea, ejufde 'Reipulittcrariae caahedra,doc 
tifsirooru horoinulaudib%bonoru difcipiilora flore dcledo 
coprobetur.Atq; cu haec ita flnt, petimus etia a vobis, (t qua 

L 1 4 non 


*72 DEMONSTRATIONIS 

'Bon modo paria, Oed etiam majora meriia wnfd ifl facerdo- 
lio eonfiderarLfolent,utxom,cfui’SalmantiGatn,qui dodiore* 
isujusacademiae j qtiifatsti ordinis nomen fetijpcr ornavir, 
quique etfam (ots^vigilas, et lucubratioflibos futuris nome 
fe veftrum decoraturum tffe profiietur,quiq; ert eoru nume- 
ro,qui feteper apud vos litterati funt habiti, atque didli , fic 
in veftrum cooptetis ordinem , ut veftra humanitate orna- 
tae potius litterae pqnain fufFragicrum acerbitate violatae 
fuiUc videantur. • 

RATIO POSTVLATIGNtS - 

conflandae* ” : 


E X his omnibus poftulationis generibus Conflare debee 
concionator divini verbi rationem ageiidi cum homi- 
Beetad virtutisfludium pet ad praecIariJ adtionfes fufci^ 
piendas, dum inducit firapiicitec petentem virtute , Deum 
ab homine depofcctemhaneftatis ftudium. Atque ita indu- 
citur fpirkus contra carnem, vinusbontra vitiUra, Deus Co- 
traDaeraonc, Religio contra idoloiatriamicX quarum difsh- 
mili petitione una capiendi Cofilii deliberatio reliqua eftad 
Colendam virtutem , et ad pravitatem amandandam. Sed 
exempli caufa duas exercitationes adhibeamus, in caufa ho- 
neftatis unam, alteram infpirhudontiendcnre certatim cum 
carne deliciarum appetente, et fui ipfius amante nimium. 


firr::''.'- ait 


DE POSTVLATIONE SIMEiLier 


Deiimmortalisi i 


a Varepeto a tehomo,quem ad imaginem, et Cmilitudi- 
nem meam creavi,fi meumm te araorem.fi bcneficen- 
jtiam,ct libcralitatcm , ii mei ipfius dignitatem, el caeleftem 


arque divinam gloriam rccognofcis, fi vis fruftus hominis 
praeftantia,et imniorialis- Dci cclfitate dignifsimos ferre , fi 


VIS 


Qvartvs.; J7J 

Tis numerari inter beatorum civium coetus illuftres , atque 
confequi gradum aliquem Heroum fanSifsimorum amplif- 
fimum.et altifsiraum.ut in virtutis.ftudiumincumbas. Nihil 
etia tibi prius, neque magis amplum inter mortales agenti 
ullo unquam tempore videatur effe, neque futurum aliquan- 
do deliberes, 'quam colere virtutem, qua infervire Deo , qua 
ita totum teipfura divinae Majeftati dedere, ut tum tcdele- 
flatione affici,et omnibus gaudiis compleri putes, cum fuf- 
Ceperis virtutis exercitationem aliquam , a qua fi vacaveris 
per aliquod tempus, puntSum quamquam illud fit , et mini- 
mum etiam momentum,nihil te facere, neque effeci fle puta, 
quamquam magnum aliquid te egifle dicant, teflenturquc 
mortales.Quid enim cft id, quod agitur, quod quidquam fit, 
et aliquid dicidcbeat,et haberi ab homine mentis compote, 
aquoDeusabficipfe, quodque in Deum immortalem non 
conferatur , a quo omnia duci debent,et in que fpeftarcno-; 
ftras res, cogitata, fermones ipfos jus omne poflulat , atq; na- 
tura hominis beneinftituti tulit femper, et feret, ne a prin- 
cipe , et anciore generis humani Deo immortali deflefia- 
mus?Huc igitur mea petitio, huc Domini tui poftulatio fpe- 
dlat,uc per virtutis viam contendens. faniSoru itineribus ire 
nunquam definas, pergas autem femper homo, dum his cor- 
poris cdpagibusinclufus fueris. Si jus pofi;ulo,liaequum etia, 
fi quod Deo debitum eft, ctcelfitati divinae, et tibi neceffa- 
rium etiam ad gloriam caelorum, et ad divinae Majefta- 
tis afpcdlum perfruendum , una haec poflulacio prae cundtis 
rcb’ fereda eft,ut nihil aliud nifi placita Dei immortalis velle 
videaris , ct omnium tyrannorum minas, atque omnia pe- 
ricula levia prae gloria, praeque honore divinoduxilTe vigi- 
lans, et dormienscuris his , ct cogitationibus in animo fem- 
per infidentibus. 

carnis, ET SPIRITVS POSTV. 
latio difsimilis. 


Mtn An 


*74 demonstrationis 

' N vero non cogitabo , quid a me petat cara 
blanda conciliatricula voluptatum? quid etia 
jpfe fpiritus carni conrrarius.et infeftus?Quid 
enim caro po/lulat?ut mihi ipG indulgeam, et 
corpus renerun),3tque delicatum putem ,car. 
nem appetentem voluptatum,ec omnis generis blanditiarii 
amantem confervem,et quibus illa capitur, illecebris , et cu- 
piditatum lenociniis demulceam . induere vult caro cultus 
corporis pretiofifsimos, capere cibos fuaveSjatq; accuratiffi- 
me apparatos, bibere vina vetuftifsima,et fuavifsiroa,freque- 
tareconvivia, equitare cum omnipompa,et apparatu,ama* 
re,et amari,nullas praeterire voluptates,et in leSo mollifsi- 
ine lirato cubare ad medium ufque diem, denique omnem a 
fe molcfliam amovcre,omnem dek£latioDem,ct jucundita- 
tem appetere. Haec omnia adhiberi libi caro petit a mortali 
libuSjfi fal vam,ec incolumem cupiant in aliquot annos, li.cd- 
ftrtaro,ec redundatcm omnibus gaudiis,ac voluptatibus, ne- 
que ante tempus praellitutum libi quifquam mortem velit 
afcifcere , quam libi facile mortales afcifcunt , qui corpori, 
qui carni non confulunt.Nemoenitn,inquit illa, nili plane 
aemens,ct furiofus mo.rtem afferet fibi,fed confervabit fefe, 
cui anatura datum eft,ut Deo volente,jubenteque etia ,falu- 
tcm,et vitam fuam refpiciat,et ex infidiis ferro appetita ho- 
mo tueatur,atque defendat. Interea du haec petit, atque con- 
' tendit caro , hngit le folatii indigere , naturae conkntanea 
quaerere, non tranliliie metam communem . Itaque illa 
fimulare morbos,induereafff i£lam,atque oppre fiam natura 
’humanaro,imbecjllero,ct infirma viribus , laboribus exhau- 
ftam,et quali confcclamjUt nihilno ex 3equo,bonoque car- 
nem, bclliam dctcrtimam.indomitamquc belluam pollulare 
iomines putent.Haec fi carnis ipfius ufitata videtur pollu- 
latio,ego aliam fpiritus carni refillentem ,ct cotrariam pror- 
fus afferam. Sic enim fpiritus ab hominibus contendit,!] fal* 
voSjCtmcQlumcsfe vcliin,G£lantcs,etflorcntes,G bonorum 

co; 



LIBER QVARTVS. ]i7f 

copiis omnibus afffucnttSjG pulcritudine , quae nullis mor* 
bis dcftorefcat, neque feiieSuce,vigentcs,fi valetudine bona, 
quae nulla unqua m tent ari queat aegritudine,ferDper firtcot 
etintegroSjfi dcniq; veris, ac fohdis voluptatibus gefticntet 
in perpetuum, ut bellunaboftili odio imbutu carni indicanr, 
atque faciant alsidua,velien3entique afHi£l:ationutn,et cora- 
prefsionu omnium contentione.Icaque naidcnt eam illi,fpo-' 
lientquc fericisveflibus, atque pretiofifsirnis, induant atpe- 
ris,etcontemtifsimis, attritis , ac difcerptis , eam abllinere 
carnibus afluefaciant , nullum guftare cibum fuavero, ne- 
que accuratu, inediam omne tolerare infrigida,ct pane mul- 
tos dies,cubare humi, et poft multas vigilias feffam, et adco- 
fillendum,perfeveranduiiique prorfus imbeciilem,et viribus 
quali cadeccm,er facpe deficietcm omnino. Denique no de- 
finant lidem vim omnem adhibere, carnem ipfam frangere, 
domare cupiditates et omni comprimere vexatioDe,afffi(3a- 
tioneque vcheraentifsimatut ipfi avocent ab humanis cogi- 
tationem ad caeleftia,a faeculo sd bcatoru fedes,et ad Deum 
imir.ortalcm,a ludis ad fpcdfacula fanflorura , ab honoribus 
faeculi ad caelitum dignitates, ab hac vita, ad aeterna, et nul- 
lo unqua aevoperitura . Itaque quamqua caro pallida Iit, et 
deformata, dum in hoc corporecofliterit, et cutis folumap- 
pareat,ct emineat incredibili macie, atque deformitate mi- 
randa,denique mortis fpirantis effigies videantur homines, 
tamen pulcritudinis,q «ae illos manet , et immortalis digni- 
tatis, quae vifendafcmper.caeleftiquc claritate fulgebit, me- 
mores, de fpiritii illi fo liciti fint ,et de vera animi pulcritu- 
dine comparandatquaeDri immortalis gratia acquirit, et in 
animo inCgnifplendorccircunfuforctinet.Hae funt poftu- 
lationes aniiiii c6trariat,et infeflae carnis teterrimae poftu- 
latis.Nunc vcflrutn efl,quid agendum fiqatqueconllituen- 
dum,ex Chridianacdiltiplinae praeferiptionib’ deliberare; 
ego enim quid verus Dei cultor conflitutum animo, ac deli- 
beratum habcat/acile (latuere poflum. 

M m 2 PRI 


DEMONSTRATIONIS» 


'17S 

PRIMVM GENVS OBSECRATIO- 
nis ex enumeratione, effiacnti,fine,fimilitudine, 
cum conduplicatione, tradu£tione,inter- 
rogationeitepetitione. 

P RO XIMA-poftuIationi habetur obfecratio. Hu* 
JUS primum genus conficitur ex fine, curo enumera- 
tione ,detcfIatione fcelcrum ^et obtcftationc per condupli- 
cationem. 

OBSECRATIO AD VENIAM AB 
immortali Deo petendam. 

I GnofcCjignofce fanftifsime Deus , C ejus hoflis Domina- 
tioni fuccubuimus,quem nos omnes fugere omni ratione 
Bebuimusfinquem cum caelites ipfi,atque Metes divinae 0- 
dium habeant incredibile,tum tu ipfcmaximi|m,ct acetbif- 
fimum.Neque,fiinferoru legiones animosnouros aliquan- 
do devicerunt,idcirco in Daemonis jurifdidiione permane- 
re collibitum eft. Quanta tua in nos collata beneficia, quan- 
tae opes,quanta in omni genere rerum mifericordia , quanti 
honores beatorum civiuiy, quanta glorbjquantae volupta- 
•tes,quafoHdae,plenifsimaJque fint,quis ignorat? Adeo qui- 
dem benigDitate,iiieritifqile tuis exce]luifti,ut nottroru fta- 
gitioruroj.fcelerumque venia nunquam non exfpeflada fit- 
Itaque voluptates corporis,iratundiamiodia,invidiam, cae- 
tera vitiorum genera execramur , atque deteftamur. Ad tua 
lefu clementiam confugimus, hac mifera funeflaquecondi- 
tioncafilidli, quem tantis peccatis, et exectandis facinori- 
bus violavimustec venimus invitati tua milericordia,et co- 
fifi pietate praeftanti, et obirati fide, quam dedifti nunquam 
veniam peccatori inviam redeunti te denegaturum effe-Po- 
Rremo venimus , ut ad verum medicum, ct ad dcpullbrcm 

mot 


LIBER q^VART VS. 177 

morborufn,et aegritudinum noftrarum, no ad vitae, falutif- 
qu; extin^iorem. Itaque nofttis -cognitis, planeque pcrfpc* 
dtis malis 8 Daemone dtfccdiiDUSjfpes reliquas faecult perfe- 
qm nolomuSjCt Fidei,quam violavimus, et Majeftati,qua of. 
fcndimusditisfaSunijreniinus. Vt prodigi filii domum pa- 
tris manfuetifsimi no«evertimur,tibi,tmfqueinandatit pa- 
rere fine cunftatione parati fumus.Tunos tuis meritis erep- 
tu exDaemonis fer vitute venifti.T u ad noftroru onera pec - 
catorum tuis humeris copertada, tu denique ad generis hu- 
mani fobolem recdciiiadam aeterno Patri de caelo defeea- 
difii , tuamque provinciam hanc effe duxifti quam hono- 
rificaaijglorioramque.Quae quidem a nobis in eam partem 
accepta funt Chrifte Iefu,ut tua virtute,tuis meritis falutem 
amiflara.dignitateque recuperafle fateamur.Pollicemur au- 
tem in pofterum femper ea, quae jucunda videantur effe non 
modo extraordinariis cupiditatibus, fed etiam ipfi naturae, 
necefsitatique.quantu fas erit , nos ede denegaturos» 

SECVNDVM GENVS EX FINE 
multiplici,cumdifsimilitudine. 


OBSECRATIO PECCATORIS AD 
Chriflum lefum. 

iE igituroro fan£Iifsime Iefu,qui maxime vis, 
|et potes, ut me in peccatam milerabiUter pto- 
llaplumrefpiciasocuiis tuis, illis inquam ecu- 
flis pietatis,et mifericordiae plenifsimis,quibus 

jfohtus csadtuammirericordianfi- confugietes 

refpiccre : quibus veniam nulli non pofceti ex animo, atque 
voluntate dedifti. Quoniam me in caelorum regionem, in il- 
las beatas fedes,divinaque domicilia, ad gloriam faE^orom, 
ad aeterni Patris.tuumque afpcctuin perfruendum crcavifli. 
Q^niam fi veniama te meorum fcclerum non iropetrave- 

M m 3 ro. 



«78 DEMONSTRATIONIS’ 

ro,quorot vertam nefcio.cujus auxilium , et opem implore 
non videp.Siinteprome peccatore miferando flagris cae- 
funjjfpinis coronatum, et in Crocem fublatinn non intueor, 
que in tuebor ? in quem afpiciatn,qui ppem efflagitanti mihi, 
fufpirantijCollacryiMantique ferat?in brachiatua,intuuni li- 
num,in complexum brachiorum patentem, et apertum noa 
me ire jubeskur mihi non pateant fores mifericordiae ? cur 
Oon aperiatur janua lateris pro me patentis, et haflae diri< 
tate diicifsi?n6 ea decaufa te nudum,ct de Cruce pedete ofle 
dis generi mortaliumlTua benignitate fretus opero efflagi- 
to : tu qui potes, veniam da mitifsime,manfuetusiroequc le- 
fUjUt poenis inferorum liberatus in fedes caelorum , et in ae- 
terna beatorum palatia confeendam. 

TERTIVM OBSECRATIONIS GE- 

nus cx antecedentibus , ct confe- 

quentibus. . 'j 

OBSECRATIO HISPALENSIVM 

i ad divum Ssbaflianum. 



v E denique , di ve S ebafliane, tnagnopereiquae- 
fo, ut qualem te feraper huic populo prae- 
T buifli,cum diverfis temporibus pefliletia cru- 
>1; delkcr hanc civitatem invaGt , talem te et 
i huic Senatui, et Cofibariis Regiis, et univerfo 
generi Hifpalenfium praebeas in pofterum . Quanta multi- 
tudo hominum convenerit ad templum tuum, quae fit 
omnium in tc mortaliu praeflans,et admiranda religio, quae 
fludia,quaefupplicatio facrafolennifque in lingulos annos 
p 'bliceconflituta, vides. Ab hinc equidem annos multos in 
mc urbe pcftis te deprecatore non fuit : nunc cum ma- 
xime timetur, et ligna de caelo videntur homines obfer- 
vare , tu nos tuis precibus apud Deum immortalem , et 

in- 



LIBERqVARTVS. - * 7 » 

iwerccfsione juvabis : ne, quod Deus otnen avertat , de» 
£:ri civitatem , fugere cives Hifpalenfes, et quaerere perfufi; 
gia falutis , ubicunque locorum melius libi fuerit, cornn 
pellantur , et tanquam pellilentiae infeiSi contagione 
tanta aditu prohibeantur civitatum , et oppidorum , e: va- 
gi, et errantes , a patria exfules, et extorres vitam mife- 
ram, et aerumnofam agant . In te fuae fpes ,fuae civitatis 
falus polita, tibi dies fcftos facros , atque foleniKS,cum 
ad hunc ufque diem cum fupplicationis pompa tam illu-? 
ftri,tamque fpicndida quotannis inftauraverint,tum ejuf- 
dem patrocinii caufa nullum non annum inllauraturos fe 
elFe pollicentur. . 

QVARTVM OBSECRATIO- J 
»is genus ab exemplis.Obfecra- , 
lio peccatoris. 

f 

i. . 

lR R A V I, temere feci , poenitet , ad clemene 
Miam tuam confugio ,deli£li veniam peto, ut 
hgnofcas oro, fi nemo non impetravit:^ qui 
? precaretur ex animo ;fi omnes, qui vere, do- 
iienterque obfecrarunt , tu idem fer opero, qui 
fpem de Cruce attulifti maximam venientibns ad te , et 
ad tuum auxilium confugientibus . Polium obfidcs cie - 
mentiae tuae , pignora manfuetudinis inauditae , Mat- 
thaeum publicanum , Petrum negantem , et cum jufiuran- 
do Majeftatera tuam,Magdalenaroipfaai, bonum Latro- 
nem , Saulum quondam unum hofiem diriftianoium a- 
cerrimum una voce de caelo miffa ad « converfum ,tra- 
duSiimque proponere . Novimus miferkordiam tuam- 
Recordare fidem datam ,gemcntem , et colkerumantemj 
petentemque fuorum ex animo veniam ffagitioram aoa 
a tuis pedibuSjVttlneribufque repelkndumJiarojBetD.In tue- 
re Matre, et tantae Virginis , quae fuxifti,ubeia,qiiaettpar- 

M m 4 5 j»- 



j8o demonstrationis 

Tulum liSentetn , et virginalibus inhiantem uberibus pro 
gehere iriortaiium precatur,et obfecrat . Qi^odvis jam ma- 
iufti nobis optatiuscft.quMii a tua Majeftate alienatio . Ipfi 
perferentur a nobiSjCt optabuntur potius inferorum fempi- 
terhi<ruciatus,quam ut punftum temporis tuae Majeftatis 
gratia caelefti careamus-S i vere,fi ex anirao^fi cu dolore de- 
fedionem praeteritam fentiraus, moveant te peccatoris hu- 
jufce lacrymae,moveat ftatus praeteritae coditionis acrum- 
nofus , moveat tua miranda pietas, et mors pro genere ho- 
minii oppetita. Valeat tua vox illa, quae innumerabiles ho- 
mines a vitiorum pravitate revocavit. Te enim dixilTe lit- 
teris facriscommendatumcll: , omnes illos , quos pecca- 
torii pocnitueritfuoru,quocunque tepore tuam implorates 
mifericordiam , in tuam amicitiam , ct gratiam tc receptu- 
rum effe. Vides ne igitur luftum,et fqudorem meum ? videC 
fordes,ct lacrymaslvides ne mc tuam opem, fidem, numen, 
et auxilium iraplorantem^Ignofce igitur mihi mifero, calar 
iiiitofoqueplanehomini,et}anuam tuaemifcricordiae pul- 
fantimt quemadmodum caeteris.et mihi etiam in tua benig- 
nitate fperantifores pateant maliietudinis,ct inufitacae cle- 
mentiae tuae. 

QVINTVM OBSECRATIONIS GE- 

nus ab exemplo,cum difsimilitudine. 

O Bfecro fanftifsimelefUjTepetetemporis illius memo- 
rjara,pone illu ante oculos diem , vultus hominum te 
intuentium,atque admirantium recordare . Quae gentium 
multitudoiquicomitatusiquae urbiura,eioppidorumcflFuf- 
fioneslquactuaadmuititudinc verbaiquaetua illa pulchra 
percontatio? tua miferatio?tua virtus ? cum mifereri multi- 
tudinis dcfeilae jam triduum fequedo te, tuamque divinam 
opem implorandonon defiiteris, quoad famem expleveris 
cuii(Sonim,miraculopaBis,etpifciumidiTinitus edico? At 

quan- 


LIBER QA^^ART^VS. tit 

quitamukitmlp difcubuit?ad homini qiHnqueirJlli* mul- 
titudo pervenit : neque in his pyctis pop tniietps nurpcra- 
banfur.Non hic nos fame corporis, non fitirovalpmusdep 
pelLre , utrunqiie ufitato panc,cC;aqu^cpiT!|riiriniortaTiu 
perfusio fodabimus, dcpellemufqueivi^uiri coftrum,ft efca 
fjlutarcm, atque divinam jppctim.us,Eame conficiatur oor- 
puSjfiti prematur quacunque vehernen.ti.quoquo medo tq- 
icremus vitam hanc c.iducatn,atque perituram, dum te fon- 
tem perennem vitae fempit^rnae baurijmus., et cibfi fuavtf- 
fimum, qui caelorum opes def^pt fecutn,et thdauros beato- 
rum fuppeditat.appctamqs.Cum illum ceperimus, reficie- 
mus vires,&memiis animos in hac peregrinatione , mi}hia- 
que noOra ad reliquum Iter ex tuis praeleriptionib.us-cafte, 
fandleque conficiendum, et obeam c^qfamadgratiam tuam 
m hoc iaeculo confervandam, et in altero ad caelorum glo- 
riam cpnlequendam, 

VLTIMVM OESECB ATIOMS GE- 
mis ex enumeratione. Per repetit'oncrp. 

C ’ V. > tot tantifque d'fficu!tarifP aftllftus populus in tua 
op ra anqu; rodericordiam, populus inquam Chrill w- 
nus confugenr, cum adhuc ei propter multitudinem adver- 
fanorum non exitus Rcilt', non expedita itinera, non maria 
tuta effe videantur,cu:n in eos fummam per nequitiam om- 
nia grayifs!ma,exitialiaque bella concitetur, te D. us optime 
maxime, teque lefu Chrifte mitiffime, qui ajl dextera P.;tr;s 
aeterni conf:dcs,otat a.que oHfecrat,ut iiniltis injuriis jacta- 
tam.atque agitatam Religionem ChriRianana in his part.b’ 
refflanerc,a perfeverare velis. 

DE OBTESTATIONE. 

O B'elTariocfl,qua :e(5cm aliquem adhibemus, et addu- 
cimus ad iiUtuuti nortri c.ifirmaiionemifed per con^- 

Ne 


iSz DEMONSTRATIONIS 

pellationcm.Quae dumtaxat differt a precatione, fuo illo 
crijVchemcntique dicendi genere, quo fervet , et ardens fer • 
tur orator. 

PRIMVM OBTESTATIONIS GE- 

nus ex finCjCutn exemplis, in obtcftationc 
• concionatons. 

Q Vainobretn,vosdivipatrii,actutelare?,qaihuic civi- 
tati praefidetis.quihanc urbem .gentemquc Hifpa- 
Icnfcm,qui haec teda, atque templaveftra ope auxi- 
lioquefervatis,teftormeis in cocionibus, integro tneanimoj 
ac libero caufam animorum tradaffe , nullum a mefcieme 
facinus occultatumjnbMu fcelits ab bomine publice fufcep- 
t«m Contra Majeffatem divini Numinis praetermifium effe.' 
Nihil de publicis ludis, nihil de perditis libidinoforum im- 
puritatibus, nihii de furtis, latrociniifque comperi, nihil au» 
di vi, quod non protulerim in publicum, reprehenderim ,ati 
que adeo infedatus fuerim . Atque idem ego ille, qui vehe- 
m ens in aliquos , aterbus in eofdem vifus fui , fatisfeei- cari- 
tati, et officio, epod debebam. Otnniaque,quaccunque a me 
verbafadtafunt,officio,neccfsitatique concionadi debeba- 
tur.T am hominibas amicus, qua qui amicifsimi. In quo ve- 
hemens fuifle videbor,nihilfecinifi coadus,animorum falu* 
ti fubveni, eofdem vitiis demerfos e cocno emergendos cu- 
ravi, miferiis hominum , qui jecerunt in profundum fefe, ad 
dttdus.Cloriani caelorum amifilTent multi , fuis in peccatis 
confenefeentes mifere.nifi concionatorum vocibus, vi,atque 
robore divini verbi ad gratiam caeleftem recuperanda exci- 
tati fuident. Nunc in hac, quae ultima efthujuicequadragefi 
rtiae,c6cione,ade3depfopu!fada peccatorii, calamitate fup- 
plcx ad vos,Opeccatores,coDfugio,ne vcilris in fceleribus^ 
eEflagitiisinveterafcere,atqueadeavos mori mi!crrimi,ne- 
quifsimique peccatores patiamini. Nam ipfi quidem, (i inve- 
teraveritis,quae habebitis ornamenta, quae folatia reliquae 
Vitae,quibuslaetari,ctperfrui vere valcatisldomus erit cre- 



liberqvartvs; iJj 

ilo aperti colluforibas,aperientur fores^patebunt palatia, cu 
his vos amicis oblefiabitis:nonhoc gaudiuin,noii laetitiam 
appelletis, quae cum fcrupulis multis , et acerrimis animoru 
morfibuscapituriomnis haec futilis eft,et effluit ludo prae- 
terito laetitia. Omnia ludorum, libidinum, fcclerii, etpecca- 
torum omniu gaudia, voluptates unius mortis interventu 
occiderunt. Sed ne extindores divinae lucis , ne proditores, 
ne hoftes iVlajciiatis aeternae litis, ne labes., et maculas Dae- 
monis veftris animis inuftas relinquatis, id laboro , id volo, 
Hic vos orat Chnii” lefus.vellru omniu Caufa virgis caefut 
et a Pilato cu fpiais,et purpura deformi produftus in publi 
cu.Quid majus habet, quod telletur Chrill’ lefus, quodante 
oculos veftros obteftans c6ftituai,qua cruciatus veftru om- 
niu caufa tolcratoslNonequide de fortunis hujufccfaeculi, 
fed de bonis beatoru immortalibus, no de corpore hoc foe- 
do, atque mifero , fed deanirai ia]ute,et incoiumitatefempi- 
terna,n6 de ftatu humanae felicitatis, de Regii hujuicefaecu- 
h gloria, fed de gloria nullis urqua teporulimilib'’ circufcri 
beda,vobisc6tetio fufcipi debet, ethabcri.Q^id enimcftho 
mim ad beatoru fedes afpirati,quod eu in hocfaeculo remo- 
retur^aut quid cft,quan'!obre haeccuiqua vita videatur, qua 
no in gratia Dei immortalis egentlQupt homines fuerut in 
hoc laeculo, quibus nemo, neque honore, neque gratia, neq; 
fortunis anteferret fefe, poftea tamc fpoliati omni dignit|. 
ie,quae erepta fuitiummo cu dedecore, fumroa cu igrioihi- 
nialQyid reliquum fecit fortuna in tatis malislVt cu hberis, 
ci uxote,cu amicis lugerent luam calamitate in perpetuum. 
Vos ipfos Reges Chrifliacos, expletos bonis omnibus hujuif- 
ce laeculi teflamur.Si nihil aliud nifi veltrum omniu mor- 
tcs,obiivioriejin qua veninisjhorriinu, nullam dc veflta dig- 
nitate Regia mtmpria.nulla uientionRlpoliationefegnoru, 
t«tin)penori,Regjidi4dematis,atquefceptri tcftarercur,ta- 
m;€ vtftra omniuii explorata morte peccator a furorerefi- 
piiccre deberet. iSacu haec omrua his E egib^, et principibus 
, , N n 2 po- 


^8$ DEMONSTRATIONIS. 

potetifsrrnis cu morte ablata fint,cr! xx hoe laeculo tiiifcro,ae 
hjftitofo oiiiT>ibus riidan rcBiis exccSi!%i;qDiil cn,euf d nos 
expetamus Miqitid :' Fortuna Regii hwij bt n^inii conlequi 
vultis plenam idlicitudiniSjac miferiarurr-,in qua tanto cum 
cruriatn,atque dolore mortales vivunt libcr.tcr< cair, Erir.e- 
negildirclinmiunt i^etehtagratiadivini Nurrinis . An vero 
vitam exfpeCTatisplena latrymaru ,arque Jolorif, cujus for- 
tnpas amplifsimaSjfi fueritis fapient es, ccoti ir r.er do, fruftuS 
tri^ietis majores, quam avide congerendu^O n iferos , et in- 
Felicesillos dics, quibus rerum 'ouimbiti potiendo, Deum nd 
toluentis.O cktcam cupiditaternO volucrem fortunatr.O 
Vdluptatcs inanes. Q^am cito illa oninia, quibufturque bc. 
nisabundaverimusiumus amillurHQujm brevi ex laetitia, 
et voluptate ad lu<3;us,ecadlacrymas perpetuas recidemus? 
Sed‘jam impedior rgoraet, auditores, doloreanimi, ne de hif. 
ce rebus plura dicaiti.Vellra res agitur. In virtute felicitate 
Ftatn,et co!locat;>m ex illimate: ne fceleribus.acfiagitiis pe- 
llem animis ultima importetis, fi vultis poR vita: difcelTtita 
iji beatorum felicem numerum alcribi. 

SECVNDVM OBTESTATIONIS 

genus ex enumeratione,in laudem Beati 
Thomae Cantuarienfis. 

T On cfl raediocri'rcelere,nonexigua perfidia caedes tati 
I Pptificisin ipilo teplo crudelifsimefadla. Parietes pro- 

fcdloipfi,araeqUejcucn virum faniSifsimum percuti vidcriit 
'commbvifre fe videritur,et orbitateinfuam in illo cafu accr- 
bifsimb depIbrafTe. Vos enim arae ipfae, atque altaria fanUif- 
fima,vos inquam imploro ,arque ohtcflor. Vosque Virgini 
Mariae facrataearaejMatri Iciu integerrimae , populi totius 
praecipua quadam religione cultae, quas illi fatelliies pratei- 
pitfcsatnentia,rohtem'ta, fpretaque vellra fanclisate, nefario 
■ bocfccTere.facrilcgioque vioJariinveflra tunc vis, vcfira re- 
ligio fele cdmovere vila efl, qua illi tata crudelitate pollue- 
rant. 


LIBER QVARTVS. 185 

rant, TequeChnftelefu ex tuo tabernaculo auguftifsimo 
CtlfiisimoquexujusiliiafpefTUjCC Majeflattm fun'iina,prae' 
porentemque non ex horruerunt. In tuis ocoJis, in tuo ore, 
confpeduque Majeft^tis.et Cclfitatis inaudito fpledore ful- 
gentis, atque adeo ants facrariutn tantae Majcrtatis^quod cil 
in ipfofacello tnaxirrio,lanciifsimo,religiofifsimoque tem- 
pli principis ecclefiarunn Cantuarielisoppidi, ante denique 
te ipfufn,ec ante tuam divinitate ferro vulnctare caput fan^ 
ftifsimi Pontificis aufi fuerunt ,et illud nonTmfcuere foluru 
fanguine,fed rcfperfum cenbro templi ipfius fanfiifsIinito= 
turofunefiare pavimettiralTe inquam appello, obtellcirque 
lefu fan£tifsime,quem aramipfara,quem tabernaGuiuni,q'Je- 
facrariu,quemfarellum terracnaotu plufquam terrifico nd 
de fuis fedibuscominovi(re,miruro videri debuitiut illi, qui 
mortem attulerunt Pontifici fandiifsimo, deterrimam mor- 
tem in ipfofccleris ineundi puntfio potius oppeterent , qua ' 
tam nefario crimine coflringendi ad hanc afferendam nece 
iniftud tempus, aut ad aeternam inferorum regione aliquot 
annis poli refervati viderentur .Nec enim non Daemonim- 
probus hanc Regis fatellitibus injecit amentiam, utCne ti- 
more, fine obfervantia, fine cultu, fine religione , tanto cura 
ftrepiiu, atque tumultu, cum furore, et amentia tanti fefe pa- 
tefadto aditu, patentibus januis inferrent , atque intruderet, 
in teplum,obliuecclefiaefacratae,fpoliati honorifica Chri- 
flianotum mente, quam horum fimiles amittere fdUnt anil 
mis obverfantium imaginum afpctlu perterriti, amentes, fa- 
iiofique. 

TERTIVM OBTESTATIONIS Gc- 
nusex eadem enumcratione,cum exemplo- 
rum frequentatione. 

N Vnc ego te,Deus optime ac maxime, oro,precorque 
CUJUS nutu,atque ditione caelum ipfum,terracquc infi- 

N n 5 mac 


lU DEMONSTRATIONIS 

niac><et omnia, quae creata funt, gubernatur . T eque precor’ 
lefu fandifsin)e,Fili Patris aeterni, acerrime noftrae liberta-! 
^is,et dignitatis Affertor.Teque appello, Virgo fandifsima. 
Parens tanti Domini integerrima. Vos imploro, reliqui cae- 
lites,qui aulam caeleftem in palatiis immortalis Dei colitis 
conftitutatn,ut nonfolum noftrasintueri,fed etia tueri pof- 
C; is res.quorum honorem, et gloriam caelellem omnibus af- 
ficere ornamentis cupimus.Tcque beate lldefonfe, appello, 
quem vere hujus civitatis parentem omnes Toletani colue- 
runt. Cujusin templo, et a beata Lcocadia,ec a Matre Chrifli 
IcfuA^^irgihe Maria laudes tributas audivifti; cujufque velii 
ad tantae beneficentiae tcflificationem,ec memoriam fempi- 
ternaro gladio Regis iplius abfcidifti : quique te beatae Vir- 
ginis Mariae d,;fenforeiti,acerrimumque propugnatore co^ 
tra Vvigildum verbis,et feripto tribui{}i,proque tantae de- 
fenfionis ,et propugnationis beneficio facraniveftem atan- 
taDomina,Reginaque eelfiisiroa accepifti: te inqua oro , at-i 
que obteftor, ut ipfafanttirsima Trias nobis adede velit, 
tuis,et reliquorum precibus fanftoru, atque communis ho, 
minum Parentis,Mariae integerrimae. Vos omnes oro jcb' 
tcftorqiic iterum atque iterum , favete Toletanae eccle{iae> 
fubvemte.oppidanis, ferre opcmScnatui,fuccurrite nobilita- 
ti. Mifereraini omnis generis, ordinis, atqj fortunae hotninu,- 
fi praeteritis teporib’ Toletanis auxilioduiftis.quodin urbe 
Principe Caftcilae novae praecipuam veftr.um omnium me- 
moriam fecimus.Si Ducibus fonifsimis.quodai veftris tepljs 
innumerabiles hoftiura copias repulerunt, fi denique (uppli- 
citcrprccatibus, quod veflns precibus peftetn omne d.epul- 
fam .avcrfatnque recognoverunt, nunquam non adfuiftis: 
nunc in pra-ientibus periculis, et miferiis maximis divinum 
vcllrum au.tiiiunijCt numen, oikndite. . 

- . QVARTVM OBTESTATIONIS ^ 

genus cx frequentatione confctiuentium. 

Sed 


ri-.a 


liber QVARTVS. 

Edjam tandem per Deum immortalem , audi- 
tores , confulice , ac providete v<ftris animis. 
Mo/ieo.praedicoejue id,quod debeo, tcpus op- 
portuftifsimum vobislioc benignitate Dei da. 
tum effe.ut fiiperbia, avaritia, libidine , iracun- 
dia, reliquis vitiorum fordtbus animos veftros liberetis. Te^ 
flor vos, veRrumque omnium ccfcientiarn,quac morfus ef- 
ficit acernmosjquae angoribus infinitis dies noclcfque cru* 
ciata,nul!a requietis liabet intervalla: fi pacem tabere vul- 
tis, fi placatum, atqiie tranquillum animum. Nulla pbft hanc 
vitam, fi decefferitis obftricli peccato capitali, pocnitcdifa- 
cultas, nuilamifericordiae, nulla denique benignitatis Ipes 
relinquetur: perpetuis deflagrabitis inferorum fiammiSjiiifi 
ad vos redieritis. Atque ob hacquide caufamPater aeternus 
Filiufuum in haec terrarum fola mifit, ut nos fuis meritis» 
atque virtute divinae Majeftati reconciliaret. 

Q.VINTVM OBTESTATIONIS GE- 

‘ nusexenumeratione,cumeffcfl:is,ctcoiife- 
quentibus,in Herodem. 

(§} 



EdtU3sHerodes,te enim jam in exitu oratio* 
nis appello, tiias inqui fufpiciones videamus. 



^SiPuerum lelum times,fihunc detuo regno 
jteipfum deturbare velle metuis , aut nunc co* 

igitare,aut moliturum aliquid aliquando pu* 

.tas, fi trium Magorum itinera , G Regum adventum, fi per- 
cdtationeSjfl ingfeffum in urbem Hicrofol ymani , fi aditum 
in tuum pahtium,in oculos,confpc<Sumque tuum , fi Regis 
nomen, quod a RegibusPuero tributum eh bellifsimo, quod 
eide imperiu ludacae, luaruque provinciarii deferre videa- 
tur, cotraHerodis dignitatearmatii e(l'c,atq;iilP potetia inte 
unu,parata,et inteta exhorresimagna in hoc Rege profecio 

N n 4 vis 


*8S demonstrationis 

vis eft ,et incredibile robur, et non unius Herodis vires, 
atque opes illum, mihi crede, de medio tollet. Tu ipfc mecu 
rccognofcas . Hunc tufeis c(refurarnui-n,praepo!cntem- 
que,cta ludaeae Vatibus accepifti potentiam ejtifdem prae- 
dicatam , quae fane caeleflis fit , atque divina . Simul etiam 
accepifii huic omnes generis humani partes aegras , et Ada^ 
mi vulnere fiuciatas, ut eas fuavirtutecuraret, atque fanaret, 
ab ajterno Patre fuifFe cornmilTas. Quodfi pueri I;fu nota 
tibi voluntas cfTet.profeclo ftatim tibi eide notum elTet, ne- 
minem unquam Regem benigniorem fuiffe, quam illum 
mortalibus , nullum fe cruciatum pro libertate mortalium 
fugere,cum ipfa deterrima Daemonis peflc ab incunabulis 
pro nollra dignitate contendere nunquam, definere,fuum ad 
ventum ad falutem communem , quae nobis carifsima fem- 
perfuitjPatrisaetcrnidonoac munere danatum , hornines 
Filii tanti natalitiis erepiendos fervitute Daemonis, ad* 
ju vados in itinere caelorum non folum.fed erigendos, atque 
revocandos ad beatorum fedes,omnes illum velle amicifsi- 
mos ex inimicifsimis aeterno Patri reddere fuo beneficio,fu- 
is natalitiis,reliquifqi vitae fuae tneritisimmortalibus. Quae 
fi nofuilTes aflequutus, fi tibi penitus infedilletabsteaufe- 
redi regni fulpicio.nullo ut a'’flli modo, nulla fuafione pof- 
fet,tamenab hac fufpicione Vatum refpanfa,a tanta pertur- 
batione ludaeorum exfpeftatio,et a crudelitate fcclcris Re- 
ges avocare dcbuilTent. Vide. quam fit regnandi libtdo te - 
meraria,atque efFraenata,quam ca’Ca,fiirenfquB dominatio, 
quantae infidelitates in Regibus , quam ad perniciefti fiftae 
fimulationes,ut alienigenie Regibus ad adorardum Regetn 
caelorum venientibus , hunc Regetn domeftici Principes 
cxdudant.ejiciant, atque adeo ad nec,; m quaerant . Erit erit 
illud pr..fcCto tempus, et fine dubitatione veniet aliquandu 
extrema dies, cum graviortiius adJiCTus cruciatibus, et nul- 
la unquam temporum longinquitate d; Futuris, et kfu no- 
vi RvgiS iTardlciudinem , tt Regum Magorum fidem, et 

M 



LIBER QVAkfVS:' iSf 

^'efsiaepoft tot faeculorum aetates deCderati beneficentia 
tellaberisjct te non coluiffc lugebis in perpetuum. 


. SEXTVM OBTEST^AtEGMS OE- 1 

nusex efFcSis , per cbnTparationcfB. 

D icerem plura dc miferifordia , nifi qui reftefaftorum 
fruftus ciTet, vos hodierno die expertos fuilTe videre. 
Quem poteftiS recordari in vka huic homini illuxiffe diem 
laetiorem, quam ciim cfflatOextreiiio halitu, audito ad funus 
hominiscymbalorum pulfu, hominibus cujufcunque ordi- 
nis dolore maximoafFedliSjpaupetesdomuni illiusfe rece- 
perunt^CujiisgeneriSjCujusc-oditionis pauperes laude iftius 
principis, et virtute non luramislaudibusfuftulerunt in cae- 
lum i Recordamini, quaelo cives, clam ores omniu paupefiij 
cum omnes beneficiorum memores, quae ab illq acceperatf, 
horrelidis,difi'oTtifqui vocibus nofi defiftebaht tanti fiOrni- 
Jiismifericopdiam teflari.Hanc vos cives{magho iequof cu 
■dolore^pofaiftis non lacrymantibusoculis tantam pietatem 
audirciTe jarii viramplifsirre,jam mortuum appelle. Vnutn 
huncdiem,qiio pro foribus tuarum aediutot pauperes fiic- 
runt,non orbinibus iis diebus, quibus Magnates hujufcefae- 
culi a principibus civitatis frequentari domos fuas viddir, 
antepofuilles^ quae fuerunt vocespauperumiquantus moe- 
ror,atque1u£lus?quanto tunc fletu perfonabat ei vitas?- tunc 
fedefertoSjtOnc derelidbos, tune vere paupefesfefe, qui pa- 
rentem pauperum amififfent , dicebat. Proximo, altero, ter- 
tio , reliquis confequutis diebus nunquam intermifla tuae 
commemoratio mifericordiae . Atque ipfc nunc fers fru- 
dium libcralitatis tuae, neque ullo unquam tempore fer- 
re defines in caelorum fedibus permanente morum in hii 
terris re<3e factorum adotrinem pofteritate memoria fetn- 
piurna, 

Oo De 


DEMONSTRATIONIS 
DE METV. 


R Eftac unus metus ex perturbationibus, quas traftandas 
fufccpi. Metus eft dolor ex malo impedenti (ufceptus: 
quodgravena moleftiam,aut interitura anerat . Hujus per- 
turbationis, quemadmodum praeteritarum exercitationes 
aliquot fubjiciamus- 

PRIMA METVS INIICIENDI RA- 
tioexfine,efficienti, difsimili. 

Q Vae cum ita fint peccator, define Deum oiFendere,difce- 
^aliquando a Daemone, patent fores mifericordiae, ad 
Chriftum revertere . Nimium jam diu te peccantem tanto- 
pere illa divina benignitas exfpcflavit. Nimium jam diu te 
invitat ad fuam gratiam, vehemeter admod ude fiderat . Ex» 
fpue molc/lias omnes.et angores confcicntiae, evome viruS 
pcftilentiac,purga animum ; magnis cruciatibus liberabis , fi 
modo ad te redire volueris . In hoc facculo manere diutius 
non potes cum tanta mortalium ofFcnfione.cum publicator 
animorum pefte,cumtuo turpi exemplo, tuis audacibus fa- 
fiis, tanta cum impudentia, et intemperantifsimis impurita- 
tibus.Non feret te diu , nonpatietur,non linet vivere Deus 
immortalis. Magna Patri aeterno habeda quidem gratia cfl, 
atque huic ipfius Patris Filio manfuetifsimo, acerrimo nof- 
trae libertatis Aflcrtorhquod peccatum, tam tetraro,ta hor- 
rib!lern,taraque infeftam pellem fua virtutf confecerit. Ha€ 
tu toties ingratus,ct impius non ejicies ? non eft faepius col- 
luvione nofttotum fcclcrtim provocanda di vina Dei Maje- 
llas ad iracundiam. Qoi benignitate abutitur, ct aperta 
,Chrifti lefu manfoetudine , is vim divinae luftitiae cum 
fua fumma pernicie fen:iet,ct experietur aliquando ; at- 
que id temporis fortaffe , cum homo minus opinabitur. 

S £- 



LIBERqVARTVS; 

SECVNDA METVS INIICIENDI 
ratio ex comparatione, cum acck' 
tnatione. 

P B o Deus immortalis.Iudam quifquam tot ab Affertorc 
lefu beneficiis acceptis in Dominum tantu peccaturum 
efie putaret?Quis unqiia luda audacior? quis nequior in do- 
minum vifus eft?non illum metuifle poteftatem Domini, nd 
exborruiHe Numen tantae Majeftatis afpiciamus ^quod in- 
geniu!ri?quae facultas dicendi?quae unquam excogitata ra- 
tio tantaro,ct tara fceleftam proditionem vituperare potc- 
rit^fimul et illud, quis eft,qui non praefagiret,quin hujuspro 
ditionis fcelere , confeientiaque oppreflum aut repentina 
mors ludam praeoccupatura eflet, aut fuis eandem mortem 
miferam,ac deteflandam manibus ille fibiafcifceret. Videat, 
quid moliantur, quo furiis ardentibus praecipites ferri que- 
ant,qui fcclera in divinum Numen admiferint. 


TERTIA RATIO METVS IN- 
jiciedi cx finCjCt ex iis, quae anteceflerat, 
cum praeoccupatione, et 
exemplis. 

ECORDARE illum diem peccator im- 

J probe , quo obiturus estponc ante oculos mor- 
ius confeientiae , timorefque maximos ; con- 
fer cum tuis voluptatibus vera , plenilsima- 
_ beatorum gaudia : (latue denique ludi- 

cii extremi diem- quoque illum formidandum , ipfum- 
que tanti Domini ludicium vehemens , atque feverura; 
tum inteliiges, quantum inter ptaefens, atque futurum fae- 
culum^ interfit • Sed nimirum ut caeci ipfi , quia capti 

6^2 {imt 




z9t demonstrationis: 

funt oculis, iftias caeli, quod afpicimus , pulcritudinem noii 
intuetur,flc peccator flagidis.vpluptatibus, libidinibus , hu - 
jusfieculi inanitate caecatus verae gloriae dignitatem aOe- 
qui non poceft.Sed fi te gloria allicere ad benefaciendum no 
poteft,ne metus inferorum a foedifsimisfaftis avocare po- 
terit ? inferorum ledes non metuis ? fi propter caecitatenS 
mentis, pete fanam aDeo mentemili propter intervalla tera- 
poriSjCogita adfuturum aliquando diem , atque potcftatem 
Deo immortali e(re,.re miferutn,eum voluerit juno pundo te- 
poris miferrima morte coficiedi- Qui ifto modo Dei )u<Iici» 
non-timet,quidliuic timendum rit,Don video. Qupdli iiori 
metuis adbuc,et' tempus tibi dandum, ut ad fanitatem redeas, 
arbitrans, cpgit.a,qupd te valentiores mediis in voluptatibus 
e vivis, cuna minus putabant, ablati fuerunt. Nifi veto Deus 
fpngrapham fecerit, ej fuam ille tibi fidem dederit , no prius 
te moriturum efTe , quam deletis flagitiorum maculis ipfe te 
divinae Majeflati reconciliaveris.Fuit in aliis falus,. ingeniti, 
dignitas, opeSjdividae, aetas eadem.et juventutis flos, et non 
ullo morbo, quo daretur tempus expiandae confcientiae.fed 
repentino mortis interventujnullo verbo fado, nullo falutis 
aeternae figno dato, animam exhalarunt: cum magis jucun- 
de vivere viderentur, et fuas ipfimet voluptates captare. Cu 
horum hominium vivendi brevitate vitam tuam conferre 
non poterisiitaque ex illis vulneribus, quae fuis animis mu- 
lla fuerunt , hoc tantum boni difee, quod teftatum nobis 
.Teliquetunt,quancuiii quifque vivere pofsit, quam paru iuae 
valetudini confidere, quantum deniqueab ipfo Daemone 
cavere. Hoc igitur non cogitabis? non intelliges , fi mentis 
particeps, quam fit incertum ? quam miferiarum plenum? 
quantis malis cxpofitum?qu3m deniquead inferorurh ruina 
patens, fi in viribus ipfis,in hac naturae flagilicatc Ipe ahqua 
pofuerislAncu tot homines vitae fpesfruftratafuent,teipfii 
non decipiet? vehementer pofthac , niiht crede , ad virtutis 
Hudium incumbes , neque mortis tarditas exfpeClabitur fi 


LIBER QVART VS. 

Boc cogitaveris.Refpic? quaefa tuum animum rquiBus par 
rcntibus ortus fis, quam fragili natura praeditus , coafidera;; 
cum immortali Deo redi in gratiam. Atque de te tu ipfe vi- 
deris, ego de bono V iro profitebor . Dedit Jioc tempus fan- 
fte praeclareque vivendi Deus immortalis, non equidem vir 
bonus amittet. Paravit infidias Daemon,quantum in fe erit j 
divino praefidiorepcller,nullos laqueos no dcclinados,diC-' 
rumpendofque curabit. Quinetiam vitam iJie libenter olFe- 
reqfi reprefentari morte fua incolumitas animi. pofsii : ut a- 
liquandofua diligentia , et auxilio caclefti pariat j quodt ai» 
ineunte pueritia cdparare beatorumdomiciliumomni vir- 
tutis aftione non deftitit. 

QVARTA RATJO EX CONSE- 

quentibuSjCuffidialogifroOjetdikmmate, ; 
per expolitioneni* 

Videftaiittdomblaad animi interitum Dae- 
moni armate praebere, quam te in aroittedae 
gratiae divinae periculum objicere ? quam no 
fugere fermones,et afpeftum mulierum i non 
vitare domos, familiaritate , congceffura illo- 
rum, quos expertus fuiftj maxime perBieiofos,et infellos aliis 
temporibus lemperfuilfe adolefdcntibosihoc qui nd videt, 
cxcors,qui cum videt, in fcelere perfeverat, homicida fui ip- 
fius efl.Tu Daemonem tpfunj,etfurias inferorum congref- 
fu,ferfflonibus,occafionibus,atque ipfa quafi tuiipfius cor- 
poris dcvotione,carnistiult3tionetua in pernicie inftrues? 
Nullae illae funt excufationes , meus amicus eil ; fit animus 
prior.Meus propinquus clL An poteft agnatio ulla prior cf- 
fe,qu3ra animi,inquo caelcflisagnatiocontinetur? miliind 
eft m animo Deum offendere. Qui fe hifce amicis parum ho- 
aell:s,q'.ii denique mulieribus , quamquam fanguinis com- 

O o j nnt; 



«94 DEMONSTRATIONIS 

miifjjone cojuniSis admifccbit.paru animo fuocdfulif.quid 
aafe agatur, qaid evenire pofsit,fi femel libidini fores aperU 
atiHon facile erit huic providere poftsa,ut hae occafiones, ut 
haecpeticukdeclinentur.Adducitur enim animus in aper- 
tum periculum , ec Daemoni datur planc facultas in animum 
invadendi, caedis faciendae, bonorum animi, et omniu,quae 
libi pepererataftionibus praetentis ornametorum fallaciis,- 
et fraude deterrima diripiendorum , atque adeoipfius ho- 
minis intolerabili fervituiepremedi.Hanc tunc fubeaSffii- 
feram,et intolerandam omnibus modis,atque ratidnibus ca- 
veredcbes. 








^ E M Q,N S T R A T I O N IS* 

■".'j 

Liber Q^ntus. 


DE COMMORATIONE. 

'-i' - ■ ' 

'V I-N T VS ‘ LIBER accelsit hujufce 
iBoftrae Damonftrationis jCornmefa. 
Itioni, Expolitioni , et Communi Loco 
^merito tri&uedus:et a Commoratione, 
|quae cum Expolitione plurimum ag- 
natione conjungitur, ioftitucndus. At- 
^que Cdmoratio in eorum fcJiematuna 
genere verfatur, quae rem amplificant 
mora fada, unde nomen accepit. Eft enim Cotntnora;io, 
dum in eo,quodfirmifsimum cll; in tota oratione diutius 
perniancmus;et eodem faepe redimus . Vt cu principem fta- 
lum orationis, poR orationis, et argumentationis partes, et 
capita inculcamus , vel aliquod firinifsinium argumentum, 
quo princeps Ratus maxime continetur , vanis locis ite- 
ramus. Vnde alii ita definierunt Commorationem . Cum 
rem eandem , aut alia facie oRendimus , aut per panes 
dilcutimus . Vt Cie. in oratione pro L- Flacco vuupc- 


ajfe ^ demonstrationis 

rat Gj^aecotu perfidiam. Commorationis dilatadae aliquot 
genera diverfis exlocis conftitnamus. 

COMMORATIO 'PRTM'i GENE-. .. 
ris ex finejcum difsimfiii . 



T V mihijCum dcreliftus a tam illuftri coetu propter tua 
Icelera,etffaguiafueriSjCum coegeris adolefcentcs,op- 
tim.<}s^tJionefiifsimosquafi defperatis jam remedrisisami- 
bus,et nulla medicina reperta ad viro,ad manus, ad armaed- 
fugere,cu te omnes in celebripribus locis no filiu civis hon: 
llifsimi/ed adolefcentiae pefiern.pcniicienique vocaverint, 
cum apud omnes cives,fcholafticoru,academiaeque noftrae 
famam tuis probris.et libidinibus violaverjs,cum te ex mar 
jiibusaccerC, fateUhumque fuorum eripueris non ferae!, 
atque ex ipfiuscarceriscurtodia,vinculifque evolaveris, ibi, 
ubi eSjCt latitas,tibi perfugium fperas futurumi Errasprofe- 
€lo,erras-Vt huc recideres, nonut alicubi cpnquiefceres, cir- 
cuitiones, et ambages <juacfivifli. 

COMMORATIO SECVNDI GENE- 
xis ex eodem fine,cu praeoccupatione. 

N Eque ego nunc operam reprehendo tuam , et 'adhibita 
tantopere contentionem in appetendo collegio tanto, 
in Collegio beati Bartholomaei oraniu maximo, et omnium 
fine cotroverfia principe. Vt in illud ingrediaris, ut in nume 
rum tantorum patrum afcriharis,nonmodo non reprehen- 
do, fed laudo conGliii,prudetiamque tuamrqudd coftat ho- 
norem tibi coparari tam incredibiieffl,et famam tuam ad au- 
lam regiam ulacrcm.etcrcGa volitare, et hoc honore pate- 
fieri tibi clarum,et illuflrcm adiium ad fumirum Regis C6- 
Clmm,ad dignitates Ecclcfiae obtinendas. Quid igitur? tem- 
pus 


LTBEfi. QyiNTVS; 

pHS reprehendo, modii in te,ffloderationemque requiro : qui ■ 
vix abfolutocurriculo, biennio poft,vel nondura , quomo- 
do tui amici diditantjCXpleto, jam patrum tantorum velis 
infignibiisomari.EtenimquistctumaudirecfchoIafticoru? 
aut quiddiccres^ Petrum ne fere imberbe coHe^am^refpue- 
xem aurej. Et collegam maximumlNemo agnofeeret. Ari de 
collegio vctuftifsimo? Omnes grandiorem aetatem defide- 
rarenr- Noli putare Francifce huic aetati tuae, et ftudiorum 
non amplius iepiem annis, qui cura jurisperitiac curriculo 
numerantuf,dtferri tamam, tara gravem , tam honorificam 
dignitatem. 


COMMORATIO TERTII GENE- 
ris ex fine,cum fimilitudine,et enameratio- 
ne,addito dileramate,cum condu- 
plicatione, et interro- 
gatione. 


^ Qj^velles Leuvigildc? cum te neque Potifices Ro- 
jjllJtnani mortalium congreffu prohibendo, neque 
Leander ad te Pontifex Hifpalenfis feribendo, 
neque reliqua multitudo bonorum Chriftianorum veram 
Fidem colendo ab Arrianorum exccranda.deteftabilique fc- 
dladimoverepotueritltum illud bellum multis ante nefa- 
riisfceleribusadmifsiscrudeliterate fufeeptum deleftu per 
omnes urbes,etpopulosbabito,quoru liberatus fuit nemo. 
Tum contra lilium populi, civitatefque tuae militum multi- 
tudinem dederunt. Tu tu inquam Leuvigilde princeps Ar- 
rii feftatoribus fidem abolere cupientibus caufam fui furo- 
ris contra Religionem aledi dedidi? Quid enim aliud Arriui 
agebat?qua facem dementifsimaefuaefeflae.et odiiin Chri- 
fiianos pracfercbat^nifi quod Rex Leu vigildus fibi faveret? 

P p fuam 



«98 DEMONSTRATIONIS 

fuam fe£lan3 anaplederetur?ille Arrii defendendi caufa filiS 
exitiali bello perfequeretur? Videnjqua ifta detertabiitai qial 
impia finHpraefcrtiin cum omnino tam juflam caufani filio 
finflc neminem fugiat contra patrem fidem extinguere vo- 
lentem neceffaria arma capiendi* Quid crudelius Leuvigil- 
do?tibi Certe confitendum cfteaufam alendae haerefeo» Ar- 
rianae bis in Hifpaniarom fcdibusin perfona tua conftitifle. 
O miferum te,fi nonintelligistmifenorem fi intclligis , hoc 
annalibus Hifpanknim prodi, hoc pofteritati commendari, 
Jiu>us rei neque aeternitatem faeculorum omnium unquam 
oblituram fuifle, Patrem Leuvigildu filio Ermenegildo ini- 
micum fuiffc, bellum intulifie nefarium, atque omni crudeli- 
tate imbutum, ab eodem captum , et in carcerem conjcdlura 
fuiire,miffos ad illum dc fententia dimovendum multos Ar- 
rianac haerefeos fautores , et inter hos nefeio que pontifici 
Arrianum, Leandrum fua dignitate dejeflum, miffum in ex- 
filium,etcum hoc Pontifice viros alios, Pontificefque rele- 
gatos, qui cum Leandro fidero retinercjCt fecontra Arrianos 
turores opponere potuiffent , uno denique verbo Chrifiiana 
Fidem a te ipfo Leu vigildo oppugnatam, et omnibus modis, 
holliliprofettomorc de multis eje£la,exterminataque lo- 
cis. Vt igitur is igneeft caufa vaftatioms,ct interitus ultimi 
rerum plurimaru, in quas incurrit,ficArrianae feftae altor, 
et etkjc«or,nofirae Fidei ptrnicies,ei tcterrima lues fuit Leu 
v-igildus. Dolebant Hifpalenfes Ermenegildum imerfeftuta 
fuiffe^interfecit Leuvigildus. Defiderabant pallorem fuum, 
et parentem Leandrum* eum HilpalenCbus eripuit Leuvir 
gildus. Auftoriias facrae Religionis in his locis afftifta eratj! 
eam afflixit Leuvigi!dus.Omnia,quae Hifpalefe! poftea vi- 
deErit,quid autem mali non viderut,!! rcdle ratiocinabimur, 
Bnirefirent accepta Leu-vigildo. Vt qtiifovet ignem, «ma- 
teriam fubminallrat ad flammarum ardorem, igne efficit,ct 
alk ftammamdic ifte Leuvigiidus caufa conlervandacfrfta* 
Arriacorum,cau.fa noflti mali, atque exitii fuit. 

COM; 



LIBER QVINTVS. 

COMMORATIO QVARTI GENE- 
ris ex eodem fine/ed figuris aliis, cum 
frequentatione efipe- 
ftorum. 

Q Vae fuit igitur caufa.cur omnis cohors fcfaokflicoru 
deperiftyJio, quemadmodum tu fateris, in platea Con- 
curre ricku enim neque verbo, cum ad interrogata ref- 
pondiffes, neque de feripto caufam tantae effufionis oftendis 
ullam^Circiidatum teab aliis, injuriam tibi fadam, impaclot 
colaphos,manu$ allatas fuiffe, fugiedi in aedes proximat ti- 
bi necefsicatem impofltam dicis,caufam hujus tumultus oc- 
cultas. Si quod fcholaftici damnum fuo nomine , ac non 
tmpulfu tuo, et tua pravitate feciffent, de te no queftu equi- 
dem, neque tuum nomen ad praeceptorem delatu veniffent. 
Cum igitur quae caufa illius feditionis fuerit , tefles ab illis 
produdi fuerint, ipfe Celaris, nonne pravitatem tuam tum 
iUurum concurfus,cum tua taciturnitas confirmati 


COMMORATIO QJ/INTI GENE- 
ris *x enumeratione, per interrogationem, 
et repetitionem- 

C§) 

|Vr igitur li Petrus venit in fcho!as,nullosprod 
tgreflus faciet in litteris i cur G frequens eft in- 
igy ranaGo, ftipes videtur, et trucus elTei cur in- 
iter fuosG quotidie fedet, nullum verbum de 
|re litteraria faciet? cur tam ineptus in exi- 
tu totius anni erit , aeque quidem , ut dicitis , atque in 
introitu? Si nunquam abeft, G audit diligenter, G exci- 
pit ftudiofe,G laborat dies,nodefque,G denique illofreque- 
tior neque f^uit, neque eft quifquaicur no profui(Iet?Eft hoc 

Pp a pri 



f(j9 DEMONSTRATIONIS.' 

prt!T!q!a,e{ es vi ftudioram.st cx c6f'»erudine, coraaiunique 
experiencu gr«»ifsimum,fi«nifs}TBam.que *rgutnentu;quo<I 
ego pluribus verbis ampJesierer,!? non haec mihi luce meri- 
diana clariora, et illtiftriora tellimonia viderentur. Necefle 
quidem cft.magnopraefercim fi ingenio ille fuerit, ut om- 
nium fcbolallicorum maximus ille,praell-antffsimufquc fit. 

COMMORATIO SEXTI GENERIS, 

^ eaumeracioncjcum difsolutisjrepctitione, 
interrogatione.- 

N Vra nc illud cq^as tibicu Daemone nequifsimo , et 
ad falledu paratifsimo futurii eflccertame^qui cu mo- 
do decertadu,modocu fuisfacellitibus cotededu fitiCu)’fare 
difsimi virifurorem itacoprefierutjUt tamen aliquandoco- 
grclTum pertimcfccrcntrita fefeeidem oppofuerut,ut in Deo- 
fuas fpes collocatas haberent potius,quam fe quidquam pu . 
tarent pofle viribus humanis efficeremunquam vero nooc- 
cafiones ad peccandum patenteSiminqua non roulieru ocu- 
los, afpeflumquefugeret , faepe virorum celebritatem,con- 
curfumque vitarent . Nonnunquam Daemon improbus vi- 
ros fanftifsimos fuis opprefsit technis, aliquando oppugna- 
vit machinationibus ,atque tandem fua veteri perfidia per- 
vertere cum conatus efict , nonnullos incurfionibus aliis , et 
aliis infirmare potuit, de luaque conflantia dejicere . Nove- 
runt fansflrtatepraellantcs viri petitiones, rationefque Dae- 
monis, faepeci£dtm,laepediverfs modis fe viderunt a Dae- 
m oneappetitos fuil&.lta contra m ukos Daemon ipfe pug- 
Jiavitjqnanvis fuifient in virtutisexerckatione veterani, ut 
aliquod fuae caflitati? periculum fubirent. Alios vero que- 
madmodum idem hafliseioferit, quam omni ratione jafta- 
verit,audiviire,vclJ^Hre malui j-qua experiri, quimihimeae 
fum confcius-imbecilhtatis.Quoties ille militibus veterani! 
infidiasparavit_i quoties animos ita vehementer lentavit, 

ut 



. uber QyiNT vs.^' jor 

ot ncfcirentjincidiiTent in pcccatuiTi,nec ric:a{renro$ fefuifle 
PafinonijVel retinuifleconftantum dijudicare non auder 
(ibi tutn fcrupulHquae foiicitudo?qui morfus con* 
fcientiae,Deus immortalis, ruerunt hominibus minime ma-t 
lis, dum verentur propter vim magnkudihemque contetio- 
nis aliqua fe culpam contraxiflelquid, cum formant, et figu- 
ram boni viri fumferit , et in fpeciem Angeli alicujus vifen-. 
dum,fpeftanduraque praebuerit fefe aliquando,ut nosfallar,_ 
ct decipiat fimulatione fandiitatislQuid cum dies nodiefque 
mentem obfidere, nullas non pceafiones obfervare,orane te? 
pus aucupari non deftiterit ? Quid cum corporis illecebras, 
titillationes carnis/uavitates,atque blanditias omnes com- 
movere, et ipfam obruere mentemconcurfu turpifsimarunr 
cogitationum, atque bellum fcmperotnni diritate deterriroui 
inferre non defferit? poteris ne, nifi in Deo fpem habueris, 
nili ad illum in his praeliis confugeris,torimpetus, et incur- 
fiones hoftilesfuftinere falva et integra conficientia, fine ma- 
lOjfine ofFenfione,nuiropeceato,Deqt injuria divinoNumini 
illataJpoteris neejus belluae fubire crudelitatem? Vfide mo- 
do, etiam atque etiam cdfidcra. Bonisenim viris videtur pe- 
liculutn fore,-ne Daemd non modo fua calliditate te premat,, 
Icd afsiduitate praehandi, taafsrduaveheraentique defatiga- 
tione fuperet incutfionUjUt aliquos ab inffiiuto fuo,ferviens- 
dique Deo conftantifsima mente deduxit aliquando- 

COMMORATIO SEPTIMI GEME- 
ris ejtdilsimili. 

C ^Vm vero fidem, acrefigtonempiGuraDdifiomini dbc- 
>tiori addicere fcholafticedeboifles, eandem adverfario 
minus doclo obligabis accepta pecunia? Demn afperna heris, 
et Cathedram do^iori toUesiet fufFragium feres, eoi voksiet 
et, cui immerito fuffragatus non cslnon pecuniam lblum,fed 
itonotem aufcreslque mihi tu filium academiae ! que alura- 

P p 3 num 


|02 DEMONSTRATIONIS 
num?quern unquam iftud bonum fcholafticutn , ac no hoflc 
potius feciffe audivimus!aut vidimus? Ita nejuGurandi fide 
vk)les?etdodlorcfapientiorem,etacadcmiarn,et Deuro im- 
mortalem ofrsflda$?bonos praeceptores.qui acadcmiae luce 
afFerut, nota perjurii ablegcs^ei acaderoiaque ejicits?ip{e fo- 
lus uno futlragio hominem minus doSuro, a quo pecuniaoi 
acceperis, in cathedra colloces?atqueadeo non debitum ho- 
norem tribuas? Hunc adole Icentem de fcholafticorum nu- 
mero habeamus ? hic acaderoiam paretem fuam appellabit? 
hic iterum de fufTragio ferendo jus habebit?huic alterius ca- 
thedrae deferendae poteftas concedetur? is equidem non 
modo nullo jure,fcd procul dubio fumira injuria {ufFra- 
gium feret- C^id enim horum , quae praediximus, negat fc 
non fecifle? 

COMMORATIO OCTAVI GE- 
nctis ex Comparatione, cum communi- 
catione, et fubjesStione. 

S I de tuis equis ageretur vir bone , fi in uno mancipio capii 
tionis aliquid verere, non ftatitn ad tuum advocatum, auc 
ad eorum aliquem, qui confuluntur,adii(Tes? cum jus amici- 
tiae, gratiae, focietatis divinae ageretur , cu animi rationem, 
atque cadorum duciconveniret , eo tempore tu non modo 
concionatorem aliquem , aut theologum do&um, fed nc ip- 
fe quidem te confuliii!li?Nec haec quidem tecum loquutus? 
venditio fit a me mercMim quotidie, ad merces meas emen- 
das venitur per omnes dies, quidna fallo homines pro bo- 
nis fallaces atque fucofas vededo merces^rofefto fi haec te., 
cum duo verba fecilTcs.quid ago, rcfpiraflet cupiditas, et a- 
variiia paululum aliquid loci confilio, et rationi dediflet, tu 
te collegifTes.non in eam turpitudinem venifles, ut hoc tibi 
eflet apud omnes homines confitendum , quoniam pecunias 
isiqiio modoabilulitl^raanifefto te furto teneri.Ego te niiC 

CO;i- 



LIBERQ\^INTVS. joj 

confulo poli tempus multum in aliena rc.quod tif in tua re, 
cum icmpus erat, facere dcbuiftitquid ais ? non adis do^lifsi» 
inos,fapkmifsimofc]ue viros^atqueeum iliis fic agis? Quae- 
ro, a vobis viri theologi, in venditicrnc quidam proximos 
loos fraudavit, quibus cum venditio rerum diverfarum, nti- 
}neratio,et folutio nummorum frequens intercefsit, video a 
tac damnum factum fui tTe, furta multa fadia, et maxima , as 
cum vivant illijfoperftiteslint uxores, et viri , « famuli , qui 
dc meatabernainftitoriadecepti cxccffcrut, mortem potius 
exfpeclem.quam rellituam?quidcll, quod hac tandem de re 
vobispofsitvideri?profcdio(ire£lekgum , et confeientiae 
pondera examinavi,non multum me fcfcllu,fi confulaminii 
quid fttis tefponfuri, primo me recordari oportere, quos fc- 
klUrim , deinde quantum nummorum diverfis temporibus 
abftuliffe vifus fuerim , cogitare , repetere laepius memoria , 
conferre cum meis libris, et fummam,fi fieri pofsir, facere, ad 
nummum deducere,ctftatim reftituere , C peccati gravitate 
folvi velimrqui nequedonari veniampeccacilincreftitutio- 
lieablatae,retcnrae ve rei invito domino videam. Sic intel- 
ligi poteft,qua multa fint, quae refpondeatis, ante fieri opor- 
lcre,quam punftum tcmporis.ne dkani mortis cxfpeclera. 
Quid ad haec vir bone ndes fcilicet noftrum fermoncm.qui 
in vita tua rationem fummi ofhcii defidercmus, et leges hu- 
manas, ac divinas requiramus: viderint,inquis,ifta officia bo- 
ni viri, de me autem ita confiderent, non quid abflulcrim, ne- 
que quibus rationibus habiierim,(edne meuiii honorem, ne- 
que exiflimationem amittam. 

COMMORATIO NONI GENERIS^ 

ex fubjectione,per dtalogilmuiru 

V idete ut dum expedire Ic vult, induat. Paedagogii de- 
dit fratri fuo.Qiitmi rhetorem aliquem ,aui ] oetam? 
Son . quem ! dialcclicum aliquem ? aut praeflantcm philo- 
lophum,atqucfingulareBi?ncidquide.AB theolcgu,!!! quo 

Pp 4 alie 


304 demonstrationis 

aliquisfpledor,auifloritarquee{ret?raimme.Quid igitur? ho- 
ncfturo aliquem, atque probatum fenern,cujus canos , et ru - 
gas vereretur? nefcio hos : quendam de domofua famulum 
ab illo datum fuilTe conftat,qui puerum deduceret in fcho- 
las,et cum tempus cflct, domum reduceret • Cui hoc probari 
poteil?Cum effes civitatis tuae vir nobiltfsimus,amplifsima 
ramilia,maximis divitiis , cu praeterea frater tota urbe a pa- 
rentibus accepto patrimonio copiofo , in ore , in oculis ho- 
minum verfaretur,illu a famulo deduci fine honore , et vul- 
gato more mediocrium , aut hominum non divitum , quis 
hoc probabitfAn ipfe famulum domeflicum maloifl:i,utno 
magnos fumtus facere5?ccdo,cu is fchokfticus fieret , et die - 
bus fertis cquitaret,paedagogusaugebatfumtus?et cosimmi 
nuebant equi?Omnium tabularum rationes, quas de fratris 
tutela confecifti,profcr,explica:fifumtum alique magis bo- 
rum,magis legitimum, atque neceflarium in tabulis invene- 
ris, ego hoc tibi, quemadmodum te c6 filium cepiffc dicis, ita 
redte geftu efle concedam. At credo,quubonusfrater, hoc 
tibi difficillirouefieputafti, ut eligeres ex paedagogotu nu- 
mero, ex bonorum,ex dodiorum copia , quem optimum , et 

f )raeftantifsimum dares,quera deligeres. Id non fecifti. Quis 
ateri fratris adhaeret? aliquis fplendidus.ct ornatus? cogna- 
tus aliquis , aut agnatus valde idoneus, ut propter huma- 
i!itatem,et elegantiam fraterculus ab omnium,' qui occurre- 
rent, hominum genere fplendidifsimorum,valdeque floren- 
tium in civitate honoraretur , et fratre tanto dignifsimum, 
et opibus, ac divitiis fpcdfatum praeberet fefei nihil horum. 
Quaero,an fortalle tum frater no ratione hominis, fed com- 
moditate fiiac domus fcquutus fueris? Nefcio.omniu famu- 
lorum infimus fratri datus cft , atque contemtifsimus. 

COMMORATIO DECIMI 
generis ex adjurnSisin 
ludam. 


LTBT.R QyiNTVS.Ci 
Vod eft h'jjofc8prajiiuoniffg«i’jqoacfcelerts 
magnitado^quie cr udeHtis:'praeccptorem t u - 
^ um.ct migiflfum, parentem raixinaum, atqsw 

E ca:leftern,Domiinirngentiu!n: Badonumquc 
^cunftarumquifquani fuorum difcipuiorii tam 
ingrat“,ct impius, in ore fuo,fuis in oculis,Cnndatione ofcu- 
li,quod (ignum pacis cfle folct, tanta cum impudentia ocu- 
lorum, tam inaudita, et immani crudelitate, tam ptojefta ,et 
tffraenata audacia hoftibus,et crudelifaimc tati-Agnivitara, 
« fanguinem Gttentibus prodere airfus ^ 



COMMORATIO VNDECIMI GE- 
neris cum repetitione,diflolutionc,per 
enumerationi. 


L iceat adhortari, auditores, hanc multitudinem , florem 
iphi nobilitatis, mulieres orDnes,nuptas,et virgines. Li- 
ceat ad hanc circunfufam coronam de virginibus pauca di- 
cere, laudare caftitatcni, pulcritudmcni illius oftendere, tan- 
tam venu(iaiem,atque excellentiam non in animis folu ,fed 
in oculis, confpcduque cudorum explicatam exponere.Li- 
ceat dicere de pracmiis,de iaurea virginitati propofita , de a- 
ciore Chrifli leAi in virgines incredibili . Liceat proponere 
virginum coetus integerrimos fertis redimitos virginitatis, 
in albenti velle nitentes omnes , palmas proferre virentei^ 
nullo unquam tempore fuam viriditatem amiffuras , odore, 
quem omnes afflant,fuavifsiraum. Liceat denique duo lu- 
mina proferre virginitatis, Matrem, et Filium, V^irginem fan- 
flifsirr.ara , et Chriflum Icfum . Hos com videritis, cumen- 
us oculis complexi fueritis, ardebkis procul dubio virgini-^ 
tatis amore caelcfti. 


COMMORATIO DVODTCIMI 
generiscum repetitione, de-B-Hyacintho. 

Q_S Te- 



fotf demonstrationis 

Ecura o H 7 acintlie princeps; terrarum, Roma, tecum 
.X regnum Samothraciae, tecuro patria Poionia,tecu Lu- 
-fitania,teaim uoivcrfa Hifpania,tecum terrarum omhialo- 
Ca,caelumipfua3,cu<ft3 inaria,omnia,quae fupra Luna funr, 
geftire diebus'hifcc tuarum facrarum/pienniumque feriaru 
videntur,etadiilarun) gloriolam celebritatem laetantes, et 
quali gratulantes res omnes adefle . 

. eOMMORATlO^V^LTIMI GENE- 
ris per incetragatiojiem,et comparauon^em 
in caufa S. Barbarae contra 
■ j ' ^ - r. patrem. * 

Vacro ex auditoribus,nunquis pater pofl homines ns.- 
'~^tos liliani fuam accufaveritlnunquis ream fecerit! nu- 
quisrntribunai judicum adduxerit l-nunquisfe carnificem 
praebuerit i nunquis gladium ad vitam adimendam obtulc- 
ritiiinu in locu cu hoftibus Fidei Ghrillianae,cu iplis facelli- 
tibus, et adminillrisPracfefiioccidedae filiae caufa venerit ? 
num animum habuerit adfpedandam aiortera?num fumfe- 
rit manufuagkdiumlnum denique,in ore, in oculis omniii 
•deficiente carnifice carnificis officium feccrit?num carnifi- 
ci pater aliquis carnificis officium praeripuerit ? num tanta 
quis crQdclitatefocrkjUt nudatis brachiis, intenta manu vi- 
brans gladium , et oranjbusoftentans fpedatoribus , atque 
adeo filiae fanciifsimae,intcgerrimaeqj virginiaiQ dica in b» 
na quidecaufa , in caufa Fidei, et Religionis Chriflianaejco- 
tra )us omne divinum, et humanum laetus, et exfulcas caput 
•appetierit,invaferit,atque a cervicibus ipfis fumma feritate 
praccideritiQmddieam amplius ? 

. r 

DE EXPOLITIONE. 

V 't Efclo quid habet affinitatis expolitio cum commora- 
i^^t!onc,uc plafls^X eifskm argumentis confici pofsit, 

eifdcin 



tlBBRQyiNTvS. 1 JC7I 
illiiftrata fchcftiatibus.Nani cofVat inter omnes rem 
expoliri mirum inmodum Commoratione, et tantum unatn 
ab altera perere,ut prope multis in exercitationibus eaedem 
videatur.Hoc autem dilfcrre maxime expolitionem, Vellej 
intelligant eloquentiae ftudioli a commoratione, quod com- 
moratio non taro late pateat, atque univcrfeqaeat fcfe ef-* 
fundere , in expolitione nihil non hoc genere com i-oco* 
comtfiuni comrounicationishabente,omnia traclariqueahtf 
fufe,copiofeque.De qua cum multae tradantur formaejillae- 
que variae petatur ex Ciceronis orationibus, tu illa idgipneft 
expolitio, quae repte partibusooftat, Unde’ reliquae, -proficift 
Ci Vlidentur,propofitiene kilicet, redditione, vehmoralifen* 
tentia, contrariis, velrepugnantibus, compari, vel fiprilitutik 
ne,au61orirate,et conclufione . Inde faris notum eft , vel ex 
ipfius nomine, quemadmodum definiri queat in hunc mo- 
dum. Expolitio eft , quae rem aliquam expolit , et illuftTat« 
Atque illapotifsimum in cofirmationc,rcfotatione,atqQe in 
omni atnplificandilaude dominatur. 

f EXPOLITIO PRIME GENERISj' 

1 ex feptem partibus, propofitit>ne,ratio.. 

Ti ; ij , . ii£/eddition€,contradojfimili,. ; aS 

i' ' i - exemplis , ceilimo- ' 

n. i/i . niis. . ■ ' 4 


iijii ...;v .nii'o .‘i 

»4* ^ ^ ^ S enimiconcionatores ,.qui shominuirt 

vitia officio fuoyctinftituto veteri, Dei opti- 
s©' O ^ nii,acn)aximrhonore,'et*nirpsrutnTeiaapeC 
communi Mitilirate duCli^reprehiendunt,- cax 
vere debent , non folum quid officii in Ec- 
clefia faciant , fedetiam quantum in omnem vitam ne- 
gotii fufeipere conftitucrint . Legem enim (ibi dpfis indi- 
cunt fanSitiariSjinnocetiae, religionis, virtutumque omniu, 
qu i vita aliorujtnaref que coarguut,et eo magis/i ilbd faeiut 
JaiU C^q a offi. 



foi DEMONSTRATIONIS. 

officium ioftitoto,religtofaq uc difciplina duftt . Na qui hoc 
munus in EccJcfiapraeftat.ut homines in viam caeloru di- 
tiga.t,et a vitiorum pravitate deterreat, quem is fruflum af- 
feretyG.cwmdoiftrittainoresiilius,ft vitam congruere mor-> 
talesraonafpexerintC Quapro^rhoc ctiam magjs ab om- 
mbtu eju(inodicc«icionatorlaudanduseft,atque, praedica- 
dustqui nonfolum peftema civitate depfcllit , verumetiant 
feipfum ejufinodi fore praftetur,ac praeftatjUt Gbi non mo- 
do communi bonorum more Chriftianorum , fcd ut quada 
facrajtKiigidapef fefiionis abfolutae ratione redie, fit,, hone- 


riviEut reliqui- cryiialbnis aquis manantes^non folt^ plus 
habet, «juati. fe^jam majgis pcrlucidus.-eft ► atq^ue,ni«t| 
%kndet3qucpet£efeaq>ercidojtcvecraunditiafu%omnicry- 
ftallo,vitrbquecl3riordtaconcionatores,*quibus tanquam 
afonte deducutur, et derivantur aquae caeleibs ad animora 
krigada fa, ta,et hortos divinis plantis , et oleribus cptifitos, 
nu!hsfordibusinfeiSi,vitaeesciBplb4notj5.integriiaie,fan- 
ftitatis abfolutione,cukunque generi hominum an teccUer., 
Ita hoticuni eis difcjpuBs Chriffi le&fuerir accepturo , tum 
ex Dominicis, -Er ancifEis „rcbquifquefacrarum: familiarum 
An.teffgnanis,qaifu®stahimnQsfemperpr3emonuetunt,vita 
fiiamniortaliumomniura oculis obfervari. Atque illi iplli 
maximis ptacGdiis vktutis/andlitatifque muniti femper in 
Baccura verfabantur,Ht ex fuis concionibus majores Chri- 
ftiKiae-BidligoakfcaiSusatcaliflcnt-C^d minus etiam. perf 5 
pickuritliorum utilitBSktilucrum animorumjqui ad hjDcbf- 


EBnt..QiM3nsitt)s£rttAtiS3nimorttm,vitaeqijefeveriotcm'rfa 
daiicm. li WptopoEtam; hon.intuenrur,libcrior eft eorum.et 
fij&MOr vitaeratioi illii verOjCjuEDei immortalis, et animo; 
iuka'^cia;niunusiftuttiCQneiQnandi£ofcepcrunt,et quideoj: 
fiacene,» quam foicte vi vereoporteat, meate compleflmtur,, 
aaitcbaiquiefeuBtjnsfi ci^piidttatcs.fuas omni ratione tenue; 

rinc 


tIBER QVINT VS. joy 

Hiirjetoranem fibimet praeciderint licaniiam , libertatem- 
que vivendi, et iUam Apoflolorum rigidam, ac feveram dif- 
cipLnam imitari ftuduerint^ Atque eo concionatores plus 
oneris habcnt,quamquialiosimbuen dos fuis praeceptis pri- 
vatim acceperunt: hoc etiam ipfi quid«ii amplius fufeepe- 
runt i quam caeteri ^qtij paedagogi, aut praeceptores privati 
deliguntur: quod his demandatur officiunT,etcurapaucoru, 
aut unius folum adolefcentrs inftituendi. Alumnu paedago- 
gus habet liberum atque folutum j modeftiae praecepta 
potifsimum uni tradenda funt., ut a praeceptoribus eadem 
luis difcipulis inculcanda.impuros, turpes fcholafticos vi, 
dent praeceptorcs,dandaoperacit,ut Jibidinumffirpes 
ditus evellantur;, et hiadcaflaatero.honeftateraque tradu- 
cantur:ne ullum appareat opera pr^ceptoris , atque inftitu- 
tione veftigium in adolefceme libidinis.Iidem praeceptores 
parum amantem pietatis videru nt aliqucra,aut humanitatis,, 
elaboranthim cfl;,ut pietatem imbibant, et colant humanitas 
tem adolelecntesi Omnia poflremo , quae animadvertentur 
ktdiCeipuIiStvitia paedagogis, aut praeceptoribus ex difeipu- 
lorttm aaiijnis evellenda funt, Qwd igitur de concionatori- 
bus?Concionatores,cufn- agant eum omni genere horainuj. 
omnia vitia,quaepoirunt in hominibus perditis,nefariifquc 
inveniri,reprehendunt,nullu praetereundo genus fuperbiac,, 
libidinisiavaritiaesirae.iayidiaejCruderitatis.furtivrapmafui 
quod ab illis non reprehendendum fir,obj,urgandumquc 
hementer. Quibus fi noncaruerint vitiis omnibus , quomo- 
do viruitesoimnesiStiis Contrariasip hominum animis in- 

ferentlet nifi participes virtutum pmnium 4® virtutibus c\k 

animorum utilitate loqueatari 

EXPOLIT rO SE e V;N:D EGENE- , 

• risexcaufis. . 'i : ■ ; 

A n vos aliam caufam effe ullam putatis , cur in tantis 
praemiis vittutisitsataabundattadcliciarum cael elhu. 

' Qg 3 tam 



^ro DEMONSTRATIONIS 

tanta gloria, tanto honore beatorum, tam fint pauci,feraprt* 
<juc fuerint, qui perfcftionisitinerecontcndant? Omitten- 
dae funt omnes voluptates, reprimendae carnis appetitio- 
nes, coercedae,domandaequc cupiditates, nuntius remitten- 
dus faeculo,belIum femper cum Daemone gerendum , et cS 
illius fociis,et comitibus infsftifsimis inundo, et carne fpur- 
cif$ima,nequifsimaque. 

EXPOLITIO TERTII GENERIS, 

ex fineraultiplici propofito. 

Is ego rebus gaudeo , his deleAor , his fuflen- 
tor.Hoc mihi ad virtutem colendam , retine^ 
damqiie propono: quod de bonis viris ,' et c- 
gregiis Deus optimus ac maximus curam ha- 
beat, non fecus,ac de filis Magnatibus. Q^d 
illosVirgo fan£tilsima,quod Chriftus lefus,quod omnes au- 
lici caelefles ament:qttod nullus cackftis Heros,nemo deni- 
que eft, qui in aula beatorum fedem habet , qui bonos no» 
caros habeat ,non focios futurdsexfpeftet, atque adeo quoi 
tidie videreno cupiat.Haeoego fetftper deboms viris, fuma 
maque virtute praeditis cogito , haec mecum repeto ^ 
luee denique in animo confervo ad virtutem alacriter 
perfequendam , et ad extreumm ofque vitae fpiritum con- 
fervandam» . .c:- ,, . 

r- ■ ■ . :''l; ; : , : Mi . ■ . i 

EXPOLITIO QV ARTI GENE- 
• ris per praeoccupationem , ex . i 

efficienti. -■ i ^ >: 'ior .:-ii 

A t illiga difficulfatfc adolefcentis optimi conitus , et 
impetus ad litteras faiSos retardare voluerunt ,igna- 
ri,quid dignitas iitierattjmyqhid’ honos , quid ghj. 
riaftadioriira.quid dcmque.pracmia: valerent:quaerf) ptr.iu 

lo- 




LIBEKQ.VINTVS.' , jtt 

locolitteratispropoGta font,etdecus litterarum comitan- 
tur, illaeque fplendent per fc fcmper , atque inhominibus re- 
pertae, a principibus, et ipfis Regibus requiruntorrneque fa- 
tis unquam pro fua dignitate debitis praemiis affeCtae ulli-: 
generi mortalium videntur. 

EXPOLITIO QVINTI GENERIS 
sjtcofitentionc minorum, praecedente 
dilemfflate,cum exclamatione, 
varietate verbi. 

(§) 

P Ro Deum immortalem. Hoc aut innocens fcholaflicu» 
perpeti potuiffetiautquavisnoces, qui hujufraodicrimi- 
naiffgymnaGo vindicari putaret, ndaliqua fc limulationc 
exi^imationi difcipulorum vindicafletlquid eft hoc; fermo- 
jics jaftacurin vulgus, quaeftio habeturde afafetia, de crimini 
bus tuis,tu taces,et quiefeisinon te como ves ? no excitas-no 
petfcrutaris,quid de te dictum fitiquid delatum ? unde hoc 
natumiquemadmodum perlatum Ct ? Siquis tibi ad aurem 
accefsiflet,etdixiflet,fervumpatrisadpracceptorem de te 
detuliire,te tua culpa tot dies abfuilTc, commoveri oporte- 
ret te, adire praeceptorcm.nec te ab illo ante acciri , quam tu 
praeceptorituofacisfccifTcs . Cum vero in acaderaia c?k- 
berrima,gyiDnaC!soinnibus,fermones de te contrarios ha- 
beri fcires , tu unqua plaga ita tacitus accipere potuiffes, ni- 
li hoc fl;atuilfes,iarc jam manifefta quid.qmd dixilTes , te de- 
terius tibi malum effe allaturum ? alienos fchohflicos , fuos 
etiam condifcipulos boni adolefccntes miQos fecerunt , ct 
cos de fua fockiatc decedere faepcjuflerunt, quod eoru cul- 
pa ferain' beneapud alios audire arbitrarettiriaut feipfosde- 
efle reb^littcrariisminirori malfi illi judicareinu.adokiclieS 
plane liberos, ae folutos, audaces, contumaces, perditos , ffa- 
gitiofos,quinon modo jus iitterajriujedncque.aninaos inte- 

Qq 4 gros 




ju demonstrationis 

groSjCt eorpora confer vant , eos in camo tuo dedecore nofi 
profefio neque verbis lenioribus, neqj aliqua fimulatione re- 
tinuiffeStnequcapud te tanti contaminatafocietas frholafli-. 
eorum fuiffcCjUt tuae famae pericul&,ut ab fcholisrt legatio - 
nem non extimefcercs,nifi fraudes tuas tam notas elle oiHt- 
nibuSjCttaaj raanifeftas videres. 

EXPOLITIO SEXTI GENERIS 
ex comparatione minorum, cumenume- 
ratione,pcr interrogationem. 

?Vodfi Cicero non princeps eloquentiae fuif- 
Ifec omni tempore, neque quifquamad illum 
^comparandusitaraen ad elcgantiam,etcando^ 
jrem fermonisiserat deligedus,aique praema- 

jnibus habendas. Nunc cum ad caeteras fiim- 

mas utilitates a nobis commemoratas faaec quoque oppora 
tunitasadjungatur,ut in ipfis argumecisadGt, ut habeat co- 
piam,ut ab ipfo orationis,quam fervat,difpol5tionem pofsi- 
mus accipere, quid exfpcdiamustaia curno ducibosaliiseloa 
qnentiae petitifsimis praeceptoribus eidem, cui omnia de- 
cora,et ornamen ta eloquentiae debentur, noftra quoque o-* 
peram,ec afsiduitatem praebebimus? 

EXPOLITIO SEPTIMI GENERIS, 
ab cxemplis,ct pri vantitms.perinterrogatio- 
nemjCura correfiione- 

Vaeenim gens antea unquam fuit , non dico Perfarut»,' 
amplecultu.ec clegamiaflorere vifi funt : noa 
MacJclonu , qui permultum officiis omnibus , ct civili mu» 
ditiafemperpraeftiterunttnonpoiitifsiroara gentem Athc* 
nienfium,apud quos omni tempore politioris elegatiae mo- 
res, et riius om nes officiorum regnarunt , praecipueque do? 

mi 


IIBEH QVlNtVS;' 

teinati funt;quod oppidum unquam ta tenue?quodt'a'ffi hu« 
tni]efuit?quod non partem aliquam leporis, et communis 
humanitatisretin^re videretur^Ac hcrcle multis aetatib’, et 
faeculis ante illud tempus ille populus Roro, ufque ad Sylki 
•teempriaroruavitate, et clegatiaoroniu linguis ac 'fermoni^ 
lius celebratus poftea magna, ac multo maxima parte non 
filodo politioris elegantiae, fed morum,et humanitatis ufita* 
•tae carere diSus eft.Roroani,quorum CngularishunsaniTaS, 
lito.rttfuaviF$iTni,manluetudo fiimma reliquarum gentiiiia 
mores, nrbanitatcmquefuperavitjOranibus officiis Atheiiitf* 
fes,unde hdrtiaftitas ad alias getes profluxilTcdicebatur, ho > 
ipines in omni el^antiore cultu pracftantifsimos, politifsi- 
inofque viceruntdijam nulla in re gentibiis longe inferiOri- 
150$ paresefle videbuntur Romani,qui anteanon modo fini- 
timas p ro vincias humanitate fua re tinebantjfed hofies Ipfos 
■•disjcftifsimis in locistatae virtutis magnitudine devinfloS, 
et obflricloS habere potuerunt? Qmbustunccu Glicia tain 
|5rocul ab urbe Roma man longiisimo disjundta, quo prae- 
dones innumerabiles, atque omnis barbariescum immanita- 
ftjdiritareqne firafeferecepcrafidomcflicacrudeliiatelabo- 
mans Imperatorum manluetudine , eturbanitatefefe dedit, 
fii jam cultum omnem ,et praeftantiam elegatiaeproptef fy- 
lae crudelitatem exfuiire videbuntur? ' 

EXPOLITIO OCTAVI GENBRIS 

V' • - • ex comparatione majorum, cum ' 

incremento. 

TV A Onftrum quidem eft ifl:ud,et portentum , ef piodigiu 
JLVXdetcflabile. Profundere femel vitam cufafiguine me- 
lius cllcuiquam homini Chri(liano,autprocul illum exter- 
<min'ari iri disjuclifsima terrarum loca-jundentc Luihefano- 
■rum crudelitatem audiat, nec aras everfas, necdisjti&a tepla 
.videat jquam tantam luis in fcdibus haereDm.;deminanctm, 

R r cc 



JI4 DEMONSTRATIONIS 
ct regnantem intra civitatum rnoenia videre. Optatifsimum 
eH aliquem mori proFide Cliriftiana:praexiaii:ifsimu!i'),nulr- 
lam non perferre tormentorum diritate pro Religionis ve- 
ritate tuenda:maximum, neque pundura , temporis , fiquis 
pofsitja defendeda religione Chrilli lefu,e: a perferedis quL 
bufcunque cruciatibu3,atquc ipfo pundto tcmpbns , (i opus 
fit, a morte fubeunda non alienum efle • Quae cum ita fint, 
de tuenda noftra Religione, ct de fedc R omana defendenda, 
de propulfandis liifce prodigiis Lutlieranae faSionis cogita- 
tote, 

EXPOLITIO NONI GENERIS 
ex fimili,cura exemplo. 

A n cum videat bonus parens filium confiliis aliorum dc 
piavatum efle, et tanquam navim in medio mari,tur- 
. bulentifsimis eundem fludtibus liu}ufcc laeculi,vehementi£- 
firaifque non jaRari folura,fed paene obrui roilerandura in- 
modum,nondabitoperam,ut portum, tanquam navis,tutu, 
atque traquillu filius ipfc teneat, nedemcrgatur in profun- 
dutnon parentis erit prudetis dare opera, ut cum gratia refi- 
pifcat potius, et ad meliorem frugem filius fe recipiat ,quarn 
fi relinquens, aut vi,vcl malo aliquo rclHtuendum curaverit, 
quem pravo ingenio , perverfaque natura feie interiturum 
omnino? Haecego didici , haec accepi ex veteribus, de 
promfi maxime ex uno Cicerone, qui, Curionem ab Anto- 
nio depr3vatum,et illius caufa grandi aereaheno oppreffum, 
patri,ut redimerct,perfualit. Aeque haec cll pervulgata pa- 
rentum ratio cum filiis agendi,ct cos,cu deflectere coeperut, 
in viam reducendi. 

EX POLITIO DE CIMI generis 
ex difFcrcntiu conf}ictione,cura conlequen- 
tium frequencationc. 

O Rnaraenta praeclara intelligerepotuifiis ex uno faiild 
beati Ermenegiidi. Primum hoc a cantate profedum, 
deinde a rcligionc,ab inflammato amore Fidei defendedae, 

.ab 



LiE^R QVINTVS. jif 

ib ftudio,quo ardebat lefuChrifti Affertoris nbftri ex Imguis 
Arrianorutn facrilegisauferedi. Q^em Emiencgildus ama- 
bat, Arrius odio maximo profequebaturiErmenegild’ Chri^s 
ftum in ore mortalium verfari volebat, Atrius cx hominum 
linguis, ac metibus delere fludcbat: Ermcnegildus debitis lau- 
dibus tanti Domini gloriam ornandam, Arrius infringeda, 
labefaSadamque curabat- Simul intclligipotcft illudErrae- 
ncgildiin Fidem ftudium,Leuvigildi in illam non modo o- 
dni,fcd inimicitiae maximae.Eode m accedit, quod vos quo- 
que intel!igerepoceilis,E.rmenegildum ftatuilTein regno fuo 
honoris divini caufa exercitum conflaturo a feipfoducen- 
dii,committendii fuifle nemini. Ecquis efl homo, cui non ab 
initio tradudiionis fuaepefuafura lit,iflum ad Arnanae hae- 
refeos pravitatem cxtirpandam , delcndamque totum incu- 
buiflet Quis hoc non ex eo ftatim judicabit, quod o/lendi,ip- 
fum Rcgmam, uxorem fuara, et imperiorum haeredem filiu 
novaipadlionei-atqueadeo inito foedere contfa Regum om- 
nium conluetudinem , et more Romarrotfi Ducibus tradi- 
difie ?(cd quaquam idos ego oblides amorisinDeum tafir- 
mos, tam Certos, tam conflantes non haberem, ecquis efl ex 
acceptarum injuriaru magnitudine, fqualore carccris,vii)cu- 
loru diritate, qui hoc non jamdiu flatuerit, et )tidicarit?Etiam 
lane fit aliquis c6preliefionis,cuflodiae,catenarum,reliquo- 
rumcruciatuum,aut acerbitatum infcius , quid is poterit de 
Ermcncgildi Regis fanftitate dubitare , cu ipfam bipennini 
in caput intentam, cum difciffura capur,et bipennis idlu fan- 
guincm cxpre£rum,animam Dee redditam fortiter, et con- 
ftanteragnoveriticum tantam Martyris Lauream Deus im- 
mortalis non folum divinam vocum cantibus, fedecia flam- 
marum in carcere iace collucentium fulgore manifeflam te- 
fiataquereddideritiquod fiquis Regu fpledore magnopere 
movetar,(i que regnorfi amplitudo, imperia lattfsima.ex au • 
rofceptrafadapurifsimo, diademata gemmis illum inara pre- 
tiofifsimis,ipfatatoci! imperio, er poteflatelatifsimecelebra- 

R'- 2 ta 



m , demonstrationis.' 

la Ma)i;flas Regia commovet, non pofTu dubitare.qoin 
mon , eutri celictuim imperium , com regnum cohtemt umi^ 
eUm cantaEB potcftatefli immoftali tXeo obhtam, devotant-^ 
q»cperfpe.xerit,flatHat.6eri non pofl’c,uE.q,ui haec de Erme-, 
ncgddofandkifsixnQ noverint, atque audierint ,iM>n in eum; 
0tnnes laudes,et honorer irieiitocongerendos,^c6feredofqj 
curent. Quidenim eft , quodppffet qoifquam clarius confi-; 
derareCNondubitOiquin veftrQS animos expleverim , verti) 
tamen progredior longius , non Hercule , quo magis hoc, 
vobisp?rfu^eam,quod)ani perfuafum eiTeeonSdOjfed un 
aliquando cupiditati fuae finem faciat avarus: definant ah- 
quado Reges novaregnorum pomoerkcocupifcere , novas 
regiones, et fines terrarum disjunflifsimos patefacere : dcfi-j 
nant honorum.appetemesadcadccurreretam inflammato 
fludio , quae,- detrimento poftea ani morum , cruciatibus j eC 
inferorum poenis fempi ternis occafiocffe pofsitjCtfenellrai 
patefaiSai : . i, ; ; 

expolitiovndecimigene- 

Bsex.eonfequentibuSjCum difsimili,relatis„ : < 

jf per corrcSionenijCum diffoluuSjCt 

obteftatione, 

S I Cara debetefle mortalih’ juflitra,eolc virtute, 3 it B.Tho* 
mas Catuatienfis, atqueJeges laDClifsimas,.N:Qli cxfuer* 
h.un3ankatem,hun»anitateni.diCiO,imov!ero£eriiTaroinatura,; 
crudelitatem, et iramanttateraiosmneffliBdbe.re . Giedo libens; 
de-ei vitate-;, cedo hilaris- de fortuna,de dignkate.Difcedo ah; 
urbe oppccffus audacia malorum <■ Liceat manere-fi udillutHi 
Thomain euftodem diviaae legis, defcnforero Romanae fe-; 
dis,propugnaford-fummi Pontificis,at certe reliquias Tho-; 
mac..Liceat in cofpediu eivium,inurbeCaniuaria,quam ex; 
Romanae fedis hoftibus crudelifsimis liberavhmeos reraa-; 
ncre,tcSa fua,prae.dia,atque foiLunas falvas, et integras reti-; 



tIIBER QV INT VS. - ^ 7 , 

IKK-Liceat ex hac illum flamma evolare, praefercim qui il- 
lud ineram incendium rebellionis in Ecclefiam fa(flae;dif» 
cefsbncfuapotius.quam Regum externorum arenis reflin- 
gui maluit. Neque enim peto, ut detis fortunas , et opes ali- 
quas, fed ut propinqui fuaSjCt patrium folura non amittant. 
Si,confideratis,quiddefendam,vojnon debeusinnooCntSm 
fomiliam opprimere, fed retinere.quoscomBnedo.Te teofa- 
^flor DeusimmortaliSj qui meae mentilumina praetiilifli# 
cum decreta Regis noftoblIgnavi,FccleGatnque R,oraaBaijS 
ab mimicorum audacia, etforofeliberavifirtfmurritatemque-, 
fuafn’,et praerogativam o nnemfaniflifsimam contralege® 
Qttirie^et libertatem iccTefiae ad Regum nutum, et libidaiie:. 
8on fum palTus trahi . N um igitur po teft fleri,ut a Cantua-'- 
fienfibus non ejiciantur agnati,.cognadquc omnes , cura 
^hpma fanguinis communione con) undi , cum a quo Ke- ; 
ge honorariThomas deberet,aliribus fuis,eccicGa,dignitari 
teejickturl : i 

EXPOLITIO DVO DECIMI GENE- 
- ■. rkab enuffleracionCjCum teflimonio, - • ' ' 

Tw "l Vnquid harum rerum ame Angitur bone fehplafliccl 
^^Sciunt artis hujufce alurani,omnes dadi homin€s,fci- 
unt boni {cholafticijfciuntdodoresacaderaiaejiciunt dcni- 
queornnes etiam oppidani. Exfuigearaderma,,cxfurgc , a 
corrupto fcholaflico.etnequifsiiBo fufiragarare repete npri; 
pecunias,non reditus, no cathedram, fed honorem, fcd fama 
ablatarft.Catedram alius libfiuibeat ,:ifle reflituat honorem,, 
reddat matri praeceptorem ablatummam pecunias,quas ab- 
flulic eidem -fuo fuffragio, calculo fuo , reditus , quoS ade- 
mic , cathedram , quam fuflulit , reftkoere non, potefl .- 
Er-aeceptorcm , praeceptore inquam aeromnofae matf i red- 
de nequam luflragator .. Haec matri damna te fccille non. 
vidcsi 



Ji8 DEMONSTRATIONIS 

EXPOLITIO DECIMI TERTII GE: 
neris ex conglobatis definitionibus, per 
praeoccupationem. 

A t etiam exfilio tyrannus ille fplendorem beati loan- 
nisobfcurarc voluit, et ablati deconfpc(5u mortalia 
memoriam tati Principis delere, procul dubio ignarus, quid 
Fides Icfu Chrifti , quid Religio tanti Domini fanftifsima, 
quid virtus, quid fuorum comitum magnitudo animi vale- 
retrquae in tempeflatc faeva quieta eft,in mediis periculis, et 
in ipfius afpeiftac mortis atrocitate cernitur in vifta: ab urbi 
b’ relegata in hominu metibus adhaeret, etpulfa hifce locis 
manet tarae:et quaqua eam obfcurare velint hofles, lucet fe 
per, atque fpledet clanfsime , neque alienis unqua fordibus 
obfolclcic. 

EXPOLITIO POSTREMI GENE- 

risiex definitione, per gradationem. 

I S enim cft mea quidem fententia juflus honos, et vera glo- 
ria,quae virtutibus, et ornamentis anmii datur : nara five 
hunc honorem homines communi confenfione tribuunt, 
magmim tertiroonium e!l; ifivefandifsimi viri praedicant, 
eorimi laude majus eritifive jamMater Ecclcfiafuis decretis, 
et judiciis fanftifsimis confirmat,a:quetellatur , nihil mag- 
nificentius excogitari poteft. 

PERORATIO EXPOLITIONIS. 

V ides omnia genera expoliendi , quae praecipua funt, 
et magis communia Ciceronis : quae ex fimilibus,dif- 
firailibus, comparatis, contentionibus, exemplis , confe- 
queniibus , cntmieracione conflant rotilsimum . Non me 
fugit ab opumis eloquentiae praiceptoribus expolitiones 
■i nota- 


LIBERQ\nNTVS. ji» 

notari , cuna aliquo etiam ex fuperioribus argumentis 
res illuftratur ; quod tu idem facere potes Cicrronetn imi- 
tatus. Sed ego cum Cicerone praecipuos expoliendi mo- 
dos tradidijtii reliquos facile noftris duiS® exercitationibus 
confequcris. 

DE LOCIS COMMVNIBVS. 


O Rationes integras per nos litteris mandandas antece- 
dunt locicoraraunes,et quidem no line caufa, et inde* 
monilrationis formatu con(ecl:i,quod orationii lumina fint, 
ct ornameta maxima : niiiilque fi t clarius adillufiranda ora- 
tionem,quamabhypotheG adtbefin diclionem referre. In 
qua univerfi generis quaeftionej quid prius oratori propofi- 
tuelle debeat non video , qua ut res argumentis, et fchema- 
tibusance oculos Ilatuatur. Hanc vero luce fine demonftra- 
tionis forma, atque varietate afferri pofledefperet orator. 
Eft ergo locus communis propofitio quaedam univerfa, c6- 
tinens generalem alicujus rei, et communem, unde nome na- 
tu eRjtradlationcm.Vt 11 laudes riictoricam,jullitiara : vitu- 
peres parricidiu,proditionem. Qui loci diciitiir communeSi 
quia in infinita quaeflione verfatur,et ad multas caufas poD 
lunt adjungi. 

Q\^OTVPLEX SIT. 


L OCI communes triplices funt.Vnus, qui quanda ha- 
bet vitiorum acrem accufationem , aut querelam , aut 
■wirtutum claram, e: illuftrem amplificationeraiiit in avarum, 
in crudelem, in feditiofum. Alter, qui thefes exornandasfuf- 
cipit.quibus de re univerfa in utranque partem dilputettut 
ede re militari,velc6cra.Tertius, qui continet miferationetn, 
ad perorationem, ad afteffus movendos idoneus. Atque 
Locis communibus aptifsima funt verba gravia, fubliitii|j 
grandia , acerrimae figurae , repetitiones , incrementa t 

Rr 4 kna- 


fiS _ _ PEMONStkATIONlS 
miaga,hypotypoGs, exclamatio, et illa omnium vetemtn" 
tifsima profopopoeia. 


' rOCVS COMMVNIS PRIMIGENE^ 

ris ex confuaudine,finc, relatis. 


M Alum dare neque oblata occaGone quifquam paties 
vult. Mavult recordari, fcjCu poITet ukilci,peperci[- 
ft,quam,cum parcere potuerit, vindicafle. Haec in homines 
alienifsimosjdeniqueininimicifsimosviri patientes faciutj 
et Chriffilefu imitandi, et communis pacientiae defidctio,e^ 
cum ipfi nihil non aliislibenter condonaverint, ut nihil eia 
jur« beneficii non a Deo confequatur. 


LOCVS COMMVNIS SECVNDI : 

' generis,exfinedi(siraili; ' \ 

a Vodfi non curam maximam in difcipulis tnfiituendis 
praeceptores adhiberent, et non magis yirtutibos,qui 
litteris imbuendos curarenf.domi mcHuseflctcotinerEqUa 
in fchola perditum mitti filios oppidanoru. Haec cum om- 
nes boni fentiat, et cum in hanc rationem pro luo quifqw 
fenfu, ac dolore loqui potuiflet, parentes a malis praecep- 
toribuSjCt noila virtute praeditis filrosabduCent, et intra pa- 
rietes potiuscontinebut,quain academiashujufmpdiad lit- 
teras dift‘edas,p'ercipicndafquetnittent:-nedum litterarii® 
oCcafibne in academias filitvcDtitam,huJufinodt ftagitits 
cimnibus coritaminentur. ' ■ - • 



LOCVS COMMVNIS TERTII GE- ' 
•netis ex fine, cum fubjcdione,pracoc^ 

^ ■ cupatibne. 

T Eque erant hae miferiae -alienae magis , quam nofirae; 
y quam totius civitatis,quani iliorum^qi!i Rcmp.gcriit. 

Ideo 



"LTBER QVINTVS. jat 

Ideo quod communis dl caufa, commune periculum , com- 
muni praefidio tdlis impVobkaSj^ariquam aJiqUodincendiu, 
reftinguencUfill.. Atque in hanc rem debetis incumbere , ad 
hoc ftudium nefvos onjnes incendere. Habetis enim acade- 
miam commendatam. Gerrum etiam cft.qua fluxi mores fint 
fcholafl:icoriim,et ad omnem pravitate procIives;qua multi 
fint ad eos depravandos, corrumpendofqueparatilsimi.Cq- 
ftilerc ReiS6res,et magiftri omnes juvetuti,<t profpicere de- 
bcntjUriUius moreSiet-adolefcentiaquam bonis moribusjac 
praeceptis inftruend.a&. Quis enim eft,qui continere magis 
pofsit icholaliicorum aetatemcontfa Jibertacem,€t licendal 
Scilicet magno praefidio paretes cflepoflunt,maxime vehe^. 
pieatesjatquefevcri. Minus lUi poffunt ,qui totos dies filios 
nd videt, et paru no&bus ipGs, fuis negotiis occupati . Ma» 
tres ne coercebunt? perfacile vero apud matres continebiit 
filiifefe.a quibus gravia verba, minae, terrores procul ; ,ct ib 
iaefaepc filios indulgenfiafua perdunt.’ - . -r 

? hGCVS CQMMVNIS QV.ARTJ GE- 

; ; neris,eicfinemultiplici,cUmdiftributione, 

• ■ per repetitionem. 

r’ (0.- • ■ • 

Emper ojitimi eft,et mspcimi moderatoris in Rep. guber- 
fc^Tianda quid leg.es,quid jura,quid,Bniverfa rR efpub. pof- 
ftulavcrit, intueri. Cu admini/lranda iudiCibuieiviEas tradi-, 
tur.non 'adPetrum dabitur,riori ad Ibannem continendum 
folumidabitur ad communem vitam, et ad faluxem confer- 
vaiidam civium. Dabitur ad flatum univerfae civitatis, da- 
biiuradcommodapublicaatigenda.dabitar, ad immunita- 
te; ad dignitate Rdpofc modis omnibus ansplificadi j^ori- 
deferturiPraetuia ad privatas utditatiesvnd ad Practoriscib' 
modia,tion atlpcenmasc5dgendas,nonad fpoliandos, exiffas 

ntcndqCq:uei€ii^s.n; / r;ij j 

S f L O ■ 



1 « 


demonstrationis * 


LOCVS COMMVNIS Q^VINTI j 
geocris ex acl)un£lis,de MajeAate Dei, 
cum exclamatione , ct ce< 

petitione. ' «'-v 

O Scelus maximum [ et Impietatem iMuditam’. Deui 
non in aeilimatione fummalDeus non in gibria maxi. 
ma ? Deus apud vos improbos homines non in honore 
fingulari videatur elTe ? Ille fi non eflet tam munificus, tam 
liberalis, praepotenfque Dominus, tamen ipfo Numine divi* 
nitatis vderet apud omne gen’ hominu , valeret apud Tur- 
eas, et Mauros, valeret apud Indos barbaros, et expenes Fidei, 
ipfo audito nomine, etMajeftatefempiterni Numinis. In 
hunc vos peccatalin hunc Deum immortalem ficelerafufci- 
piatis \ cum fit Deus immortalis , ea primu celfi^tate fui Nu- 
minis aeterni,quiutDcusimmc8:talis,u{fempiternum Nu- 
men ceififsimum in aulacaelefii folium teneat aeternae Ma- 
jcilatis.crgloriaeldeinde utipfein beatorum fedibus divinis 
illis Mentibus , et caelefiium Heroum multitudini fummo 
cam fplendore fuac Majeflaiis illuceat ?cum ciiFcftor,rerum- 
queereator omnium, pietatis, jufliiiae,fapicntiae , virtutum 
omnium. princeps, et auftor unus, eidem no infervietis, fi no 
addoftifuommin&iftaeornamentorura.at timorcfuppli- 
cior^qoae in vos propter veftrasfrautfcs, et gravifsiroa fla.- 
gitia ftatittrepotuifietl 

LOCVS COMMVNIS SEXTI GENEj 

lis ex efFe&is,cum interrogatione. 


a vis vefirum , auditores , igporat tantam eloqucnr 
tiaevimfuifietcumprimistetnpt^ibus homines, non- 
dum ncquecrThatiht»,n6jueoppid'isaedificatis, neque le- 
gibus ullis civilibus ktisfbfi per agros, ac difpeifi vagaretur, 
tantumque feritatis haberent, quantum inbelluis faepe im- 

ma- 



tlBfRQVlNTVS: MI 

, Siantbus non pcrfpicerectir , gravia Cbi damna i mutua vul* 
nera facientes , qui primum vi , ct facultate orationis ex- 
cellentes fuerant, eos profedo a feritate multitudinis, et im- 
manitate comuni generis inhumani,ad humanam urbanita- 
tem,et comitatem vagos, et errantes unum in locum coe- 
gieruntieofdemque ex feritate ilia ad humanitatem , cultum* • 
que civilem traduxerunt . Tum Refp. efie coeperunt , tum 
(ocietates,conventufque mortalium , tum civitates moeni- 
bus fuis circudatae,et domibus, atque aedificiis ornatae, tum 
ab hominibus frequentari vifae, et }us civile deferiptum, le- 

f es,et }ura primum fervata,aeque ab illa immani vita ad hie 
umanitate perpolitam genus mortale tradu&um. Et dubir 
Cabimus,quantumeloquentifsimis hominibus debeamus 1 

LOCVS COMMVNIS SEPTIMI GE- 

neris ex efficientibus, per contentionem, 
cum optatione, ab exempli5,a gene- 
re ad fpeciem ampl ificata 
quaefiione. 

I LIud omnino cogitate homines verum iter gloriae. Cogi 
tate gloriofum ehe magis viacaeloru contendere, qua hu- 
jufce faeculi.Quodfi negare nd potefiis,cur via non ingredi- 
mini verae glonaeicaros elle Deo, amari a tati Numinis Mae 
)elhte,et in beatoru fedes vobis aditum patefieri vere glo- 
ripfum efi : faecuto infervire, carum vos habere faeculu, ejus 
fufeipere fraudfss rceleratas,deteftabile,impium, etexeeradu 
^:et obeam ratione foedu,turpe,et ignominiofuna. Quod 
videmus etiam eventu quotidiano comprobari nefariorum, 
homiDum,qui turpes exitus habent, atque det e^abiks.Vtina 
yos excitaretis animos,menterque veilras ad memoria bea- 
toru, dequoru gloria tamultaaudiviflisex cocionacoribus 
faepifsirae. Putatis ne illoruimmortales honores cu ulla ifti’ 
facculi gloria comparari pofie, ut propter falfas, et inanes 
umbras,veram,et folidam gloria confci^ari dcfinatisUUail);^ 

S f a cric 



jH . DEMONSTRATIONIS.’ 
ent gtarU, ille fempiternus honos, unumquenque vTrtute 
fuas oh»n,'S aftiones aliud eeiie-i nihtl concupifo 

Ccre,TiifiO--um ipfam, et illius glomtB-imrnartalcinsitaqas 
ot-otaittam de beatoniraomnium gl0ria,dicere;-q[uain potes 
ftisglorfani de ptaellinrioribusiaecuiiihonoribus ad njisil 
marn H'5tacinthi5ae glariat partem cotnpaTarehiuJkirtdfls 
vir fanftifsitnusab hincquadringentos annos, et in omnes 
faeculofuni Aeternitates in beatorum gloria nunquam effl 

definet*'- ' ■ ' ; ■ .i®' s 

-lol;;:- .hfi:» , i 'iiJisslsu-Ids 

, ^-li; b G VS ■ G O MM V NI "aOTA Vl -s 

= >ii generiSjabenUmeratione,exeTnpi«,irufB 

■f- ■ ’ juH^isdn oratione de facraSyliaitislh' 
male communicantes. 

Vm in omnibus flagiths capitalibus miremur 
improbitatemjatquenequitiam liominis , qui 
luum Doroinum,et Parentem rerum omnium 
vtoIavcrit,idinfacra: Synaxi ab homineper- 
Sdono rite accepta magis demirari debendi, 
ianae Religionis cuhoresobflupelceretln qiro 
fcelcrecum Majeflas Domini confideretur,etejufdemeep4 
tas perpendatur, atque beneficentiae fuae cernatur largitaSi 
audaciam magis, et facrilegium fcekrate connmunicatis nel 
flidi nofl-exhorrebk. Atque cum facrilegium idiid atiies hd* 
mo fufcepir, multa ab ebdefe vMet anteirominiffitnalaBciSl 
tuminimarn-fiqmin» ihqtitnatifsinnitf;tutft tncre^tBil'^ 
iudaeiatn dfiedinecefffeft ,;Bequ'eaudadan#fodum,{ed;ftmi^ 
muht amTOciiffl;H-ac’Cdum 'fint bmBia7tamf 

fept jbfktftetvtfitbeSa Reditio nis veRigiS; Atque in fatfdlifi 
limo IpCOjipfoih templo, tn ore,GCol!fque lefu Clirifti,prae- 
fenti-bus Angelis, tota aula caelfUt telle f acrilegium cum ip» 
fum admittAuPjprofcHo kcs’tani fccMa,ra atrox, tam nci 
fariajtiffi cxecradda vix cogitari pbffc videretur. Magna eft 
i Ja s . dig- 




IIB ER Q^V I NT V Si; ^ 

dignius lefa GHrirti , mulrnm valstdiviwius-tantl i>oni»^ 
fntiltuin timoEi» e^ufdctti <}8lWr<tii^^ref)ii<>teiifkvRiecJa-Ap- 

ftriim cercifsiimitn cft efTeihfignftu^aff^^Glii^Riapae Rf- 
Bej,ei Rdtyionii afiaiis,tj!rfifarftBWfW)(fr?l'nd^''^friifM‘^ 

' ffiiluii], iedttiarn CCgiravcrKluViquem^feTOfriaRiVpfaij^tftch- 
temquc D:um profc-(rusfuerit,at<^ue hcogtidveritpejufdcrh 
'tancoperedivinum Nuwis violare noHfxliornitritiCu etia 
Domini antefacram cdffifeBnrohetii^pfa Fides, 
afquetonfcientia miraculi? muMs teflitam ig-mecnoFfi re*- 
digeret.Ex fatrisliiteraruiii-hionfrnentis acc^iraos Oizam 
quefidain de populo Hebraeoruih’, hominem non' olrfciifS, 
(aciirdotis ofgcib fungentem, cura arca Domini m- carruifi 
impofitamcura aliis hominibus profequercrur, atque illam 
manu attigiffec, repentina morte fuiflecoiifedlomxu neque 
qoifquam propinquior ar.cae rcperiretut,nequef«cerdps , ad 
quem cuftodia magis pertinerer. Atque eraV Oir.ae, quemad- 
modum fibi videbatur, non afpern3ndafyigici,eb’^ifsimS 
lcmpore,cum praecepsferH Vi(lerenirin'tef rara arca : arqiie 
religione tacluseam rctfnereiet oBjeida manu’ ibcdhime cp- 
fervare contcnderetiDeu^tamenillacanScitle-f^entmapra- 
raum hominibus voluit faeere-fupphciUra dffaCttdbtefuif- 
fe fututum, 'quod manu ad arcam admoviflef, ejufdem qua- 
quam arcaeretinendae caufa.Quis hoc nd ex.iftimaret fajic- 
li^me,reIigiofirsimeque fati ulex hominis bptinaijfanfitrsi- 
nnqtfeclifciplinaiaddo etiaittfquatTuhthbgtinutglJqdfcia, 
WquodadqculbfutoarpcSuro videbarur^^ctf^^Fwfttrfuiii 
itnminere^videri etiam fieri dcbuifle,titn aute'S’beffe, videA 
CJt^ae nofi licuiffe.- At q^jaiitutfi' men?ei" hpritiiinra-'’difllfnt 
'«■'divinoconfilidjCacrefliqueprdvideiftia ?''Quain longe dr- 
“Verfae func,atquefejuntlaelquantoperenos denique,nifi‘'di 

vino numtneducamur,areip;f3,atqi a e^ritapPdifligiiustqb^ 

■putarer obeam rem-EJSdmbtrttuirahrefl^^ddis tftmf.Q 
JUsmortiS'acerbifsitQastqtBIfomiii£¥B!i§:b’nn?;tt'rif Debili 

SI j ..pie 


tt4 DEMONSTRATIONIS 
bictatit laude Sorencem^uis denique nomine fiimmae pro* 
Oitacis non laudandum^et arcae retentae praemium non re- 
Iaturum?hunc G audacem,fi parum conGderatum , G minusj 
quam docebat^cautuRi, ac providum, parum divinae celGca* 
cis obfervantem mors repentina declara vjt, quid poenarum! 
quid fupplicii commeruit, qui non fpeciem , fed rem ipfam , 
non aduro bratiooeni,Ied Dominum, no n arcam ,G m ulachru 
divinae Majeftatis adumbratum, (ed caelorum opiGcem , ec 
atcbicedumr P^retem hominum, et creatore divinaru Meiir 
tiu ore facrilego violare aulus fuerit? AccepiGis nc, quos no« 
bis poetae tradiderunt patris ulcifcendi caufa fupplicium de 
matre fumGflc,cum praefertim aliquam nomine pietatis pa^ 
ternae excuiationem habuiSe dicerentur, tamen ut ii agi* 
taiifuriis,nequeconGGere unquam pofie putarentur ; quod 
propter matrem occifam furere debaccharique cogebatur. 
Sic fe res habet, magnam viro, magna necefsitatem.magnam 
pofsidet religionem paternus,raatcrnufque fanguis , ex quo 
Equa macula concepta fuiffet,non modo elui non pofle vi- 
debatur, verum ufque co permanare putabatur ad ani m u,ut 
fummum furorem, et amentiam confequi poetae GmulaOct. 
Nolite putarc,qaemadmoduro in fabuiis iaepenuroero vide- 
tis,eos,qui aliquid impie, fcelcrateque cpmmiferunt agitari-, 
«tpcrterrerifurjaru aedis ardeutibusifua quenque fraus, et 
fuus terror maxune,fuum quenque fcelusagita^ ametiaque 
afGcit,ruae malaecogitation£sJabefqueanimi terrent . Hae 
funt impiifa(siduae,domeGicaequefuriae,quae dies nodref* 
que Gagidoru poenas a cdfceleracifsimis Siis repetu t. Et n» 
has eum exhorrere, qui cu fcelere,cu prava confcietia,cuani- 
mo peccato capitSi contaminato accefsit ad cdmunicadu« 
afpiciam’:’nd huc metuere,ne daemo faucibus prematine ob 
ruat,atq; fudbcet? ne Gmulacq; de fcelere cogitaverit,animu 

I )raeoccupet?etfurore,et ametiavexetiHaec magnitudo ma- 
eGcii facit, ut cu iacrilegiu ta deteftabilc furcipiacur,antecef- 
filTe videatur curpis,ec omnib’ Efagitiis inquinata via,facr^ 

Ic- 



LIBER QVINTVS. ftf 

lepo viohtae ConCersionucontaniinata , tS pronpta auda- 
oa,tatatemcritas,utnonproculabliorrca[abinfan!a>Acce« 
dat huc, oportet, cotemcus divini Numiiut,nutius caclonmi 
gloriae, et beatoru fedibus remilTuSjfan^oru omniu, et Vir. 
ginis Mariae decus ab toii ncg]e£ih,fides laefa, caritas ofTen* 
U, proditio tatn n]anifeil;a,c;xccradafanditatisfiinolatio : 
pl^e dicam Daemonis imperio mentem occupatam, atqos 
animu principi fuifle dedit{},ct ailridu infcroru.Quid iacrae 
litterae te(lltur?quid magis clamat,qua a Daemone praeoc* 
cupatu luda, atque in hominis exccradi animo fede ubi coi. 
locairc,tu,cu divinae menfae cu caetcris fociis, et Comitibus 
difcubuit?Nihil ille mafiietudine Domini, nihil damna pro2 
ximorii, nihil fcientia exitii manifcfti, nihil defperationc di« 
vinae mifericordiae, nihil dcfedlione a Creatore ruo,dete(la> 
damqueperhdia aefiimat , omnia fpernir,c6temnit omnino 
Ccncbris , et caeca caligine circonfufus. Non nefarioshaec 
omnia Ubi mata IudasafciTit?nd.Dominiverb3?n6 mafue. 
tudine Chrifti jacetis ad genua,et abinetisprimu pedes,dein 
de benigneloquctiSjCtafcclcrementerevGcare cupietis af- 
pernat’? no proditor ille difcefsittndadht principes ludaeo- 
ru?n6 pretiu pafl’Jn6 praeivit?n6 eunde Praeceptore generi 
ludaeoru ad morte,et ad cruce acerbifsima tradiditfqoid ab 
bis Hagitiis fccleris abe^e vifum ell i Quae confequutafuit 
bominis exeeradi defperatrolqetaemor^ui fcelerefuo dig. 
aifsimus interkusiO caecitate hominis execrandam.Non fe 
ipfum ex rerfi naturaflatim fufluhfTc, atqj eripuifle vifus eH, 
qui venia defperans peccatorii,, repente fibi caelum , folem, 
aquam,terramque ademit:ut qui eum nccalTet , unde omnia 
profeda funtjCareret his rebus omnibus, quarum ille , quem 
prodiderat, auflor, et creator fuerat . Non permifit Deus fe- 
■verus ac vehemens judex feris corpus objici , ne bcliiis,quac 
tanta immanitate attigiflent , homines immanioribus ute* 
lentur : non ut parricidam in flumen praecipitari, ne cum 
projeflus fuiffet, aquae in littus cjeciffent: no dcniqidctefla. 

S f 4 bilem 



3^8? REJ^NST RATIONIS 

bilfcffl. hominem humijuam obire mprteipjne terrii fati fce?? 
lsriy;^Pd{irflgahjeciffrt,Sufp.e;Cj igitur #ficjfinfiata,di(-> 
rap{aqiie ffepue;rufit,ilyjieKrtiffii:lii4ae,'j ;<Jui;tantutn ft-i» 
t^,r4n^anccoiiGepcral:?i'hjQei€E illhc vi:v< 5 ,- 
torfi jadaioGorporejijcpatspUigjifle fc^rnererur-terrafuii 
<Juaetoc.pr%ifBptG.bifsiraae,deteAa,pdaeque belluaeieoGede* 5 
re velle videretur.Eienitn quid eft tam commune,quam fpi- 
titus.vivis, terra mortuis.aqua ftuduantibus,aer fufpehSilta 
viyebatiduQjpQteratjIudaSjUt ducere animarade caelo non? 
po0et;i’fa mcSrtCHi; oppeti^ deterrimi i ut illiui ftffa ftpubia. 
nem' fijetintdta aquae exftiteruntjUt nctn flumipa^-non mare ■ 
exceperint- italaquco fc (ufpenditjUt Reque fufpenfus a ter-,^ 
raifublatusefletjineque adficu omnino cadaveradhaerefee- 
ret,&d dlnd aer ex una partCj terra, qua pedib’ attingere vcllc' 
videbatur, ex altera repelleret, et utruque quali certatim ad-; 
hibita vt,c6tentiohequemaxiina.Jtaquenihillpci vifa fue? 
rat Majeftas divinareliquiflc deteftabiU,peftiferQque ludae, 
ufeipoft mortem cadaver infellifsimum aCquiefCeret. Etno 
ad facrarofynaxiffl accedentes animos quibufcunqpefordi-, 
buj homines, eluent i Quis tanta videbitur, 'et tam praecipi-j 
iS audacia , qui libi ^mm afcifcerc vclk, peccato capitaHt 
conftridus ad factam Ettchariftiara accedens. Cum fupeno- 
ribus ex rebus iptclligi ppfsit animos noftros. non peccatis' 
f«lum:purgandos,fed Sacramento Gonfefsiornis expiandos 
ad menfae tantae.dignitatemjCcHitatemque perfruendatriit.ur 

exPauli verbis, velmaximc.quodinimpioshujufiivQditfiiif 
gularefuppliciumconftituatufiQuaiiore.quantuiapodgen-i 
t«s;ati quaafcribebat Dodotgenttgmseftitiatque coBtede,^; 
re ftudveritjConfideratetquia pernicie nefatios homines ta, 
to cibo fccK rate vefcentes,et mortemedixu plane libi ipfis 
confeifede maXittnsigravifsitmiquevetbis- Hanc tu homo 
per DctitA ipfiim immonaleroipen taotufo Dominum^eundc! 
tUitHuliir.pcr ChriAum.leftim^peraHftotern vitae ,per:rcii- 

gioneaian Virginem Matiam .otaffl is igefli^is'''jrQtum,a!quQ 

'r . .‘id ‘ ^ " mu- 



i UBER QVmT V.S. r] 

ibuHsrure mflaminataiii exitirtati,''|)dii:ehiultim9ra5i»ima« 
«use nolis afferre.' Vide tcdn perioiilumiiTjufmodii! in 
itmOxae.in ludae mterkumvin periculanoitraexcrflitatior 
jiexortenta vcnirer.'iC*te,De Jiis tc malisexponasijijiso^J^rf 
riaspericulis.;qi)aeutpropuffes, cxpiandae prarfus animae 
per confefsionem, atque omnium eluendarum ibrdium , et 
confcientiac fiagitioram Pauli ConCliumfalutare capies. 

LOCVS CoiVIMVNlS NO Ni GE- 
; ' ' ' ineris ex enumcfatibhefGumeSceraV i) O J 
i . :piis,in avaros* . . '.r% 

E ex re, ex fitifua, ex diligentia Congerenda- 
•i^Srum rerum,exflagitiis adinifsis'in comparan- 
da pecunia^x cupiditate ad.venas.ipfas,atquj: 
«f^^ad praecordia permanante, ex perturbatione 
vehementi, angorequei®tojerado,fx avari ipi- 
lips, pallore, atque raacie,ex laboribus fufdeptis.pencolifqive 
adjtisiptcilfgi facile.poteft, nullum effeoficiumitamfan diu, 
atqae;fol,er)ce,qu;od nonavaritia comratnuerevac.vibiarefo* 
IcafeEtenim fi obfenvantia praeceptores:; obfeqajio domini , 
eul,tu,ei religione Deus colitar,neceffe eft luda;qui praecep- 
torem Oominum,ac Deum tuum pecuniis,et ta exiguo pre- 
tio prodere non duhitaris.impinm tejperfidiofunijetiparnci- 
dameffefasearis.. , i ... .V' 'i i.i. 

L O CVS C O M M V N I,S D E C I M I G Eri 

neris ex eadem enumeratione, mimatibus il' ' 

luffraius defcholaftico purgante 
fe apud praeceptonin . 

Vis tam abhorres a re litrerarkfuiffetiquB tam neglw 
gensiqujs tam perditorum (imilis ? quk cu prpeceptor; 
cui„operjclaj.(.[^5j a patrededuttffurfiet.ab.co rabcme 

T t can- 


i}o demonstrationis 

tantae exigeret abfcntiae, et no curantiae litterarum , no re£- 
ponfum cdnfeftim 'daret ? non aliquam excufationem fimu- 
iacamifalt em, atque fiftam afferret? aut non etiam diceret fe 
poftca cbliaquuturu cu ilicrde faaabfentiai erfe apud eunde 
purgaturum iacile?qni fervi reperiunturvafti, et agreftes, ex 
AEthiopia nunc pnmum delati, ad hujufmodifunt occaGo» 
nes comparati,ut Dominis fuis afferant aliquid , quo faciant 
id credibile, quod volunt, et difGcillimum ell purgatu. 

LOCVS COMMVNIS VNDECIMI 
generis ex fola enumeratio ne, de offi- 
cio monachi. 

E St enim optimi monachi meminiffe fe effe religiofu, coi 
gitare tantum Gbi in religione fervanda faciundum,qua' 
tum praefcriptionibus , ct fandionibus fuis cautum , atque 
fancitum fuerif-.etnon folum Gbi praefetiptiones fervandas, 
verumetiam abfoliite , perfedeque cuftodiendas effe . Ejuf- 
dem efl monachi fe meminiffe debere, quem feipio fuperio- 
rem viderit,liDne venerari, aequalem feipfo praeilantiorem 
ducerejatque infimos quofque pares, et hos fibiipfi praepo- 
nere,etfemper,non quid ipfa caro veht,fcdquid fpiritus,et 
religio podulet, cogitare, animadvertere, quod nome habear, 
qiiamperfpn3n>fui'ceperit,quain paiientiaei caritatis,et om- 
nium virtuturE eukor fludiofifsimus effe debeat. Gum haec 
fintvidenda,ium vero illud efl optimi, maximeque perfefti 
religiofi,€um ho‘horisfsccipimdipoceftatem monachi fece- 
rint, non putare feeflc praefedum,neque Gbi, quod edeupie- 
ik,iiecre,fed fervia fe, et cudotu adminiflru, et habere in aui 
.dore,3tqae principe fuae religionis fornvam,.excmplumque, 
quod fequatur.lntclligat etiam ipfe voluntatem fuam, mo- 
tus srtirDorumjCupidkatefqac omnes fe domare debere, raa- 
xiiBcque proponere fibi exemplar Chrillam lefum imiran- 
dum,quemabaeterno Patre praeceptore perfedronis acce- 



LIBERC^VINTVS; 

pmui.Quiin animo fuo inhaerere debet : que Ii optimorum 
confiliorura.atquefaftorum ducem , in omni vitafequutut 
fi)eric,fineiabe,acfordtbus,eccum omni virtutis abfolutio- 
Bteonfummata vivet- i- 

LOCVS COMMVNIS DVODECI- 
mi generis ex eadem enumeratione, per re- 
petitionem, et articulura- 

M Agno cum gaudio,et voluptate totius civitatis, roul- 
tiscura inventis , et gratulatione virorum,ac mulieru 
omnium fimulachrum beati Hyacinthi publice deportatur. 
Videte quanta pompa in divi Pauli collocatum . Apud 
Hifpalcnfcs repertum fuifle fcitotcncminem,neque medio- 
crem, neque infimum, neque locupletem , neque principem 
civitatis, qiji. illud lignum non aut vifcndura,aut cohonefta- 
du curaverit.Parietcs Hifpali fcitotefiiilTepretiofilsiraisau- 
keis ornatos, herbis liratas vias,arc’ efFedlos , excitatas aras, 
accenlus odores,tutraas militum fa<3:as,difplofa, quacunque 
vehebatur, tormenta manuaria, omnes milites religiofapum 
familiarum pompam cohoneftaiTe praeeuntibus diverfarura 
fodalitaturafratnbus,vocibas cantorum, et vicirsim tibia- 
rufuavitate ubique viisperfonantibus , nihil denique prae- 
termitTumfuifle eorum, quae ad hujufmodi ferias ftatas cele- 
brandas, intetfequecohonellandas Chtiftiani praellarecon- 
fueverunt. Aliquot enim diebusconfequutis,agitatitauri,lu- 
di Trojani commilsi, et aliquot fpeftacula exhibita fuerut. 

LOCVS COMMVNIS DECIMITER- 
tii generis ex enumeratione, cura exemplo, 
et occupatione, et teftimonio de ami- 
cis deligendis. 

S I enim boni viri haberi volumus, non folum peccata, fed 
oecafionespeccadi fugere debemus. Primil omniu opera 

T t i dan- 


nt demonstr:a‘tio’NIs.* 

dandi eft, ut eos nobifcum habeamus, qui noftris animis fui^ 
virtute commodefltrdeiridefi inairsieis deligendis nos afpe- 
ftus adolefcentilihfefe41erititilaniratKHrefpiaamus,miffosV 
faciamusiferaper ira vivamus,ut qui nobisfuerint amici, vir-; 
tute femper colenda fibi ipfisarbitreturquod hominum eft 
fumraaXahiftKate Morentliim '/ £3 lempef amicitia efl pro- 
banda,quac'-(}ne periculo animorum eft : quae Optimis, fum- 
maque virtute praeditis fuit femper.Cu enim a Curione pa- 
tre filius Curio magnum malum esfpedaret ob amicitiam 
cum Antonio initafii adolefcieoteturpifsM&jatquejs in ma- 
leficio perfe vefaret^neque Aptonii dilsidiu. ferre psiffedipa- 
tri perfuafit Cicero:, ut adolefcentert boUSfpeyfedAntonii- 
nequitia in fraudem;indu-Sutn in. fuam jamicitiam reftitue '' 
rettpatrio etiam jure ab Antonii CongreffuprohrbeTet . At*4 
que. illud facrarum.litterarum monim.entis traditum eft,no- 
U cu improbis verfari,ne, fis unus cx illpru num.ero/f tenim 
re veiamulto magis eil fUgienduro^ab am.icis iiriptobis,fifal- 
yiefFe volumus, ne ruamus in exi.tiijrH.rnanifeflum, quamme 
piceamquinemur , et inficiamur pe(lilent‘iae. ccmtagione,ca-^ 
veodum.e£|.Scd.tu.cum.ctiniprb'bos in,. amicitiam aggrega-' 
veris,,ccad:peccadumpa&im.3rtvitaber>s,etoum, illis -multa' 
federate facies ., et poilea difficulter, nili teipfu colliges, eof- 
dem dimittes;. .Cum-.unus exhoc gregeboliprum hominum 
ate cpntehderitjut fe'cum-;coliufum in jocum aliquem con« 
ten«ias,et id non concedi ferat.mplcfte,q'utd:agcsr' NoJiqui- 
de mirati, fi cu cum hi.s aylrtutedefecenS:et'Dequamadolefv 
cens hQC,etdeteriHs'aliqmd,a,tejmpetranii Egojafirpridem' 
ab illis, quibus virtutis.ftudiumxarum fui.fle arbitror, petam, , 
ut mecum amicitiam ineant. . 

L O C V S C O M M V NI S'D EC IM I- QV A 

ti gcnerisexfimilvudine. . 

I lli igitur, queffiadmodum fojent principes- clarifsimfff-i 
cere, feuliberalitcr , feulldde f^geiere coeperunt , ita in . 

utro- 



LIBER QVINT VS . ^ 

iitroq; cxcellfit.uc eos nemo quacuque fortuna praeditus af- 
fequipofsit; beneficiis beneficia accumulare Iiberalifsimc 
perleverant, aut reditus augete, aut honores deferre no dcli5 
punt majores, et interea multorum Magnatum fplendorf te- 
nebras, et obfcuntatemaflFcrre.ArbitrOr, ut caelum alicujus 
rfcgionis,quod ut pluere coepit annos aliquot , ^sluendi nun- 
quam finem, fadlururtpfuille videtur : cum tamen aliis annis 
claufuin videatur omninc',neque afFeftum unquam adplue- 
dujClaru .feraper,atquefetenu, nulla logo tepore fpccie affe- 
&o»is ioaquiapparete : fic eqmdem cordorum admoduni, 
et ex adamante Videtur ahqoadofadlBmMagnatu elfeno- 
polioru 1 quod neque precibus mollirejneque- lacrymis mu-’ 
tate valeamus. . ; , . . ■ 

LOX VS. C O M M VN I S DECIMI QVIN- 

ti generis cxdifsimili" • 

' • b‘ - . i . ; 

N -Eque intelligis pietate,e;t religione , et juftis precibus^ 
et gratia caelcfti fempiterni Numinis Majeftatenijnon 
cotatiiinatisperverfitate mctibf,nec ad falledoSilidtnincso- 
blatis munerib’,nccad;tegeda,peccata,quaefu£cipiatur ,fic- 
tafimuiatione placari.Hujufmodi extrema faGnficia,et vota 
ab ip(isatis,3tque teplis removet Deus imniortaliSjfuperio- 
ra appetir,ee ab hominibus depofeit, et efflagitat, et ob eam 
rem callum,ec integrum animum, . 

DOCVS: COMMVNIS DECIMIi' i 
fcxtigeneris ab exemplis, comparatione , . 
fine , cum praeoccupatione. ■ 


1 E tu adverfariefles ridiculus , (i illistertiporibuS natus 
8iTe3,Ciim ab oratorii numero creabantur,qui Confu- 
les fierent. Etenim qui rhetoricae perdifccndae unanem lal 
borem putes, profafto illum. L.Gaefarcm’, qM.em.rjaisfsimoi 

T t 3 g= 



fl4 DEMONSTRATIONIS 
gentfren*tum,quiConfuletn fecerunt, non ignorabant, ho- 
minem ad Rempublicam turpifsinium,et inhoneftifsimutn. 
putares. At hercuic veteres Romani longe aliter,et de illo, et 
de caeteris talib’ viris exiftimaruni:qui turbuletifsiroas.ve-r 
hementifsimafquc tempeftates eloquentia fua fedarunt.Nc-r 
que folum fuas orationes habebant, verumetiam fuadebanc 
populo,in fenatu dominabatur,et nihil non c Republica ge- 
rebant, et adminiftrabant.Neque haec ego eo profero , quo 
conferenda fit eloquentia cum facra Theologia, qua de nuc 
Chriftiani gloriari debent;fed ut illud intelligatur,cum apud 
veteres illos fumtni viri,clarifsimique principes , qui omni 
tempore domi, militiaeque dominari debebant, in cloquetia 
comparanda multum operae,temporifque cdlumferint, lau- 
dari debere eos homines, quifefe fateantur elTerhetoresxum 
Reges olimpotentifsimi eidem operam dederint. Cum prae- 
fcrtim nullum ftudium fit, quod aut dialeSicae , aut jurispea 
ritiae,aut facrae theologiae fruduofius efle,ct utilius , aut re 
vera hifce temporibus propter aliarum nationum de rheto» 
ricaexilliraationem maxima, et ob ipforu Chriftianae Fidei 
hoftium eloquentiam praecipuo labore comparatam , magis 
necefiarium alumni Matris Ecclefiae fibi perfuadere debeat» 

LOCVS COMMVNIS DECIMI SEP- 
timi generis ab exemplis, et fimilibus. 

Ihil efi: illuftrius eloquentia , nihil clarius oratoris bo- 
ni fpiendorc.Quis viros nobiles multos ,:furaofis ma- 
jorum imaginibusinfignes,parentum gloria, honoru clari- 
tudine decoratos a Cicerone fuperari pofle arbitraretur?quis 
A)acem Telamonium nobilitate generis, fortitudine, rebus 
praeclare geftis fuperiorS ab Vly uc in Achillis armoru cd- 
tentione f uperandum effe putaret? Quis exiftimaret illos tri- 
ginta tyrannos Atheniefesa Lacedaemonu principibus gu- 
bernaculis Reip. praepofitoSjhomines potentifsinios,flore- 

tifsi- 



LIBER QVINTVS. 5J5 

tifsimofque, lumina maxima imperii ab uno Thrafybulono 
vinci folum,fedcap],conficiquepotui(lc?Non modo horum 
nihil fore putatum eft, fed neque cum effet fadum quidem, 
quare ita fadlum efTetjintclligi potuit , nifi eloquentiae vim 
effeftricem,etcaufam praecipuam cffecoftaret inter omnes» 
Nam ut Rcges,cum gubernacula teneant imperiorum, fun- 
gentes honore Regio faepe ex certa, et manifeftacaufa mo- 
ventur, faepe improvifojfola fua voluntate , atque potcftate 
maxima; et quoniam omnium maxime poffunqquae volut, 
hos tollunt, alios deprimunt arbitratu luo,ncque faepe caufa 
cognofei poteft:fic ip fis in concionibus vi bene dicendi fae- 
pe intelligas , qua caufa commota fit multitudo : faepe ita 
oblcura eft, ut ncfcias.quo artificio orationis excitata con- 
cio, vel fedata videatur. 

LOCVS COMMVNIS DECIMI OC: 
tavi generis ab exemplis,et fimili, dela- 
ta bore in litterarum ftudiis 

necelfario. 

N On dodli funt homines , et litterati ipfo nomine fchola- 
llicorum,fed ingenio, ftudio .afsiduitatc : quibus rebus 
bonae litterae percipiuntur. Cicero eloquetiac princeps fuitj 
cii ingeniojtum vigiliis, et laboribus fufeeptis . Demoflhe- 
nes tantam eloquentiae gloriam confcqiiutus fuit opificum 
antelucanam induftriamantevertendo. Offenderunt id agri 
ipfi fteriles nihil fundendo nifi multa cultnra,et magno labo- 
re mortalium, fertiles non folum bonitate fua, fed agricolaru 
induftria fruftus uberiores, pfaeftantiorcfqucfcrendoiquoti 
ac quantos nifi itcrati,renovatique non tulifient? 

LOCVS COMMVNIS DECIMI N ONl GE: 
neris ab exemplis, cum cdparatione, enumeratio- 
ne, difsimili, in difcipulos ingratos, 
i Tt 4 Tu 




J5« DEMONSTRATTOMTS 

V fi fupcripr caet?ris rebus fuiffeSjhac una db 
‘H\3.'^^5^caufam tnagiftru a te venerari oitines putabuc 
• ® cupflis gentibusaceepr- 

mus.praeceptorem difdpulo fuc» parentis Iq.!’ 

ede oportercinullam neque jaftiore, neque 

graviorem poft vincula religioniscaufamnecefsitudinis re- 
periri , quaroconjunftionem doarinae,qu3difciplinae,qua 
hujufce officii, quam publicam inftitutifaonis litteris, atque 
moribusanirairationcm.Quamofarem ilinjuriaraitibi veri 
bo uno fecifle.dicereturitaraencuille.tihi parentis loco fuiCr 
fet.cl patienter perferre debuiffestGum vcro nequeoslaefc- 
ritjCt praeceptorituo moremrnon geffieris.atqueadeo injuria 
feceris, fatearcnccefle. eftjte in ilium impietatis aceufari ju- 
re potuifle.Eteniramurmspraeceptorisad-eamrem valet, ut 
elaborandumidifcipulis fitin officio hujufmodipraeftando: 
quemadmodu ei, cuius difciptilifuerintjmorigerentur,Non 
ob eam caufam, quia nobili genere nati funt aliqui , quia lo- 
cupletum, acfottuaatorumfilii,poftuUndum:liiserir, ut fibi 
potifsimum praeceptoreshonore tribuant* Neque (ane un- 
quam iftud venit in contentionem de honore homini hu)u(- 
modi non tribuendo, qui praeceptor fui flet ; q uin ut feorpet 
honoretur,leges,et divina praecepta jufferut. Itaque neque 
Antonio in Sextum Clodium no magni nominis praecep- 
torem jugera agri.Campani largiendi ppteflas. videretqr; 
data : neque Ciceroni Arctiam contra accufatores in ma- 
ximo litteratorum hominum conventu defendendi , nequ». 
yidori terrarum Alexandro in lumen philofophiae 'Anfto-i; 
telem tanta beneficia conferendi jusfummum,et aequifsi- 
muminifi propter dignitatem praeceptorem nimis nonfo* 
Ium honorandi viderimusifed omnibus ofticiis privatim,et 
pubiice decorandum. Atqueille Imperator fempiterna me- 
tnoriadignifsimuSjCarolus Qtuntus,H!fpaniafu Rex prae-; 
ceptorem luum ad quantam evexit dignitatem fua quidem 
longo intervallo fuperiorera(Npn hunc Pontificem Roma- 


num 



LIBER q\nNTVS. jjr 

jnjm faciundura curavirfnon obdoutt-^non Cofeqtratusfuu? 
r.on denique quem praeceptorem audierat , et honoraverat, 
eundem vicarium poftcalcfuChrfftirccognovit?atqueadeo 
Suppliciter, ac dermiTeveneratusfuir^Ncino denique no vi- 
dit a Phiiippo noflro, fecundo hoc nomine Hifpaniani Re- 
ge Catholicofadiuidfuiflejquod in ore.linguifque tnoi ta- 
liii magna cu celebritate veriabatur,ut ad ArchiepifeopiTo 
letani dignitatem fuum extulerit Siliceum praeceptorem. 
Semper hacc-canfa praeceptoru plurimil valuit. Semper haec 
obfervantia praeceptorum omnibus fuit commendata. Pro 
laboribus, pro vigiIiis,pro virtutibus, pro beneficiis in nos 
collatisnullamnon gratiam referre, eifdcm obfcqui, nos ip- 
fosmagiilnsexaninia,atquevoluntatedederedebemus.Et- 
enim fi parentum eft noftrorumcaufa celebrata, qui filios in 
hanc lucem fufceperunt,qua inrecorporibus,non aniraisin 
fervieruntiquatoillacaufahoneftiorerit ,etcon-jmcndatior, 
quae non corporibus, fed animis operam dedit colendis , at- 
que faadifciplitiapoiicdis i Quondam cum ad filium Impc- 
ra.ons Romani inflituendum vir dodlifsimus, et cruditifsi- 
mus ex disjunftis locis Rotr.am evocaretur, et jara in urbem 
ipfam vcniffet, neque domu adiiflet Imperatoris, unus, et al- 
ter dies praeteriret , neque diu jam exfpeftatus videretur de 
adventu cogitare, mirari coepit Imperator, quid effet , quod 
pro tanto Principe vifendo nequaquam praeceptor labora- 
ret.Cum caufam ille quaereret, tum illud datu eft a praecep- 
tore rcfponfuro , tanti muneris exiftiraatione dignifsimum; 
quia difcipulum ad praeceptore aequius fuerat vetiifie prius, 
quam ad difcipulum praeccptorem.Tanti munus iflud quo- 
dam fummis fuerat Regibus, etimperatoribus . Tanti leip- 
ios etiam magiftri faciebant, ut neque pluris im pena , quam 
l^as litteras fieri oportere contenderent. 

LOCVS COMMVNIS AB BXEMPLIs VT 
gefimi generis, et ex legibus, de ttftium officio. 

N' V Qua- 



DEMONSTRATIONIS 

vero id nunc agatur, utrum idjquodis di* 
^^mw^^xerit, credendum, an quod fecerit, vindicanda 
efit.Ttaque more hominum comparatum eftjUt 
|in rebus fuishominesfereomnesvitia fua no 
_ Jcognofcant, feipfos non folum extra culpam 
omnem ponant, fed laudent,quod a fe fafium fit :et faepe c6- 
tendant, etiam fi m.axime velint , id a feipfis aliternon po- 
luifTe fieri,nequeoportui(re . Ariflides,qui fuo cognomine 
declarat fe juftitiam omniexpartefervavifTe, fi fua res age- 
retur, fi fuam caufam defenderet, non id facere fuilfet aufusr 
nam iftud in talem virum audeo dicere, fi diceret in fua rem 
teftimonium,)aro leges in eum,er jura daremus. Videte nunc 
quanta fitiftius hominis,et quam intoleranda libido . Cum 
de fua re,et de maleficio agatur,fidem fibi habendam putet, 
qui reus e{l,et inimicus, hoc eft qui, et illi homini injuriam 
fccifle arguitur,et cum eo nunquam quaeftionem aliqua ha- 
bendam non curavit. 


LOCVS COMMVNIS VIGESIMI PRI.; 
mi generis ex majoribuSjCum enumeratione, 
et ex triplici minore,per commora- 
tionem, in Magiftratu. 


I N MagifirattbusconftituendisfiquisRemp. adminiftra- 
tu rus erat, infpedlante populo Romano jufiurandura pul- 
cerrimum jurare cogebatur fe e Rep. Magiftratu gefturu ef- 
fe:atque abiens Magiftratu,corum,quae gefferat ,conftitutis 
publicis accuf3toribus,qui graves,atque vehemetesfuiffent, 
rationem reddebat. Itaque repetundarum, aut injuriaru con- 
flitucbatur judicium,f3epe no minus turpe,quam furti . Cre- 
do,propterea,quod quibus in rebus Magtftratui fe opponers 
ci'.'cs non poterant, in his abeunti MagRratu, privato jam lis 
intendetur. Quem Magiftracuin qai non bene gerit, oppug- 
nat omnium commune praefidium , et quantum in ipfo eft, 

dif- 



LIBERQVINTVS. 5}9 

(JiBurbit Reip. propugniculi. Noenim pofTurous hominct 
nollrum per nos jus obtinerf:alius enim facpe cR in ftorenti 
fortuna potentior.Idcirco Magiflratus praefidia cooiparan- 
tuc , ut commune jus aequis moribus , ac legibus tribuatur. 
Quid Magiftratum accipis, fi aut neglediurus es^ aut tuum 
officium no faSurus^Curfafcesgeris^Cur tenuiorum com- 
modis officio fimulito officis , ct obftas? Depone Magiftra- 
tum, abdica te Practura,peraliura,qui creetur te melior, meu 
jijs cdfcquar. Sufeipis onus officii, quod te juras intcgrc,fan- 
deque fadlutuni efte.quod minime facisifcd difsimulas mul- 
ta, multa perperam facis, plura cdtra leges , et contra jus om- 
ne, et plura ad tuum commodu convertis: Ergo idcirco tur- 
pis haec culpa efl, quod duas res fandlifsimas violas ,)uriu- 
randum,et Rempub. et proximum fpolias.Nam neque ma • 
datur cuiquam fcreMagiftratus,nifi)uraro:nequecoir.raitti- 
turnifi ci , quem officium putant pradlitiirum efie. Pcrdi- 
tifsimieil igiturMagiflratusfimuljCt jiifiurandum violare, 
etexi.nanire eum , quilpoliatus non eflet, nili iliejudicaf- 
iVt . lia ne effiin minimis rebus , qui pecuniam creditori de- 
beat, mutui adtionc condemnetur, neceffe efl ? in re tan- 
ta ,cum is ,cuifamaciviumomnium,forLunaeomnescora- 
medatae fuerint,atquc adeo tota Rcfpublica concredita, da- 
nis plurimis cthomines,ctRemp.aftccctit,is inter eos, atque 
adeo inter damnados minime numerabitur? In minimis, pri- 
vatifque rebus etiam ncgligentiain crime adducitur,£t poe- 
nis ftatutis alege plcftitur?qui non negligcntia aliquoru, pri- 
vato commodo laelsritfolum,fed etiam perfidia,atque per- 
jurio Magillratus integritatem violaverit, macuiaque affe- 
cerit, qui tot innocentes damnaverit ,1'uis bonis fpoliave- 
lit, Rempub. Magiftratus ,qui ad falutem omnium , et 
Confervationcm datus fuerit , viribus contrucidaverit , qua 
is tandem poena afficietur ? aut quo judicio damn.abi - 
lut? Si dcledus arbiter in aliquo negotio non m.igni pon- 
deris , atque momenti , non juraius acceffilict , iic cura 

V V 2 par- 



14'» demonstrationis: 

partibus , quod aequum , et bonurn effet , flatueret , fn 
earaque rem conficiundam fidem fine)ufiur'ando,fi quod o- 
pus efle putarer, interponeret, ille,qui partes ad concordiam 
fe addufturu rccepifiet, nonne fi exeo negotio tantulum in 
rem fuam convertiffetjdamnareturper judicem.et rem tota 
reftitueretiNunccum fit judex, quireligionejufiuradi con- 
temta,fam3,bonis, vita innumerabiles fpoliarit,atq; tota af- 
fti>:crit,atque perdiderifRemp. In perpetuu,quod tade fup> 
plicii genus, aut quae poena in huc profuis tot maximis , ec 
exeerandis in Remp. fceleribus digna fiatuetiir , quem fu- 
reiTijpraedonera , everfdrem , extincloreraque Reip. vide- 
mus omnes, et teftimoniorum audoritate multorum op^ 
prefluffli 

LOCVS COMMVNlsVlGESIMI , 
fecundi generis, per comparatione, cum 
gracktione,ct incremenfo,de 
honoris jadiura- 


haec extrema,et inimicifsima fafta tanefa- 
perpetraftijUt tibi nihil in pofterum . quod 
St A }| ^gravius,au;t crudelius facere poffes, refer varis- 
Nam quid homini poteil turpius ? quid vir» 
miferius,aut acerbius ufu venire i quod tatum 
evenire dedecusiquae tanta calamitas accidere potelH pecu- 
niam fi cuipiam fortuna, ademit.aut alicujus enpuif injuria» 
tamen dum exiftimatioeft integra,,faciIeconl'okiur hone- 
ftas egeftateiaf nemo clarus, aut ignominia afiedus, aut tur- 
pitudinis maculis afpcrfus, bonis quidem fuis vivere vulr» 
aut ulla.quoniainigBominia^ct mfamiaefijducit.Quinin ja 
dtura bonorum, mmiferiisfumrois, honoris adjumento , et 
folatio fublevatur.Cujus vero bona rnanferint cujus non 
modo vicius' , vcltuuique necefsarius , fedetiam atnplifsi- 
mae fortunae cum ignominiarelinquantur , is non modo ex 



LIBER QVmT VS. >41 

tiumcro vivorum exturbari vellet , fcd fi fieri potTet , infra 
mortuos amandari. ; 


LOCVS COMMVNIS VIGESIMI ; 
tertii generis ex contentione, cum excla- 
matione,depracceptoruin officio.' 

O Conditionem miferam cathedrae moderandac.In qua 
diligentia plena laborum eft,negligentia vituperatio- 
nis. V''bileveritas odiofaefi, comitas perniciofa. Caftigati» 
ingrata ert, libertas grata.Laborrefpiciturjabfcolafiicisotiu 
fummopere quacntur.Nihil ad bonam difciplinam , Omiiia 
ad voluntatem fiiam difcipiili volurit.Praefentes praeeeptoi-- 
res honorantur,abfehtes vituperatur a difcipulis . f ros liCti' 
eftalioru,alioru triflisiet c6trafta.Siqui grati fupplures in- 
grati, et prorfus difcipiinae immemores.Si quifrucius perci'-: 
piuntur,multi neque audire, neque videre praeceptores vel- 
lent.Cum adfunt, vultum fingunttabfentibus maiedicuntj«t 
adeo terga vettentibus gaudent, et laetantur. Cu illis indul- 
gcnt praeceptores, nihil melius praeceptoribusicum jure op- 
timo eos puniunt,enimvero clamant perferri non poffc hos 
praeceptorcsjcrudeks , immanes,inexorabiles,plagofoE. Sed 
omittamus querelas,ne munus praelegendi gravius,et magis 
molefium dicendo faciamus. 


LOCVS COMMVNIS VIGESIMI 
quarti generis a minore, repugnantibus. Fi- 
gurae, articulus , adjuhiSio ; incre- 
mentum , exclamatio. 

In ludam. 


Q Vavis fuerint filii, qui mortuos fuos paretes optaverinrj 
tapie alii dcbcnt,n6 folu quid filii fecerint,fed quid illi s 
accidere pofsit,pcrhorrcfccrc.Grave eft hoc peccatu, gravis 

V V . j im- 



MI DEMONSTRATIONIS 

impieMS,grave,etd«cft 4 bilcfcelus.Quae funtgraviora fia- 
gitia,quam ea, quae committuntur in (Tmulatione obfcquii, 
aut in ipfo necefsitudinis paternae nomine' Hoc vero occul 
tum, mteftinum ac domefticura malum non modo exCftit, 
veruraetiam opprimit, antequam quis pcrfpicere,aut explo- 
rare pofsit. Itane vero tuluda parenti tuo perniciem molie- 
baris officio fimulatae amicitiae? itane Dominum tuum, qui 
antequam meditatum fcelus afFerres,praedixerat , conficere 
conareris ? Itane inquam tu cum difcipulus ad fuam focieta- 
te cooptatus fuifleSjparticepsomniu reru,c6filioruque fuo- 
tum,focius comefque tatae Majeftatis habitus, qui in filiorii 
loco fueras, ficut fua benignitasferebat , hunc Dominum 
praeceptorem, parentem repente relinquas , deferas , prodas, 
tradas inimicis?quid dicam amplius? ad mortem , et ad cru- 
cis ignominiam?Ofcelus.Oportentum in ultimas terrasex- 
poriandura.Non equidem potefl ea natura, quae tantum fa- 
crilcgiumcommifent,mortcm nifi exitu deterrimo oppe- 
tcre.Crcdibile eft poflca morte fibi ipfi c6fcifcat:et C Cain, 
et alios fpe£l:amus,utdefperatione veniae confequendae la- 
queo fefufpendat. 

LOCVS COMMVNIS VIGESIMI 

quinti generis a fabulis, tcflimoniis, inter- 
pretatione, comparatione, de vi i 

confcientiac. 

M ihi equidem faepe venit in metem cogitare furorem, 
et infaniara,in quam peccatores incidunt , atque an- 
gores ipfos,diurnos,no£lurnofquc animorum cruciatus, at- 
que has in hoc faeculo jam incipere (celeratos experiri poe- 
nas in impios, atque damnatos ab immortali Deo ipfis infe- 
rorum fedibus condituras. Quod et fabulis poetae tradide- 
runt- Neque vos debetis cogitare, quemadmodum ex fabulis 
accepidis coniceleratas mentes deterreri furiarum taedis at- 


LIBER (^INTVS. M? 

3entil3US:iiiiprobifraudibusTuis,fccleribusfuis,atqueflagi- 
tiis nefariis deflatu mentis dejiciuntur, et furere ac baccba- 
ri infanientium acfurioforummorevidcntur.Haefunt fu- 
riae, hae flammae, hae faces, quae nefarios homines defani- 
tate,ac mente deturbant : ut hos nemo non tragicis illis ho- 
minibus furiofis, et amentibus , Orefte fcilicet,atque Atha- 
mante furioliores,et amentiores putet- 

Locvs cqMmvnis vigesimi 

fexti generis per apo(lrophc,cum exem- 
plis, depaupertate. 

H ic paupertas.S i divites omnes cu fortunatis hujufce fa< 
culiexliftantiGtuCrafle, qui inter illos florebas , hanc 
caufam velis cum Mida fufcipereifiGaefares foras excant,fi 
denique S yllae,et Alexadri: tamen fuperior fim, necefle eft, 
Non enim quemadmodum videtis abfoluta felicitas efl in 
aurojfcd incom moda multa, atq; miferiae : quas depellere nifi 
bona confcientia, nulla res pofsit. 


LOCVS COMMVNIS VIGESIMI t 
feptimigeneris ex diverfis locis , ex pro- 
politione,conglobatis,finc:efFe£tis, 
diflributione , fimilitudinc , 
comparatione, in lau- 
dem nobilitatis- 
(0 


2 A G N I femper habita fuit apud omnes geiw 
|‘tes,atque nationes nobilitas generis: quae eft 
|fplendor civitatis, gloriaRcipub- decus illu- 
Ijltre mortalium , ornamentum antiquitatis,et 
I m I II ' [ ffflnis memoriae florentis . Homines enim 
nobili luco nati, et claris parentibus orti ab initio nafccntii 

V V 4 inun- 



544 , demonstrationis 

mur.di tartoin honore effecoeperunt.Eatrque opinioncW 
populo attulerunt, ut orbis terrarum Ium ina, et decora dice- 
rentur.Neque ullum dorai.neque militiae praedarum faci- 
nus fufeipi poffc putabant homines , quod non a nobilitate 
profedum fuiffet.Ita nobiles viri bello domado Reges po- 
teniifsimosjfubjicicndofaellicofifsimas gentes, et reportatis 
viftoriis adjungendo provincias ad imperiafua, fines regno- 
rum propagarunt.Quot , et quam magnae fuerunt utilitates 
domi comparatae moenibus ipfis , atque adeo intra moenia 
civitatis, cum nobilesgerebant magiilratus ,‘et tradabant 
gubernaculaimperiorumiNihil equidem humile, neque ab- 
jeftunijom nia,nefcio,quomodo magna , et excelfa fuis ani- 
mis compledcbantur.Siquid veterum aetate geftum fuit il* 
luftri memoria digmfsimum,ab hoc nobilium genere tenta- 
rum, ac perfeftutn videbatur . Qmd hic referam Romanos, 
quoriim civitas in plebejum, equeftrem, et Patritium otdinS 
diftributa peperit illuftres viros, nobilitate majorum clarif- 
fimo's,Scipiones, Camillos, Fabios,Curtios, Caefares,qui Ro- 
manum imperium extremis orbis terrarum finibus termina'! 
rundquis nefeit Athenas fpledore nobilium tlluftratas? Ci- 
mon, Miltiades, Atifl;idcs,Perides, a quibus tam multa egre- 
gia fuerunt fufeepta facinora, tum contra barbaros, tum c6- 
tra Graecos, omnes iili in amplifsimis familiis numerantur. 
An poflumus ignorare Thebanos, et Spartiatas , Hcradyda- 
rum gentem, qui Pelopidarum potetiam copiis exiguis fre- 
gerunt, et rebus Atticis in ultimum diferimen addudis fae- 
pe lucem attulerunt.FuittantUmantiquis teporibus tribu- 
tum nobilitati generis, ut viri clarifsimi ementirentur genus 
fuum,et nobilitate ad deos impudenter referrent Erat enim 
Opinio, quae per animos hominum pervaferat , ut viros ma- 
ximos non nifi femine divino procreatbs exiftimarent. Hac 
opinione homines imbutiTfaefeum Neptuni filium habue- 
runt, ‘Kohialuim item Martis . Alexander autem Magnus f^ 
filiiiiovis ' dici gaudebat multis polf annisiquo.d eiiaiii Sci-, 


LTBER QVINTVS. _ 545 

ptonc Africano veteres meticbanmr.Fuit enim dcifto viro 
inanifsimo rumore fparfum, atque djfsipatutn, quod ante de 
Alexandro MagnojaiSabatur in vulgus, anguis concubitu, 
jion ex hominis Cemine fufceptutnilijCle Scipionem . Quod 
fi mentis aciem ad facras.litteras intendamus, quantum illae 
nobis dantteftimoniumdeleflu,etdifcriminefamiliaru il- 
luftrium.Vt enim reliquos omittamus.conftat eos, quia lu- 
da fuerunt proertatidnter omnesfamiiias generis Hebraeo- 
rum claritate virtutiSjCt nobilitatis praeflitifle.Ex duodecim 
principibus primus liabebatur,quifuiiret de ludae ftirpe fuf- 
ceptus.Hic primus agme ducebat, primus votafaciebat, pri- 
mus imn:olafaat:huju5ifflperium,etau(&oritatem reliqui fe- 
quebantur.Vt autem de veteribus hifce ftematibus plura di- 
cere definarauSjCt ad Legis noftrae moaimenta veniamus , et 
lofephi,et Mariae nobilitatem facri Praecones rerum Chri- 
flilefupraeclare.fanScque grilarum fuis monimentis fan- 
dilsimisconfignatam reliquerunt- Atque ipfe Dofior gen- 
tium ad RomanoSjC-um utriufquenaturaefplendore, etdig- 
nitatem in Chrdlo celebret , tum fecundum naturam ge- 
neris humani lefum Chriftum ex Regia , et excelfa Davidis 
flirpe procreatum clle commemorat. Noflra vero, et paren- 
tum noftroru memoria omnibus faeculis, et aetatibus Chri- 
ftianorum nobiles in quanta gloria fuerundtacita noftroru 
hominum infigniapraeteriri non debent. Nimium diu de 
jftis infignibus tacuimus , loquamur de praeftanti genere fa- 
miliarumiquarum cognomenta propter fpiendoretn, et cla- 
ritatem fuam, quis ignorare poteftiRecordemur Medozios, 
Hcnriquios,Manriquios ,GuZmanios, Riberas, Gironios, 
Saavedras.Portugaliefes, Pontios,Leonios,et fimili fplendo- 
re praeditosiquorum cognomenta clara,et illuftria,quini re- 
gia, et excelfafint, titulidiverG,clarifsimique,fumofa',veta- 
llilsimaeque imagines, ftem mata omni monimentorii fple- 
dore gloriofifsima , Leones, Lupi, Caftells, Lebetes, Floresci 
Stellae nitidae, capita divcrforuaninialiun', Serpentes vario. 

Xx mul- 



DEMONSTRATIONIS 
multiplicique inflexu retorti in omnem faeculorum aeter- 
nitatem , immortalitatemque reliquerunt . Harum fami* 
liarum viros videas plerunque multis bonorum copiis cur 
mulatos reditus habere quam multos, quibus fe magnifice 
pofTunt alere . Cernas alios tenere ditionem amplifsima Co- 
mitum, Marchionum, Ducum, et Principum potentifsimo- 
ru, neque communi, et ufitato more appellari , fed titulis ip- 
Cus dominationis, clarifsimaeque ditionis honoribus affici, 
atque hanc tantam eminentiam progredi ufque eo , ut nihil 
in terris videri pofsit illuflrius, neque niagnificetiiis.Eil illud 
amplifsimum decus, et ornamentum nobilitatis,quod pofiti 
eft in inCgnibus Aurei Velleris confequutis. Videre enim efl. 
hujufmodi Magnates,et regnorum Principes Hifpanoru ge- 
fiates venuftifsimum agnum ex auro purifsimo faiftura,exi- 
miaque venuflatc de collo pendentem. Audire quoque po- 
tuimus, et meminiffe tradita litterarum monimentis majo- 
rum ftemata celfifsima, atque ipfam generis antiquitate jamj. 
indea vciuftifsimis temporibus repetita, jaffatamque mag- 
nificentifsimc: quo vetuftior enim fuerit, eo clarior, et illuf- 
tiior habebitur generis fplendor,et glonofaprofapia. Nulla 
res cft, neque tantis praefidiis munita,nequc tam illuftris , et 
tgregia,ncque tam praecellens,et ad afpedum oculorum in- 
Cgnis,quae non vetuftate temporii deformari, aut fenio con- 
fici non pofie videatur» Ipiac turrcs.cclfifsimae, muri civita- 
tum fortifsimi, quaecunque P,egiae arces, et aedificia mira- 
bili opere ficfa teporis vetuftate deformantur, corruuntque: 
veruntamen nobilitas generis , quo dedit antiquiora prin- 
cipia,et memoriam parentum fuoru a primis cultoribus Re- 
ligionis Chriftianae repetierit, pluribus ornametis claritatis, 
et gloriae redundabit.Soleomecum tacitus confiderare in 
media noctis obfcuritate,et tenebris omni generi reru offu-, 
fis caelum ipfum patens, et apertum, tranquillum atque fere-, 
num , fideribiisclarifsimisornatum,et cura fplendorem lu-. 
minum darifsimorura ad res humanas conferendum curo,. 


. VS. r ,47 

flobiles in animo verfantur.ct mentis oculis occurrunt ; qui 
nobditatefiia,clantatc generis, et fpkndore majorum urbes 
ipfas, quas incolunt, cernuntur illuilrare. Quamobrem non 
immerito multi lumina,alii decora, et ornamenta civitatum 
appellat viros nobilifsimos,etcIanfsimos.Vt enim tes quae 
runturad decus, etad ornatum civitatis, quae habeat fpecie, 
■ et afpcflum illuftrenqet idoneae fint ad ufus , et ad commo- 
ditates coir.munes,atque harum duarum rerum genere illu- 
ftraturllatus Rcip. et incolumitas confervatur bene confli- 
tutae civitatisataadhor)orem,et ad gloriam civitatis, ad de- 
cus, et ad fplendorem Reip. clarifsimum genus hoc viroru 
illuftnura valet plurimum, et ufui maximo rebus femper pu- 
blicisfuilTeconflat.Quod virtus in pofleritate infundiqui- 
de,et ad illos quafi jure haereditario transferri videatur; ut 
hi plerunque nihil agant, nihil cogitent , nifi omni laude , et 
honore ferapiterno dignifsimum. 

LOCVS C OiMMV NI S VIGESIMI 
odavi generis de Regia dignitate,ex effi- 
. cientqeffedis, enumeratione, com- 

paratione, exemplis; 

(§) 


A d laudem Phegis Perdinandi fatis eflet Regia dignitas, 
ad quam evedus cfl.Qu_ae quantam habet ipecieni, et 
dignitatem aropUfsimam?quaiitum diffundit fpleiidore per 
omnes orbis terrarum partes fuae Majeftatis fulgore cia- 
rifsinio i quod ornamentum,et lumen Solis iplius fplendcre 
•clarius oftentac , quo caeteri gradus hionorun:',etlbtus om- 
nisainplifsimus Pnncipumclarifsimoruni cbfctiraturiQuin 
etia quidquid laudis,et honoris habent,qutdqu!d decoris, ct 
ornameti,quidquid poteflatis.et dignitatis rttinei.id a R egu 
impeno.poteftatcquc fummi terraru Principes acceperunt. 
Quamobre iidido RcgiaeMajertaus paret.e; onvncs de uno 

Xx 2 Rege 


DEMONSTRATIONIS.' 

Rege femper cxpledo foliciti funt,Regu voluntate, et nu- 
tu ^tDbfervant:ut non ad julTa folum , fed ad fignificatione, 
fcnfufque omnes Regios mentes, volutatcfque accomodei: 
ut autem Reges de illis voluntatem praeclaram habeant,et 
retineat,fiquis calaraitofuscafusacciderit,ut eam abjecerint, 
ut abjeclam recuperent, modos omnes,ec conatus adhibent, 
ut ex illorum numero fint,qui ad Regiam Majeftatemaditus 
habeant facillimos.atque ipfos aliis audoritate fua pateface^ 
re pofsint. Q^odfi ex Magnatum numero Cnt,qui capite o- 
perto loquantur , et cum immunitate omni , et praerogati- 
va plurima in aula Regiaverfentur,quantopereiftifortuna- 
ti,atque florentes Principes exfultant, atque magnifice ttiu- 
phant! Magnum etiam efl Reges innumerabilem multitudi- 
nem hominum fibifubjedamhabcre,dominari tot populis, 
atque civitatibus,tbt provincias,et regna potetifsima in fua 
fide, et poteftate habere, tot gentes multa Regibus vedigalia 
pendere, exigere quotannis eofdem immefa tributa, dare le- 
gcs,et juta fiibjedis fibi gentibus.ipfos coli,vencrari,fufpici 
tanquam numen de caelo delapfiim,metuiabhoflibus, exer- 
citus ab his conflari multos,mitticoados milites in exteras 
gentes,et regiones disjunctifsimas,eofdem Majeftatisnomi- 
ne,et honore affici. Qborum virtutes praeclarae cura conf- 
piciuntur,et omnia,quae debent in Regibus ine(re,orname- 
ta reperiuntur,liberalicas,benignitas , humanitas, fortitudo, 
conlilium,prudentia,curaconfervandi,ct amplificandi reg- 
i)a,quae a majoribus acceperutjin improbos fc veritas, et de- 
lideriiim juflitiac fervadacjquantis potetifsimi Reges laudi- 
bus afficiunturiqui in illorum ditione funt, quanto Regiam 
Mijeftatem amore profequuntur? quam infatiabili flagrant 
horum Regum cupiditate vifendorura ? quibus precationi- 
bus utunturdquae vota faciunt , ut Deus optimus , ac maxi- 
mus Celficate tanta Regii confervetiet donis multis, ac tnu- 
nerib’afficiat?novaru indicsaccelsione provinciaru regna 
lua augeat , et amplificetiCbpledimini quaelo animis, qua- 


LIBER INT VS. ^49 

io oculis non poteftis egre tom Regis e ci virate. Quae gens 
cR aut tam polica,et humana?aut tam horcida,et inculta , a- 
pud quam Regium femper nomen fanftum non fuerit? qua 
omnis gens caros Reges habuerit magno quidem idefl ar- 
gumento, quod egreffus Regum tanto Audio, et frequentia 
omnis generis hominum celebratur,ut pueri curfitent , viri 
properent,fcnes,quantumpofsint3acceieret, virgines etiam, 
ethoneftae mulieres pudore teneri non pofsint , quominus 
egrediantur ad Reges afpiciendos.Quac effufiones^quicon- 
curfuslviae multitudinem capere non po[runt,feneftrae oc- 
cupantur multo ante.quam Reges praetereant,exitu5 , et a- 
dit’ omnes occludutur,plaufus vero, et acclamationes mag- 
nae , magnae admirationes effeflae ex foloRegu tantoru af-^ 
peftu,oculi omnium in Reges conjedi funt , et cunftorum 
ora converfa mortaliumiut Rrcpitu,atque tumultu,clamori- 
bus fublatis in caelum,dum omnes faufta,et felicia RegibuS 
precantur, omnia commoveri neceflarium lit.Interim dum 
Reges aulicorum tata fpecie,tam illuftri pompa progrediun- 
tur dynaflis, Comitibus, Marchionibus, Ducibus ,et Opti- 
matibus regnorum vifendo fplendoreproccdetibus,etPrin- 
cipe clarifsimo gladium didridum dextra , elatumque in 
fublime geretc i^ clarifsimi omnium, et ultimi fpe£^tut 
cuftodibus corporis ftipati,quae Celfitas Rejgum,et Majeftas 
vifenda? N ihil ex humanis majus homines videte poffut: ni- 
hil addi poteft ad CelGtatem,et Majeftatem Regiam . Non 
mentis oculis cernere videmini Regem incredibili fpecie,ac 
Majeftate vifenda,cum illuftricultu,et ornatu Regio, coro- 
na ex auro gemmis multis.etpretioGfsimis ornata, tum fce- 
ptro Regali auri fpledore clarifsimo, bulla pulccrrima de coi» 
io pendente,nitore fpeciofo tantopere fplendejMem,fulgen- 
temque clarifsime interftipatores corporis armatos, qui bi 
penncs.fafces horribiles, ad cuftodiam corporis tributas ge- 
runt.Cum vero fedet in Regali folio, fuismfignibus Regiis, 
MajeftatCjCt Celfuateauguftifsima,Magnatum multitudine 

Xx 3 cq 


DEMONSTRATIONIS 
cohoneftatus a]at!Tibus,qui omnes a fronte, et a tergo fiant 
apertis capitibus, quanvisfuerint ex flore aulicorum , quan- 
tam affert intuentibus admiratione ? quam incredibile^Ro- 
m a R eges fuos jaffare potuiffet,q u i trabea, et purpura fulge- 
ti ornati, cum diademate in capite, in iella aurea confidebat, 
finiftraque tenentes ancile, quod inCgne fuerat Regiae Ma- 
jcftatisrpraeibant homines, qui quattuor, et 7igintifafces,iB 
fignia regni praeferebat . Reges Perfarum raro prodibant in 
poblicum,etcum prodire folebant , nunquam pedites egre“ 
diebantur, neque vehebatur in equo per vias publicas , atqutf 
plateascivitatum,(edinle(9:ica femper inclufi multis prae* 
euntibus, et cofequetibus progrediebantur,undique totao- 
pcrtapretioQfsimo ornatu. afronte,atergo,etaIateribus,ca" 
Teae cupulcerrimaru omni genere avicularum pendebant: 
in quibus aviculae conclufae , quacunque Reges progredie- 
batur, fuavifsimiscatibus aures demulcebat.Etcu viaeflorl- 
bus,ac violis fparfae e[rent,omncs ad Majeftatem Regia ve- 
nerandam in terram proni abjiciebant fe fc. Duo etiam ve- 
'ffitu pulcerrimo amifti praeibant , qui thuribulislefficam 
odorum fuavitate perfunderent; utcu fuavifsimusodorfer- 
retur in fublirne,omr]esvue fumare -thuris odore videren- 
'tur.Sedquidopuseft Majeftatem Regiam magis ornare di- 
■«cendoffuit femper Regium nomen in honore magno, quod 
mulla unquam barbaries viokvit,colcre autem , et fufpicere 
femper conata fuit. Qu.tmobrem fictis fabulis poetarulovis 
fatu procreatos fuifle Reges accepimus ; ut oftenderent illi 
Regiam Majeftatem non folum effe Dei providentia confti- 
tutam,ted lingulari illius op8,et beneficio confervata . Qua 
obrem hoc fuir ab initio regnorum omnium fundamentu, ut 
R eges bene morati juftitiae fruedae caufa, utolim apud Mae 
dos, coBftitufi fuerint. Atque-Regibus omnesantiquae gen- 
tes paruerunt, quod genus imperii primiiad homines juftif- 
4imos,et iapientilsimos deferebatur: idque in Rep. Romana 
niaxi.mcvaiait, quoad C61ulanspoteft;aspraefuit;apud quos 

Re 


L1 BER ^VIN TVS. jli 

Regibus exadis, Regis nomine repudiato res manebat, id eft 
fpecies,et amplitudo regnadi.Qui ita fapieter regna flb; dek 
ta gubernare coepcrut,ut homines, qui erat in agris difperG 
ac difsipati Regum aufioritate.et confilio unum in locu c6- 
pulfi fuerint, et moenibus ipfis contenti civitatum, et legum 
feveritatedeviniSi . Quoniam vero neceffarium erat inter 
propinquas gentes bella frequenter excitari,ufu, et exercita- 
tione militari Reges fortiffirai Imperatores evaferunt, et ad 
vota nuncupanda, ad facrificia facienda facerdotum munere 
funfti fuerunt , ut apud eos edet poteftas rerum urbanarum,' 
atque facrarumidonec Cum imperia mole, et magnitudine 
laborarent fua,nequeutrunque officium line alterius detrk 
mento facere potuiffentjfacerdores creati fuerunt, placandi^- 
diis, et rebus divinis rite peragendis, et cultui divino tribue-: 
do praefedli.O magna Regii dignitas, ac longe lateque pro- 
pagata potentia, et omniu maxiraa,quaeiuntin orbe terra- 
rum, fola dignitates Prinfipum Imjtfce faeculi Bbi ipfi fub-’ 
jeiSas habens. Quamura montesipfitolluntura terra, duprai. 
valles infimas, quatu caelu iftud.quod ultimam aterra cernf 
tur,globo telluris altius , atque fublimius afccndit , tantum., 
equidem Reges dignitatem , et Majcftatem fuam fupra cun- 
eorum hujulcefaeculi Principum amplitudinem efferunt, et : 
extollunt.Principesialit lincae.quidem adumbratae vidaur 
Comparatae ad nitidas, et illuftres pifturas: radii e Solis fple-' 
dore minimi profedf, relatiad luce Solis clarifsima,cu ad me 
dium diem ille fertur akifsimus ; ftellulae caelo ipfi inhae- 
rentes,ct rccclTu Solis fplendcntes dumtaxat; quae,cumSor 
exoritur claritate, tanti luminis obfcurantur . Tantum 
dignitatis , potentiae, et fplendons Celfitas, et Majcilas fibi 
Regia comparavit. 

' i . f*. 

AD SVPERIORIS EXERCITA- 

tionis modum de Confiiiariis - 

r' - Regiis. . , j 

Xx 4 Per 



^5* DEMONSTRATIONIS 

g l^^f^EtveniftijVirclarifsiaie.ad Cofiliarii Regii am- 
|-V^^gpliti!dinem, cujus poti ftas in regnis Hifpaniaru 
J, ^tclarifsime cerniiur , et ad jurifdiftionem totius: 
^'«prope imperii pertinet, atque propagatur. Nam . 
U.^^Cii»^quis eftjCui aut fplendore,aut potcftate, aut ullo 
genere ornamentoru non Confiliarii Regii excellant , quo- 
rum fplendor,et poteflas Magiftratibus reliquis obfcuritatc 
ariPerutiNo Quaefitores mifsi ad quaeftiones de negotiis ma- 
ximis liabendas,non Praetores illuftres civitatum amplifsi- 
inarura,n 9 n Triumviri capitales, non caeteri,qui gerut ho- 
notes,in quacunque Hifpaniarum,aut provinciarum Hifpa* 
niae fubjeftarum parte clarifsimos , cum Confiliariis Regiis 
de laude, et fplendore decertare poffunt: quiinipfam Regii 
Senatus dignitate evefti imperium habent, et poteftatem in 
Praetores, et in reliquos Magiftratus nominatos , et anobis 
filcntio praeteritos propter Cuam no tam memorabile prae-i 
Rantiam , a quibus ad Regia Conlilia provocatio datur* 
Eteum vis infertur,etjure optimo res non geruntur, ideft, 
non ex aequo,et bono,fed ex callido, et verfuto jure nonul- 
lae cdftituutur, Cofiliarii Regii au£i:oritate,et poteftate Re- 
gis intercedunt. Qui funt, qui judicia omnium maxime fieri, 
omnium optime exerceri faciuntiCdfiliarii Regii. Qui funi 
qui jura conCtituunt,jus optimum,privatu, publicum , hae- 
reditarium,au&oritatis,mancipii,capitis,honoris , regnoru? 
ConfiliariiRegii. Qui funt,qui,cum litigatores ad jus defee- 
derunt, juris aequabilitatem tenerc,et nunqua addudli prae- 
ftatia'generis,aut dignitatis jus tranfilire vifi funt? Cofiliarii 
Regii.Quifunqqui jus perfe expetendum, et colendum ,nd 
alio jure deteriore pauperes eflcjquara divites, fedeodefera- 
per, et aequabili effecerunt?C6fihariiRegii.Quifunt,qui ca,- 
lamitofis hominibus, cum judices iniquo jure imperarut,fa‘ 
ciunc poteftatem pro jure, quo res eorum funt, optimo, aut 
meliore, contendendilConfiliarii Regii. Quifunt ,qui cum 
pauperes jus fuum poftulant,et iniquitate Praetoris alicujus 

ami- 



LIBER ^^1^TV5. fr* 

jfliircrunt , ut illud recuperent, feverifsima decreti faCiunt . 
Corifiliani Regii.Qiii funt, qui quod cujufquc jus ficin tem 
fiijui, quantum R eges juris habeant in popuios,in urbes aut' 
iti regna, decernunt i CoCliarii RegiiaQui funt denique, qwi 
faciunt,utquifque jusfuura obtineat.ut quidquid jure ciei- 
li perfer, ptum ell,lcge naturae, et comraunijuregetiumfan- 
cittiffljhochominesita teneant,ut fit conftiiutum^Confiliaa 
rh Regii .Qmd plura? totus orbi8terraf6,et moles imperio- 
rum fuis humerisinchnata reciibit. .Sihominesjuracolutj 
fi pacem habemus,fi libidines refecatur,et cupiditates effraC' 
natae reprimuntur;!! quae improbi fcelera fulcipiuntjvindi- 
canturacerrimciquidquid boni, pacis, et fidei fit inRepub.id 
omne Regiis Cofibarxis referre debemus acceptura. Roma- 
ni initio nafcetis Reipublicae praeter alios Magiftratus crea- 
verunt Praetorem, quijuridicundopraeeflcf.praelus vero 
maximis confeftis, et multis provinciis ad populi Romani 
imperium adjunfiis conventushabucrilt in civitatibuspro- 
vinciarnman.plionbus,quaein fuo regno, ac diiione erant: 
horum officium erat dejurcrefpoodere gentibus , et habere 
fummam imperii poteftstera . V'^t alias provincias omit- 
taraus,Baetica quattuor convetus fuppeditare poterat, Ga- 
ditanum. Afiigifanum,Cordubenfem,ct omnium maximum 
Hifpaleniem. Sunt equidem Confiliarii Regii gladii fulgc- 
tcs,atquediftridli,ctfcmperoppofiri fcekratis hominibus ad 
illorum libidines refecadas,et ad fceiera gravifsimavindica- 
da:ut quos non pudor, no liominum afpeclus,non raetusdi- 
vim Numims,nonipfahumanitas,n6kx naturae in officio 
continere pofsit , hi magnitudine fuppliciorum , et metu 
R.egii Senatus a fcelere revocentur . Quodfi in civitatibus 
amplifsimis,et ornanfssmis Italiae, et aliarum gcntkirn prac- 
fidia collocata funt contra eos,qui quamquam in officio , at- 
que fide fint, tamen ad defefiionera fpedlare pofiunt: quotu 
milites femperin armisfum,feraper excubant, ac vigilint,n.« 
gentes in fidem acceptae pofsint ab Hifpaiiiirura Rege defi- 

Y y ce 


»54 DEMONSTRATIONIS 
cere, quanto majora praefidiafunt?quanto firmiora Cdfilia- 
riorum hujufmodi,et tutiora ad ipforum non lolum militi 
infolentiamfrangendam,fed ad fibras omnes fcclerum .at- 
que vitiorum extirpandas^Duces traflant arma .Confiliaril 
Regii verfant leges, et refponfa lurisconfultorum. Duces in 
cuftodia civitatis pofiti.Confiliarii Regii non folum urbem 
cuftodiunt , led ipfos impetus faciendos retardant atque re* 
morantur.Duccs in armis efie,et in vigiliacivitatis videtur, 
Cdfiliarii Regii evaginato gladio juftitiae.et quafiobjedlo 
nefariis hominibus eande cuftodiur.Duces tela jaciut, et in- 
torquent, fi fe quifqua commoverit, et ad arma, ad arma cd- 
clam3ndo,vim omnem tormentorum emittunt , Confiliarii 
Regii publicam cuftodiam,infamiaro , et ignominiam , fpo- 
liationera bonorum.pocnas capitis intendunt , et aliis gene- 
ribus fuppliciorum projc(Sam,et effraenata audaciam homi- 
num nefariorum comprimunt, atque coercent. Luftremus 
obfecto mentis oculis Hifpaniarum regna florentifsima,et 
ar imis ipfis compiedamut clarifsiroas,et ornatifsiraas civi- 
tates. In Baetica provincia HifpalijCt Granatae,in Gallaecia 
Coniiiae, in Caftella vcteriPinciae Praetoria funt Regia: 
in Caftella nova Madriti multitudo,et praellantia Confilio- 
rum Regis ad diverfa miinera,ct officia pracftanda:unum efl 
Mi}itare,altcrutn Indicuni,tcrtium ordinum Equeftrium , et 
omniu maximu,etamp!ifsimum R egii Senatus,fummum, et 
comune praefidium Hifpahiatum. No hos Cofiliarios, et ex 
virgis,et fafeibus imperiorum internofces,fed ex togis ad ta- 
los ufque demifsis . Harum manicas induunt paulo inferius 
cubito anguftas,ct addu£las,a reliquo brachio laxiorc5,ct in- 
terfcilas feifluris; quarum caufa in circuitu necelfe eft his in 
partibus apertas videri, quae humeros verius in fublime fe- 
runtur arcu3tae,et in fimilitudinem fpirarum; a fronte aper- 
tae funt, et a Aimmoad pedes ufque patenies,a lateribus, ct» 
tergo laxae admodum,et amplifsiraae finus efficiunt mirabi- 
les, ct loHgifsimos concava fua laxitate fpeciofifsima: ut pla- 
ne 




LIBERQVINTVS. J55 

/leipfo vcflitu.et afpcftu,in fingulij Cor.filiariis Regiis cxe- 
dum imperii Regii, imagine Majeftatis CelCfsiinae, coiume 
.Hifpaniarum pohirous intueri. 

AD S VPERIORIS EXERClTATlO- 
nis modum locus communis in Quaefi • 

, tonbus Haereticae pravitatis. 

iVantam,cUrifsimevir,fufliiiesperfona?quan- 
jta dignitatem geris? utilem , et ncce{Iaria,lio- 
?<norificam etiam, et totam ad honorem, et de- 
Vus immortalis Dei tuendu.Age fingulaperf* 
Jpiciamus.ludexeminescaufarum (aerae Fidei, 
et Quaefitor haereticae pravitatis. QuaeCtores equide (aerae 
Fidei dono ac munere Dei optimi ac maximi coflituti eftis 
adeonfervandam Religionem Chriftianam, ad depellendos 
pra V i catis errorcs.ec ad incendia ex tinguenda, quorum ardo - 
re line dubitatione partes Hilpaniarum quam plurimae con- 
fiagratTent, nifi caeleftibus aquis Cenforum Fidei (anftifsi- 
moru incedu totextiniSafuiflent.Si magno in honore fue- 
runt illi, qui con(ervatores patriae dicebantur, quia faces ad 
urbiu incendiu excitatas extinxeruntrBMetellus ille, cog- 
nometo Pius appellatus Romanorum litteris celebratur.qui 
Minerva periculo vitae fuae,ftam mis e mediis eripuit: fi ma- 
xima laus,et honos )ure optimo debetur cdfcrctibus opera, 
et ftudiu fuum in gloria,et honore Majcftatis aeternae: qui- 
bus laudibus (^aefitores facrae Fidei profequemur ? quibus 
Inquifitores honoribus, et ornametis afficiemuslquinopa- 
rietcs.nd raoenia,atque adeo tefta civitatis cx ferro, et flam- 
mis hoftilibus cripiunt,(cd ipfam Religione ex impiis mani- 
bus, et oreficrilego noftroru hofliu iua vigilatia tuetur at- 
que defendui?nd corpora, fed animos ChriAianoru, no opes, 
atque divitias,fedipfas virtutes, et ornamenta caeleAia con- 
(ervatlnos has flammas, igne(queroanib*boinin ii accefos, fed 

y y a fiam 



demonstrationis: 

ftammi!,ct incendia inferorum extinguunt. No ut Metellus 
Cmukchrum Mincrvae,fedip(as imagines fanftoru , et cffi?- 
giem Virginis Mariae, (ImulachraGhrifti lefu, aras, et templi 
fan(9:ifsima,tot opera, et monimenta faniSorum falva , et in- 
tegra confervant ..QUotieslioiles Fidei ficram Religionem 
appetierut?.quotiesconatiiunt:tollere de medioiritus,ct cae- 
remonias nollras, rem, quam faciunt faccrdotcs in templis, 
divinam, expiationem animorum,fenfum ac dolorem pecca- 
torum, coprefsiones omnes corporis , caftigatbnes.etaffli* 
Aaciancs reliquas, inediam, .vigilias ad fandiorum imagines 
fuistpfis pervigiliis adias,exercitationes virtatis,ipfam deni- 
que Hoftiam, Corpus Ghriftk Icfu de farrariis, amp-ve^e, vi- 
tam relinquendo liberam acfQlutam,otiofam,et plenam vo- 
luptatibusiquotiesboftes ipfi diffuderut errores plenos im- 
pietatis, abrogando Romam Pontificis aucioritatem , deri- 
dendo htijufce Vicarii lefu Chrifti decreta fanctifsima,. con- 
temnendo poteAatera a Deo fadiam Pdtificibus hujufmodi 
aperiendi£ores caelorum ,,eafdemqu£-claudendi ex divinae 
juft.itiaepraefcriptionibus, donandi omnem.immunitaterai 
et praerogativam conceffam, denique facukate eruendi ma* 
*nsscx ignispurgaEtis poenisiquoties hofies iidem deriferut 
diplomataRomani P6nficis,jubileotu omniu maxima vim, 
quibus.venia-datur fceletura hominihus.omni culpa, poena- 
que.liberandisiVbj fp!endDrGalliae,quae multis in partibus 
eoiorem veterem, etformamCbnftianae gentis amiGt re- 
pudiatis Fidei Cjiriftianae. dogmatibus dlvinisi ubi verus il- 
ie:cuUusGermOTiac,et antiquitas Religionis.ftudio Roma- 
norum:Pontificura,et.diligentia.petomn£Spopuios,civita- 
Cefque : fuas-eBuntiataerf Quas inAnglia hiice temporibus 
afpicimus cladej,etcalamitates maximas l quae vulnera to- 
tiusregni vifceribusdnfljfta crudelifsiroa tanta.cum perni- 
cie, animQrom,ftintcrflecioB£, omnis generis hominuiquc- 
madmodtimtotgintesai^edkisnoftra'? Fidei divinis placir 
us^dant fepraccipites in obfcurasinferorum.regiones novis ; 

kflis. 



LIBER QVINT VS- J57 

ii:Iigionibus(ut illi vocant)nefariis afcitis . Ipfiji 
;jiunc Scotia, partes aliae ten:afutn,Flandriainagna eat jwrte i| 
gremio Matris Ecelefiac di.volfa qiiantis in tenebris., et cali* 
gine.jaGet^Q«a«'nnal«iT))eftift3perv.erIitasLunde tanta cop,- 
rnptela moruDJvUt EecleGae,lqnaequoBdam in illis fedibus 
foerant fanftifsimae,jain nunc in popinas converfae fueriipt, 
fl ganearum fuarura fumo, nidoreque deterrimo redundet, 
disjeiiisarisjdiUutbatifque fimulachris ,,eEipfis fanftorMni 
imagini bus,qu3efincdojorc dicrnon.poffunt/rasSd.sfatqufi 
pedibus nefariorum hdniinum trafl;isjatque raptatisifliC^r 
fputatis ore improborum haereticorum , atque omni fopd.fe 
tate deformattsvin muliis, HaereticorumregniSjnulli monia- 
liura conventus, nulla facratum familiarum coenobiaj-yitgi* 
nes facrarae Deo, et triu votorum religione deyinclae yofuis 
aedibus repagulis omnibus perfraclis, et.foribus,dirutis,, ab~ 
ftca£lae,et mulcas per;vi«i.violataeftteruc,.,Quot-ex.fui5 seg- 
nis ejedlaepartira fugientes. exfulanti; atque alienis in locis 
Chnftianocuro Principum mifericordia vivunti. Qui verq^ 
cultores Chriftianae Religionis in his. fedibus manferuntj 
pauci quidemduntiatque hi occulte Chtiftianara Fidem repi 
nent, etpattim,iniquitate deerecorum mukis injuriis vexi- 
.tu r, et omnidedecote operiuntur,partim opprimuntur mul- 
titudine tributorum,et exaftionum acerbifsimarum,. Quae 
decreta. ReginacAngUcanae ,perditaeacprofiigatae Elifa? 
bethae exierunt, et emanarunt imv.ulgiisiquo: teftimQniafalj 
(a dicuntur incultotes Chriftianae Fadel^quot judicia fiunt, 
etexerccniur quotidie?haerefisereelo--coHo, tumidiscervi- 
cibus,cvaginato gladia, fetrumfemper, ct crudelitatem fpf' 
tans generi Chtiftianorum crucem , mortem , et omneslup-- 
plicioru acerbitates crudeliter expromit . Proximabis par? 
ubus Frandria.abhincquot ancos magna ex parte Chriftiar 
nam Religionem abjecirkt bellum impia Ghriftianis ficit, 
et adhuc facit haereieos erroribus implicata, tenebris circu- 
fufa pravitatum omniumlquod nifi PJiilippus Hiipaniarum' 



4^8' DEMONSTRATIONIS 

Rex potentifsimus tam multos annos (iiftinuiffet, et animirt 
■illi cfTci perfequcndi , «conferendi opes omnes, fi opiis 
fuiffet, potentiamque regnorum ad fubigendam, debellanda' 
qoc gchtem hanc impiam-, fcelcftaraquc.jam feelcribus fuis 
Angiiam adaequa (Tet, et in eifde teneDriSiCt obicuritace om- 
nino jacuiffet.Hifce vero temporibus quot exorti fuerunt 
illis in externis Galliaru domiciliis, reliquifque cotarainatis 
baerefeos labe regnis, qui no va moiira, nova prod igia in ve- 
nerut? Que nulla unquam barbara gens, nec immanitate ne- 
gavit efferata, negat ifti, atque excludu t diyini Numinis cul- 
tiimiDeum ipfum ejiciunt, atque exterminant c fuis fcdibus, 
et politici volunt appellari,id eft politi, ct elegantes . Q^od 
ifiud elegantiae verbum^quam munditiam , quem cultu au- 
diolveftromore vivere? ritu pecudum intemperantifsima- 
rum?m praefentem diem?in hoc breve faeculum , atque cita 
periturummon in fempiternum tempus ? in aeternitates fae- 
culorum omnium?in illam felicem beatorum immortalita- 
te homines fpeiffarc.poffe dicetis? Ago tibi gratias , Aflertor 
humani generis maxime, propter confervatam Hifpaniam, 
et Fidem rctetam in his regnis Hifpaniaru. Qui errores pro- 
ficifcijCt occulte primo ferpere coeperunt f qui fefe latifsime 
fpargerent, atque diffeminarent in Hifpaniam omnem, tota 
Callcllam veterem inficiendo , deinde novaro ipfam per va- 
derentjet fines contaminarent Baeticae fna contagione de- 
terrima, nifi Deus optimus ac maximus providiflet dono ac 
munere Cenforum Fidei fanclifsiroae? Ecce.nefcio, quis Ca- 
nalia deterrimus in Caftelia veteri, in Baetica, nefeio, qui Egi 
dii, qui Conffantini,Fidei turbines aeque procellae erroribut 
Lutheri metes horainu imbue bant,fua clam illi conventicut 
la,fua conciliabula habebant.atq ue illa quo magis occultari 
poffent.nofturna : fed Quaefitores faniffifsimi occurrerunt 
in teporcjft praeciderunt fibras tantae contagionisinefemcj 
aut (tirps ulla maneret haerefeos ad pernicie Hifpaniaru. O 
caelcffe munus. O divinu inventu, atque inffitutu Cenforiae 



LIBER QVINTVS. 

dignitatis cxcelfum.Si vos,Inquifitor«s fanc)ifsitni,potefta- 
te haberetis in Flandna,(5 tribunalia veftra haberetis in An- 
glia.fi vos Gallia, (i vosrcliquae gentes his haerefeos venenis'' 
iaredtie recepiffet, expertes illae tataru tDiferiaru,et aeriina- 
ru fuilTet. Qua clarae omnes modo ftarctiqua fal vae,et ineo 
lumes?qua integrae, atque fforenteslNulla in his partib’ elTet 
de Religione diflenlio, nulla difcrepantia voluntatu , nullu 
difsidiu vitae, neque moru.No ita Brutani haeretici ametis 
fua,furoteque praecipites turbulentis, ac feditiofis clamori* 
b’ maximas Reipub. Chriftianac partes diftrahere,ac difccr» 
pere conati clTent ; non congregatos difsipando, et concor- 
dantes in multas dirsimiles,acque inter fe pugnantes opinio- 
nes dilbrahendo facra profanis mifcere.et coturbare nitere- 
tur. Haere (is multu ac diu bella Chriflianis fecit a primis te- 
poribus nafcetis Ecclefiae,ab ipfa memoria Apoftoloru. Ni* 
iil de Nicolaitis dica, nihil de Hebionitis,nihi) de aliisgregi 
bus impiirifsimis transfugaruiqui jam tum ab Apoilolorum 
faeculis magnos in Ecclefia tumuItus,etdifcordiaspernicio- 
las concicarut. No colliga Arrianos,Sabcllianos,Eunomia^ 
nos,aliafque veteres peftcs,ac furias, quae di vifae contrarii» 
erroribus, magnas, nobilefque partes a toto corpore abfeif- 
fas ad perniciem,et interitum abftraxerunt : alios turbineSja- 
laas procellas intueamur animis , quae noilra ,patrumque 
memoria in locis fupra nominatis exftiterunt . Nondum 
feptuagelimus annus eft aLutheri nefaria oppugnatione t 
audivimus nefaria , crudelia , et exitiofa bella in Germania, 
qualia nulla unquam barbaria cum fua gente gefsit ; quae 
aiifera nunc.et perdita, non folum ab Ecclefiae coramut 
nionc fegregata , redetiam in haereticorum fafliones in- 
aumetabiles diftrafta , quotidie veteres opiniones contem- 
»ens , amplexans novas , calamitatibus ipla fuis pafeitur , at- 
que delsdlatur . Abhinc quot annos Calvinus , nefeio, 
quis illuftrc fuum nomen Ecclefiae calamitate reddere vel- 
le coepit. Vidimus prope oculis noRris per multos annos, et 

y y 4 Vidi- 



^0 demonstrationis 

vidimus, atque videmus totam Flandriam in armis non u(!. 
tato,non humano mofc tumultuantem. Quam multa oppUi 
'da a Rege Catholico defecerunt, quam multa denuo conci- 
tatafuerutlquot ad defedlionem alias getesfolicitarutc’ et 
nitimarum provinciarum auxilia depopofeerut, et efflagita- 
runt^quot admiferuntalienigenas in regnum, ut hellum fu- 
ftinerent.atqueprofequerenturin hifceIocis?quot Chriftia- 
ni,vici nobiles,6t optirai ereptis bonis, e civitatibus cudli fu- 
is.praeeipites ejedlisquam indignae monachorum , et facer- 
dotutnfafltaecaedeslquae ftrageseditaela quibus teplisreli- 
giofis, et antiquis,ornatis,et refertis impias, et inceftas ma- 
nus illae beftiae continuerut? cur illae generis humani pef- 
tes,faccs patriae. Religionis hoftes, facrorum praedones , la- 
bes,ac rumae orbis, terraru,fpreta antiquadifciplina,fa6lifsi- 
mis templis incei3fis,fraS:is,atqueproftratispietatis majori 
monumentis^poUuta rdiginne , cumorania divina , et hu- 
mana jura violayecintjin fuis ganearum tenebris, cibo , vi- 
noque confeSi,eruclantcsfermonibus caedes bonoru, dire- 
ptiones urbium,Tegnorum vaftationes,et incendia, occafum, 
etinteritum Chriftianorum,tandiu , nimium quidem,mane- 
re poiueruntlQuia in illis partibus, in Galbarum fcdibus or- 
do ludicu facrae Fidei caufarumfandifsimusfigna ex arce 
Religionis Chrilliane,ipfa vexilla lefu Chrhli non fuflulit, 
Qm lifuiflent.ut in Flifpaniarum regnis, non. audiviliemus 
tot haereticorum portenta, aut diu profcdlo illa non raafif- 
fenenon illorum,de quibus fupra diximus, politicorum nor 
va fetta exorta fuilTet. Quo nomine vos appelle Qiiasfito- 
res fancfifsimilQuanti ponderis , ac momenti fit vellra dig,- 
nitas in Religione ChriRiana.maU nationum aliarum, et in- 
columitas Hirpani3e,atque integritas declarabunt. An vero 
fieri polTeputamus.ut his incendiis Hifpania non deflagra,- 
viRet finitima Maurorum gentibus , inter Flifpanps gtne? 
risludaeorum reliclo, atque retetofcmine,(lirpequc tam de? 
terrima minente nobifeura.Coaimcna,ctravi Ca5allis,,cojm'; 


LIBER QVINTVS. ' |6i 

rnemoravi etiam Egidio?,Conftantinos quoque . Neque ve- 
ro, in multorum deliciis , in pravitate tanta, in corrupta 
atque perdita natura multorum hominum quidquam.magis 
tDetuendum erat, atque formidandum , quam ne ferperet in 
Hifpaniam haerefis, atque magnas illorum regnorum,nobi- 
hfsimafqueprovincias fua conragionecdtaminaret,niri no- 
ftrorum hominum generi Quaefitorum fanftitate, veheme- 
tique feveritate provifum elfet . Cenforesapud Romanos 
fuerunt, quorum fubfcriptiones omnes fixas , et in perpetuu 
ratas ede oportebat; atque in unumquenque civem Roma- 
num Cenforibuspoteftatem leges permiferunt. Itaque fubf- 
cnptin Cenforia non minus calamitatis c ivibus,quain acer- 
bifsima Syllae profcriptio poterat afferre, Quamobrefetn- 
per homines Ccnforium flylum,cu]us mucrone multa prae- 
rogativa Principes Romani acuerunt, aeque quidem, atque 
iplum Dictatorium gladium nullis unqua remediis retufura 
pertimefcebant. Muiti Senatores a Cenforibus e Senatu eje- 
£li fuerunt, qui poflea neque populi Romani,neque Reipub. 
gubernacula tradare poterant.; qui turpi judicio damnati in 
perpetuum omni honore, atque dignitate privabatur, et tan- 
quam hominibus ignominia notatis , neque ad honore adi- 
tus, neque inCuriam reditus erat.Si quem Cenfores furti c6' 
demnabant,is omnibus ornamentis amifsis nunquam ullam 
fuae honedatis partem recuperabat. Non utar exemplorum 
copia, quae magna quide eft.-nb rcmvetere,n6 hoimne unu, 
autakerum potentem a Cenforibus graviter punitum pro- 
feram. Cenfores femperfummam inMagiflratus omnes.po- 
teflatem habuerunt animadvertendi ; qtiippequimores.pu- 
blicos corrigere, et emendare poterantiquae jacebat excita- 
re, quae jam etiam fluxerant, revocare debebant tradita libi 
fumma potellate Cenlona. Hoc Judicibus noftrae Fidei cau- 
larum jure optimo contigir,et quidem non ad antiqua Ro- 
manorum difciplinamcotervan.dara, fed ad Ghrifli Icfu do- 
finnamjid dfad ipfara veritatem retincndani , ad immorta- 

Zz lis 


i^sz DEMONSTRATIONIS 
lis Dei gloriam augendam, et amplificandam . Quamobrerti 
veftrapoteftas cum timorem hominibus,et religionem, tum 
digniias tantam utilitatem Fidei Chriftianac affert, quatam 
magnitudo,ct praeftantia rerum.celfitas officii, quod facitis, 
declarare potcft.Quos enim Cefores Fidei damnaverint, in- 
fames in perpetuum intelligiraustneque hi ad honores ullos 
afcendcnt,nequehonoribus privati adRemp. redeundi te- 
pu5;aut locum ullu habebunt. Nulli magis turpes, nulli ma- 
gis infames, nulli majoribus dedecoris, et ignominiae macu- 
lis cooperti, quam hacrefeos damnati, Inquifitorum fenten- 
tiisaddifti ad infamem habitum gerendumrqui vel abjura- 
ta femelhaercfi,vcl pertinaces condemnati fuerint ad flam- 
mas perferendas. In quos ifti tanti Cenfores poteilatem ha- 
bent^in omne genus hominu,in ipfos Principes, atque Mag- 
nates regnorum,in Regum fobolem atque flirpem cclfifsi- 
ma,fi de Regum familia quifqua in alique fuerit errore lap- 
fuSjinipfas tiaras, atque infulas Ecclcfiae, ideftin Pontifices, 
atque Praefeftos ecclefiarum.ln quorum Confilio tanta re- 
ligione,et aequitatis, et )uflitiae legibus geruntur omnia, ta- 
to f]lenrio,et taciturnitate fumma caulae aguntur, tacitis te- 
fl:imoniis,et occultis judiciisitit vcl fummum illud filentiu, 
parieiesilliinteriorcs, atque palatii rece 11^ abditi, intra quos 
pri¥ata,et remota luce communi, procul a con ventu, et fre- 
quentia monalium,nullo flrepitu, neque tumultu caufarum. 
forrnfium InquiCtores ipG dumtaxat de rebus quaerunt , et 
de criminibus delatis in judicium faCtifsimae InquiCtionis, 
injiciant metum hominibus, et Religionem afferant incie- 
dtbikm.Faffum equidem eft dono ac munere Dei optimi, aC 
tBaximi,ot nullos Magiftratus magis homines metuant , at- 
que refbr£nident,nullos magis honoribus eximiis profequa* 
tttr,et oranigenere campledlantur officiorum, magis vene- 
randos, magis colendos intelligant inftaralicujus numinis, 
quod de caelo dclapfem fuerit ad confervationem Fidei , et 
ad dccrctorum,et inorum fandlifei morum noflrae Religio- 


liber. QVINTVS. .<fj 

jtitindaurationeni .Vigiliae quidem eftis.Inquilitores lan- 
ftifsimi.conrtitutac, quaspoGticundtis in locis diligenter 
jgitis.ut dies femper clarus Gt,et illucefcat cultoribus Chri- 
ftunae bidciineque fint aliqui, qui arbitratos parum noflrae 
vigilare pracfcdos Rcligionis,ut immanes lupi in mediiste- 
jiebris.et in nodis obfcurae profu da caligine in ovile Chti- 
ftianorum invadant, et oves ore inhiante devoret atquedif- 
cerpant. Angeli eftis vere cuftodes dicendi,qui in animorum 
noftrorum cuftodiapofiti , non hominesfolum linguloscu- 
ftoditis , fed aditus omnes Daemoni praecludendo nosfal- 
voSjCt incolumes confervatis. Sint Praetores civitatum in 
magna gloria, qui clavum,etregime Rerumpublicarum tra- 
dant Iludio,et vigilantia maxima. Floreat in omnibus reg- 
ni5,ct imperiis ftorcntifsimis Confiliarii Regii , qui legibus 
jurisconlultorum, et regnorum fandionibusRempub. mo- 
derantur, atque gubernat. Omnes denique Magifttatuslau- 
dibus,ct honoribus maximis afficiatur , per quos fadum eft, 
ut fcclera vindicentur, et tuta fit ab hominum improborum 
audacia Refpublica. Sed Inquifitoresclarifsimi,fandifsi- 
mique ipfi praeferantur Magiilratibus univerfis ; merita 
funt enim eoru majora, laus,et honos altius afcenduntinon 
de corporibus, non de divitiis , non deflatu rerum huma- 
narum , fed de falute animorum , de dignitate Fidei , de 
gloria divinae Majeflatis Confiliis fuis maximis , ac fe- 
verifsimis, aequifsimis , fandifsimifque agunt, atque de- 
cernunt. 


COMMVNIS LOCVS AD 
fuperiorum exercitationum 
rationem de Cruciferis 
diverforum or- 
dinum. 

co 


Zz z 


Con- 



4 DEMONSTRATIONIS.' 
»g^^5^0nridera,quaef6,illuftrifsime vir, cognomen’ 
quod obtines,aut potius virtutibus tuis cofe.. 
C il^quutus es. Eques enim es ordinis beati lacobi, 
ji^Crucifer appeLlatus,ethoc nomine,et honore 

;^afffcerisabhis,quibusfacispoteftatem conye-r 

ilicndi te,;t adeundiiqui tefalutantjaut ad te litteras mittur, 
cafu,aut de induftria,vel necefsitate nominaDr. Q^i te fuis a- 
nifflis compleftuntur , talem te profedo mentis oculis cer- 
nunt, quales equites clarifeimos di verforum ordinum , Cru- 
cifcros illuflrifsimostaciti coprehendunt, nobiles, et admo- 
d'u illuftres viros, pleruque dignitate oris, et egregia corpo- 
ris conformatione praeditos, gladiis, et ficis acctnftosrquide 
collo geftanftorques aureos, , et ex illis Emblemata pedentia 
fuoruro ordinumitrfigrtibus ornata j in ipfis autem peftori* 
bus affiita Crucis infignia,eo colore,quo fmguli ordines in- 
ternofcuntur,m palliis,et in tunicis manicatis, aut ex viridi, 
vel candido, velrubro ferico bombycindiut clarifsirae prae- 
ferant ipfis infignibus dignitatem, quam obdnenr,^Crucife- 
rofum.ln exercitu (igniferi funr , qui ferunt in, acie vexilla, 
regnorum, et ItDperiorum,quae tuentur vquae ea effigie de- 
coraniur Imperatorum, vel Regum, a quibus mifsi fucrik ad 
bella gerenda.Rotnani producebant Minotaurum , monflru. 
horrificum, et liiimana, atque ferina figura pracditii cu tranf- 
verfislitteris.S.P.Qdl. vel Aquilam Regia,ct excelfam, to- 
tam argenteam, vel auream ,clarjfsime fuo fpledore mican- 
tem ad potentiam imperii Romam finibus terrariim ultimis 
terminatam geneti mortalium oftenundara . Atque hic ta- 
ceo, quae propria: proferebatur ImperatoEu, vexilla faepifsi- 
metCaefar enim: Venerem- infigniter expteffam proferebat 
Principem generis fui ceififsiinam, Pompejus Hercule hor- 
ribili fpecie,ac forma praeditum, pelle leonis amictura, valde 
Capillatum, etlogiore barba, cum clava in manu, atque pro- 
digiofii corporis totius mole metuendum. Signiferi Chriftia- 
nae Religionis Crucifcrifuntequellriuordmu beati loan- 



LIBER QV INT VS. !^ _ j(ff 
jiis,divi lacobijCt aliorum fimili dignitate ftoretium;quLfe- 
cum omni tempore ferunt fignum fanftifsimae Fidei, Cruc? 
dico ipfanijquam A iFertor humani generis tanquam moJe,. 
et machinam ad evercedas opes mimici Daemoniis, et ad ge? 
tes omnes, atque nationes in fuam jurifdidlionem redigedaS 
Luis humeris comportavit. Conjicite oculos in peftora Cror 
ciferonim.quato clarius £plendent,ct illufoius fulgore aurij 
et illuftri claritate gemraarum, forma atque figuta fandfifsi- 
mae Crucis, figno noflrae Religionis gIoriofifsimo?Equites 
equide funt Religionis,et ipfius Chrifli Iefu;,qui Ducesfuos, 
loanc, et lacobirm.et fafta Ducuciarifsimoru imftaridebe^, 
'arces ipfas,et propugnacula hoflibus Fidei pbjeiSa fortiter^. 
ctanimofedefendendojCt Regna Chrirtianorom ab incur- 
Conibus , et omni profligatorum inimicorum impetu li- 
berando . Quid enim illa Crux afflita pedioribus Iquid gla- 
dius accindiusiQuid ficajquam gerunt a lateribusiquid cog- 
nomen^quid in(Tgnia:quid fplendor ifl:e tantus jCt ornatpS 
equcftri: dignitate vifendusoftenditiOdecus,er gloria Reg* 
BorUm.O fplehdorem imperiorum iliufirem .. O firmifsima 
■generis Chnftiani propugnacula . Flos credite,auditores op- 
timi, Cruciferos proponere fibi virtute , et fadia polcerrima 
Ducum , et patronoru noflrae Rjeligionisjllufttifsimoruip, 
beati Iacobi,beati Ioannis,cum in mediam aciem, campum^ 
quepatentera dimicaturi progrediuntur. Talem, ac tantum 
eofdem credite mentis oculis comprehendere Divum laco- 
bum, qualis faepe vifuseft, inter medias inimicorum acies in- 
fidens m equo albenti,armis fulgentibus ornatus , acriter ac' 
veheraenterpugnans, fundens partim ac fugans copias ad-- 
Verfarioru,partim flrages innumerabiles facies , et Chriflia-- 
nae parris exercitum ad infequendas,delendafque inimico- 
rum copias incitans , et inflammans . Atque de reliquis ta- 
ceamus, loquamurautemdc Cruciferisfandtiloannis. Quo-- 
ties Crucifcridivi Ioannis,Mclitam arCem nlunitifsiraa,o,b- 
je<flam,etoppofitamTurcis,inipfishoftium Anibus litam, 

Z z 3 ob- 



DEMONSTRATIONIS 

obfenam a multitudine T urcarum.ac diu,vchementifsime. 
queoppugnatam/ortiter,et acriter defenderunt ? In pugna 
navali, quae Duce, et Imperatore, Domino loanne ab Auflria 
commiffa fuit, qui nam acrius, atque vehementius pugnarut, 
quam Crucifert beari loannis ? qui magis retardarunt trire- 
mes adverfariorum.et fuas in contrariam claffem incitave- 
runt, quam Cruciferi beati loannis ? Qm denique plures de- 
ptefferunt , et ceperunt triremes, quam ifti equites clarifsi- 
milin hos Cruciferos,tanquam in magis infigncs.et fingula- 
resde tota clafle oppugnatores conjiciebantur tormenta 
Turcaru.horu una mulus aggrediebatur triremibus adver- 
farii,ef ad cofde perdendos, delendofque magis incumbebat, 
quod in eis vis maxima noftrac clafsis, et robur Chriftianae 
TidoriaepoCtum effcputabant-.hisdc medio fufalatis qiiafi 
certam, et exploratam vi&oriam adverfarii fibi poUiccban- 
tur.Fuitjfuit hoc proprium hujus generis Cruciferorum ,ut 
ubiillifuifreitt.adeos fecunda ftatim fortuna incumberet, 
«dcfperatis etiam rebus omnibus ita fccundifsima praeli» 
fierent; ut ex Chrifiianishoftes magis quam Cruciferos me- 
tuerent nemine. Hos Equites noftros, hos Signiferos, et An- 
tcGgnanos dicimos,et habemus:ut qualia tu darifsirne vit 
geras honoris,et dignitatis infignia,conlIderts. 


DE lAVDE DIVINORVM SPIRI- 

tuum ad rationem fuperiorum exet- i 

citationum. 

(§) 

O N aggrediar ad illam partem Orationis, 
^quara avidifsime exfperiatis , ptiufquam de 
, divinis Spiritibus nonnihil egero . Quorum 
[quanta dignitas Ct , et ceilitas eximia, vel il- 
, lorum natura declarat , quae Caeleilis cfi , et 



LIBERQ\aNTVs; ^ jtfr 

jjiane divina . Non enrni ex limo , er argilla fafli funt , ut 
homines fubjefli necefsitatibus corporis, quod exercere co- 
gimur ,ec ita afficere , ut obediat confiiio , atque rationi. 
Non illi corpore, fcd fpiritu continentur. Non his terra- 
rum , fed in caelorum regionibus creati : ut brevi Gloria 
caelorum , et afpeftu Dei fempiterno fruerentur . Qua 
ffierunt pulcritudine ,et venuftate eximialquo afpeftu pla- 
ne caelefti atque divino i illorum ordines , et gradus celfif- 
limi quot? quales?quarailluflrigloria,etdignitatcprae- 
flanti? Alii funt aliis altiotes,et ut munera (unt, et hono- 
res cuique delati, ita altiorem dignitatis locum occupant, 
et propius ad fanfiifsimae Triados tabernaculum acce- 
dunt . Omnes in divini Numinis oculis, in tantae Maje- 
flatis ore vultuque acquiefcunt , Deuns unum intuentur, 
ad illum fuus omnis honos , et dignitas fpeftat amplif- 
fima ; quorum hi Angeli , et Archamgcli appellantur , alii 
ab ardore, ct pietate nomina traxerunt , alii poteflatem, 
€t principatum fuis nominibus proferunt illuftrem. Nul- 
la res cfl.quae eos cura aliqua pofsit afficere, de fola Dei 
■voluntate , de tanto Numine femper explendo cogitan- 
tes. Quamobrem confideremus, quantas nobis utilitates 
divinae Mentes afferunt. Cum Daemon improbus, ct fa- 
telhtes illius, mundus, ct caro bella nobis faciunt , divi- 
nae iftae Mentes opem ferunt, et nos ex periculis immi- 
nentibus eripiunt . Siquando caeco ac praecipiti impetu, 
fine fraeno rapimur ad peccata capitalia lufcipicnda , di- 
vinarum Mentium ope revocamur a fcclcnbus ,quae ne- 
farie admittere cogitabamus • Incidunt triftia tempora , 
cfi in moerore maximo f umus, ac paene confiiftaraur, divi- 
nae Metes ttiftitia tollent ex animis, quae de mandato Dei 
id muneris, et officii pracllat, ut nos affliftoscofoletur, ma- 
xime eo folatio,quo noftrae tes indigeant . Q^odfi faciamus 
iter aliquo, fe nobis focios,et comites praebebunt , dirigent 
viam, et curfumnoftrumin caloca,Quac tenere voluerimus.- 

Z 2 4 Si 



^ 6 % demonstrationis 

Si tamenad^Iucarnurin maximum periculum, et extremum 
paene difcrime.ut plane in flammam vemrc videamur, divi- 
nae Mencespromtiores , quam nos ipfi,fe fe offerent ,.et ad 
privata, et ad comunia pericula depellenda, nofque defendet 
ab incurfionibushoftium,ab omni impetu, bcUoque teterri- 
mo.Denique ne plura commemorein,quae longum effetjet 
infinitu me perfequi velle dicedo,in extremis mortis angu- 
ftiis nobis illi morientibus adelTe folent . Cii corporis com- 
pagibus foluti exierim’ c vita,nos illi,Q in ignis purgatis loca 
deferarcupafpedfu fuo confoLabuntur,et recreabuncifi rcdfa 
confccnderimus in caelorum gloriam, alacres ,atquelaeti 
praeibunt, deducentes animum cujufque noflrum ad fan- 
difsimaeTriadostabernaculum-Nihilboniin nobis inerit, 
nullum verbum faciemus boneftum, nullam virtutis adfio- 
nefufeipiemus, qua non deferat ad Deum immortale, et ex- 
ponant palam inoculis,.et ore tantae Majeftatts . Denique 
Angeli incoeptores, et perfedtores maximi noflraru aftio- 
rum,et virtutum erut.Vultis,quaepraediximus,clarius lu. 
ce meridiana videre ? Proponite ante oculos vcftros ludam 
Macbabaeum,qulcum iniret praelium gravifsimum , et pe- 
riculofilsimum,et fe fe in medias hoflium acies omni copia- 
ruro genere abundantesinferret, periculis omnibus libera- 
tus non evaficfolum/ed vidoi!am,ccinlignia victoriae re- 
portavit.Tollice oculos in caelura,profptcite faces ignium 
accenfas, incendia flammarum ardetium, quae impetu raag, 
no, et rapiditate in urbe S odoma, Goroorrha, et in reliquas 
civitates involant,non littum flammarum ardore Loth ip- 
fum Angelus liberavit? nonne Vatem Balaam concitatum, 
et iracundia flagrantem veftns oculis alpicitis properan - 
tem, et accelerantem ad cxccrandum, et diris malediflis po- 
pulum figendum ^Cernitemcntis ocuits obviam Vati pror 
cedentem Angelum, et gladium diftri&um objicientem, 
ut pedem illum referre coegerit iquem quanvis ille non 
alpiciebat, jumentum tamen, in quo vehebatur de hor- 



LIBER. QVINTVS;’. 
ribili fpccic admonens coegit cum .mutarc fentfeijtiam, 
qua in eam rem.quam conftitperatjtdtu^incitata mente fs • 
rebatur. Quantopere hos Angeli confolari queant, decla- 
rat tepits illadjcri Afletror-liiunani generis iivjadsx noftrae 
libertatis ^ ChrilAis lefus in hortoprecaretiit Satreaecernu, 
ut a fe Calicis acerbitateroifi fieri,pd(Iet,'averferet,,et cum 
totis artubus, ac mebris ttemeretiCfmultoetiamTudoreraa- 
naret , Angelus adfuit ChriiJo Isfu fententiam exequen- 
di mandata Patris aeterni confirmans. Cum populus Dei, 
cxfervicute Pharaqniseriperetur=,tl6dudlus cftper vaftam 
ac defertamtdiitudmem ji jdiu iAjgclp -in TpecietQ mubis, 
node in formam atque figiiram igneae columnae praee- 
unte . Quid verbis pluribus opus eft ? cura iemper in me- 
moria noftra verfabiturVneque ullo<unquamccmpoTe po- 
terit evelli praeftantia beneficii in genus diorainum colla- 
ti fociciatismaturae divipaecum humana, •quam Pfiius Dei 
interventu Spiritus divini in utero Virgims Mariaeinitu- 
lus erat , per Angdlnm nuAtiatae • Si quis Romam , aut 
Madritum velit iter facere„ fi navigare ifleemotas Indo- 
rum regiorieS ,opuseft d'u£e,' qfiij'\^^. dchionftret , qui 
curfum oavigarionis -dirigatiTTie^i^i^^iSsb itinere., vel 
navigatione reda , crrCr homo , autfero,quo 

confli.uerat , perveniat ■ Qmd ipti gubernatores navium 
faciant , probe novimus ■. qui clavum atque regimen gu- 
bernaculi tenendo dirigant; liavigationis curfum in por- 
tum, quem tenere cupsebatnus. In his undis, atque aellu 
terurn humanarum, in 'hisi^^ecis nubibus , atque procel- 
lis redam nos tenere curfum ad adipifeendam caelo- 
rum gloriam , fi bonos Angrios,qui nos deducant, au- 
dierimus, confirmare pofliimus . Quatnobrem vere Du- 
ces, vere viam ipfam, vere paedagogos , et praeceptores 
generis humani Angelos appellare poterimus . Vt enim 
[ inagiflrifuis praeceptis, et inflitutisdifcipulos imbuere fo- 

A a a lent 



J 70 DEMONSTRATIONIS 
lent ad feieniiara percipiendam bonatum artium Sta- qui? 
dera Angeli cogitationes optimas injiciunt mentibus nor 
firis > et inferunt Opiniones praeclaras, turpes ,.et in- 
;j fitasevclluntideniquedemonftrant viam, opem, 
fecejido fua, qua pateat aditus nobis ad di- 
vina beatorum domicilia coi^ 
fcquenda. 

... ^ 

r:.'J . c- . :i; ' 




DEMONSTRATIONIS 


Liber Sextus. 


DE FACIVNDIS INTEGRIS ORA: 
tionibus ope Demonftrationiset illorum 
<juae a Dettvonftratjone^roficifcun- 
tur, ornamentorum. 7 


ON poffemus ornamenta Demoftr»^ 
tionis concludere fine uUa cujufquam 
prehenfione Ie\9;oris,niG integras ad- 
oere ftudoiflcin’’ oraijonesDemdflra 
tioni» opibus ornatas, atque iD/lrudlas 
ex quibus rlietor peteret exempla'fua«i 
rum in hoc genere abfoIvendarS ora- 
tioHura. Neque quifquam -omnia fupe- 
rioraputet lumina, et ornamctafc adhibiturum eilc addeco- 
tandas ,iliunrandafque orationes : in quonim ufu, cum 
ad fchcmatutn ornatum accedat,- modus. erit adhiben-a 
dus. Nam':ut nihil cft jtrcundms',. neque iUuftrius', fi par-i 
ce i et .fuis in locis haec onMiaenta adhibcanturi ita qui- j 



jT* DEMONSTRATIO>NIS- 

dem totus lepos, et venuftas orationis pereunt, cum Gne mo2. 
do coacervantur.Ornatum volumusin oratione, fed modo, 
fines nd tranfiliainus. Vt enim gemmis diflinfta vcftis , ma- 
gis elegans,etotinata V-idehitutiquam fi denfis , et. confertis 
itat)bducatur,ut nulla pars ippareat fericorumtita profedlo 
Demonftrationis varietas adhibitamdderatione diftinguit, 
et illuftrera.reddit ofati6nem,fine.nib'd6.f6edara efficit , at- 
que defcrmemiQueipinodum tenere-dcbcamus gx longitii- 
dine,ycl brevitate or.ationis aeftimabimus : minus enim an- 
gufliae,plus laxitas locorum capere poteft. Nos aliquot fub- 
jiciemus orationes, partftifi -fere fte s,p3ttiai^liquan tolongio r 
res:unam,aut altera, fi plane longam, propter materiae mag- 
nitudinem adjunxerimus, n^ftointiirabitur. Ex illis , quid fi; 
§0 opus fueribrhetoEatfCua^ratiQnesfacile re vocabit. . 


Q:RATI O P RIMA DE GLO R I A- 
Beatorum, tota fere.in Demonftrationc; 
reffatur.^O.rttatar.etiam varia De? 
monfijrationis fpecic*. 





R V'S de pulcritudine , et de^ 
^^^Pj^^^^^elcgantiacpslofum primum ■ytftrum. 

animosiintentosefle vellemi 
A f^ci'em,ec fabricapi operis.magni- 

^^^w^C^'^^^®&cebt2fsimtptacdica|[a$a;cuiiisadum-' 

aliqua ^flddsOTfi atu Spi-v 
^^^^^^^^^®titnsrdiv!UJijea;qtrffc^quit,ur,'or9tksnifj 
^^«^==^^^^^i!^menfis;ocuiisconte^p^damfiatui^i 
Vnus ex fepB.m. diyinis.-Spititibus m.ecut»ij^lQqtifei^;jh-. 
qoit,vcni,et indicabotibiiponfam.AgnipulCerrimara; me* 
autem inmontem:^.iium>it'excclfum acocporis.fenfibnSJ 
ab&raSomadfublhniaXuSifikyat.asbajfcdymotfinuiVi&n/i 


dam^ptfl:andamquefraatbetatJd6EafldBuiiiitfojaicilii's'd^'b 
cendintemiquaeexitBaaiintBmtalisQei ehsxase.xincnnfu»^ 

msb i . i . ' fai 


LIBER S EXT VS. ' 97} 

fecollucebat . Atquefplendor hujufceclaritJtishabebat fi- 
inilicudinem lapidum pretiofifsimorura , illuftri fplendpre 
coliuccntiura. Vrbs autem haec moenibus Utifsimis , et altif^- 
fimis cingebatur. In ejus circuitu duodecim portae videbaa 
tur, quibus duodecim erant Angeli praepo (Ici pro nuraeroi, 
ccdeicriptionc fua.fundamenta cantae civitatis erant lapidi- 
bus pretiofifsimis jaSiatatqueportae- illius duodecimvfinH 
gulae ex fingulis- margaritis , et fraaragdis fplendidifsimis' 
faiSae. platea tota videbatur auro ftrata purifsimo ad fpecie: 
etfiraiiitttdinem vitrixlatifsirai. Templum autem. Jianctcin 
vitatem nontarnabatrquippe cujus templum vivam-^erom' 
ni religione dignifsimum fummus erat, praepotenstque Deu» 
immortalis. Quamobrem.noDcandbre-Luiraejnon iplsndo.- 
re Solis, fed tanti Domini, et Agni, qui lucerrtaerat inflama-? 
ta,totai,quam ampiifsiraa eft,erornatifsima, civitas fulgoret 
collucebat,ct illuftrabaturter exiftius Agni lolio magnifice- 
tifsimo flfumen aquae perennis,etinexhaufl:ae , et perlucidis, 
et ctyftallinis liquoribus , crepitu ac murmure fuavifsimQ' 
proflue batrcujus utraque ripa veftitujucundifsimoftrata, tt 
plufquam herbis, ac floribus diftinda arborem vitae co-nn-’ 
tatBiCotinebat duodecim frufflus diverfis anni temporibust- 
fcrentemiffngulos fciliceclingulismenllbus ; arquefolia ar*- 
boris ad lalutcm generis liominum ,incoiumitatemque per- 
tinebant.Nunquapitautem aures incolarum iliius. lociairis- 
exeerationibus , atque deteflationihusindignifjinris oflen-r 
dentur.Solium ibi collocabitur Agni, ei regnum immorta-?? 
lis D£i(eiiipiternurn<lncolae;et habitatores tantum Numen' 
lufpicient , et veoerabuntur , et illius afpedu jucundifsirao . 
ptrfrucmur.cujus nomine frontes in(ignitac,et notatae fple-* 
debunt honorificentifsimetdenique dominatum illi obtine- 
bunt ampiifsimum in omnem faeculorum memoriam. Haecj 
eftiaudiLares optimi, p'ulcritudQ.aolac'caelEftis,haec elegan-^ 
tia, et fabrica civit.nfis admirandaei.non ucanimis ipfis con- 




ano*' 


Aa.a j, 


J74 demonstrationis , 

anobiscommcraorancar,fed ut ex his, quae audrviftis caele» 
fles opeSjCt divitias fpcftare valeatis . Situs enim altifsitnus 
cft,et fupra omnes caelorum orbes collocatus, in tanta roagJ 
nitudinem,et infinitatem incredibile ipeftans , et latifsime, 
nullis finibus, neque terminis contentus diffundes fefe ,qua- 
tam siimi noftri capere non pofsmt . Nam fi facile vincunt 
magnitudinem terrae fteilarutn orbes, et totipfisin caelorii 
fedibus infixi fant, quot numerari non poffunt , qui vol- 
vuntur, ftellaram globi fempiterni , quae magnitudo erit ? 
quae immenfitas infinita cadorum ? quae tot ftellas magni- 
tudine incredibiles, multitudine innumerabiles , locis infini- 
tas^&is motibus difparesjfuisipfisimmenfislpatiis nullo in- 
tervallo circunferibendis coercet, atque compleftituriQ^ 
vero dicam de piftuTis,et imaginibus ? de fpccie,de nitore 
hujufce loci?de luminibus,ct iiifignibi3S,quibusdifl:infta ni- 
tent, et illuftrantur palatia cacloru celfifsitnainuilius eft tan- 
ta ffumsingenii,nuHadiccdi tata vis, aut facultas orationis, 
quae non dicam exprimere ,fcd nec ulla , quae in umbris, et 
eminetia (quoddicitnr) animis cerni potuiffent, rationeco- 
fcqoipofsiK tantum abeft.ut quidqua, quemadmodum dig- 
Ettas loci poftulat,fiofculis,aut coloribus rhetorum illuftrar® 
valeat.Si caelorum afpeifius ifte mortalium oculis expolitu^* 
fpecies, atque forma fiderutoto caelo fulgentiu , atque haeC 
varietas acercfcetis,<tdccrefcentis Lunae, tum qjufdem ple- 
nifsiraae globofus^ct rotudus ambitas , « fplendor Solis re- 
liquorum luminum Principis tantam voluptatem intuenti-> 
bus affert,« admiradonetn incredibilenqfi videmus arte , et 
folertia no{ka,manibus piftorum, a opificum praeftantifsi- 
morum pifiuras multas, antiquo opere , et fummo artificio' 
faiftas,adeo pulcras,adeo vcnuft4S,adeo nitidas , et illufires, 
utcum magnificepiiSa fimulachra exeunt in vulgus, et in 
claro lumine vifenda collocantur, quavis nihil operibus no- ■ 
ftrarum artium manus efficiunt, quod multo artificioCu* 
naturanon efficiat, tamcnfpecie, et elegantia reru admirabi-. 

Uuia 



LIBER SEXTVS.^ 

lium artem homiijum cu natura certare no inficiamur, fum- 
Bius ille opifex, et parens univerfi tatis rcru quae?quanta?qua 
illuftna? quam admiranda perfecit, et confummav it in arce 
fua Regia, in excelfo, et caelefti palatio , in aede volupta- 
tum , et jucunditatum maximarum? quam ille omnibus bo- 
norum copiisafluemcnr. et fignis admirandis et pifluris 
caclcftibus illuminatam ad delegationem , et ad jucundi- 
tatem fuorura,ad ornatum, et ad apparatum magnificen- 
tiae, ad gloriam , et ad decus immortale beatorum aedifica- 
vitldcjjcite precor oculos abaliitudine, et pulcritudine cac- 
lorujatqueillaquoque mirari dfefinamos,quac quotidie fiut 
manibus hominfi praecliarafatiSjCt ilTuffria opera : et mentis 
oculis ptrluflremus vere ineunte,cu omnia viret in agris , ct 
amoenifsime florent, latos , et patentes campos, montes edi- 
tos , et excelfos , valles humiles , atque depreflas , herbis , et 
floribus diflindas, agros omnes, nemora, viridaria violis, 
etroGs pulcritudine vcnuflifsirois, et varietate difsimilli^ 
Olis veftita. Addite liquores perlucidos fontium , rivulos 
cryftallinis aquis leniter defluentcs,et inter veftitus amoeni- 
tatum, inter varietates fpecie ac venuflatejuGundifsiraas ad' 
^ngite temperationem caeli, falubritatemque aeris, conce- 
.tus , et harmonias avium, atqpc ipfam natura rerum univer- 
farum ubertate, eccopia> tam infinita geflientem , ct exhi- 
larantem omnia: fordentanimishaecomnia,etadafpcdlu 
oculorum, et adfuavitatemaurium,ctad animorum dulcedi- 
nem appoiita nimis , et mirandum in modum afleifla • nulla 
«xiftimate,nulladucite,contemnite, et fpernite ,fi cum his, , 
quae de caelo potui(Tentaddaci,conferatur. Quid, obfecro,. 
arbiu amplitudine illi)ftrat?nQbtJitasciTiii,niu)titudo,ct fre- 
quentatio hominum, incredibilis civium optime confentic- 
tiii c6fpiraiio,praerogativae,ci immunitatcsplurimae. Qua 
ha:c claras, et tlluftres reddut caeleftissjllas,atqjbeatas Hiero 
folymas?Quos enim putatis caeloru habitatores, libcros.om- 
j »cs,atqitmjnunes,caelefticlaritate illuflratos,ncmine:infima 
. Aaa 4 fott 


^<S DEMONSTRATIONIS 

lorte-neqs^oditionc fervili: quippe qui nulla pedut vedliga- 
Ua agnatione divina nobilitati , Filii Dei immortalis jurea- 
doptioais divinae fa£li. Voluntates finguloruniiet aniroilm- 
gulari amoris confpiratione devincti funt, qui fe .concordi 
quadam amicitia, et caritate mutua compledluntur, et unus, 
atqueidem anirausefficitur,nd;expluribusfolum,fedexin- 
finitis beatorum agminibus Ikie tnetu disjundionis, aut dif- 
lidiiullounquamtemporefaciendijquod levibus de caulis, 
minimis offenfionibus inierpolitis exfiftere foletinter mor- 
tales.ti^id vero de numero caeleftium inoolaru dkam^ nu- 
mero ne pracfinitoconcluduntur?0 Divine loannes, qui 
abftradus.acorporelpecicpulccrrimameds oculis obver- 
fante tiutnerum ,<t multitudinem beatorum infinitam ac- 
cepifti.Quaeilla villo divina tot millium, ac millium omnis 
generis, et diverStatis infinitae getium, ac nationum, quae iii 
oculis, et clarifsima Agni luce verfabantur ante Solii magni-' 
diceniifsimi fedem ccliifsima eximio vciluus,et ornatusfpe- 
tioltfsMni candore collucentes,etiviridkate palmarum or- 
natae laudes Dei immortalis cantibus fuavifsime concinen- 
tibus profequebantur?Gongruk tecuVates divinus Daniel, 
qui millia millium .adelfe, ct cuitum,et Majeftace fempiterni 
Numinis vereri , ac fandifsimcfufpiceretellatum reliquit, 
ct auget , et .accumulat numerum fiipradccies centena millia 
millium juftuin ac debitum honorem tanto Domino lin- 
gulari cultu, et religione tribuentium duplicando.Quae quo 
fpeilantiqud pertinent vifa Divi loanms illuftria,et praedi- 
•diones Vatis Danidisadmkandae,>nifi utintelligcFeomncS 
pDfsint,muiatodincm ‘beatorum infinitam, et coetus Mag- 
-uatum. aulae caeieflisinnumerabiles incertum numerum re 
digi non polTe. At inianto numero, in tam infinita multitu- 
dine quantus ordo,et modus fineullacdfuCone, fine pertur- 
batione,quam multitudo folct afferre commifcendoyet per- 
turbado, quae reCl:e,et ordine fuo collocata habent fpeciem, 
■Ct venufiatem eximiam?Qui convetliones caeloru, qui cur- 



' ’ 'l. I B E'R.' -$5^ T' V Si: ':i 177 

fus () 3 erum admirabili fempet Qrdinc, furaaiaqaccdBdatia 
definjvitjutprogreffusjetrfsgreffusireliquoiqu? motus coC» 
tan j,et,raf 05 conficiantinUiil ii^u,tandp fe-mpitepais fafe? 

I culppum quin «if^epi temporibus, effigiautur, 

I diCparibusqoamqu^,mmpfio^bus,co»fcRisoraDSHn 3 fp»* 
tiif £i5ri foletcqnyarfo^ipfaM^iBe mirifiep collocabit ? et 
I j[«isap£edilwtagraiiw^^praip^umerabiliaB6,aptif8iraa 
I ratione ex omni partf congriwnti compoiietacirpecietn , et 

ad illuftrem tafttorum coetuum , et.caelkum darifsiraorum 
dignitatem oftedcndaml Yo? y os obteftor Virgines 'caftif- 
liraae.vos ConfenbriesfanSifsiaiijyo^ inyi^ifsitni IVkrty- 
res, vos coetps. PatriatcIiaromjetYatura divinorum. Te ap* 
pelloiScnatusclarifsimelocioruinietcomkurnilefoClirtfti. 
AdeftotejquacfGjfacri^Eyangdifta^auditeiiield.quetftecae- 
lefteSjdivinaequeMetcSjquaeintot ordines etaugurtifsimos 
et celfifsiinos divifae vefiras fedcs,et altifsima incolitis do- 
micilia caelorum.Npn tepraeteribo lilentio, Virgo fanfiif- 
fima,qiiac ad-Filii dex teram immortali gloria circufula Re- 
gina caelorum dignitatem geris aropiysimam. Vos omnes 
tcftasefle,ppteftis ordinum, et fulTelitorum ^quae veftris in 
feidibus jatquelocis praefinitis finguli , quemadmodum dig- 
nitatem veliris meritis, et virtutibus ejHs confequuti,fpecie 
et majelkte vifendaobtinetis.lefuiandHfsime, quem tene- 
as locum,neminem ignorare certu eft,proximu Patri aeter- 
i]o,ad illius dexteram, fecundum Majeftatero fandiifsiroae 
Triados: quia meriuSjVirtutibus, et ornamentis infinita cx 
parte poft te genus omne fandiorum fine ulia contentione 
reliquifti.Qiyd ampliusyolumusianime mi ad fimilitudine, 
ct imaginem Dei formate, choros divinarum Metium per- 
luflra, peragra plateas, « vias celebriores, intuere in ordine, 
et coniefsum incolarum caclefl:ium„inpulcritudincm civi- 
, tatis,in nobilitatem habitatoruiet falutem fingulis imper- 
tite, ct illorum ope implota.Patna edafalvere jube , et tan- 
quamhofpe5,etpercgtinus,exful a domicilio caeiefti longo- 

Bbb ad 


DEMo^lS^R^Atl^NlS , . _ . , 

adhuc ihtcfvatlo falutem eidem verbis dicito jucundilsrJ 
iftis.Clamaigitur,qultapof5is,vocec6tedes.Salve patria ji». 
c6dif5inia,quae pollicitatio eft-dklnae Viberafitatis,p6rt’trS 
quil!it*tis, perfugium hominum, dbmusDeHthmortalii.rcgi. 
BUtii faeculoruiti omnium, haeceditas beatoniin ftmpiterni^ 
volajftatum Paradifus, viridarium- amoenitatis ,, bonorum, 
omnium emporium; pfaemilimietma^cesjuftbrum, finis , et 
fcopuscupiditatum nofirarum-Salve Parens generis huma- 
ni, fpesunica,et fpeftata-jucunditasjcajuscauiitfufpirare no* 
vides.atque hoc tempore tollimus clamores in- fublime, ge- 
mitus, et fletus tenere non poffuratts,atquebelium acerrime 
dimicantcsgerimustumadVcrfarifs gravHsHiium,tui ipfius 
Kgni obtinend j-gratia-: in quod-neminr patere aditum ccr<. 
IO foimuSioifi gratia oaelefthet virtutib*'maximis cumulato^ 
David incredibili-gaudk) exiultat ardens incredibili cupidi- 
t-ate in vifendi domum- , in> quam tandem poft hujufce vi- 
tae curriculum accepit fc-afcefurum eflfciieque-mora mini- 
ma potcflinterponerej quin aveati et geftiat adire,et in atria 
tantae civitatisin volareftudioict alacritMe mirabili, pedum 
extremis jam digitis^quafi terram attingentibusjut (cfe effe- 
ratjCt extollatiin fubitme,neque finem faciat altius , et quam , 
altifshne fefe e0erendi,quoad in atria tua , in palatia laquea- 
ribus plufquaineborc,et-auro fulgentia caelellium Hierofo- 
lyuisrum intulerit fefe . Quis enim civitatem tantam adire? 
quisdn illam ingredi no» veheroecter concupilcatratque io 
eadem tantisde caufisno fede , et domiciiiu fibi fempiternu. 
epUocareiHaec-eypoIjtifsimislapidibuSjUtdecetaroplitudi- 
jj*miciyitat!S,totajnagnific-emi£simec6(lru(3anitet, atque 
fplendet.claiifsime. Incolarum vero inte?' fetanta conjun- 
ftiQ,fQCie£as,?t communicatio mirabilis eft , utfemper.}nrer 
ft congruantietcojun&ifsime, efamatifsimc verfentur.do- 
mus ctia admirabilis quaeda eft CDtinuatiOjferiefque rerum 
dsnilro£la,ut ahae ex aliis nex3e,ct omnes- intei-fe aptifsirne 
cpiiigatae videantur. In hanc civitate cackfie datur afeeiuSj- 



LIBER S EXT VS: 

tribubus, tribubus lfratHis,ideft oinniuni maximcdeleftis ai 
bsitaru gloria coparadd,ec ad acquieCcedu in ore, in oculif* 
quedivinae Majeftatisin omne faeculwru meraoria.Hic ve-* 
IO adicus,et illufltis afcenliis patet, ut propter accepta bene- 
ficia divinis laudibus,et honoribus Numen Heroes caeleftcs 
immortale fine ullaintermifsioneprofcquantut. Habent ibi 
tabernacula fibi collocata ad fasdicendu omnipopuio,ut re- 
Se fafta praemiis iramoctalibns copcn(estuf,cu insperio^ et 
poteftacc tnaxinss,qsit funtdeftiipe, er defamalia Davidis: 
quib’ ex promirsis,et pollicitatione divina fides data efi mu- 
neris judiciarh,et Regiae dignitatis obtinedae.Quamobretn 
•quoma fedes eft,et foTiu jurifdnSionis , et imperu fempiter- 
ci,atq; in iftius regni pace, et felicitate totius popub,et Regni 
o.pes,fortunaeq; c6tinctur,Vates omni u ope depofcit,et pre 
ces efdagitat,ut omnes /upplices manus tendant ad Deum, 
ct mifericordia illius precentur infinita ad copia, et abunda- 
tia di vitiarii, ad afiiuentia omnis generis bono.ru, ac virtutu 
clanfsiraaru , quibus redundare debent ilii, quibus in caelo 
locus eft praefinituSjUt in gloria tanta beato.ru omnibus fao- 
noru copiis circuSuant , et opibus fempitarnu ,foi.tunifqiic 
immortalibus floreant. Ologe lateque dififufa gloria Hiero- 
folymaru caeleftiu. Cultores tui , tui araantifsimi, cupidifsi- 
mi felicitatis tuae, et gloriae immortalis avidifsimi plores, ac 
plures,innumerabiles, et infinito femper numero, tuum in a- 
more alliciatur exotnnib” gctibus,ac nationibus, ex alieni- 
genis,etprorfus abhorretibus,qui ignari muneru,ec orname- 
torutuorii occklut miferabiliter,etiabutur in errore tatu,ut 
ruat ad exitiu,et interlfu aniraorii leinpitcrnu: fic praeflan- 
tifisimatua,etftoreiifsima fortuna profitcbutiir,acqnepredi- 
cabut omnes. In hac fentetia logius progreditur Vates fati- 
fitilsimus, cujus orationlnos c61ideratcs,et tepus,et vires de- 
ficiutiobruimut enim multitudine, ec praeflaiia ornameto- 
ru gloriae cacleftis.Niic vero gaudii, i t voluptates , quae ex 
focictate fanctoru in caelo percipiuturXeeuda orationis pat- 

B b b a te 



a.8o DEMOIWSTRATlOiNIS 
tic c6metabreni.’.Palcritiiidin3,efcclegatiJkuh'«:caeloru ciSfe^- 
quitur valitptasictinccsdibilisilaetiiia/juaisxFciictfanftortt 
loci^taia percipiemus, 'fiitiiij inhife6fediijus,de£ftcantatiad 
abfoluta fo3£i5ffiimmataqi»petfe&toa&eujus.propriueft,uC: 
qua praadatitlreruKijbQnoruraqiie omnium c.onfequuta fir,' 
boni impertiant , eamque totam, aliis, communicent cum 
omni genere mortalium.Quid agebant iliae tam £upplicesy, 
au],ue demiffae preces? 'qnkiorabl,t,qui<idifcipuljs pracfcn- 
tibus elfflagitabaflt?Tit ex omnibus uaus.animus caritaite cb- 
flaretur ad. limilicndinem-Patris', et bri iplius Fdii,qui natu- 
rae communione canjungunrur.id fuam Vim,ctabfolmione: 
obtmctrin.rcgjone cacloricubi in ta multisanimis, et plane 
innumerabikbusfiniilitudinefanftiIsimaeTriados geremus, 
omnes, eximie femperct incredibiliter amado. Na quaneis 
Chriftus.Iefospatre precatus f6erir,n6,ptodifcipuUspraefen. 
tibus.raodojfed etiaprO’Omnib*‘,qui doftrina erat alk]uado 
vellitteris, vebper man? tradita,acccpturi,utficvolutatucb. 
juclioneinterfe coiret, utunuietidefierete mult3S,.C minus 
iiatura,cecteconfpiratione,acqueconfenfu;tameB cumulate, 
Cf ifefolute volutas haec praeflatutinaula-caeloEum, et pare 
omnes voluntatem accipiunt, atque redduti ut illud afpicia- 

tur. quod eft in amore furo mura, quo nihil majus, neque cu-- 
reuliUusexfpeiSlaripofsitiut Unguli in omjiium', et omneSi 
ip. fihguiferummedtoribus vivant,et unusex.inftfiitis.animis; 
nikaquadajTi.ctinexpliGabili.rationeconghitJnettir., tanta,- 
q.oncordja,taniacoijferrlii>r,e , etconfpirafione.aniinofum , 
Ut n ihjlXupBa.Corptts^auduoEcSjtaquam vas cfl,aut:aliquod : 
animi reaeptaculumiquodilabilitum,^tque,firmatum com- 
rnillurisofsiiimiadmirabjli ratione cohaerentium quantam 
membrorum.varieiacerajet adrahimiCt ad: ornatum ofletat? 
atque. eadem in £ibEica,ec elegantia^o^ris; tam admirabili , 
quam ar£le,v.ehsmencerque conflridtajCt'conglutinata viai 
gen t ,e£ coalefcu t propter falu tarem,et vitalem , quem fpiri- / 

tus. animtia corporeinclufus.comtaujucat, et impertitur,, 



P.rBERSEXtV^.. jSV 

catercrri', in quo »is incft Tivendi, cc ducendi aniraa.de cae-j 
lo^tollc fpiritum deLCOrpore-jixcedetilk dehofpitift'jCt de 
iuftodia fibi data,atquc'illacoagmen'tatio'corporis;eraffitHi-- 
I di(rolvecur,et ad nihilum redigetutmt nequcmaniim porri- 
I gere, neque brachium tollere, nequdprogiedivnequeregrt- 

' di' pofsis, neque ullam corporisfunclioncm.fufeipere. Vigeat; 
ille cotocorporediffufus calor, etahitnatueatur.arqde^n- 
ferv.ec , membra fantiomnia finjm egregie dfficiiittidScrdfit: 
coeunt enim quafifocktaiem» adfui, ipSuscofet-vationemj, 
ecGngu!a,omnjbus,ec omiiia lingulis nondeerunt. Quidec-' 

I go de fpiritirdivinojde vi eximia tati amorisdiceinBsiQifa- 
! to-plus roboris-ae firmitads habebit ?. quanto plus viriiirai, 
et invidae potentiae Deusitnmortalis ad voluntates , et api- 
mosmodrosconglutinandos largietur, iit f t unice-dil^ant,-, 
et ex pluribus unus antmuiefHciatucjdtdagiirS-divinae fimi- 
litudinis hac-panta-VofimEatum=,et ahimdrtiia’ cdiUpiiatidne; 
induendo, ut niillo unquamtempore amor exhauriatur, c6- ■ 
firmetur potius-, et facibus- femperincenGs aiiiinus-' indam- 
mat’ ardeae, neque fit amor animis ipGs cdtetus, coptefiufq';:. 
fblum.fedforas fetiiper emergens-, et apparens lucem fui da- 
tam, etacCeptam mutuo tota.caelflrum.regioiie diffundat ? 
Adefto Divine Gfegori, et ad;ea,quaein Hancfententiarn de- 
beatorum amore diximuSituiaudoratateiri inffirpofieiQua- 
Icm.appellas finftorum gloriamScaeleffcrtr-iHaim haeredifa-; 
temiOaines quidem unam, etfihgulos uHivkrfam’ ipetedi-' 
tatem. adii fle confirmafi:i.nteEito.quidem..Nami:xgaddiis,et; 
laetitiis ommumscaeleffis aulae habitatorum tata unufquif- 
que voliipcate perfunditur, ac fi ipfemet eifdem bonorti co- 
piis, etgaudiis iramortaiib’,quae:unus-,et.3lter,et omnes per- 
cipiunt, afftueretwHinc planum eff , quoniaies numero- bea-- 
torumjqminnumeiabiles funt,g.iudi4' funt aeftiraada ; laeti- 
tias beatorumdn certurtl.fmmefuinJedigi hon poffe . Hinc; 
etlamjperfpicuum eft,uiiumqueque 'de numero civium bea— 
tpffijtoc giudiisjSt laetitiis.caeleftibas esfultare.etfetio triu-- 

B.b b pliar- 


demonstrationis 

phare,quot funt iiptnunitatcs, et praerogativae, quot decoV 
ra,et ornain8nta.laudis,et gloriae fingulqrum irCgniatquod 
enim m uno no fuerit, id tc in aliisproptergrad^honorucd 
fiffiinos,inquoscutr.uIo,<t acccfsiont maxima afcederut, 
habiturucirc,etadepturucfivoluptatereperiet.Hifut illifep 
te filii Iob,aniiBis,Gpt'ime cdfpirantes,q«os inter tatusamor 
iBtercedebat,et communicatio' reru pmni£:,uc unuCquifque 
fibi defcripfi ffet diem in hebdomada, quo ilio ipfo die , que- 
nudmodu inter illos^convcneratiCoviviu apparatu, et fpic-, 
didii reiiquisit-atribus hilare, et perjucunde praebebatiquod 
omnes participes bonoru optimi cujufque fratris cu gaudio 
et voluptate frequentare perflarent. Atque horu, quae dixi- 
mus, caufafuit amor fratru amantifsimorii.qtKjru amor qua 
habet laude ad beatoru caritate coparatus i Quis praefinitus 
iiumerus,et exiguus,fepte folu fratribus contentus, fi cura 
multitudine beatoru innumerabili, et infinita confcratur?Si 
yero facuitatesomnis generishorninu,opes Regii , et Impe- 
ratorii totius orbis tcrraru,et illae,quas locupletifsimi,ct at- 
gcto,etauro,et gemis abudates Indi fuppeditarepolfiit,cu bo 
niscacleftibus,cudivitiis beatoru immortalibus cdferantur, 
nullae ducendae funt. Quid inerit iniepte fratru patrimonia 
lauto,et copiofo,quod egentiu,et inopum plane hominum, 
quiofliatiro vifiura corrogare folent,non habeat fpecie , et 
Cmititu4ine,fi acie animoru intendamus in bonorucaelcfliu 
abpndantia.et in tanta, et tam incredibile affluentia beatoru 
civiufempiternam. Ineamus,fi placet, metis oculis convivii 
beatoru magnificeniifsimu.QuodjCt quam apparatifsimuni 
erit illud Conviviu,quod inibunt Spiritus divini, qui vulgO: 
Seraphim appellantur,qui funt oinnii cclfifsimi , et propius 
ad Majdiatem Dei immortalis accedunt,cum natura, et ex- 
ceilenciam fuam , et claritatem fplendoris illultrifsimam , et 
illam accenfam , et inflammatam caritatem oculis noftris, 
fpeifandam flatuerint ? Quantuserit apparatus , et magni- 
ficentia Clierabim divinorum, in quibus thefauri,et opesfa- 



LIBER SEXTVS: jSj 

picntfae caeleftis inclufae continentur Quantae praeterea 
epulae, etexftruclae mefac dominatione, et principatu prae* 
cellencifsirao florentium, et omnis generis,etordinis, et dig- 
nitatis reliq^uarura Mentium divinarum? Quanta voluptas 
erit fuis oculis ufurpate copias,et exercitus Martyrum invi- 
ftifsiraoruin, qui onines eximio velUu fulgore collucentes 
■palmas in manil>us,et in capitib’ diademata gemis illumina- 
ta clanfsimis,quae funt inl:gnia,et decora Martyrii clarifsi- 
morum fpecie,e: venuftate vifenda,geftabunt< Quanta cor- 

! )oribus,et animis noftris laetitiam afleret illa undecim mil- 
ia caftifsimaru V'’itginumiet illa decem, et millia fortifsimo- 
rum Martyrmqpii Cruce Icfu Chrifti ap^eticrunt,cu reliqua 
multitudine infinita hujufce generis Athletarum llluUrilsr- 
^ofum?quanta laetitia,ct voluptate perfundet uranimus as- 
piciens gloriofum ,.et illuftrcm diaconum Laurentium cum 
cratibus fpeciofirsimis in manuilammarum ardentiu,quibut' 
pro Chri^ lefu conflagraverat, Sofis fpkndore clarioribus, 
provocantem tyrannos, et defariganteiircamificcs robore, 
«t magnitudine animi pTaedicadalQuantis in gaudiis, et lae- 
Utiis-erknusjintuemcs.in virginem Catharinam tolis,et liliis 
*otonat4 rotulis jam deviSfis , atque ftiperatii novaculaiu, 
armis fidei' et feucofpttfortifsimo ? Septem illi Machabaei, 
quantu,et qua illuftre praebebunt fpeflaculii cumatreinvi- 
ftifsima,et;fortifsima omnes fupplicioru acerbitates pro le- 
ge Dei fervandafortibus,et inviftis animis contemnentes? 
Quem afpicerc poterimus torquem ex auro purifsimo faftu, , 
collo nobilifsimi viri circandaru, magis ad afpcftu oculbrui 
’rtnuftu,taeximio,et illuflri fulgore micatc,qiia.collu Iban- 
lais Baptiftae fantlifsimi,qui jugulu dedere carnificibus mai 
luit,cecaput a cervicibuspracfcinded(i,qua'turpitudinc R»- 
gis nefarii fuis incocionib’difsimularc,ct quod rdtrariii erat, . 
«tmfeftii divinisplacitis.atq; pjnaefCriptionibus filfiio prae- 
terire ? quae fpecies fplSdidilsimat^qui nJtor. prurpufa:c magif 
anqua fp!edere,aut fulgere pOEerit,qua corpus beatiBarthoi 

£bb 4, lom<^' 


af4 . , T>BM,0.NSTRATI0NIS 

iciiaei.iputerua proReligione Chriftilefu nudatu?quid vera 
de coxpore beaf i S teptani dicidu arbitramini?quae venuftas? 
quifpleiidorcorporis?An ulla unquam veftis ad talos ufque 
tietDinajtota gemmiSjec margaritis eximio fulgore qoliqps-' 
tibus illuminata iliuftriorcmiet clariorern fpecie liabere pq- 
terit , quacorpusomne Stephani , Hrqtomartyris invi#if, 
Ctni iftibns lapiduminnumcrabilibusappet:itu,att<jueconf- 
cifrum, quos vijet-contennone brachiorum, incoUum, in pe- 
ftQra,in brachia,in reliquum corpus fateilites tantae lapida- 
tionis, Saulo, qui in palliorum cuftodiapofitus crat,incitan- 
te„ne ulla pars non crudeliter appeteretur , et qu»G nimbo,' 
et gtadineterrificain illis caecis nubibus, atque procellisexfi 
ftemc non obrueretur, lacunulis multis fafiis ,ipfaque carne 
depreffa multis in partibus, cbjiciidjantillii Principes Eccle- 
lIae,duo lumina, st ornameta,nolirae Fidei clarifsima,Fett’, 
et Paulus,unusgiadio,et alter vexillo lefu Chriili decoratus 
<juantura dignitatis ^ilendoremobtinebuntlQuaiitam affe- 
ret voluptate hisomnibus ornamentis fanftoru fpledidifsi- 
inis,quafiproprii5,etad fingulosfpedtatib’* Ungulos perfrui,' 
,Q convivium lautifsin3tnn,o menfam.Rcgalem , o inenfam 
Klaj.eftate fempiterni Numinis dignifsimam ,-dignifsiinara 
‘etiam floreret gloria beatorum.Faccflant feSatoreshujufce 
faeculi/aceffantPrihcipes,etReges potentifsimi , Sileant 
Imperatores ceifi{sitni,Monarchae omnes, et ftrepitu atque 
tumultu,adminifl;rqrum,ornatu,et apparatu fuo,mund!tia,et 
«legantia, orpni ritu, atque caerimoniis convivia fua conce.i 
lebferit,exfttuendo mtnfas , et pocula frequentando pknifc 
fima, quoad immodicis efcisjintempsrantifsimoque potu 
'Vifceraplenifsima,dobfettifsimaque,et ilia inflata rumpan- 
tur, Talis ac tanta raenfa,quantae difcubuifliSjMajeftatc di- 
viriam,tales,et tantaeepulaegloriam,ctdecusimmortalede- 
cent;famadmirarfdacoena,tantofpledoreilluftrata,omriiu, 
qiiae fingippflunnapparathsimajet magnificetifsima decet 
iuinhiuffljpfaepotentemquc caelorum Architcfiurn.Std al- 
tius 



LIBER JEXTVS. _ '^5 

tiusafcendamus,nec finem faciamus afcendendi,doneC tran- 
feundo fcdesdiyinarum Mentium akifsimas, et gradus om- 
nes omnium aulae caeleftis beatorum celfifsimcs ad folium 
Virginis Mariae pervenerimus. Quae aulam caclUfomuni- 
'veria exhilarat , quae fuavitates omnes odorfi, quae ex glo-j 
Tia fandorum afflantur, quas conquifieris, mirifica jucundi- 
tate afflat. Tolle jam altius oculos , et intuere Reginam Cae- 
lorum, Principem Angelorum, et dignifsimam Chrifti iefii 
Parentem, pulcritudine,ct venuftate mirabili fpeSataraicu-' 
jus gloriam divinae Mentei admirantur, de Cujus iramortali 
•dignitate uni verfum genus hominum gloriaturv ©Virgo 
Matia, flos virginu,decus,et gloria beatorum , quam exitiiic 
tota fulges,et nites prae reliquis fandoru agminibus, et om- 
ni coetu divinarum Mentium gloriofifsimo in folio celCfsi- 
iHO fedcfls ad dexteram Chrifti lefu, diademate fulgentibus 
ftellulis radiante illuftrata;ipfi etiam pedes Lunae caadorea- 
tnicli fplendcnt , corpus vero Solis fpiertdore cireunfufum 
illuftrat domicilia regni cacleftis amplifsiraa . Quae volap- 
taslquae laetitia erit nos intueri ta^a,et ta praepotente Do- 
minam, et communem humani generis Parentem jnon jam 
in porticu procumberem in genuat,nu11is incurfionibus, ne- 
que timoribus ex praedidione Simeonis injefiis folicitam 
neque anxiamSnon quaerentem cum anxietate^, etfolicku- 
idine ftiavitatemiCt delicias fuas, Puerum Icfum j femele conf- 
pedu oculorum amiflum, et ut illum invenire poflet , pera- 
grantem vias Solymorum, et perluftrantem vicos civitatis, 
et confuetudine Cerauni, ufitataque paretfi domos cognato- 
tu obeunte,fed incredibili gloria caelefti, et inaudita juefidi- 
tate ad Filii dexteram confidentem , omni metu vacuam , ^et 
icura fojutam in perpetitum nunqua amplius quaerendi au- 
dorcra' vitaenoftraef etvindicem humafiae libertans Chri- 
ftumlefumlnihilopusetit tenebris, et obfcura nodis cali- 
gine e patriis finibus eXcederediiromb cum flentib, du-mfa- 
iat Inf-pho cbnvitata,ut-ex'macibu$ Herodis vita , cc lugii- 

C c c Ium 


,«< DEMONSTRATIONIS 

Ium kfu fitienter appetentis evadat, in AEgyptutr, profidf- 
ci.Non amplius ftabit ad crucem, ut rivos fanguinis corpo- 
re Chriflikfumanant.es corpore fuo fanftifsimo excipiat,, 
et ejus ptctiofifsimi liquores de fummojugo, atque vertice 
crucis proflHentqs-,notas,et inCgnia tatidoloris,non animo 
imprefla foluro.ljed ad meraoriam-cruciatuura:, et mortis fi- 
lii lefu-retinenda corpori infig.niterinufta deportet ex mon* 
te Calvario. Nullae jam amplius voces ejufmodi ad hominii. 
aures,pervenient,quasfub crucis arbore fanguine filii Chri- 
fti lefu cruentata mittebat in caelum,in gentem vim, et acer- 
bitatem lacrymarum profundens.fii mihi liceret, fi dat u efiet 
Mariae, pro te vitam cura fanguine profundere, Abfalon fili • 
miifili mi Ab{alon.Tranfada,confeSaque funtomnia . Fi- 
nis faftus efl lacrymarum, et tuarum acerbitatuni,virgofan-- 
fiifsima, Qu^ mulierum omnium maxime excruciata , at- 
que taptppereconfliftata fuifli fupra genus omne mulie- 
rum, fecunda a fiiio.tuQ fedem, et tabernaculum in caelorum 
iedibus tibinollpcaftitatqpe ipfos gradus divinarumMentiu 
altifsimos praetervefla.adRpgalcm Imperii caclcftis digni» 
tatera afccndiftu.Qupd.B Virginis-afpefius tantam laetkiara 
affcrrjgloria.Chriflilefujdecus.AlIertOTis noflri fempiter- 
fturo, gradus dignitatis altifsimus,atqus!llud foliii majeftate,, 
et celfitatp CQnfpicuum^upravirginisfedem c:.ollocaturo,al- 
tifsimum omnium, st quam proxime poteft:, ad tabernaculum 
fa,nftifsimae.Triadosatccedes, propinquum illi, et ad dexte» 
ramlncredibili-altitudine, c.t-inaudita , majqflate conflitutu, 
quam dignitaigm haheb.itlqtips radios .immortalitatis fp.re> 
dorcagternac divinitatis illnflratos longe, lateque diffun- 
det^ nonne.opus admirabili artificio ex auro faflum,et geta-; 
rftis ad.fimilitudinemignis accenfi fulgentibus coUucvis af- 
pexiftis Non afpexilfis nubem aliquam ad Sulisoltcafuro 
Iperitantem, et radiis S glis,- ejplderp pecidentis, ineam, m-t 
fe';icis , et penetrantibus , magis ciaram , magis fplendidam , 
tpj jiu tuboic purifsi,:.no perrufa®, et omnia: proximalbca . 

coai. 



LIBER SEXIVJ. J»JJ F 

communione tanue lucii, et 


tem ? Non vidiftii fen 
loribus , et pifturii ve: 
Solis radiis, et eas non^ 


raplorum fpecuUrei fuiico* 
^(lifsimit diAinftas ,penetranti)>uf 
fulgore fuo folura f;rirntibui,red 
univerfas complentibuif^ct clarifsicoe fidiulillullrantibui, 
adeo nitidas , et ilbUres^reo perhicido toto fpeculo • 
rum opere undit^ue apparent^MtabUiter , et parenreda» 
tKiimc , ut quae fpeciet , quae formae , quae ab fpcculii 
(plendidilsimis reddantur imagines , et noftrit oculis ob> 
verfentur varieucei piduratum radiis SoliiHlu(lraTae,ma> 
. gis conrpicuae , magis inlignes videri non pofiint i Ita 
mentis oculis compledimini verum generis humani Pa- 
rentem , noftrum vindicem , et affertorem Chrirtura le- 
fum , immortalitatis gloria circunfufum , confidentem ad 
dexteram j^atris aeterni , magis illullrem , et admirandum , 
quam formas omnet , atque figuras , quae fub afpeclum 
oculorum , aut in noftram cogitationem cadere poffunt. 
Non fic carbunculi fplendent , non ita nitent Smarag- 
di , non tanta claritate micant lapides omnes pretioiif- 
fimi , neque orbes ipH cacleftes , non circulus Lunae com- 
pletus, non Sol ipfc tum, cum micat, «t fplcndct ebrif- 
Cme , ut vulnera manibus inufta , et pedibus fanftifsi- 
mis imprefTa Chrifti lefu , ut ipfum flemma capitis dia- 
demate plufquam Imperatoris triumphantis fplendidifsi- 
mum , ut vulnus denique lateris acccnfas flammat , et 
lucem diftundens incredibilem . Satis amplum , et hono- 
rificum putant homines aliquem fecum fanguinis com - 
munione conjundum Cardinalem fieri , et ex numero patrii 
Purpuratorum fadum.ipla purpura, atque galero afpira'em 
ad futnmi Pontificatus dignitate, quae fedes honoris cclfiisi- 
ma eft in terris, munera, et dona gratia; caeleflis impertiens 
mortalibus, jure fuo Romano Pontifici locum proximum 
oblinere • Si mortales eximium , et fingubrem ducunt 
honorem , quem principi generis , ct fainiljac haberi vi- 

Ccc*a dent 


2^ DEMONSTRATIOT^IS 

ftirff; in- gloria ? quo in honore genirt ' 

erit ]iO:roinqra , cum caput, 'e??Wi||re fuum Chriftum Iclum 
tantis afle&um donis, tt honoriburofpexerrnt cumulatum 
immortalibuslquando aderit,et praipcns erit tempust quan-; 
do erit, et illuCefcecilla diesiuSvili^e lefujCum in tuis ocit* ■ 
lis,in tuo ore vultuqueacquiefcaKcumafpcdu tantae pul> 
critudinis explea animuBiiMi^enfus oninesfuavitate,et infa- 
tiabili jucunaitateperfundani?'cum te,qnem divinae Men- 
tes videre cupiunt,etvidendojCum nunqua e confpedlu fud 
amittam,fuarD cupiditatem infinitam explere nequeant in- 
fatiabiliteriO furama bonitas,o pulcricudo maxima , o fonS • 
perennis jCtinexhaulle bonorumomnium. Si jam tandem 
e carcerCje cuftodia corporis liberarer, fi ex hac fervirate,ex 
hoc jugo corporis intolerabili ereptus in iibcrtatcm veram, 

«t in palatia caelorum, ut ChriRimci liberatoris,^ recupera'- 
torkdigKitatis nofttae afpedhi perfruar, afcendercm.RcftaC 
jam ultima pars orationis, quae in Dei gloria polita cft; quae 
Biriliusbofflinisjnequecael^i Angelorum eioquetia expli- 
cari poterit.Eft enim Deus peiagusimmenfum , et infinitum * 
bonorum omniiHn,aerafium,et India omnis generis bonori 
locupletifsima , fpeculura pulcritudinis clarifsimum , fons •• 
inexhauftus fapiendae fplcndidifsimus, ipfa fi3rtitudo,fum-' 
ma bonitas, virttisin6nica,bonaomnia,a quo omnia p^oflu- ' 
»at,etinhoininesyet:irr6aeleftes Spiritus munera praeftacif- 
fima proficifcuturmum nihfierit boni,quod infra, fupraque' 
Lunam contineatur,quod notanto Domino omnes accep- 
tum referre debeamus-Cujus cum Ma jelf atem nullis , neque 
lbcorum,neque temporum finibuscifcunfcriptam noffe cu- 
piraus,nihileft,quod eam fruftra exigua noftroru ingeniorti 
navicula cdprehederenospolIeputem’:cu enim plurima, cii 
infinita , quaecunqUe mens noflra coiifcquipotuerit.dixeri-' 
mtssvsa quidem et meritis infinitis, et Majeftate tanti Do- ' 
mini multo inferiora elTe neceffariu cft. Dica tame aliquid, 
quoniam huc quidem provedifumus. Magna faue fueruti 

quae 



11 Ii t K, 3 C A 1 V 3. 

qaK fupra commemoravimus incitameta gloriae catiorum 
appetendae, (cd exigua quidem ad celfitatem , ad gloria»Dci 
immortalis comparata: Cotinct enim in fe genera bonorum 
omnium, multitudinem, et infinitatern rerum , quaein men- 
tem venire ponunt,quae mens humana defiderare vellet , et 
concupilccre:quaenon fingi folu,aut ex cogitari queant, fcd' 
quae in hominu cogitatione incident ulla urrquam memoria 
faeCulorum omnium. Abfolutio rerum omnium, quae terra, 
caeloquc continentur, perfedio quide omnis omnibus nu- 
meris hominum abfoluta, dona, ac munera quaecunque per- 
fecVa,ct cumulo quide infinito adaudla , et amplificata, quid'-"' 
quid Mcncesdivinae, coetus omnesAngclorum in naturafua 
praecelleti proferre potuerint, id in Deo immortali reperie- ' 
miis incfle- Quo quid ad voluptates veras cofpofum,et ani- 
morum jucundiuslquid ad folidam beatorum gloriam cotua 
parandam praeflatius effe potefiifi rerum afpeft uS, quae crea- ' 
tac fuDt,tantis gaudiis, e: laetitiis animos hominum afficiilr, ' 
quatu erit gaudiu nosintueriin divinum os, facieque Dciirn 
mortalis, in luce illam clarifsimam,in puIcritudiBem.et fple- 
dorem tanti Numinis eximium , in quo tanquam infpeculq , 
fplendidifsimo lucere cernemus omnia, quae fingi pofTuntjet 
fulgere clarifsimelQuae laetitia erit animorum, cum intuea- 
mur,unum, et Trinum Deum, illam fiipremam divinamque 
naturam hypofiafiscujufcunque proprietatem , et bmniuta 
in fe conjunctionem tantam, et focibtatem^ Gloriam PatriSj,; 
iapiemiam Filii, bonttatem,et amore S pintus divini, in Deo, 
Deumipfum,etnosipfosin eodeDeo clare,etperfpicue vide , 
bimusicc rerum omnium,quasvoluerimus,e£ quas appetiert-.; ’ 
jn’igenera perfpicieraus.Sit fpeciilum aliquod, fpecoiis per-t 
lucidis clarifsimum,quod eximiofulgore pofiium ante ocu- 
los vim habet eximiam, et iliuftrem, ut et fulgorem fpccurt| 
et in eo noflram effigiem, et imagine , et res omnes ante fpe- 
cutum confticuras oculis ipfis intueri valeamus . Ita quidem 
in iliis fedibus ,'divinifque domiciliis Deiim ipfum , fpe- 
", " * Ccc j cu- 


I 



J 90 DEMONSTRATIONIS 

culum fulgentifsimuDi , et in fpcculo tanto imagines re* 
rum , quas voluerimus , ct formam noftram atque figuram, 
intuebimur. Cernite animis ipfis , quoniam oculis non po- 
tcflis , viridarii! )ucundifsimli,et amoenifsimuin , cujus pa- 
rietes multis malis Medicis , et pomis Citreis convefliti 
nitent ad Umilitudincm auri clartfsimi. Cum totum pin- 
nulis-circundatumfit, ex itnain alteram pinnulam arcus ef- 
fe£li vifiintur opere , ct artificio mirabili, ct ex eis penden- 
tia mala Medica, limonia, aut Citrea. Areae ad dextera, et ad 
finiftram fingularj artc.ct folertia confitae funt violis , aut 
fioribusdiflinSae^etmynetis ilratae,quae accuratifsime 
tefeSa habent ^ecicna,ct(imilitudinem tabulae poiitifsi- 
mae. Areas vero ipfascancellulis arundineis circundatat or- 
nant forviae, atque £gur-e fatyrorum, nimpharum, equi- 
tum in equis infidentkim, naves, triremes armamentis om- 
nibus ornataeatque infliu&ae , nimphae , quae flores in ca- 
lathis coUecfos Apollini , vel Pani deferunt, fuppjicitcr , at- 
que demiffe fe fuaque omnia , ct ftofculos delibatos, ct ac- 
curatione maxima coBipofitosdevovent. In medio virida- 
rio inter hos,et illos vefi itus areoenifsifcosfiagnum interje- 
ctum intuemini, ct totum aquis pcrlucidis,et cry(laninit,vi- 
troquocuque,criftalioque clarioribus redundas. Agite jam, 
nonne opus flagni jucundifsimum,et aquas ipfas flagni fini- 
buscontentas^ifees etiam in fummis aquis natantes afpkie- 
tislNonne elegantia humani corporis,atqueipfam ptaeftan- 
tiam,e£ dignitateorisinon veftitus parietu, viridarii ornatu, 
et formas difsimjllimas/pecie , et varietate diftinctas , atque 
tataarboru diverfitate ubertate omnis generis pomorii in- 
curvefcetiu in ftagno videre poterimusiquid ergo erit,cui[i 
Celfitatera Dei animorum aciem intedamusiet in clarifsima 
tantiDominjiuce,utnihilclariuscerni viderk]uepofsit,no- 
firam£guram,et reliquam excellentiam donis jam divinis, 
ac muneribus immortalitatis redundantem ,ct multitudi- 
nem , et infinitatem rerum , in quas afpc(3um animorum in- 

ten ' , 

A 


l 



LIBER SEXTVS. }5* 

tmJ.-re voluerimus , fiiiefuftiJio, ccfatieta;e perpetuis gauf 
diisexfultatcsafpiciamus^O divinam gloriam- O mirabilem 
«fpeftam. O gaudia folida, et vere appeteda.Hic animi infa» 
tiabilis verivifendi cupiditas explebitur; quia rerum ora- 
hium,quas noffc/oncupivcrit, veram notitiam, et fcientiam 
Sole ipfo clariorem habebic-Hic voluntas acquiefcet , fon- 
tem hunc perenne, et inexbauftum bonorum omnium fnm- 
mofemperaniore,cc ardenti caritate compkftens-,praeter- 
quem,quiaineofumraum bonum.car!tinetur,nihil.eft magis 
appeiendum*Hic inexhaulla, efinfatiabilis avi ditas fariabi- 
tur efca-gaudiorum immortalium , qua vefcendo femper in* 
faturabilitcr animos appeteres explcbimusrut nihil fane fit, . 
quod exfpeftarc valeamus ampIius.Hic Fides, Spes , Caritas, 
ires praecelletifsimae vir-tutes , quibus cultum , ct honorem . 
immortali Deo tribuimus-in terrarum fedibus juftis ac debi- 
tis praemiis afficientur . Fides^enim praemium accipiet am^ 
qahisimum fuorum.meritoru,afpc(3tjm Deifcmpiternii,,Spef • 
vero pofTefsionem hacreditat is aeternae datam ,euretinen- 
dam in perpetuum, Caritas imperfefta perfet^am , et omni-- 
bus numeris expletam caritatem -Hic inquam jufti afpiciet,. 
amabunt, perfruentur ^etDeum laudarctiunquam delinent,, 
« nulla farictate explebuntur , ct faturi feroper efurientv- 
Hic cantus divinos concentu , et harmonia caelefti con- 
cinentes edent, quibus aula caelorum, ct palatia celfifsi- 
ma tantis femper modulationibus exhilarata perfonabunt:. 
qui quali novi iemper, quali nunquam antea auditi,noT 
va femper voluptate ex. numeris modulatione jucondif- 
fima perceptis de laude divini Numinis-concinentur : quanti 
enim principio, ex, cantibus voluptatem perceperunt, ean- 
dem in omnes facculorum aeternitates Magnates, et He- 
roes aulae cacleftis accipient . Nunquam Sandorum laetitia 
imminuitur, nunquicofenefeit ; quemadmodu. neque cor- 
pora morbo dcfiorefcerepoirunt, nec vetuftate. Deus enim,, 
qui ab infinitis prope.faeculi$,et aetatibus fabricam caelbru 

Gcc 4 , hac 


??* _ DEMONSTRATIONIS^ 

haclpecie.arque-vcnuftate jucundifsiina,quae fub alpeflum 
oculorii cadit, ad haec ufqiie tepora confervat,et in reliquam 
hotninu memoria cofervabit, efficiet , ne tanta gloriScaele- 
IHs ulla faeculorum om niu aetate de v iriditate fua, et de pul- 
critudineclarifsicnapofsit ullam imminutifine accipere : fed 
ut cade exfiftat , quae ab aeternitate fuerit infinita, et perma- 
neat in nullum unquam aevum de pulcritudinis ptaeftantia 
quidqua ami{rura,laudibus divini?, ornametisque florentifsi- 
ma. Atque haec, quae diximus,ad animoru gloriam, fpedat. , 
Quam autem fibi gloriam corpora cdparaverunt ? O Deum 
amantem hominum. O largitorem fummum.et amplificato- 
re bonorum . Quid foetidae huic.atque putidae carni, appea 
titionibus filis eftVaenatis fimiU pecudum imeperatifsima- 
rtaa cumtenaplo magnificentifsimo,et facrario caelorufan- 
diCsimoibeflia haec indomitajquae vinculis alligida, et cd- 
ftringendafuerat ad praefepe fedem fibi cum coetu Angelo- 
ru inbeatisfedibus,aeternifque domiciliis collocabit ? Sin^ 
opifeXjCfrarchitede caelorum pulverem cum ipfo pulvere 
coHsmifceri , et coenumcum coeno volutari graveolenli: 

. nulla non mododignitas,federitfumma deformitas ex ad- 
miftionc rerum caeleflium cuin argilla, et limo contemtifsi- 
ino. Nulla convenientia jfeddifparfane ratio videtur eflein 
hae tadifstmili,16geque repugnati caeli cu terra cojundio- 
ne,atque adeo in caelefti eminetia cclGtateq; difsimillimaiut 
• terram fupra caelum-evehas, et extollas.IuSeft illud a fum- 
moipraepotentique Deo tributum j-quiitantum corporibus 
praemium deferre voluerit: utquoniara corpus parteoneris 
fuis humeriscDinporravitjCumeo communicatio fit , et fo- 
cietas uttlitatum,honorumict praemiorum, quae focius ,4et 
comes animusGonfequaturiQuidigitur de gloria corporum 
dicam?SenfusomnesgloriamiibipraeGipuam,et Gngularem 
comparabunt;et’fingu}i.fua'Caeleft<i aedivina voluptatepcr- 
fr-uentur. Oculi nova luce inftaurati Solis fplenddr© elario- 
resafpicienc teda beatorum- magnificentifsima-jetyiridaria 


LIBER SEXTVS.' |9, 

deliciis omnibus, et amoenitatibus redundacia .Aures perci- 
pient concentus, et fuavitates divinarum vocu caelefli har- 
monia adeo concinentium,ut unius dulcedine omnis gene- 
ris hominum mentes confopiri potuiflent. Odoratus quan- 
tas percipiet luavitates,non ex conditionibus rerum huma- 
narum, cujus vapores infublime feratur ex odoribus accen- 
lis,et artificio comunic6cinnatis,fedpro proportione,et ex 
ccllentia gloriae beatorum , potentia Dei immortalis inve- 
tis,et tota aula caelefti perfuGs. Guftatus dulcedine faporum 
omnis generis fuavifsimoru inter caeteros etia lenfus com- 
movebitur non ad alendam fuftentandamque vitam , com- 
muni,quo vefeimur, cibo rura genere , fed ad abfolutionero, 
perfeftioneraquecujufcunque gloriae perfruendae. Quem 
igitur fenfura eo tempore percipiet animus, quando pro c6- 
prefsione fenfuum.pro vi allata corpori, pro carne ipfa ine- 
dia , et vigiliis in fervitutem addufta , quae non multos dies 
permunierunt, fed ad exiguum temporis fpatium, ut illud vix 
momentum putare debeamus ad aeternitatem faeculorum 
omnium collatum , feipfum tamimraenfo,et infinito glo- 
riae pelago quali obrutum,etfubmerfumintucatur,minime 
exitu reperiens, neque terminos ad perfruendum tantis vo- 
luptatibus,et laetitiis folidis praefinitos. O felices labores. O 
merita fatis praeclare cumulata . O rem non tara oratione 
profequendam,quam appctendara,et quibulcunque labori- 
bus,ec periculis vitae propofitis conquirendam . Qmd fi in 
aeternitatem faeculorum omnium, quibus tantis gloriae or- 
namentis redudabimus,infpiciamusiHaec unares fatis cau- 
fae deberet effejUt quam magnis clamoribus fublatis in cae- 
lu provocaremus, et ultro lacelTeremus labores, ut in nos uno 
fafto agmine irruerent concurfu,et conflidu acerrimo op- 
primerent, et obruerent, ut tanto Dom;ino,qui in nos tot , et 
tanta munera congefturus eft,inferyientes,gr3n fluderemas 
elfe.At quot annos praemiis tantis perfruemur ? permanebit 
praemium iflyd tot annos, et faecu]a,quot jn caelo fidera in 

Ddd hwre- 



j94_ demonstrationis ^ 

hieretiafucrint?et his multo plures annos. Permanebit mer- 
ces ifta magnificencifsima,in tot faeculoru aeternitates, quot 
aquarum guttae defluxerint in terram, et defluent per om- 
nes raofcalmm aetates, quae confequantur, infinitas < et hi» 
multo plures ti^ermanebit enim quandiu Deus immortali» 
fuerit, qui regnabit in faeculorum omnium immortalitatem 
fempiternam. Tendam igitur manus ad Deum immortalem 
humili pfece,et obfecratione utens in hunc modum . Pater 
totius benignitatis, et infinitae munificentiae,fumme Deus, 
munificentifsime, benignifsimeque,precor Ma)eflatem tui, 
per clementiam tuam, et mifericordiam incredibilem, ne tot, 
et tantis bonis , et tantis gaudiis, et folidis beatorum volup- 
tatibus caream.Deus immortalis, qui me ad imaginem, et fi- 
militudinem tuam formafli,et participemdonorum tuorum 
animum meum f«cifti,atque tanta, tamqueexccllenti dignita 
te pracditum,ut me focietate beatorum , afpeifluque tui Nu- 
minis tecum tam arde copulare volueris in perpetuum , fi- 
tium hunc, et complexum animi mei dignitate tuiiplius,ceK 
filate tui Numinis, immonalitate tuae divinitatis exple , ut 
hacreditas mea, et gloria conjungatur cum patrimonio bea- 
torum,et poflcisioine caelefti • Hanc h.aeredkatem,has divi- 
tias, has opei,et affluentiam expetoiquae fune infraLunam, 
et fedatores hujufcefaeculi appetunt, repudio , etlibentifsi- 
me coatemno^ut Gum beatorum coetibus in partem gloriae 
eaeleftisaccipiar,m aetates faeculorum omnium infinitas, at- 
que adeo in Aeternitate immortaUs Deifcaipkernam reg- 
naturus.. 

ORATIO DE morte HOMINVM 
gencrifiempec UBmLaenxe- 

S ^dt riSiPatPc» ,primo theineuntis quadi^gtfi- 
maei&ontes omttis generis Chriftianoru lig- 
no fandifsimae Crucis digitis facerdotis im- 
prelTo,, cinere aotui fingulisannis demore> e% 


LIBER SEXTVS.’ j9f 

innituto Matris Ecclefiae fuis alumnis, et cultoribus ritu fo> 
J<ni,facr]fque caeremoniis morte in memoria redigetis. Hu- 
jus cineris inllauratio, verere corporis origine, exituque, qui 
nos manctibrevc.et incertu renovabit, fi qua mente, quo di* 
TiniSpiritus afflatu notat ac defignat unuqueque noftrum 
facerdotis manu Mater EccleGa,intelligerc voluerimus. At- 
que arbitror, id fatis e(ret,et magna haberet vim, ut a fceleri- 
bus.et flagitiis abftincamus.G qui fumtis,qua traham* origi- 
ne,q uae primordia ducam us,qua infima, quaque cotemtifsi- 
ma,rccordari voluerimus,et logius animis profpicientes for- 
te, et conditione humanae vitae, difceflu animoru e corpori- 
bus coteplari. Recordare, clamant facri annales,excef[u ani- 
mi tui cultor ChriflianaeReligionis,homo ex limo, et argil- 
la fa<Se,homo tot perturbationib* cocitate tutbuletifsimis, 
et tantis jatSate procellis, turbinibufque vehemetifsimis.ei 
quanvis Daemd ipfc omnesfuriasinferoruexcitet,et como- 
veat in exitiu , et in ultima animi tui pernicie recordatione 
mortis, et memotia exitus, qui te manet, ultimi,ab hoftilibus 
Daemonis incurlionib*animu tueberis, atque defendes. Ver- 
ba funt facraru litteraru,quae nos fallere nd poterut, neque 
in errore ullum inducere in omne vitae tepus. Memorare,m 
quiut,novifsima tua,et in aeternu nd peccabis. Jn aeternu,in 
quiut, in perpetuu fcilicet, in omne faeculoru memoria,dura 
vixeris,et anim* ifte tuus corporis cdpagibus includatur: ne- 
que te libido ad volupcates,neque avaritia ad cupiditate re- 
rum humanarum,neque fupcrbiaad ja£fationem,et infolen- 
tiam, non iracundia ad injurias ulciicenda$,non defidiaad 
inertiam,ct ad languorem pecudum tardifsimaru m, non de- 
nique ulla res ad maleficium fufeipiendum compellet . Ver- 
fabitur enim in animo tuo mors,quae repetina folct efie resj 
et inopinata,et in mediis negotiorum forenfium ftu<Sibus,in 
deliciis, et voluptatibus mediis, tum cu in flore juventutis, 
aut in imperio cu dignitate dominaberis, a tergo arcu inten- 
adens interitum minitabitur. Quo quid praeclarius, et ad ani- 

Ddd a mo- 



f9tf DEMONSTRATIONIS 

morum Calutemelfepofsit utilius, non afpicio. Nam fi nullo 
me capitali fcelere aftrinxero.reteta fcraper gratia Dei fcm- 
piterni,fedes illae me manent beatorum civium, manet afpe- 
dlus Majeftatis aeternae , manent nullo unquam aevo peri- 
tura gaudia divinarum Mentium. Quodfi certum fuiffet , et 
exploratum homini principem locum in aula Regis obtine- 
' ti, nullo unquam tempore de gradu dignitatis adeptae fe de- 
jiciendum, in gratia femper,et amicitia Principii hujufce Cae- 
culi clarifsimoru futuru effe, fuam ille,credo,fortcm, et con- 
ditionem cum nullius florenti fortuna commutaflet certus 
de retinenda gratia Regum acquifitaper orant fuae vitae te- 
pus. Age homo,qui tanti aula Regii, qui palatia , qui Regias 
arces,qui gratia iftoruni Principu facis, qui ex illorufaroilia- 
rjfsirois,et intimis e{recupis,non afpicies , quantopere haec 
animis fordeat,ac nulla fint ad Dei amicitiam , et ad lefu fa- 
mi!iaritatem,ad illius gratiam confcrvandaro,ad acquiredas 
beatorum opes,et Colidas, et immortales caelorum volupta- 
tesrMiles.qui ingreflus in medias inimicorum acies , certior 
fuiffet de ftrage facienda,de fuotum inimicoru nece,et quan- 
vis inter tela,inter gladios diftriclos , inter hoftium agmina 
confertifsima verfaretur, nunquam fibi moriendum certo 
fcirct,his vulneratis,aliis caefis,multis in fugam converfis,et 
ipfa terra multitudine cadaverum non oppleta(olii,fed mul- 
to flumine fanguinis inundante,quato in honore fuiffet,qua- 
tis in gaudiiSjCt laetitiis bacchareturiVideo,paires , Daemo- 
nem tanquam leonem rugitu horribili terrorem injiciente 
generimortalium,et dies nodlefquc, nec minimum tempo- 
ris abire patiete, ut obfideat noftros animos, et a Deo Crea- 
tore noflro disjungat. Audio concurfum , et multitudine le- 
gionum ex imis inferorii cavernis prodcutium.ftrepitnmac 
tumultura,ut adhibeant, ecfaciant vim animis, ut Dei fpo- 
liem amicitia. Quid enim fuperbiafacidobjicit metibus no- 
flris fucatum humanarum rerum Cplendorem,inanes, et fal- 
fas honorum, et dignitatum umbras . Quas libido faces ad-^ 

mo^ 



LlBtK a EXT VS. j>7 

inovet?quas objicit formas, mulco fuco, et pigmentis illitas? 
pulcritudinem,et venullatem falfo rubore, et cadore in mu- 
lieribus apparentem, et exftantera ad breve tempus ? lob illc 
familiarifsimus Deo hominem dicebat praelium aisiduumi 
cum inimicis, et gravifsimum,et penculoCfsimum commif- 
furum cHe, et ob eam caufam oportere femper illum armatu 
incedere ; qui h quando aliquid defpexetit, nihil nd Daemd 
in pernicie fuam, et animorum interitum molietur.Sibi igi- 
tur femper cavere.fempcr vir fandilsimushominem proft 
picere volebat, ut vigilias femper ageret, femper ad cuflodia 
luae falutis, femper ad animi fui fpeculam incumberet . Has 
quidem vigilias,et excubias nobis pollicetur memoria mor- 
tis,cu)us rccotdationefepti, qua Gnemetu,qua fine periculo 
tuti pofsimus c(Te,quot viri confirmare poffunt ? Equidem 
patrcs,fi nobis non hoc Mater Ecclefia praedixiffet,fi no illa 
nobis recordationem mortis utilem , et neceffariam dediffet 
mukisfandlifsimis virisaudloribuSjetinbanc mortem fera- 
per fpeftantibus ad fe fuofquc animos in officio cotinfdos, 
vosoronesad mortis memoriam excitaret vnus Alexandee 
Magn’:qui quavis expers totius Religionis, tame in furomo 
Imperio,fummaque dominatione terrarum famulum habe- 
bac,qui mortem in memoria redigeret,ut Principes alii puea 
ros a calcatibus,a cubiculo,a manibus habete folent , quoru 
opera multis in rebus, et officiis faciundis privatim utantur. 
C^id Brachmanes facerdotes Indorum, ea gete nati,quae nd 
modo cultum Dei,fed neque minimam particula verae vir- 
tutisacccperitjfepulturas in ipfo ftatira aditu,atque introid 
tu aediu fuaru,pro foribus, quas eos introire toties necefla- 
riu erat,non propofueruni , ut intrantes limina quocunque 
tepore, ct egredientes,confcftim aediculam angufiam feptem 
folum in longitudinem , etquattuor.in latitudine pedes jSi. 
tentem,id ell fepulturam oculisfuisalpiceret^lacobum we-; 
ro incertus exitus, et inopinata hora , rep etinus faepe diferf*- 
fus multorum impulit in hanc mentem juciilutni,qui didpi»-' 

Ddd } xi 



DEMONSTRATIONIS 

ximo judicium faciebat, coodicionem , et naturam node fui 
juberet, quem incertum erat ad craftinum diem pervcturum 
cfic> An vero paterfamiliasfomnum capere auderet, ac non 
vigilaret totam nodem , fi pro certo haberet fures nodis il- 
lius tempus ad furta facienda capturos elTe , tum cu illi ma- 
xime cura vacuis domefticis,hero,famulifque dormietibus , 
ne perfentiri poffint, quiete nodutnam aucupantur? An di- 
vo Lucae rerum divinarum praeconi clarifsimo , et rerum a 
Chrifto lefu egregie geftarum fcriptori praecclletifsimo nd 
aures attentifsimas praebebimus genus hominum admoncr 
ti,ut comparati fint,ut animis bene conflitutis mortis inter- 
ventum fingulis diebus , horis , attme momentis exfpedent: 
cum inopinates praeoccupet, et auferat de mcdio,quos mors 
voluerit, et femel fuerit adorta . Pafeit herbas , et uberrima 
pafcua vitulus tener,ac parvulus , et cura inter reliquum ge- 
nus pecoris, et armentorum liber , et folut us vagetur , et er- 
ret , in fumma ubertate camporum , et luxuria maxima pa- 
fius capeffens , abftradus a fui generis fimilibus , atque fune 
protinus in cornua injedo, mugiens ad lanienam trahitur. 
Ex quo intelligi debet,diei , quae hominem manet , ultimae 
confeium ede neminem, fcire potius homines , neque quen- 
quam fugere poffe propter varios cafus , et incertos hominu 
eventus , propter fragilitatem naturae noftrae, debilitatem- 
quec6mune,morte homini, tanqua faxum Tantalo, lingulis 
momentis, et intervallis impendere, minantem ftragera fero- 
citate femper inaudita, dira nimis,et immanitate prorfus in 
exorabiliiut neque rcfpiciai divites,ncque rcfpedum habeat 
ad honores,non Ollam rationem habeat nobilitatis, no illam 
juventutis mifereat,parvi Reges ducat, et omnibus amplifsi- 
mis honoribus afFcd:os,in omnes caeco,et praecipiti non fo- 
lu invadat impetu, fed omnes proterat, atqj coculcet.nec cu- 
jufquam illam capiat mifericordiatnuquam hebefeere patia< 
tUT acie gladii diftridi , que femper vagina vacuum habet, et 
infixum omnino,vcl jam jam infigedura mortalibus in cor- 
! pera 


LIBER SEXTVS. )99 

^ra- Atque uno tempore, facpc momentis minimis, unoque 
dumtaxat puniflo teporis millia mottaliii infinita nullo fen- 
fu, neque dolore, nulla mifericordia trucidat. Qmn quod do 
lorcad'ert,et afferre debet generi morcaliu,in eo folet homi- 
sesefle ftatu mifero,funefloque,cu evita nonnulli auferutur, 
ut melius cu iliis ageretur, fi noex utero parentu exiilTcnt ia 
hanc iucc,(i nunqua cocepti fuiffent (fic- nati fuo mifero lu< 
ftuofoque malo videri pofTunOquaut fceleribus.etflagitiis 
allrifti,line cofefsione, nullo dolorc,neq; fenfu fceleri5,et fla- 
gitiorii fuoru decelTerint inmiferia fcmpiterna,in tenebras ia 
&roru obfcurilsimas fuppliciis aeternis' damnatoru addi AL 
O filii Adami. O genus hominum, fi quandiu.fuperftitei 
c(lis,qaibus in periculis verfam ini, quanti vobis laquei ten- 
duiitur,quot infidiae parantur,animadverteretis , quam alia 
fiiiffent verba,quam longe divMfifermones,quam vitam in- 
fiituerctis,quoc mores,quaeIludia,quas aSiones imitaremi- 
ni.-unavos hcrcle mortis memoria pungeret , etftiraularet 
magis, una mortis recordatio fenfus ita,vellros,animofque 
percelleret, ut dies nodlefque nulla requietis intervalla pof? 
fetis habere nifi cogitando de mortenulli no generi mtnrta* 
liu propofita : quae no a nobis loge potcRabeffe^cuque mul* 
tu abfuerit, triginta annos, aut no amplius fexaginta aberit. 
Atque haec logitudo vicae,tata annora oadtitudo, quot , et 
quatosNoe,Matbufalem,quosfaeculaplurimavixi{reiegim? 
ad beacoru aeternitate c6pafata,quantula videri debet , qua 
tDinima,qua re ip{a,nullai Regnu tuum',clamat David , ut fe 
ipfu ad gaudia beatofii , ad opesillascaelefies , atque divinas 
excitet, regnum tuum aeternum eff, etimmotcale , nullis lo' 
eorum, neque temporum finibuscitcunfcriptu.lnlideatigi»- 
tur in animk noflris , quod nuBo modo, avelli pofsit,infixu,. 
ct collocat ii tepus illud breve, quod nobis seliquu cA in hoc 
faeculio verlantibus,uc morte in.meiaoiianuquihabere,nul 
lo tepofe de morte cogitate definamus, omnibus in locisbre 
vitate virac recordaiiAudcam’. Acne nos imparatos,ne ncf'. 

Ddd 

4 


AOO ^ demonstrationis 

inopinates tnor-s opprimat, cogitemus ex limo, et argilla ntfS 
faftos effe,cc in pulVerem redigendos. Vt pifccs hamo capiu* 
Tur ad efcam decurrentes , in hamo infixi, et inhaerentes pe- 
nitus, neque traje£li,Gmulatque pendere de ferro contigerit, 
■elabi videntur-.ot laqueos, et retia tendimus, aut vifco virgu-i 
las illitas in arbufculis, vel in virgultis oculis avium obji- 
cimus, ut in vifco inhaeretes cardueles capiamus, qu|femel 
illaqueat^ut cum in vifco inhaeferint , movere fe poterut, 
fed evolare nulla rationc,ut aucupis manus effugiat, et prae- 
lidio alarum evadantiita nos miferi rebus hujufce faeculi in 
fatuati, capti biiiere, conffridlique, tum cum magis obli- 
ti Creatoris folemus effe , mortis interventu repente oppri- 
inimur,moriturifane,et e vivis aufcredi.Quamobrcnj nihil 
infelicius homine, qui curo poteft,non tamen ad mortis tem- 
pus incertum,et futurum fine dubitatione fe comparaveriti 
Quid enim exfpeftabunt homines l curnon longa compa- 
ratione,non multo ante provifione diligentifsima quifque 
mortalium morti adventanti occurret? An vitam vobis ae- 
temara,in3mortalitatem faeculorum. omnium pollicemini? 
O nimiarnli ominum inconfiderantiam, O temeritatem in- 
ConCdcraiifsm3am,etdementifsimam. QuouCque tandem 
in hac alienatione mentis perfeverabkis? Quandiu vosifte 
furor eludet? quem ad finem fefe intoleranda jadabit amen- 
tia.Tcmerarii,et incoGderati homines, ametes,et perditi quo 
■ruitis caeci, ac praecipites in perniciem, et in exitium animo- 
rum veftroriim? Nihil ne vos humanae naturae coditio ? ni- 
hil fragilitas noftrateonditionis? nihil imbecillitas corpo- 
ris, et virium?nihil varii, et incerti cafus?nihil exitus multo- 
rum inopinati, nihil tela , necefque allatae commovere po- 
,tuerunt?habere mortem imperium in omne genus hominii j 
et nimis amplam tenere dominationem non afpicitis ? quas 
Hifpali,quas Cordiibae,quas in Baetica, provincia , quas in 
.Iulia,qu8sin Hifpania,quasin Jndia,quas in univeifo terra- 
Iru orbe ftrages edatjignorare poteritis? vos haec auditis quo 

tidie, 



" LIBER SEjfTVS. itoi 

tiJie, et afpicitis etiam , et adhuc cura vacui?m etu liberi po- 
teftis cfre^ObfurdefcitiSjCt dormitis fomnum Endymionis? 
tieque vos Tantae faces, ut ad metis fanitatcm redeatis, exci- 
tabunt? Non interitus amkorfi veftroruminon mortes pro- 
pinquorum, at-que parentum? noB tot fpoliationes dignita- 
tum?nonclarifsimarum rainae 'familiarum, inon fCt rerum 
publicarum everfiones ? Non tot potent&iraorum Regum 
interitusinon tot fummorum imperiorum occafus> non vis 
ipfa mortis in aedibus Imperatorum invidifsimoru, et Pon- 
tificii Eccleilac fummoru exfultatis?N6 haec vim ad mortis 
memoria habedara apud vos habere videhuturiquod ille re- 
pentina morte contidit ante tuos oculos, quod alterincolu- 
mis cubitum difcefsit , et mane mortuus reperitur in ledlo, 
quod unusgladio,aIter fica iraje2lviB,quodifte pala, etaper- 
te,iHe ex infidiis interficitur, quod aliquis pilo uno , una fpi- 
na in gutture tranfverfa fufFocatur,quod potu aquae frigi - 
dae,quodfudore aliquo quifqua cohorruit no cogitabitis ? 
quod ille in febrim incidens non convaluit, alter intra pau- 
cosdies , vel intra paucas potius horasde medio ablatus lu- 
geatur, quodunusiftu tegulae viam praeteriens confcftus, 
quod tot millia hominum in bello occubucrint,qu'od innu- 
merabiles naufragio perierint,quod quotidie, quod pafsim, 
quod inoremortaliu, quod in nofirisoculisfunera fieri vi- 
demus, et in ecclefiam efFerri,quod pueri nondum fuo fenfu, 
neque ratione praediti, quod adolefcetes, qui vix ad haC lu- 
cem afpicicda oculos aperuifie videbatur, quod ipfi juvenes, 
qui m mediis voluptadbus,ct deliciis,in magnafpe,et fumma 
rerum omnium exfpeftatione vivebant , quod etiam viri 
fumma gravitate.magna prudentia,mullis ornamentis con- 
fpicui,quod obfcuri.et nobiles-, quod DuceS,et Imperatores, 
qaodPraefules eccleGarum,quod fummi Pontifices Roma- 
ni moriantur, nihil haec vos refpicereinihil horum attinge- 
re veftram naturam, Conditionemque videbitur? An vero 
homines videam ego mei generis,mcilla'ius,et ordinis, et me 

Eec Biul- 



40 * DEMONSTRATIONIS _ 

multo clariores, et illuftriores, et fortiores, et valetiores,quos 
nunquam mors adortura videbatur , mortuos , etfepul- 
tes , et infraterram non illatos folura jfcd memoriam ilr 
lorum cum nomine fempiterna jam oblivione deletam , et 
mihiconfidamimeae v.aletudini?raeis.viribuslVitam me lo» 
gifsimam adurum efle Ipetabolnum-inficiari poteftis, fi gla- 
dium veftris cervicibus impendentem vidcretis,ei jam, jam- 
que infigendum mucrone cuiquaveftrura in pedora, neque 
oculis,ncque corpore, neque mente, futurum eire,ut confiflc- 
re potuilTetis?Quid igitur exfpedatisiut vos inopinates, vos 
fcekribuscooperjtos,cuaDeo fueritis veftris maximis pec-? 
catis,etgravitsimis fcclerib’ alienati, mors praeoccupetivos 
opprimat morslut deturbemini praecipites in inferorum re- 
giones cum lucifero Sammis, et igne fempiterno cruciandi? 
Id quidem, temporis curaToluti corporis compagibus nihiL 
opis,nihil auxilii esfpcd3revaleatiS;J fi quisquam vedru in- 
fequentsm hoflera reipiceret a tergo , non ubicunque loco- 
rum effet is, properaret, et acceleraret, ut pericula vitaret» 
et impetus hoft.iles propalfaret ? Mortem refpkitc inie;- 
quentematergo feram, immanem, terrificam, inexorabilem,, 
telis armatam acerrimis,et in equo alatoproacftus maximos • 
fatientera.accelerantem , et advolantem., et quacunqueim- 
petumfacit.,fi:rage multa idusinn.umerabiles infigente,qui- 
bas cadunt, et intereut millia generis Lominu innumerabir 
li-i. parum abeft, quiri advosperveniatiques fi. voluiffet , cx-: 
locopnquo tantas-firages editjConkciflet equidem; fed exi-- 
pedat,fi volueritis advos redire,ju [Tu divinae Majeltatiste 
tinetur,nB vos miferos invadat. Quid agitis ? quid exlpeda-- 
ti3ipla.ne..nifi;Caeci,et amentes eftis-, confulendum vobis- 
eft , et providendum . . Conftilite igitur, ac providetemam .. 
fi fortunas vefteas , fi divitias , et opes falvas ,et incolura- . 
mes appetitis , multo magis falutem et- incolumitatem.- 
animorum appetere debetis , et quod Mater Ecclefia jubet,., 
Ht laiui. noftra, progrcffu3,d:.€''^i‘um vitae recordemur,. 



tlBEk SEXTVS: 405 

fi animis reftris, memoriasque mandare.Nrhil equidem eft 
^ex rebus humanis, quae in nobis, aut in aliis infunt, quae 
jion od mortis rccordationern invitent . Quocunque te 
volueris nciilis , ct-animo convertere , praefto debet cfTejte- 
cum illa verfiri , neque vel punftum temporis e rftemo-i 
ria excidere . Agebam ,fi pulcritudo te deleftat , (I dignitas 
orisjfi conformatio totius corporis ,tantusin ore lepos ,Te- 
Ifqaifqiic membris corivcmentia {ingolaris, non in-mentetn 
vieniet,quot te pulcriores, multo elegatioreforma, magis exi- 
mia , ipedataqne figura, qui llos aetatis, flos pnlcritudinis 
videbantur, e vivisablatifuerunll ubfpulcritudo Ie?,abelis? 
Vbi venuflas oTis,ct lepos cjufde admirabilis , fi ve toto cor- 
pore diflulnscolornaturalis, aut cador,et nitor fucatas,pig- 
metis falfis illitus, et ementituslubicorporis ornatus, et cul- 
tus pretiofifsimus, gemmis, et margaritis fulgentibus drftm- 
fluslnihilfoediusillanihi! poft mortem deformius, quae de 
feneftradejefla, horribili fpecie , atque deformi mediadn 
via rclicla fuit, et objcfta canibus, et befriis dilaniandaiquam 
qui pr4eteribant,arpiciente3, clamabant . Haeccine lexabel 
iilalHaeccine for ma,cujus pulcricudinem , et fpiendore om- 
nes admirabantuT?Haeccinefpeciespr.aeckra,eteximia?qua 
omnes propter excellentem muliebris formae puicritudi- 
nem adamabant f Haeccine, quae comta, et ornata fpledidif- 
fimo cultu, non parietum teSis occultata latebat , fed lu- 
cem afpiciebat clarifsimam , ct omnium oculos , et animos 
in fui rapiens admirationem ! Vbi lux illa pulcritudinis c!a- 
rifsima f Vbi fplendor oculorum 1 ubi nitor ? ubi dacorlubt 
'excellentia formae ptaeflantifsiraa 1 quid poftea afpicie- 
;bant homines praeter offa, praeter furo mos diguos,e: cor- 
■poris extremitates aliquotlOmniaroorsunanon deforma- 
vit folum, fed eripuit penitus, ct dilaceranda canibus objecit. 
Et nos in pulcritudtnc,nos in oris dignitate fpe ponemus ali- 
qualnos hanc elegatia corporis, atque praeftatia membroru 
fore perpetuam arbitrabimurlFilt mi,fili mi Abfalon,Abfa. 

Eoe i ion 



404. DEMONSTRATIONIS 
Ion filimiclamat pater, qui filium, plufqua oculos fuos,,fui5. 
vitaceni,et delicias fuas amabat, et tantum nobis lu(ftum ,ct 
tantum moerorem attuUftiltam repentino malo interire poT 
tuiftii non in oculis parentum tuoruml no in lefto mollifsi- 
meftrato jacenslnonintertuos ,quipalpcbras clauderc poj 
tuifsemus oculorulfed infolitudifle,fugics , et telis trajedlus 
crudelifsinie,dcquercu,pedesinterraroos.arbQris vetuftifsi-. 
macjde t uis capillis, de. capillis inqua parte corporis tui prei 
tiofirsima,et o.mnium,quae tuam formam eximiam, et excel- 
lentem exornabantjpraeflantiisiraaj.quos mulieres tatis lau- 
dibus.efferebant,certatim.etiam appetebant, fidis plurimisj, 
pretio maximo, et exquifitifsimo emebant ad capitis orna- 
tum, ad fuorum;decorem ornandum, dccorandiique capilloT 
rum,pendes mortem crudelifsimamoppetiiftilQuid mulie- 
res in ornando capite,in componendis capillis »in polienda 
corpore, in cultu vcftro tantam adhibetis curam, et diligen- 
tiamiPetite vos adblefcentes exemplum ab Ablalonepul-. 
cerrimo,yenuftifsiraoque.Quo fpedentcapilli, quo pulcri-- 
tudo perYeniat.,quem exitum habitura fit, animadvertite. Vt 
lezabelde feneflra praecipitata , ut Abfalon de quercu pen- 
dens diem ultimum obiitmiferabihter , et praeter moerore, 
fuorum, praeter parentum ludus, praeter communes,quas in 
tanto,tamque.rcpentinocafu viri.et mulieres lacrymas pro- 
funderent, nihil ttetanta.pulCriiudtne reliquum fadum eft,, 
et vobis fanemorienduro elTejVobis diem uhimum immine- 
re,mortem ipfam gladium intendentem fatum ultimum mi- 
nitari cogitatote. ErilsCrit diesiUa , et.exirema fine dubita- 
tione diesaderit, cum defperata.valetudincjdiffiddibus jam 
amicis, et mcdicis,qui nullam jam faluiarem medicinam fa- 
cere poierunt,YosgcavJ morbo affedos ultimae morborum 
af}cdiioncs,angulliae,ei anxietates extremae 0 Gcupabut,cd- 
£cient,ci interiment omninQ,paulatim adimendo vitaro, do- 
nec omnem fpiritum exhauriant. Qui dolares totius corpo- 
Tisiqui cruciatus membrorumlqui fudores , et anhelitus eres 



IiBERSEXTVS. 40 ^- 

trodufti? cjuae rnuratio coloris ^ qui pallor ? quae macies», 
quae deformitas, et horror terrificus ! dum ocula obruuntur, 
afpeftus hebercitjiBalaedfprimumur.jam ipfe venter incipit 
iDtuaiefcere,vox praecluditur ad loquendum , neque fono? 
^lloslinguapotefi dillinftos.ed'ere,fenfus dcnk|;aejam om- 
ws deficere miferos homines paKvidentur^Quid, cum raui^ 
tura,diuque cu morte f offigatis ?cu in maximo fudoreicre-, 
})ro anhclitu,atque fingultUjfuramis jam totius.corporisan? 
guftiis, animam in praecordiis conceptam agatis 1 cum vo-, 
bis id temporis animam agentibus morituris- procul dubiOi 
viri rerigiofi,adfinc,et jam- vos neque notos , neque propin- 
quos, neque fiiios,nequefrares-veftros,ncque quenquamde 
familia pofsitis internofcere,ctn.titusdumra-xat,et fignifica- 
tiones percipiatis, quibus ad bene de divina-raifericordia fpe-> 
iadum,ut ilium veftrorum roifereat animoru, ut corde, qoa-i 
do ore non poteflisjiefu nomen ufurpetis, fignificent, etin, 
nuant ? CuntCruci affixi Cbriffi effigiem oculis admoveri 
fentiatis,et ori ofculadam,neque jam quidquam remedii, ni^ 
hil contramortem:ad£uturum,,fedcerto vos morituros effe 
vidcatis,quid agetislquid cu- iliapoftca maneat morietes ho- 
mines, quae cdfequLfolet,vixfeptera pedum angufta fepul- 
tura,vetmibus multis fcatens, qui carnem delicatam ,ec tnr 
dulgcnteradraodum traftatam exedant, et abfumant , inde 
oblivio omnis genetis hGrainum,.crfiliorum,et uxoris, atque 
f^iliaei quidjCu ex veftris omnibus fortunis praeter findor 
ne nihil vos in fepulturam illaturos efle, nihil etii vobifcu ia 
siiiam regionemdn quam proficifcamini,deportaturossdeni- 
quefummojure vobifeiagendum-, et advivura in canfpe- 
fiu (empi terni Numinis omnia refecanda, neque tempus ul- 
lum dari poil fententiam latam animis redeundi in hanc vi- 
tam , ut vosanteaciae vitae ,,fcclerum,et ftagittorum poeni- 
teat,ct corporis affliiftatio nes, et poenas fevexifsirrias pro lue- 
dis fcclerihus admilsis voluntate fufccptas fuftineatis, lugen- 
SS, ac deplorantes acerbifsimq fcelcra,et peccata commiffa. 

E ee 3 ad. 



40^ DEMONSTRATIONIS 
ad hoc ufq;tepiisa(piriatis:'Qiiid agetis obfecroIquib^afflU' 
dabimini, quaefo, modis? Adhas teporisanguftias memoria 
monis habere mortales quacofentaneu fit.ecmortcm nun- 
quam oblivifci.nobiscu tacite cogitemusifi volumus inipi 
fis mortis anguftiis Deum immortalen), mitem, et benignuiii 
experiri. Nam fi, quod Deus omen avertat, iinodamtaxat 
capitali fcelere inquinaci decedamus , quo mifcri nos coh* 
vertem.us ? Cujus , aut quorum auxilium implorabimus? aut 
quonam aeruranoficonfugiemustnulluscft animo locus re- 
deudi in hofpitiu corporis, unde decelTerit . Quo praecipites 
agemur propter fcelera,etf}agitiac3pitaliadanati luppliciis 
inferorum fempiternis , nifi in terram obfcurkate totam, et 
caligine circufufam ,undenulla facultasefthomiribus exe- 
undi? nihil jam loci eft obfecracionibus , nihil prectbiis , ni- 
hil allegationibus fandoriL Nd ipfws Virginis landilfimae 
intercefsione patebit aditus ad Filium .. Quinetiam in illis 
vulneribusChrifli lefu fctnel exeuntibus c vita mortalibus 
capitali crimine conftriftis nulla fpes,nullum perfugiu reli- 
quumeft. Subeundae inferorum poenae, fubeundi damna- 
torii ignes aeterni, denique fubcunda fuppl icia funt in perpe- 
tuum. Quae ne fubeatis,veftrumeli in tempore praevidere. 
Cogitate tinu vobis datu elTe mortalibus animum , et hujus 
felicitatem, fi feroel pofl mortem amiferitis , fpem vos etiam 
recuperandae dignitatis amififle per omnes faeculoruatter- 
nitatestcujus retinendae maximum in recordatione, incdita- 
tioneque mortis pondus politum efi,atque momentum. 

ORATIO FVNEBRIS IN EXEQVIIS 
nobilis Laurentii Mendogii , qui profedius 
inclairecontraAnglos,nondum Lon- 
dinumaccedeSjin media navigatio- 
ne febri correptus diem fu- 
um obiit. 



tlBF. R S EXTV^S. 407 

l qitatum moeroris in noftris animis, 
et dolons acerbifsimi debuit effe , fo- 
dales clarifsimijiniiisnobilifsimiLau. 
rentii exequiisconcekbradis.quaslu-' 
£i:u,et moerore, ut par eft, memores ta.d 
tae nobilitatis profequimini, explica-s 
re potuiflemjfecificm id , quod orato» 
res rummifecerunt,utlkrymisconti>; 
nuo obortis, et ex oculis copiofefiuetibuSjVosiniudlusma-!. 
ximosadducercmifed praeteriit t^usjct dies multi jam abie» 
runt a morte illuftrilsimi adolefcentis,et nulli eorum, qui in 
Hifpania funr,generis nobilitate inferioris,per quos dies difc. 
ceflum animi e corpore cogitare potuimus,etvtantum,et tam 
aerumnofum fatum recordantes , lacrymis nos ac moetoti 
dedere , cogitationem fufeiperemortis afsiduam,etadnos 
omnia referendo, et quid boniini futurum fit , et nobis ipGs, 
quos infloreadole£centi3€,et tum cum minus opinemur, et 
magis-omni cura-vacui :fimus',mors adoriri poteft,de morte 
iiobilifsimi,clarifsimique:aeftimare Laurentii t O fpes falla-»' 
ces.Q cogitationes hominum inanes-O fata^mortaliumvia’* 
certa.Quanris fortunae, teliscxpofiti fumusmortaleSjCtxa-i 
Cbus fubjefti vanis,qui in medio curfuy ttim cum plenifsi». 
mis velis navigamus, et nos fecundifsime portumappulfuros 
cfTe putamus , vi tempeftatis abrepti obruimur-, qui ven-. 
tos inanes.efSabamus , et maebinas turrium inanifsimaruin». 
£al fis fandamentiscxcitabamus, quali perraanfuri fuiffemus. 
in aeternitate faeculoru omniuimmortale.Equide propofi-. 
tu eft ante oculos noftros exemplu, conftitut ieft acerbum,';- 
et luciuofum reru humanaru fpcdiaculam, conditio noftrae- 
Saturae, imbecillitas humani generis,fragilitas carnis, et limi, 
e-x quo fumus effidti, ante ora noftra vcrfaturiet qvri fum’, un- 
de orti faerimUs,quantii progredi valeamus, quo pervenire' 
dcbeamus,et quemadmodu in dntre,citius,aut feri’ redigedi' 
iimus, mqeftuia praefens. exequiaru ludluofa deciarat-Tantu--' 

Lee 4 enim 




408 demonstrationis 

enim adolcfcentia" florem, uncum nobilitatis fplendoren% 
tam incredibilem honorum omnis generis adipifcendorunl 
fpero excitatam,tam illuftrein,ct praeclaram virtutis fpecie 
demediofublaiara, ctademtam quisadBiiraridefinet,ad- 
mrranscoqucrijCequerensnoacerbifsimcdeplorarcpoterit? 
tu ne nobilis Laurenti , quinobifctim odo menfes ante vet' 
fabarisjhas in fcholas ventitabas, limina intrabas gymnafiii 
letnobifcum fodalibus Virginis Mariae, parietibus iftis con- 
tentus lubfellia noftra occupabas , tam frequens, et afsiduus, 
quam qui frequentes nuqua no claru hunc , et illuftre con- 
feCTum coboneftat Virginis Annuntiate, mortuus ta imma- 
tura naorte fuiftil Tu ne nobilis Laurenti mortuus, cujus 
formae praeftantia, dignitas oris,fpecics,ct audoritas.cofora 
matiOjCt compotitio corporis,ac lineamentorum ta n ta erat 
cum gravitateininccllu,acfacilitate animi, quantam omnsS 
afpiciebamusjquioumfacileprinceps efles fcholailicoram, 
Comitate par infimis videbarisJTu ne nobilis Laurenti, qui 
declarifsima Mendociorum flirpe procreatus, et Gu^zmania 
vetuftifsiraaprofapiaort*, nobilitatus infigni,etexcelfaTo- 
Icdorum familia , et fanguine cujufcunque nofaiUfsimoruTri 
Hifpaniae Principu illuftratus tot dynaftas, tot Comites, tot 
Duces clarifsimos,et Principes Regnorum potentifsimos ja- 
dabas,c vivis ablatus eslTu ne nobilis Laurent i, filius urbis 
Hifpalenlis praecelkntifsimi Praetoris , Comitis de OrgaZ 
clarifsimi,ac fecundusa filio natu maximo,ct fucceflore. ta^ 
tae dicionis, et dominationis amplifsimaejproxirocjftatim, fi 
calamitas, vel visaliqua,quae teabftulic, fratrem tuum ade- 
ijiifletjin hac honoris fedecelfifsima collocandus, diem jam 
obiifti tuum^tu ne nobilis Laurenti, cujus adoiefcentis ador- 
nandi caufa,ct omnibus bonis, et honoribus augendi, quos 
equites illuftrifsimigeneris,et fortunae tuae conlequentur, 
GomesclarifsirausdeOrga 2 ,patertuus Hifpalenfcm Prae» 
turam, atque adeo gubernacula tantae moderationis accepit, 
Ut cum tempus cflcqcum Rex HifpafliarumPotcntifsimus, 
11; , Comi- 



LIBER SEXTVS; 40? 

comitis deRegiaMajeftate,de urbe Hifpalefi, de luis regnis 
benemeriti ftudium, et diligentiam omnem, labores, et offi- 
cia coropenfateYellet^quidqtuid in illum beneficii ponendii 
:C(at,quod certe maximtjrafatucuieiTct, id in xe filium fuum, 

■ tantuni,ettanarilluftren!,:t3nta virtutum omnium^acraeri- 
. loru m:&xfpeditipne ciaru conferretjC vitadifcefsiffi.Tu ne 
nobilis Laurcnti,iquem debberalitatc Regisinfigne Crucife- 
rorum beatilacobi, autalterins-ordinis equitum Hifpano- 
xum exrpe&are'quDtidieaudiebam-us,quebreviDuec prop- 
xer robur,ec magnitudinem animi creandum etTc, neminem 
■ignorare fciebamus , qnemiadhonoresamplifsimos arcen- 
■fururaeire,deniqueiocuinteraulic6s, inter Magnates, inter 
■florem aulae Regiaeobteturum certifsimara erat,e vita jam 
«xiiftiltu ne nobilis Laurenti, tu ne adolefcensilloftri^qaem 
proficifeentera vidimus ex hac urbe Vly ftipponem/ut inde 
iolveres cumclaffe Regia Londinum ad fnbjagandos,et ca- 
piendos hoftesPidei Chriftfanae j\Bglos,habitu, vcflrtuquc 
milkaritotumpulcerrimeadornatnm,fi:rico,etaurcofiloin 
■tertextocultufulgentemcumpiamis vcrficoloribus in ga- 
leroaco varie pi£to,tlaboTatoiqueygladioificaqueaccin&u, 
quem fpeseratrediturDm'falvarD,etincoluine, et poli cap- 
tam urbem Londinenfem,UDdexepraeda, et fpoliis raagnifi- 
centifsimis ornatum ,poft gladium faepe inimicis in vifee- 
13 infixum , et fangnine hoftili plurimo imbutum afpe- 
fturos pucabamus,mortem tam immaturam oppetiilli l tara 
immaturam inquamlin ipfa navigatione, praeliis aliquot le- 
vioribus dumtaxat cum hofte commifsis,nQndum.Londia 
num ingre(rus,in media expeditione , priufqua viftricia lig- 
na in urbem Principem Anglorum inferres?nondam in por- 
tum appeUens,neque cojunftuscum Duce Parmen(),ad que, 
et ad cujus exercitum tranfportandum clafsis comparata, et 
rebus etiam omnibus inllrufta navigabat, ut cum Dux Me- 
dinefis,q'ji a Rege Philippo maritimo bello praepolitus fue- 
rat Imperator, mare tutum tenuiffet, ille portum caperet , et 

Fff du- 



410 demonstrationis 

Duces conjunfti duo, ad bellum Londinenfibus faclendunis 
r-cdla properarent, et terra, marique oppugnata urbs Anglo- 
' i:unropuletifsima,in Catholici Regis poteftatem,ditionera- 
/que veniret,mortuuseslliis caghationibuSjhoc animo, hac 
ipertobilit3tctEajorudignilsimapi!Cife(Sus.es,.etnihilcQii- 
fequiitus,ncqueurbeLondmelipeEfpfi£ia, morte obiifti tua, 
quam naturae hominum, quam Deb optimo,ac maximo de- 
bebaslin medio curfu,in media expeditionepnorbo grayif- 
limo in vifceragratrante,atqus adeo febri, aefiuque jafiatus 
vehemctibimo, , in navi ■ Imperatoria , maxima cura, ac 
diligentiaft.udiisi.et officiis omnibus multorum Erincipu, 
qui inna.vi.cum Duce Medinenfi vehebantur, et ejufdeDu- 
cisfummaoperarebus cuiationitantae neccllariia praefti- 
ta,minimcconvalefcens, gravius quotidie aegrotans, tande 
animam cxhalafti in pri-mo ineuntis, adolcfcentiae flore? 
ubi nobilitas gencrisjubi claritas majorum 1 ubi flos aetatis? 
ubi dignitas eximia?ubifpes edcitatae? ubi ex fpeclatio for- 
tunae, quae te manebat,floretifsimat?ubifedcs,et gradushor 
noru adipifcendiiOmnia tepcntc,praeter opinione evanuei- 
runt.Tanquam furaus,qui elatus inlublime:, tum cum den* 
fus admodum, et ealiginofus fertur , et afcendit altius,paula- 
tim deficit, et ex oculis fubduftus mortaliu,evanefcit. Tan- 
quam bullae aquarum mediis in undis excitatae, quae com? 
motaejafiu uniuslapidis,tumidae.ex.citatur,e£ inilaue in fpc 
cie nolam turgefcentes,et momento teporisevanefeunq et 
aliis aliaefuccedunt, atque omnes minimisintcrvallis.intere- 
unt.Tanqua umbra,quae vix'eefriitHr,etoeulis hominu obj 
jici vifa eft,cu fe fubducit cx ftloru cofpeiftujet nulla fuiipe- 
cie.nullu veftigiu telinquit-.Quid agM.qoi ce amabat, qui na 
verant,quifuis oculis,ct vitacariore habebant?quid fratres? 
quid pater clarirsimuslquid.Comitis de Orgax ditioni,po- 
teftatique fubjeili facere pofTuntiniG flere, jnfi lametari,nifit 
de morte c6queri?qus tainhun}ana,ta ferox, ta.crudelisexti 
terit, ut h-on falts.exfp.eiSa.verittep.us iftud,,qiJod brevifsimA 



LIBER SEXTVS: 41» 

effit ad clafsisnfque reditu, in oraS, rcgioneftji Hifpatiiaru, 
ut tu clare adolefces, jaces in lefto, patrio in folo, domi fuaci 
inrer fratres, et propinquos morereris,et e(ret,qui de fuis mo- 
rieti ade(Tct,er fpiritu extremu exciperet \ qui haberet cada- 
ver praefes ad jiiftapcrfolveda fitu,et caerimoniis Ecclefiac, 
etuiin lepulchra inferretur honorificetifsima MendocioriH 
Quae haec tata rewijCaquerepetina rautatio?quae vicifsitu- 
dofortunae^quinl exitus ifte tragicus,taque vehemeter ca/- 
lanjitofus?V'idemus,vjdem* equide,quod ab hinc tet annos, 
nafcetis mudi vtderut,et experti fucrut reruhumanaru malo 
mortalss,etin omni genere hominu ,et in iplofioreprinci- 
pu,ct Regu clarifsimoru,ni orte propter incertos cafus quo- 
tidie imminere mortalibus,et propter vitae brevitate nuqua 
loge abe [Te. Videmus morte,notifsinia re,et omnibus elle de- 
finita, quae terribilis debet effe iis, quibus cu «ita omnia ex- 
tingauntur , quorumque animi propter fcelera , et fiagitia 
maxima, praecipites in irrferoru regiones detrudetur in per- 
petui;,n6iis,quorum laus vitae praeclare a^ac vwtutibus,et 
meritis Chriili lefu immortalib’ innuens immortale animis 
beatoru gloria coparavit.Quae nd mors, fed vita diceda efl; 
nd interitus omnia tolles, atque deles, fed immigratio in cae- 
loruoras,quas,qui virtutibus exculti deceficrutjincalufind 
occalus,fcdc6mutatio melioris vitae , quae in claris viris, et 
foeminis , ab antiquis ignaris gloriae beatoru Dux in caeli 
fuilTe dicebatur. Qi^a,tantu abe(l,utboni taquamaiu,fugie- 
daputetjUtappeteda magnopere videat,et ad ea fideti animo 
no gradiatur folS, fed advetati libctifsime occurrat, gaudio,et 
incredibili laetitia triuphates.Atquc eaquidecfl yins bonis 
caufa laetitiae, quiaboDu certame obierit: quia curlumvitac 
cdfccerutclarifsimu,etfide Deo data egregie praefliterunr. 
Q^od ad caetera cxfpeftat,De’ iliei,ille Deus largitor mune- 
ri, ac donoru omniuaequifsimus.et juftiltimus judex flipe- 
diis hujufce vitae cofedlis in patria caelcfti immigrantes op- 
timos, et integerrimos animos immortali beatoru gbriacu- 

Fff 1 rnu- 


41* , DEMONSTRATIONIS 

mulab,ii:«|'ifa de' benignitate Oei optimi, ac niaxitni,et 'de,-«ItS 
lutib’ tatiadolefcetis illuftrifsim vpfu nobile Lauretiu cofe- 
quutufuiffefperare poffutnus.llleapueritiain.omni virtutit 
genere fe exercuit, et cu feper in gytnnafiisSociecatisIefu.jin, 
Caftella no va,ec in hac urbe Hifpalefi,ianoilro collegio ver- 
fatus fucri,t,quantum fpecimen virtutis.ee honeftatis dabat?, 
quam crebro confeientiam expiabat£uam?fete oftayo quo- 
ejae die,ct facris.folennibufquefinSorum feriis ad facra fy-^ 
naxiro accedebat, tanto ftudio, et religione; tanto.plerunquc • 
fentu animi, tam.multis la,cryrais,prac. pietate,, praefuav.itatc, 
obortis;ut’nemocx hisTebusadmirandum indolis, ec egre-. 
giae virtutis {peciiaennoncepilFet.Ecquod unquam lumen 
virtutis fulgere. vifum:eft clari’ in.Cb JalitioVirginis Mariae? 
Quam praeilaniiam hDneftatis: magis commendatam ? ma- 
joribus in caeljimlaudibus ab omni flore lodalium evefiam: 
audiviftisique vldiftis magis frequentafTe acadcmiamveftra,. 
et omnibusrebus fuiffe praefentem., omnes, exercitationes, 
fcifcepiffe fodalitii? 0,praefl:antemiadole£centein,non ado- 
lefcentem;, fcd;vjrum,ap[)€llandum.O;prael}antiam virtutis 
egtegiam.,0,veram’,ecplane nobilitatem appellandam;, Hac 
virtutibusfuisihancafiionibusfanftifsimejhoneftifsimequcL: 
fufeeptis ornandam-,, illuftrandamqueadolefcensnobilifsi-- 
mus curavit. Denumero adblefcetu.dele(3oru,de ftore,prae- 
flantiaque fodalium; te unummaxime darum, maximequc: 
florentem fiaiffe-jtiobilis Laurenti,curfus.antea£fae. vitae de- 
claTav.itnnorsctiam,ipl'aiqua,ut: litteris ad nos, fermonibuf-- 
qqeillPmra,qui.;tib.i;dilj:edenti;etimmigranti;inpatriacae- 
leflem-adfueruntj.accepimiisyintegrisfenfibus ,, magno gau- 
dio , aclaetitia, expiata faepe-pcnconfefsiDnem confeientia,. 
utqui adeffent feniu., atque.rellgione.tiia:vehementer.com- 
motilacrymas tenereno potuiflenqpbiiftntepus eiia dccla- 
ra,vitmoriis.obeundae,quod totumin Dei gloriam ,, et ho- 
norem conferebatur : cum in munere conficiendae expedi-- 

tionis, antequam LQndinumiclafsisIl,egia perveniret; tena>- 

vit- 



llBERSfcXlVb. 41 # 

^antett),et ad Anglorum Iiaercfim gladio concidendam,, 
ad Religione ex pulfam de Anglia reduceda, et ob eam cau- 
lam,ad gloriam, et ad decus Dci immortalis defendedum cui 
reliquis militibus, ctDucibus fortifsimis properantem, et ac-;- 
celerantem morsincitato curfu praeoccupavit .felix inor.'„ 
quae Deo reddita fuit pto-Chciffiana Keligjane defindcnda. 
Felix vita.quae tam felici exitu c6clufa,iorpfo munere obes' 
undae provinciae fuum curfumfbrtifsime ,,Gen^];aaci^sime» 
q^e confecit.Hanc ego non vkam appellera^Bon fortem fe- 
Lcem dicamlnon beneficium divinum ufiirpem;? felix abie-- 
ris,pxcefleris,et profeftusfucris in beatorumifddts .In quas 
te immigrafle de curriculo praeterito conjicere potuimus..- 
Nos bcne,£aBfteque- vivendi a te uno exeplum bodierno die; 
petamus, (Ireffe,feliciterque reliquum vitae curfura , ut iin>.f 
mortalL caelorum, gloria, pcrfruamur ,, conficere voluerNi 
«us. i ' 

Q K AT I O r M L A V D E M B E A TI HIE- 


ronymijVaria Demonllrationis fpe- 
cie illuftfata; 

Idturus in Hac anniverfaria ftudiorum* 
inftauratione f. G- de; laudibus BeatS 
Hieronymi, quemdod-orem- fandifsiii 
mum ab hincannos multosHttcrarutn 
■patronum adbptavilEs„'primuin fapie- 
liiae pelagusinimenfum ,.atquespr 0 fun- 
'^unT,dfil^devirtutesfancll^simHdo^i:o- 
■ riaadumBradaS' oratione praefenti fuf- 
cipiam-.Nam cum omnis ina:fcietia,quaecunquefiierit,qtfae: 
certe maxima fuit,in Ecclefiae utilitatem,ecin divini Numi- 
nis.obfequium fc£ contulerit, nemo noninftMutum oratio- 
nis meae probabit : cura-praefeMini poRifcienciae magnitu- 
dinem,atq!ie pracftantiam a nobis; commcndatanr, virtutes',. 
CDmoresintegerrimoSjinEcclefiamcoilata beneficia, denique; 



pioffigatas- Hacreles. offendam .> Atque, ex Hoc lutcrarura; 


4r4 DEMONSTRATIONIS 

principe fcholaftici difcent (ludiorum curfus ineundi, pro- 
fcqucndiqueratione;defideSjet ab (copo , quem in ftudiis (ia 
bi proponere debent,abhorrentes, in vituperarionetn addu- 
centur. Atque ad extremum de genere mortiSjdegioria Do- 
^orisconfequutapro temporis angulliis,() mihi per vos Ii- 
cueritjfumma cum brevitate-dicam.Quisautem eft tam inf- 
cius noftrorura,et beati Hieronymi annalium, qui non lege- 
nt iiiu riietoricac , Graecis litteris , atque Hebraicis ftudiu, 
et diligentiam adliibui(re?in quibus ita cxcelluitjHt cura cla- 
rifsimis oratoribus, et iitteTarumhujufraodi fcientifsimis no 
immerito comparetur? Atque ornnes,quLde facultate orato- 
ria judiciumfacere poliunt, feribete, vel loquente Hierony- 
mo tacere volunt Giccronem, mutum, et elinguem elTe De- 
mollhenemjnuUos efle flofculos, nulla ornaroeta Crafsi , ip- 
fa fulgura Periclis,£t fulmina defaevire, vim omnem veteru 
oratorum, et eundorum omni memoria clarifsimoriim veU 
contrahi debere,deniquequemcunqueprincipem eloquen- 
tiae jure quidem merito Hieronymo tonante, fulguratequc 
coticefcere.Notum eft etiam Hieronymum in poetaru ope- 
ribus, in omni hiftoxicoru volumine, fumma cum praellan- 
tia verfatumfuifle. Addite nullum fuifle liberalium artium, 
aeque totius philofophiae audorem exquilitum , neque fin- 
gularem,quem non ille legerit, non evolverit. Nihil in Ari- 
flotele,mhil in Platone , nihil in caeceris philofophis fuiffe 
reperietuEi quodnon illeindagarit , hauferit , in memoria 
liabucrit ■. Quid vero dicam de utraque facra theologia^ 
tam pkcida, quam concertatoria? Notae libi fuerunt fa- 
crae litterae, notum utrunque Tcftamentum , nota denique 
■virprum ,quae ad illam ufque memoriam tradita fuerunt, 
£a<;rarum rooniraenta litterarum . Quaeretis fortaffi;, que- 
madmodum cum haec ita lint,quae.de beati Hieronymi 
divina ,.cae!efl.ique cognitione praedicamus : eadem ftu- 
dia , harum liueraruta vira , et feientiam inauditam in 
Religionis noftrae comroodura,inDeigloriam,cthono-' 



tIBER SEXTVS. _ 4IJ 

rem immortalem contulerit? Audite Patres, non enim fi- 
ne caufa in Doftorum Ecclcfiac numerum afcriptiim reJ 
Pf rieraus . Nam Jle primum eloquentiam , et vim omnemj 
facultatem que dicendi cum ad ornanda, iltuftrandaque inr 
genii fui monimenta contulifTet, quae vis , atque copia? qui 
ornatus orationis ? quae decora ? quae infignia in illis ni* 
tent oratoria ? cum vero cum Fidei iroftibus fibi conSigert» 
dum acerrime fiiiflet, ad illorum confutandos , et tollen- 
dos errores, ad convincenda falfa dogmata cum niteretj 
«t fplenderet oratio, fuisfparla flofculis, et clarifsimis iliu- 
ftrata Iun3inibus,cu incefa fuis flagraret tonitruis, atque ful- 
minibus, quos ereptos fuiffe legimus errores ? quos ad nof- 
tram Eidem diljeflis tenebris, etaccepta veritatislucetra- 
dudos fuiffe cognovimus ? quas ex poetis fabulas , quas 
ex veterum annalibus Hifl:orias,quae dida , quae exem- 
pla , quas fentendas ex philofophia ad convincendos, et ad 
fidem reducendos hoftes noftrae Religionis Doclor fan- 
difsiraus arriperet ? quibus cura adjungeret faerarum lit- 
terarum teflimonia , eum vim , et acumen argumentorum 
eonferret, omnino ipfos Fidei noftrae inimicos tradere fe- 
feconYi<ftos,conftridofque cogebat . Quae cum magna 
fint , et admiranda',- tum non minus admirationis, quae 
fcquentur , habere videbuntur. Quos enim ille labores fuf- 
cepit ■> quibus le vigiliis confecit profacris annalibus, pro 
novOjVeteriqueTellamento. explanando? quos libros, quae 
monimenu ingenii pofteris feripta reliquit ^ ea j quibus 
Mater EccleCa tanto cutn bono Chrillianorum perfruituh 
Quid utilius? Quid falutarsus novOjveterique Teffamento ? 
quid.facris litteris, et ad animorum inftitationera , et ad 
caeleftem gratiam acquirendam, et retinendam accomo- 
datiuslAt vetus Tcftatnentum ex Hebraeo in Latinuroino* 
vum convertit ex Graeco)uffu Damafi Pontificis Roraai- 
rti: atque ejufdem fumtni Pontificis poffea fuit audoriia- 
te comprobatum . Q^os ille Pfalmos Davidis expofuit? 

Fff 4 quos 



41 ^...-. . ^demonstrationis 

quos interpretatus fuit libros^quae exploravit , et patefecit 
loca? quos explicuit labyrinthos? quas latebras illuftravit 
cbfcurifsimas,,in quas no patebat accefliis nifi utriufque lip- 
guaeperitifsimis? Quod Arrianorum errores ex multorum 
animis fubIatos,quod mendacia Ekidii deleta, quod lovi- 
nianos nuptias virginitati praeferentes, et peccatorii intro* 
4ucentesaequabilitatem cuhftorii de medio fublatos, quod 
alios haerefeos auftores, quos neceffe non eft nominari , fe- 
pultoSjCt extin ftos faecula praeterita videruqquod denique 
tothominum millia Chriftilefu conliliafequutafuerunt,ec 
a finUjComplexuquc parentum foorum ad abfolutam, con- 
fummatamquepetfedlionem pervenerunt, feriptis haec , et 
itionimetis beati Hieronymi referre debemus accepta. Quid 
agis,Auguftinefan£l:ifsime,perledisHieronymi libris, atque 
voluminibus omnifeientia , doSrinaque caelefti refertifsi- 
misinon illico mittis ad Hieronymum carifsimuraTibi,et 
jucudifsimom AlippiumJatque alios de tuaecclefia Hippo- 
nenfi dof1os,ac litteratos presbyteros , ut fcietiam hauriant 
de liquidis, et perlucidis beati Hieronymi fontibus,amplura 
quidem ducens, et gloriofum admodum,!! tantum boni na- 
^us cffes.ut a difcipulis Hieronymi acciperes doflrinam , et 
facrarum explanationem litterarum? Quid amplius dici po- 
teftiquid ad laudem verae,folidacque beati Hieronymi do- 
dlrinae majus?Veniam’ jam ad virtutes. Atque ut gradat im 
adillamaxima,etamplifsima virtutum ornamenta defcen* 
dat oratioipriraumCbi locum ab Hieronymo fada fumant 
itinera. Non enim fii nt folum itinera, quae vulgo fieri foler, 
unius civitatisluftratio ^velaiicujus provinciae peragratio: 
fcdmultaefueruntabeo partes orbis terrarum peragratae.- 
multae cum disjundlae,maximcque diverfae, tum laboribus 
aditae maximis, et periculis infertae gravifsimis.Tcftis ert im 
primis Roma, quam illeadolefcens rtudiorum caufa patria, 
parentibusque rcliftis non dubitavit petendam . Tertis ite- 
ru, atque tertio Roma, quam Religionis amore,ec rerum ad 

Fidem 



LIBER SEXTVS; 4'? 

Tidc fpedantiura multitudine coaftus adivit. TelliS eft foli- 
tu do Syriae, quae horrida, et inculta ab hominum celebrita- 
te defcrta Hieronymum tenuit incolamyet habitatorem per 
fliultos annos. Teftis cft Gallia, quam montibusdivifam al- 
tifsimis,et nivibus, atque pruinisrigentem maximis non ex- 
horruit. Teftis eft Graccia,et Conftantinopolis,quas in par- 
tes illuni dodifsimorum hominu, et Gregorii Maximi Na- 
xianzeni fama per orbem difperfa data, et iJluUris pertulit. 
TeriiseftPaUeftina.cujusnullara reliquit partem, quam noft 
obirct.atqueluftraret . Teftesfuntaliaeorbis terrarum par- 
tes difj undae, maximeque diftantes : 'denique maria multa. 
Cum longifsima ,et vaftifsima , tumtemporibasdiffidllimis 
ad navigandum periculofifthna. Nullus fuit hisin partibus, 
quas praedixi,locus,auttam difjan(Sus,aut tam perrculofus, 
quemdlc fcientiae , ■virtutifque percipiedaecaufa terra, ma- 
Tique non adierit . In virtutes vera cum ingrefsi fuerimus, 
quod genus virtutis exiftrmari poteft? quae exercitariones a 
viris fandifsimisfufcipiunturiquae in Chrilli militibus ani- 
madvertuntur ornameta perfedionisiquae demifsionisflu- 
diaJquae caritatis operat quae animorum c6prefsiones?quae 
vigiliaeiquaeinediaiqui reliquus perfeftionis, et fanditatis 
abfolurae cumulus,quae non fumma cum praeftantiain bea- 
to Hieronymo videatur inefle^ Quid ego caftitatem Hiero- 
nymi commendem, cum illius confervandae caufaab homi- 
num celebritate difceflcrit? eum fugiffe dumtaxat dicam if- 
tius retinendae virtutis gratia coetus hominum , et urbium 
ftrepitus, cum in corpore fuo carnificinam inauditam exet- 
cuerit?quidcgodemifsionisoperapraedicem, cufui occul- 
tandi defidenoin defertamfolitudinera conceCTerkl Carita- 
tem folurn incredibilem amplificem, Cii illius cupiditate fla- 
grans fe totum in divini Numinis obfequium animo, atque 
volantafeconjeceridquid aut unum fadutn, aut alteru fan- 
ditatis proponam, cum religionis ftodioadolefces ad Mar- 
tyrum fepulchra fortifsimorum invifenda Romam adierhr 

Ggg cum 



418 DEMONSTRATIONIS 
cum dccurfu temporis loca Hierofoly marum fanftifsima 
petierit, in quibus Affertor humani generis mortis cruciatus 
omnes,et acctbifsima tormenta pertulit? neque adjerit,ct ijv 
viferit folum,fedetiam in illis tama cum rcligione^tanto cu 
animi fenfu, et fcnfuum omnium dulcedine maxima coquie* 
verit^Cii fenex jam, et multos annos natus Bethlehera fe c6’ 
tulerit notifsimura oppidum propter nataiitia' Chrifti lefu, 
ut in illo cunabu!a,t3ntiDomini,pofticum . atque ptaefepe 
contempkr«ur?An,vero ignoratis{ludiura,et afsiduitatern 
in comprimendis aniraorum motibus.cu-vaftam.atque dc:^ 
fertam Syriae foljtudinem ,.fedem dumtaxat patrum folita-» 
riorum in fpelunca quadam horribili, atque angufta folu cu, 
folo Deo ab Hieronymo fciamuseffe deleiSamlatque in illi 
ad multum tempus divinisrebns vacantem commoratu ef- 
felnam quid ego contentiones,atque pugnas ab illo cu, car- 
ne, cum Daemone comiffas , et de teterrimis hoftibus vidlo-- 
rias reportatas commemorem, cum pro comprimendis ne- 
fariis perturbationibus, et fedandis libidinum motibuSjqups, 
efficiebat Daemon ipfe , nullum inGdiandi, tempus praeter- 
mittens, caro verberationis livoribus obduSa,et idlu lapidis 
horribili difcerpta , dilaniataque fanguinis faepe flumine 
maflaveritlneque corpusillius Iccium aiiura tot.o folitudinis 
temporelongiisimo niii ipfius terrae afperitatem habuerit, 
corporibus noxiam, et infeftanvi-Duceflerat Pater faniSifsi- 
nmsin remotam,dif)utiSaniqu: fobtudtnera,in quapraeten 
monachorum aediculas c faxulis, et tegulis, et luto cdfedasa 
at;undinibus,autftrametis aliquot cdteiSa^ nihil ctac,quod 
celebritatis imaginem, aututnbram aliquam refertet.Audie- 
banturautem mugitus boum , rugitus Iconum , lupotu ulu- 
latus ,tigrium, etreliquigenerisbelluarumimmanifsimarii 
fr£roituSshorrlbiies.Cumattraecaptandae,quodncceffariutn 
erac,rpiritus ducendi, aquae hauriendae caula ab fpelunca alk 
qui difcederentjin beliuas, et feras omni diritate tetriores, et 
immaniores incidere natura loci cogebat incolas , et habita- 



LIBT.R SEXTVS: • 419 

torcs folirudifihvaflifsitnae.AtquernlocfiHicronymusds- 
]egit?fpeIuncatn,Patrcs,horribilem, atque angufta,tenebns, 
et caligine circi)nfufam,non in aliquam aititudinein elatam, 
{ed adeo deprcffam , adeo humilem, ut vir ille faniSifsimuS 
vix flare pollet re(9o,etere(2:o corpore. In illa dies , noSef- 
que agebat- Saxum illi fuerat ad (omnum capiendu pro pul- 
vinoipro culcitra, terra ipfaipro lodice, findoneque mollifsi- 
taa.fpoliatio omnis generis commoditatum, in illa carne af- 
fliflabaqacerrimeque vexabat, inedia, ftagris, et reliquis gra- 
vilsitnis corporis comprefsionibus.Cum vero Daemon hif- 
ce in locis horridis,atquc defertis tendere laqueos, et omnes 
infidias parare tiondefineret , turpes injiciens cogitationes, 
et motus libidinofosexcitans,nuquara ille cibum capete,ne- 
que ullis efeis vefei foliius cft,nifi fedatis,cotDprefsifque car- 
nis perturbationibus. Atefeas audire defiderabitis, quibus il- 
I ic vefrebatur. procul ab hoc loco, Patres, exquifiti fuerunt, - 

et accurati cibi, procul a0ae, coctae ve carnes . In tantas ipfe 
Hieronymus carnem anguftias adduxerat, fic comprcllerar, 
cc domuerat, ut cu multosdies jejunus efleqneque cibi quid- 
quam guPalTetjCumcaperet , herbis , aut radicibas necefsi- 
tati corporis pareret : neque hifce rebos craffifsimis faaic ip- 
fatn explebat, fedefuriebat, atque fitiebat ille femper. Non 
.audiviftis unquam ? non ex fuis annalibus corporis effigiem 
accepiftis^Eratipfe Hieronymus maciecorporis incredibili, 
et imbecillitate maxima,ocuiis obrutis, atque iniralacunuUs 
depreffis. eminebant oITa , cutis apparebat fola , nihil fucci, 

I nihil folidi habes, exficcata prorfus,et abfumta,et in hicfpe 
cie afq; forma, ut colote quali fubnigro efltt , pallido pror- 
fus ore,vUituque fic exhaufio, ut cu oflanumcrarepofleSjtu 
ille fiC exanguis, et enervatus edet, ut effigies videretur fpira- 
tis morcuiiqui propter infirmitate corporis, et exhauAas pla- 
ne vires iacebat femper humi, neque fine fucnmis toti? cor- 
poris (^ruciatibus corpus in unii, autaltctu latos verfare po- 
leraticii aut-e fe vellet erigert,tnanu apprehefo funiculo, qui 

0 g g X ad 



4*0. DEMONSTRATIONIS 

ad hgj ufmodi ufu de tedlo pedes decidebat, corporis infirmi; 
tatem , imbecillitatcmquefullentabat- Ita beatum Doftoi 
rem afflixerant, atque petdiderat aff}i(fl:aiiones,et cdprefsior 
nes corporis acerrienae. Intueamur illu corporis, et mentis 
oculis Dudum,et fpoliatutn veflibus , aut pediora patris fan- 
tjfsimi nudata,ipfum collacrumantem,etlugentemacerbif- 
fime,pracvilacrymarum,ecincredibili.multitudinetumetes 
oculos, et eundem preces adhibentem ad Chriftum Iefu,m,in 
cujus, effigiem de Crucependentis intuebatur.Cum una ma- 
nu effigiem Chrifti lefu tenens, altera lapidem dutu,et crue- 
tamm ,i(3:us infigeret pedori vehementifsimos, livoribus 
compleri pedora, carnem virifandifiimiimulio. fanguine 
manare,crebris.idibus dilaniari non videtis ? quidille lapis? 
quididuslquid fanguis ptofu(us?quid; laceratio pedoris ef- 
If.agitata nobis,nifi.nQftrarum peEtur,batio'nu.afflidatioiies, 
ct coprefsiones acerrjmas?qpodfi.,frudus quaerimus,ct,utili* 
tates GhriftjanaeReligioni allatas, praetcr-ingenii monime- 
ta, praeter librarii thefauros,Eufl:hochius Virgo fandifsima,, 
beata Paula omnifanditatis.abfolutione perfeda faluberri- 
mis beati Hieronymi monitis, et adhortationibus,. ejufdem 
OpnfiliiSjatquepraeceptisimbutaequatam-EccleikeDodo- 
rifandifsimo gloriam comparabunt ? Ipfe. vero ordo beati; 
Hieronymi praefcriptionibus inflitutus, et ad tantam glo-^ 
nam, et amplitudinem fanditatis evedus quantuaffert lau- 
di3,ei honoris Hicronymolfed dicent aliqui. tacite, curnut; 
ego, aut quifquarahominumipfo tati,Qrdinis.audore.prae-. 
terito Hierony.mu .noiiiinet?Paratos,dieet,,habeniuslibros,-, 
qui audores teftenturiparatoSiquifuaaudpritatecdfirmet;; 
fuoilli non funt honore fpoliadi. Quos tuniihidicis audo- 
resiquas praelcriptiones affersCeas fcilket , quibus Religiot 
beati Hieronymicontinetur,Praeterimus ifla,et.nirais anti- 
qua, et obfoleta ducimus.IpG proferentur annales , libri ipfi., 
inpubiico,mediisin theatris recitabuntur. Quid tum^quod. 

inllitHtumfuitjihflauraturo , et-cifde praeferiptionibusHie' 



I IBF.R S EXT VS. 

ronymi, quaquam abalio renovatum fuerit, id Hieronymo 
non tribui debebitis? Cedo religiones alias, auftores fui prinj 
cipia dederunt, ab aliis amplificatae fuerunt tame,aut inftau-, 
ratM , quaquam in aliquot illae non indudtae terras fuiflent, 
praefertimfandlionibus parentum,arque praefcriptionibus, 
an quidqua primis- autSoribus detrahetur ! nemo mihi qui- 
dem iftud nd-dabit. Atque is,quimultos poft annos hanc ta- 
tam religionem infiauravit Hieronymi nomine , id plane 
fuo, yifus eft jureCacroDoftori cocedere.Quae cu ita Gnf/ru 
flius patrii hujufce religionis, clare perfp.iCueque patent.Hi 
religioni vacant, domos fuas habent in foIitudine> procul 
ab urbium ceiebritate,defertis in locis, omni flfepitu , atque 
tumultu liberas . Multaeaedificatae funtinfylveflribus, et 
abditis locis, quo liberius alumni tanti Parentis rerum divi- 
narum contemplationi vacare pofsint,et fuperas.atque cae- 
leftes luflraredoraoSjreficipaflu, quo recreantur, rerum 4i- 
vinarum-lpedtatores.Quo qudda abiitloannes Baptifta,quo 
Elias, quo veteres AEgyptii Patres, et omnes illiMacaru,An- 
toniijHalarii, incolae, et habitatores celebrati tamvaftae fo- 
litudinis.quo Cbriflus-ad^patefacienda divinitatis fuae glor 
riam,er fpledorem infinitum.oranium' carifsiraos loanncm,, 
ecIacobum,etEcclefiae Principem Petrum id cft in vertice,, 
aefumma montis juga perduxit. De choro tame.beatiHie- 
ronymi,qui vulgo celebratus efl:,fempcrque propter fua ce- 
lebritatem praedicatus,quid tam illufltedicemus, quod lau- 
dem Hieronymi pofsitadaequarelHic propter praeftantia, 
Cve propter temporis longitudinem, aut propter inftitutum- 
Cngulare praedicatur proprius,atque praecipuus hujufce re- 
ligionis.Cujus alumniconcinentes alternis, verfibus, et lau- 
dem divinae Majeftatiidies nodlefque tribuentes, fpccie re- 
ferunt, et Grailitudinem beacorumtquoriim officium eft lau- 
dibus nunquam non vacare cael£ftibus,femper quod faciunt: 
fenes illi novi Teftamenti, voces honoris plenifsimas,et glo- 
riae, divinae ulla fine inccrmilsione repetentes, et ingemina- 

Ggg 3 :, tes- 


4ii DEMONSTRATIONIS 

tesTempiternam efferre Mf.jcftatc . Id quod faciebat David 
feptieSjdies totos tribuendo laude immortali Deo. Quo nos 
omnes cotendimus.et afpiramustet cu poft morte beatorunl 
coetibus afcribemur.praeftare nfjqiiadefinemus. Quae fum- 
ma deniquefelicitascritiet gloria omnK generis , et 'ordinij 
caelicu, atque ipfaru di vinarii Mentiu futnmti fuit, et femper 
crit immortale decus. Qimd cu Ev.echiel d ivino fpiritu affla 
tus praediceret, omni, inquit, demifsione, et fummis precib* 
a te Deus immortalis precor,ut me ex ore, et faucib^Dacmo- 
nis cripias,etfaIvS,etinco1ume inillabeatoru evehas regio- 
ne:ubi per omnes faeculoru aeternitates cdfitat^ tui Niimi- 
nis omni laude, « honore profeqaar,c6centus ,et harmonias 
caeloru alternis verfibus effictendo.Hifuntfrufius arboris 
divinae , hae virtutes maximae , haecfapientiae magnitudo, 
haec fumma foeati Hieronymi fenipet celebrata fanditas. 
Hanc ego,Patres, tacite cogitan5,non pofTum non admirari 
quortida infatiiam, furoreque fcholafticorujquicu paru die- 
bus prcrfellis litteris vacd , cxfpeclat feflos dies ad ludos, ad 
pilam,ad nefarias voluptates,ad pitta folia verfanda ; et fuas 
padiones in hos dies fcelcratifsimas rejiciunt, ut fuas libidi- 
nes expleant, ct nihil non admittant fccleris . atque flagitii. 
Omitto feditiones,turbas,quas dant frequcter.fumtus no fo 
lu in res turpes fados,fed pecunias alus rationib’ cofumtas; 
quas multi parentes labore magno , fummo fudore aequi -i 
runt,et ex vidu fibi quotidiano, de reliquoru veftitu filioru, 
de fuofquod vuigodickur) ad'imunt,etdetrahunt ore, ut in 
ftudiis filios alant, aliquod abiftoru litteris fibi , filiifque fuis 
remediUjCt fubfidiu exfpedantes.Hocciheo'fficiu efl fcho- 
larticorura.et Chriftianorum adolefcentum? liccine ad litte- 
tas,ad virtutem informancuriQuos tu labores , quas vigilias 
fufcepifli Hieronymetquantopere damnas otii, et detidiae 
negligentesfcholallicos, qui nullum litterarum ftudtis , vel 
virtutum adionibus vacuum tempus abire patiebans?ita vi- 
dere cfl; hos f cholaflicos opimos leciper, et fartos , de pran- 
diis, 



liber SEXTVS. 

(JiiSjdecoeniSjde poculis, de coviviis frc(]uctibus,non delit- 
Mns,non dcIaboribuscogitantfis,Hier 9 i}yir 4 Uir! vero, qua 
praediximus, macie, et imbecillitate maxima, fine colore,: 
fine fucco, prope fine inguine, pallidum, et exhauftum,, 
et praeter cutem ipfam habentom nibil* Quare quid idk 
rabimur, G nihil ifti fcholaftici Hieronymum in litteriSjUir 
hi) in fcientia, nihil in virtute adumbrent, fed trunci vi- 
deantur,etftipitcs.,muti quidam lapides,. et ftatuae. lam. 
vero quoufque tandem libidinoG abuternini patientia 
Dei, quandiu; libidines cpnfedlari.define^is ? quem ad fi- 
nem fcfejaflabunt appetitus intem.peranteslnihiine vos ca- 
ftitas Hieronymi {nihil afpeflus iliius ? nihil etiam pallori 
n.ihil denique exhauftus prope vultus ,, etos commovere 
potuerunt I non videtis ipfum una manu Hieronymum ha-, 
bete effigiem Ghrifti kfu Cruci affixi , akera lapidem , et 
ad cgmprimendos-, f oercetido%ue carnis appetituSr, i£lus 
infigere fibi. vehetnentirsimos, qpanta, vi potpff,, et con-^ 
tentione brachiorum Iputatis ne vos> in. mediis deliciis, ijt 
maximis blanditiis , ^endo , et bibendo, exanimi, fen- 
tentia,et in turbas tWjkiendo vos muli^cularum , ca- 
ftos , et integros confer vare poffe lexit, abit , excedit e ci- 
vitate Hieronymus., confert fe infolitudincm „fecerniti 
fe a tumultu, et omni celebritatis ftrepitu , et inniediafo- 
litudine,tum etiam, com earnem obedientem modis om- 
nibus rationi conatur efficere precibus , vigiliis , inedia, 
ffagris , et reliquis. ufitatis. , et acerrimis comprefsionibus, 
Daemon improbus non pertentat folum Hieronymum-^ 
fed etiam cogitationes injicit iibidinofas , et n-emem, ve- 
xat , et perturbat ,,et in medias turbas conjicere muli?- 
rum RomaBarnm^ et in coetus etiam comtos,pulcrc orna-, 
tos, et avocate meniera conatur ab ftudi.is divinae medita- 
tionis, ab exfpeifiationc rerum caekflium abipfa fuavitate,, 
a dulci Dei immortalis jucunditatetet vos nocoprimetis li- 
hidineslri6occafione3pra€Cidetislquib’in has yosftameias 

Ggg 4 



424 DEMONSTRATIONIS 

in hos ardentes libidinum rogos injicitis,atque adeo praeci- 
pites deturbatis^Afpicite remedium vellrae lalatis, afpicitc 
fubGdium , quod Hieronymus affert , ideft Gliriftum le- 
fum; undefalutem animorum reddedam vobis, reftituenda- 
que putatote. Quid autcm dica ? quinam infeftabor adolef- 
centes, qui luftrant vias, quipetunt,repetuntque vicos, qui 
plateas nullas relinquunt, neque loca celebriora civitatis, no 
occultos,atqueremotosanguloSjOtiofiIemper,et errantes, 
vagi,atquefoluti , taquara perdiri,atque diffoluti ?quid iftud 
otiiiquidpCTagrationis,cum folitudineHieronymricu coe- 
nobio, in quofe inclulirlcura fpelunca,quam delegit ? cufo- 
litudine vafta,a:quc deferta,inquarofe cdjecit Pater fandtif- 
fimH5?pluradicerera,infigerem aculeos , quos liuila -ratione 
<veilere potutffenqnili me ardentem iracundia ab his homi- 
Jiibus facrilegum haereticorum genus avocavilTet . Qrouf- 
que enim,per Deumimmottalem,bcefleredefinent Ecclefia 
iandifsimam aiidlores haerefeosiquoufque fponfam Chrifti 
lefu fuavifsimam difeerpere velle ceffabunt ? quem modum 
ftatuet fuae effraenatae audaciaeificeme in fantSos , in Hero- 
as cae1orum,in Virginem fanclifsil^m, in Chriftum lefum, 
innoftraefalutis v!ndicem,et autSorem furere nunquam de- 
fineqatquedebaccharii Adarma,ad arma conclamat ifti,de- 
le<3;ushabent,3ggregantfibi nefarios, fiagitiofos,pcrditos,at- 
que diffolutos,ex omni fcelerum colluvione natos , atque a 
fideimmortali Deo data defclfcentes , nova monftra , nova 
portenta machinatur, novas cdfingunt feiSas,exomni frau- 
de,atque mendacio conflatas. Tympana concrepant, et buc*- 
eims horrificis omnia perfonant. Signum, ad quod importu- 
na fceleratorum manus concurrat,profertur, fuligine totum 
afperfum inferorum, multa deformitate, atque deteftabili fi- 
gura notatifsimum.Quod illud bellumsquae manus exeera* 
dal'celeratoru?quidcniquc duces-O tempora,0 mores, fn- 
te ipfam VirgO fandifsima,!!! tuam' Majeftatem lefu mafuc- 
tifsime,qoi noftrafalus et , noftra dignitas , et gloria maxi- 
ma 



LIBER SEXTVS. 4Z5 

nu,inte,inte inquam exercitus inftruuntufjacies educuntur, 
et telorum horrentium fulgore caftra collo cata micant. No 
vides, bone Icfu, nefarium Arrium difeindetem veftem tua I 
Pro Deum immortalem, audet nefariushomo violare divi- 
nitatem tuam, et te aeterno Patre inferiorem facerelno con- 
trariam iftud divinis legibus I non infeftum MajcAati tuae? 
non ille nequam t-e violato violat, et cruentat Ecclefiam? nd 
offendit ftorera bcatoruminon in Patrem aeternum tela ja- 
cit, et illius MajeftatcmfacrofaniSam lacefsit?<]uid iAud au- 
daciae?quid irapietatis,et furoris Arrianorum? No vides, Ie« 
fu fancfifsime,perturbationctn?noii confuGonem tnultoru? 
no multis injuriis jaftatam, et agitata m Eidem jacere moe- 
ftani, atque lugubrem exfultante, atque debacehanie Arria- 
norum haereG fceleratifsima?quac eredla cervice , diftrifto 
gladio,ardetibus oculis ferrum, et crudelitatem fpirat, furo- 
res ilGus nefarios alentibus,et augentibus ftultis, et deprava- 
tis non paucis terrarum Principibus 1 Quoniam hoc vides, 
et vira aliquam fulminis corufeam in hos perturbatores non 
conjecifti; intuere furiam quandam quaG ex inferorum fedi- 
bus emiGara ad multorum perniciem, et ad Matris tuae glo- 
riam imminuendam, foras in haec loca terrarum ejeftam, 
furore totam inflammata ,et anguibus,quibus implicita esj 
venenum in animos infHndentem.Tantum ne fcelus? tantu 
ne ffagitiumtExhorret animus diceretfed tu dabis venia fan- 
tifsime lefu. Agitur gloria Matris tiiae flftifsiraae.agitur dig 
nitas tantae Parentis, Reginaeque caeloru celGIsimac. Aga- 
tur decora, et ornamenta virginitatis, quam de Matre tua 
fanclifsima,integerrimaque Virgine Maria,nefarius,facrile- 
gus,et peftilens Elvidius detrahere machinatur, ct noftri gc - 
neris communem Parentem, Reginam caelorum Virginita- 
tis laurea fpoliare non verecundatur. Adeftote beati cives. 
Praefenteseftote tantae Calamitati Angeli,ArchaDgeli,cae- 
tcraeque divinae Mentes ferte nobis opera:neferpat,et lon- 
gius tanta calanaitas progrediatur, atque ad pcrnicicm,etpc. 

Hhh flem 



41 « DEMONSTRATIONIS 
ftcffl animorum manet, et latius diffiindatur. Non linde orta 
fuerit vidctis?non quibus fallis principiis nitatur ? quas de- 
inde gentes primum fua contagione infeceritsad quas ufque 
prtes-difleminata permanaverit ad interitum , et exitiale 
pcftem animorum? fi non ulcifei de caelo vult aliquo prae- 
ientr fapplicio divina Majeftas, neque protinus tatam ftirpe 
atque fobolem nefariorum hominum in inferorum regio» 
nes deturbare, at date hominem aliquem, date dodorem, dar 
te praeccptorem,et doflorem fapientifsimum ,ab icnmortar 
ii Deo veftris precibus exhibitum , qui nos ab hac calami- 
tatedefendat.SequamurDuceiCt Antefignanumalique, qui 
tela. iuppsditet,miniftfiet gladios,arma conferat , atque ipfa 
figna proferat Virginis,. et Chriftilefu. Dicam fine circuitio- 
ne. Volumus divinum Hteronymum , praeceptorem mag- 
nam , fortem , et fhviftum Ducem contra Arrianos, eoa.» 
tra Elvidium, contra lovinianum , contra multos alios hae- 
rtfeos exfultantisauftores.-Votis nollris omnia.refpdderurj 
Auditores. Ipfe Deus immortalis Hieronymum deit Ducc^ 
et Antefignanutn praecellentem : cx cujus ore quondam dif- 
eipuli, ex libris ejufdem homines doftifsimidcpromferunC 
argumenta, Ceperunt tela,diftrinxerunt gladios, et irruentes 
in haerefes nefaria capita praeciderunt Icrpecuni' imtnanif- 
fimorum, copiis ad internecione deletis, tura audloribus ip- 
fis, atque principibus mille plagis , ac vulneribus confeftis. 
Vellera ego beneficium iSud in Remp«Chriftianam collatu 
paulo altius dcraoftraredicendotfed ad morte veniamusPa» 
tris fan£l:ifsimi.qai cumulatus jam omni genere bonoru cae- 
lefl:iu,jam tandem m patriam beatoru immigrare vulttcujus 
mors vitae faa.ftifsime,integsrriraeqHeai9:ae cdfetanca fuit. 
Cupiebatilie quide,3C.yeheraen ter cupiebat ex his corporis 
copagib” evolare, et in illas beatoru immigrare fedes gaudiis 
omnihus.ct veris divitiis abundantes . Singula fibi mometaj’ 
videbantur horae,vel anni potius tongifsimi. Recordari po- 
teftis Hieronymi fratra fuoru numero circu ventum, atque, 

illum 



LIBER SEXTVs: ; 427 

illum Fratribus dcmifsione, caritate, et reliquas virtutes com- 
jnendaiuc,fratrcs, quod filii in bonorum parentum morte 
faciunt, fulpiranteSjCoUacruroantcs, lamentantes denique ta 
eximn Parem is difcefTum a fuis,*tin illas id temporis beato- 
rum fedes ad fupcrosprofedlionera.Nuntii veniebant mul- 
ti, reverte bant ur etiam alii,difcedentibus,et redeutibus no- 
vi reciitiorcfque fuccedebatdecoenobiis duobuSjquaeDo- 
flor fanftifsimus exftruxerat . Multitudine oppidanorum, 
neque ccliuls Patris fandifsimi,neq; ciauftra coenobii cape- 
re pateran t.Sufpenfa civitas exfpeiSabat Cgnum,-qaod dari 
folec,mort-uorum.Nihilid teporis nifi de meritis Hierony- 
mi, nihil nifi de religione , nihil nifi de fumma , abfolutaque 
fanftimonia,nihi1 nifi de frudibus aeterna memoria digmf- 
fimis Ecclefiae , facraeque Religioni allatis tota civitate ja- 
ftabatur.O mortem gloriolam. O mortem, nd morte equi- 
dem, led vitam jure optimo appelladam. Cum animus a cor- 
pore dirccfsiiret,fcCudo,acfelici<:urfu in ilia ceififsima bea- 
torum palatia penetravit ; quo quidem die, et fi acerbifsimus 
eorum dolor, quosreliquit:tamenlongema)or exftitn laeti- 
tia caelcilium,ad quos pervenit. Procefsit enim,ur exifliraa- 
re licet, procefsit obviam illi afeendet! Cbrifiuslefus, cujus 
lalutares cruciatus,et mortem, et cunabula toties recoluerat, 
atque fulpexeraticujufque Majcftatem contra Arrianorum 
fedam acerrime defenderat.Properavit etiam , ut credibile 
fuit, integerrima Virgo, Dei Mater fandifsima , cujus virgi- 
nitatem contra Elvidiura impudetem protexerat. Occurre- 
runt ctiam,ut conjedare fas eft, coetus multorum Angeloiu, 
qui Cbrifiura comitarentur. Egrederetur Doctores fanftif- 
fimi,ct omnes fiiisinfignibus ornati,atque gaudiis, etletitiis 
omnibus triumphantes ad tabernacuhiinuiqucfanciifsimae 
TriadoSjubi fuorum laborum, et virtutum immortale prae- 
miu Hieronymus accepit, comitaretur . Ytinam auditores,!! 
fuisomnes,qui debetis efleiut quomodo beatus Hieronym’ 
Qipientiam cofequutuscft.cc vps virtutes omnes, virtutibus 

Iq h h 2 fru. 



428 DEMONSTRATIONIS 
fni6tus uberes, atque praedantes ,fruflibus ,fin6n lauream 
tam illu[lrcir,ct excelfam, at aeternam poft vitae difceffum,, 
ad quam omnes afpirare debemus .caelorum gloriam con- 
fequamini. 

In praeteritis orationibus demoftratio dominata fuit, et in- 
harura (imilibusfemper dorainabitur : qua ablata jacere ne- 
cellanum erit in fimili materia orationem , totamque exan- 
guem, et enervatam effe, nifi Demoftr^tionis auxilio vitam 
dederit, et fpiritum orator. In nonnullis orationibus diver- 
fa officia facientibus^difsimiles DemoArationis formas , ra- 
tionefque potentifsimo dominatu perfp iciamus. 

ORATIO AD PETITIONEM CATH-E- 
drae in academia Gomplutenfi, cura fermo- 
cinatione fecundi generis , precatio- 
ne, et alFedltbus ad fpem. 

(§) 



'I quaerequiruturP.G.in bono' prae- 
reptore, qui praelegedi munus fuftinc 
're debet, in nobis falce mediocria non 
viderem' effe, atque utafpicitis (quod 
j fine arrogantia dicam) cum corapeti- 
|torc noftro paria : nunquam infolen- 
^tiatanta fuiuemus,ut inhoc orbis ge- 
tium theatro, tot hominibus dodiifsi- 


Hiis audientibus, atque fufftagatoribuscunftispraefentibus, 
cathedrarnKanc appeteremus . Nam equidem ad ejus peti- 
tionem in publicu audadfer non minus prodire videremur, 
quam impudenter. Verum ita fe res habet, fuffragatores op- 
timi, ut qui non magno ingenio, neque dialefticae cognitio- 
ne, neque philofophiae fcientia,nequereliquis bonarum dif- 
ciplinarum muneribus fim ad doftores hujus academiae cd- 
parandus, cum candidato tamen noftro publicum in certa- 


men.: 



LTBERSEXTVS. 429 

jnen venire ullo fine timore potuerim . iSain fi ratio tem- 
poris habenda ert, timeo equidemrfi aetatis, no minus: fi no- 
minis, et exfpedlationiSjtellari poteAis omnes: neque quid- 
quamacoinpetitoreprofereair.quononfinj Aiperior . Sed 
sorvvobifcura folum again,fuAragat6resoptiE5i , ab adver- 
fario pauca quaeram. Dic nunc me nd Alium hujufce acade- 
miaefuille.rcfpddebiSjfuiAi.Dic ab optimo praeceptore me 
non in Aitutura.inAiCutus cs.Dic non fcdulam opera me na- 
vafie litteris.et ut navarem , multos non labores AifccpitTe, 
me dies noftcique contra naturam, imbeciliitatemque com- 
mune frangendo. navaAi operam, et mujtos tu labores fubi- 
iAi. Dic ludo rae quidquam temporis , aut honeAis etiam 
dedille dekclationibus,ut quod litteris detrahere fine repre- 
henfione tempus potuiflem, non laboriofifsime pofucrim . 
pofuiAi quidem. Dic me nonargumetatumfuiflefrequeter, 
yim non habmfie maximam meum argumentum, noh op- 
poIaifFeftibtiliter, et acute, non eodeduxiffe arguraentu , uc 
cum piaufu maximo fuerim auditus, ut non premeretur , mt 
nd urgeretur adverfarius. fcciAi itafaepifsime.Dic etia aliis , 
faepius publicas difputationes demandatas fuifle. meinaca- 
demia verfante,mei ratione habitam nonfiiiffe.raihi annuis. ■ 
Dic denique in publicis renutiationis honorib’ quis de Ao- 
refcholaAicorum primum thefesfuAinuit,et examinis feve- 
hfsimam aleam lubivit^atque in tanta bonorumbacchalau- 
reorumcopia,in tanta maximorum ingeniorum praeAantia 
primum locum licentiae confcquutus fuit; haec omnia mihi 
defert adverfanusmeque ille, etiam fi vellet, quidqiia his c6- 
trariura dicere auderet. Adfunt teAeslocuplenfsimi.AdcAis 
•vos,PatresGravifsirai,vcAro tanto fplendore, fapientia, vir- 
tute, auctoritate maxima. Adfunt ipfi fuffragatores , qui ni- 
hil magis frequenter audierunt. Atque cum antea femper,tu 
hifce temporibus novi , recentiorcfquefcholaAici clamita- 
bant in circuli.s,in gymn.'!fiis,orani loco, ac tempore. At ipfs- 
adyerfarius,fi fuosprogrefllis rogaretur, atque locum renun- 

Ggg 3 . tia- 



4J0 _ demonstrationis 

tiationis, non fetam felices, neque fortunatos hjbijjfle exi- 
tus dixiflet. Quid ergo de noif ro jure vos doceamus, quid de 
veftro vos officio moneamus, non video;cum aperte confi- 
tcntem competitorem habeatis, atque ita confitentcm , nos 
his ftudiis,quae vosfufiragatores coiere debetis , quarum de 
cathedra deferenda in concentionem cum ii!o , dif crimcquc 
honoris defcendiraus, nos inquam cu multis hujufce facul- 
tatis aequalibus, tum libi fine dubitatione praeftkilfe . Quae 
C nobis dat, fi cocedit nobis , fi univerfae fune acadcmiae ce- 
(lata.quid opus eft meo fermone veftrum omnium capita ob- 
tnndercliongum haberefermonem de curriciflo meorii ftu- 
diorutnlet ut eadem profequutus fuerim, oratione loinga re- 
petereicum ipfum telliraomum competitoris, quia illud cd- 
trafeipfum dixerit,ffluLtii valere debeat, fimul et habere vim 
narrationis, et apud fuffragatores pondus cofirmationis ufi- 
tatae?Atque co magis mihi ipli favere profefto debetis , qui 
nolle me jaftare in his^ quae procul a inodeftis hominib’ ab • 
fant, etfunt in confpeftu bonorum acaderoiae praecepto- 
fum,et inoculisalumnorumcollitutavcfiroru. Nolo etiam 
fumtus inditterarum iludiis a me faftos , pecunias impenfas, 
patrimonium cxhauHum,!! cathedra dignus non videar , in 
vefifum omnium memoria haberi: tantum illud nollem ad- 
.■verfarioprodc(re,mihi vero fortaffe obeffe, quod magno cu 
clamore in oratione media jactavit, et in conventiculis om- 
nibus, atque fchoUfticorum fermonibus diCiitavit.fibi fem- 
peracunabulisftudiorumfuiflefociecatc com collegis dia- 
le<2:icis,atque philofophis,atqueab illo tempore per gradus 
omnes poll theologorum collegium , aditum ad maximum 
omnium fe fuis patefecifie ftudioru maximis, notifque pro- 
grelsionibus.Ille vos, qui partim collegae fuiftis ,qui partim 
ad collegia contenditis , et omnes fufiVagatorum coetus te- 
flatuseft : ne collegia ipfa, ne habitum cujufcunque collegii, 
ne maximorum praefertim collegaru dignitatem ullis ma- 
culis afpergatis.Si id efi vos dedecorare collegia , quod fal va 



LIBER S EXT VS. 4,jr 

'cofcictia facere non pofsitis,ego cotra, ne vellros animos in- 
ficiatis, oro, obteftorque. Simul illuti precor inconfidcran- 


tia nulla faciai is, ut collegiorum recordati, ncftrae facultatis, 
et fcientiae oblivifcamini.Nam finobisad collegia non da- 
tus fuit ingreCus,non ulla infcientia, no, meritorii inopia ac* 
ciditifcd quia facultates, et fortunas adeptis ad fe alendos , ef 
fuftentandos in litterarum fludiis aditum academiarum cd- 


ditores ad collegia praecluferiit. Qwre fi vos noftrac facul- 
tatis in arte dialedlicorura,fi philofophiae progrefsionum., fi 
deniq us fubfi jiorum,quae nobis ad bacc Iludia comparavi- 
Tnus,oblivifci nolueritis, fi vocisacademiat,!! cdmunisex- 

f iedationis, fi bonorum. filiora;fpej,li noftroEutn laborum, 5 
aureae cdfequutae, fi denique tcflimonii adverfarii memi- 
niflcvolueritis.fruftu nos laturos effe noftrae navigationis 
curfii femperfecundo ad portum ufqueDeo adjuvante no- 
bis datae fine dubitatione fperamuK neque vos etiam paffu- 
ros eire,qui certifsima in fpem a ddisfli fuimus cathedrae cd» 
Icqucdac vcftro hoc.plaufu toties dato,-veftra.hac acclama* 
fione praefeti in praele(aione,caeterisq; in litterariis jactio* 
nibus,nos de noftra fp&decidere fuffragiis vefiris , in quibus 
omne tnometu aleae nofirae politum efl , aliquo cafumifer- 
rimo privatos . Quod malum , liquod ©cus omen avertat, 
mihi feceritis , feraiii patienter, ut poteroiet adexplorandam 
f atientiam potius meam, et ad egregiam, qua m habeo in aca- 
demiam, voluntatem perfpicicndam , quam ad ullam hono- 
ris, et dignitatis jafturam ducenda,. aut ad dedecus aliquodj 
ct ignominiam nomini meo inurendam, cathedram abla* 
tam fuilTe mihi ptrfuadebo- Simul illud putatote, qua« 
me cunque mankrit fortuna contraria , aut fecunda , me 
aon minus vellrum omnium , quara-ad hunc- ulque diem 
fuerim, egregie fidelem fcryum,et veftr.is-obfequiispara-, 
tifsimum, e: matri etiam academiae filium obleqnentem 
Jioti dcfnturum in .perpetuum . Ycftrum.eft fuffrsgatoreS 
®ptiJBi,quod adhuc feciflis, quod omnes ordines cxfpeftat i 

Hhh 4 id 



4?* DEMONSTRATIONIS 

id ex veiira aequitate, virtutcquc exccllcntipraedare. 


ORATIO AD COLLEOIVM MAXI- 
mutn impetrandum cum dialogifrao , def- 
■ criptioae, et affeftibus in acade- 
miaComplutenG. 

(0 



mihi, Patres Gravifsimi, non omniu 
maximi collegii obtinendi fuiflet aT 
fpes,ec illa quidem cura in confe- 
cto ftudiorum curfujtum in veftrafa- 
, atque praellanti virtute coi- 
finibus coHegioruai, quae- 
labore confequutus fui, tenerem 
potius,quam ad hocinlignc,et omniu 
maximum Divi Ildefonfi collegium petendum acccfsiflem. 
Neque enim mihi perfuadere polTem , nec fas efle exiftima- 
rcm,ut afcribi me peterem velirum in numerum, et in focie- 
tatetn tam honoratam , unde acaderaiae defertur univerfae 


decus, et honos ampiifsimus t niC aliquot petitionis hujufcc 
rationibus,et meritis nece{rariis,cum vobis omnibus, tu cu- 


(ftis acaderaiae alumnis plane exploratis addudlus poft om - 
nes inferiorum collegarum gradusad petendum hocmaxi- 
mum,fummumque collegium velirum omnium pcrfpicua 
voluntate defcediffem. Vos me paene puerum , et dialedlkae 
cunabula difeentem in dialedicorum collegium recepillis : 
unde praeteritis aliis multis,qui mecum theologorum colle- 
gium contendebant, collegam theologum primum renun- 
tiallis, et admifiUis m collegiu tam honorifica fuffragationc 
decoratum.Itaque cum ab illo tepore niiiil in me fuerit , cur 
videar vellris tantis in me bencficiis,tahto limul honori , et 


exfpedlationi defui(re:quidquid autem laboris,quidquid wi- 
giliatufurciperepotuerim,dies nodefqu? fufeeperira, debui 

pia- 



LI1BER SEXTVS: 45, 

phtie currum,queni inieranO,ct fueram perfeqi)utus,hac ma- 
ximi coiiegn petitione c6ficere:ut non in mediis ftetifle di- 
cerer, et ad gradu, quem obtinuera, quod turpe quide,et vc- 
ftra liberalitate, vcftris praemiis,et hominis de honore, et dc 
■virtute cogitantis praeftantiafuiflet indighum,minimeafpi- 
ralle viderer.Quamobrem non video,cur a me fit in hac pe- 
titione timendum, cum vos omnes ad auftoritatem veftris 
faftis tribuendam propenfi videamini, planeque cofirmatie 
id quod ora veftrum,et oculi femper in me dicctem conje- 
fii nonobfcure videntur oflendere. Sedquoniam omnium 
roftr«ro,qui contendimus collegium maximum, habedacfl 
notitia, qua du(3i,quod aequum fuerit,et academiae honori- 
ficum ,et DeogratutDjdecernatisific ego cum meis bandida- 
tis contedam,ut in illorum manibus meam vidoriam relin- 
quam, tumque me ipfum excludi patiar a vobis, et quide fuf- 
fragiisomnibus praeterituro, cum illi non me recipiendum, 
in veliruroque collegium cooptandu.et voce,et mente con- 
ienferint. Sin autem fentetiam illi fuam a vobis rogati, id de 
me quidem judicium faciunt, utdc rneaviftoria , modo illi 
non praetereantur, nemo profefto dubiteticum id dixerint 
omnes, atqueinhunc modu femper eos dixiffe conflet, quid 
eft caufae,cur non tefter omnes mihi dedere fefe? et veftram 
opem.jVeftras mentes, veflros tacitos fenfus non implorem? 
quidhabetis,quod mihi opponatis candidati; nihil illi qui- 
dem. Quamobrera?quoniam tecum non contendimus.Quo 
cum igiturlnos ipfi nobifeum. Adeo ignari, et hofpites eritis, 
uteande mecucontetionem habete vos ignoretis ? aut adeo 
ne indignus videbor,qui ad vos non fim comparandus? fei- 
mus te de ingreffu nobifeum contendere, quae tua eft demif- 
fio,quaetua modeftia: fed nos teipfo inferiores fumus, neque 
unus no creandus collega dumtaxat. Quid deindeCut de pri- 
mo tecum loco non Contendamus . Quamobrcni?qiior»am 
meritum jam priden1,et debitu tibi protpicimus . Id quaero, 
quae meiita?quae praeflantia mea ? Qua excellis, qua praeis 

lii 0111- 



454 DEMONSTRATIONIS 

oinnibu-s cadidatis , ut decollegio tibi deferendo, qui gradis- 
bosfuis ad maxlir.uai perveneris , dubitet neino,neque du- 
bitavicunqua- Q^id ergo reliqui! fit,n6- video, nequeopus 
eil vobis collegae fapicntifsims vitarn noflramjnollrosmo' 
res,etfludia pi:asdicare dicendo : quae cunftis notiora (unt-, 
quam iiiiJii,qui de illis, (i cepus tuliirct,ncceirehabebara dice- 
re.Sed qjuis eft tam infcius,ignarufque academiae, ta.paruta 
in gyrniiaGis noftris verfatus? tam denique in collegiis om' 
nibiio hospes ,qui non viderit, aut non audierit, rae a primis 
grammaticae cunabulis, in hac academia Complutcnfi altUj 
et educatum futfleipierGurriflcliberalium artium , atque fai- 
erae theologiae pro.vinciasiet in collegiiS',artibHs ifliulmodi, 
atque difciplinae maximae dicaiis unii me inter tatos, prae* 
IkntifsimofquecoUegas ahimnura fuille! et ocio continuos 
annos in eifdtm commoratum, una cum ipfis collegis verfa- 
tum,eildemque parietibus contentum,atque conclufum t ut 
jam fi coUegitl masimu nonpeteretanta veftrumomnitian 
Kadiberalitate ufus,officiu)ullumac,dcbittttn deferuiffe vi- 
derer laboribus necellariis defun£lus,ad illum gradum , qui 
mihi reliquus efl,3tque rcftatgion enitens, atqueeontendes^ 
quem^etiam vos videtis,quamodis omnibus afieftare debe- 
bam, fi non raeiipfius,ct veArumomnium praecipuc,quime 
in omnia Complutenfis academiae collegia c,ooptaftis,et.af- 
cxipfiftis femperprimum ex omni numero, atque flore col- 
ligarum, videri vclletn obUtus.Vi fi inter vos eflejVeflrum 
in Qi.dineinaicribijde veitroheri numero, collega maximus- 
STon^coaaref , quam eflem ingratus, etiimmemorveflrorum 
in.rne;mej'iiQrum,nemo<q!aide no afpiceret- Neque tam fum 
iniolens.ut me honore, tantodignum exillimem.- Magnum 
ejlqucnquim eile collegam maximum. magnum ^eullurtres 
decus in tantam fo,d»litatemafcribj.Magnueift,.et;rneis me- 

rstislangeprofeitomajus veflrum me,jnduer,e.veftimni,v-£,. 

t£faanr)gnia,atqiiedeCQra geftare,v(fIru:n denique omnium 
SKa,honotTatam,tamillii.rht6i)il. Cufcq maxii. 



LIBER SEXTVS; „ . 

imorum collegarum aufloritatem.dignitatcmque gerere hac 
in alma academiaComplutenfi. Hinc enim profeuorcslibe^ 
raiium artium, hinc magiftri philofophiic, hinc praecepto- 
res facrae.caelertifquethcologiae, hinc ipfi moderatores a- 
cadcmiae,Re£lores augufta dignitate honorandi, hinc cano- 
nici innumerabiles dtverfarumecclefiarura , hinc denique 
Pontifices fuis facris infulis, et inGgnibus ornati deligun- 
tur . Atque in aliis academiiscuin multa fint a diverfis Ec- 
clefiae Principibus crc(fta,fundataque collegia , quae nume- 
ro collegarum, fu a vetuftate dara fint, atque dignitate pa- 
ria, hac in ComplutenG academia,quodfummuro eft , et 
omnium maximum in reliqua poteftatcm,et dominatio- 
nem habens amplifsiroam, ifludefl: veflrum ,arx jet praefi- 
dium reliquorum . Sed agi dico veflrum honorem , veftram 
agi gloriam , et tantorum patrum opinionem , et exifti- 
mationem maximam apud omne genus hominum ; qui 
opinione vos falfa deceptos fiiiffc putabunt , aut hominum 
precibus, gratia Principum,et aufloruate nonnullorum, 
non ingenio, non virtutibus, non meritis duftos,ad fu- 
periores collegiorum honores mihi demandandos, et inter- 
tantum bonorum fcholafticorum florem , tanta cum fuf- 
fragiorum praeftantia deferendos . Atque in h3nc,quomo- 
do mihi perfuadeo , opinionem aliqui adducentur , et de 
litteratis hominibus non pauci, ut credant, et vulgo ja- 
ftent mejam alium in hominem elTe commutatum , at- 
que quondam eram , jacuiffc me etiam , quemadmodum , 
qui in Uterarum fludio languere folent , ignaviae defidiae- 
que deditum , id autem argumento fuifle magno , quod 
quem omnes intelligebant rae confequuturum fiiifie col- 
legarum maximum ordinem non minus facile, quam alio- 
rum multo inferiorum , et Theologorum huic maximo 
proximum honorem obtinueram , magno cum probro,at- 
quededecorearaiferim. Quodli quod Deus prohibeat ,de 
tanta fpe dejeclus fuerim , quo ore Patres, aut cathedram 

Ilia in 



4»? demonstrationis 

in acaJjiijia nolira ,aut ii}»liq,ua Hifpaniatutn ecclefia fa- 
cerdottuB! contcndandqqam Ipe habebo ad a! iqueni hono- 
ris gradum afcendendi- Per fpes noftcas in vobis poGtas, per 
commoda, quae maximo coliegio confequuto nos manere 
poffutjea veflris animis infideat me in collegiu cooptadi vo- 
luntas, quaecum ad collegium obtinendum necefiaria fit, 
tum ad meam, et ad vcftrara ex aliqua parte exiftimationem 
retinendam,non parummomentihaberc videatur. 

ORATIO AD COLLEGIVM AB AR- 
chiepifeopo Toletano conditum Salman- 
ticenle confequendum,cam Demon- 
ftratione,et afteftibus. 

(§) 



{V O D femper ab inito jurispru- 
{ dentiae curriculo mihi fuit in a- 
jnimo veftru hocilluftre , totoque 
terrarum orbe celebratum colle- 
gium appetere, id quoniam video 
fummo Dei immortalis beneficio, 
Qccafionepraefenti datum, obla- 
tum que fuiffe fclicifsime, gaudeo, 
vehementerque laetor , Collegae 
fapientifsimi . Neque quidquam 
rDihijueuBdjus:^ corporis, et ad animi voluptatem , neque 
viro.cuiqaani litteratifsimo ad ftudiorum praemia conle- 
quenda majus, neque ad famam nominis, et honorem copa- 
randum illuftrius accidere. potuiflejConfirmarepoffum. Ne- 
que illa,q uae fumma lunt in hoc CQllegio,et vim habent ali- 
quam ad vitam, quidquid daturtemporis intra domefticos 
parietes laete, jucundeque degendam me ad hoc.coUegiu ap- 

f ietendum adduxerunqnoaedificii magnificentia, non facel- 
i amplitudo Regia, et excelfa, non quae foris apparet, et emi- 



LIBER 5EXTVS. 457 

net fpecies , et excellentia fumina , nonipfe vefterpiirpu- 
rafulgenti collucens amiiBus, et veftitusad dignitatemap- 
pofitifsimus, non cognomentum, quod Babetampiitudinem 
fumraam Archiepifeopi Toletani cclfifsimum,non*caeterse 
commoditates plurimae,maximaeque opportunitates, qui- 
bus capiuntur, et allcftantur multorum laepc oculi, mentef- 
que mortalium, fcd gradus honoris maximus,! ocus exeelfus 
et illuftris.in quo politum ell coHegium,nominis celebritas, 
et apud omne fcholallicorum genus, et dodtorum hominu 
opinio , et exiRimatio comparata , atque hujus exiftiraatio- 
nispartaefruftus maximi in academi3,concurfusagditotuin 
ad veftras praelediones, cathedrae cofequutae plurimae, fo- 
ris araplifsima facerdotia in honorum Ecclellae contentione 
delata, vel honorificae Praefefturae,veiahcujusRegii Sena- 
tus fpes certifsiraa : ut qui vcllrainduiffe videaturinfignia, 
certam quafi, et exploratam habeat aliquam dignitatem, qua 
in hominum oculis, atque claritate, cumimpeno, cum audto- 
ritate,c u fafcibus,et Regia poteflate, per populos, per urbes, 
per Hifpaniam omnem, per Provincias Regis Catholici dU 
tionijpoteRatique fubjcdas verfetur.Nam fi modo aliarum 
Principes Hifpalenfes , ac T oletanae eCcleliae', quatfiint au- 
ftoritate praeditae, et a fede Romana fecundae numerantur 
in orbe terraru, loqui potuiffentifi quaelibet facerdotiis ara- 
plifsimis ornatos, Canonicos , aut Pontifices a fuis primor- 
diis repetii fiet , j uris peritos , vel theologos infignes ex hoc 
Salmanticefi Archiepifcopi Toletani collegio profeftos vi- 
ros , et fmsin fedibus honores adeptos , atque illis ipfisfum- 
macum dignitate fundos, quorum Iittcraru, et virtutis exi«’ 
miae ab hinc annos plurimos ad hoc ufque tempus me- 
moria maneret in honainum mentibus infixa, proferret , at- 
que gloriofe jadaret. F,t quidem tanti collegii , collegii in- 
quam conditori, illnrtrilsimoque Pareti Domino Fonfecac, 
Praefui i ecdefiae Toletanae dignifsimo gratias immortales 
ageret, et quidquid honoris , quidquid dignitatis , quidquid 

I i i } fplen 



4}* DEMONSTRATIONIS 

fpledoris habuidct.eide referret acceptii. Neq; ullahomind 
memoria magis fioremera, magis fortunatam , ct illudte di- 
ceret fefcexftitiffe, atque illis florentifsimisteropotifaus, cu 
hujufce collegii alumni fuarum ecclefiarura hoRores obti- 
nuerunt. Quid dicam de civitatibus^d provinciis, quibus 
iidem collegae fapientifsimi praefueruntidc Cofiliis Regiis, 
ct de fumtnOjCclfifsimoqj ordinis Regii Senatu? is fi a mor- 
tuis cscitaret memoriam vita fundorum , qui gubernacula 
tati imperii tenucrut,quiq 5 tenet hac aetatefelicifsiraa, viros 
proferret, nulli’ collegii foetu magis audu.forcunatuq; fiiif- 
fe praepotente hunc,reliquorumqueordinu Principem Se-- 
nacum(alk)rum pace collcgiorutn)quam Archiepifeopi gen- 
te clarilsiroa.faptetifsimaque Toletani videremus. Huic Re- 
gis cclfif$imiaula,huicreliquaC6filia,huic Hifpaniaru pro- 
vinciae,liuic illarum regna Iatifsima,remota< difjundaequc 
Indorum regiones multum fefe debere certaretur, multis ma- 
xknifque collegaru-mde veiiro ordine fapientifsimorutn in - 
omnes urbes , pro vindafqueextatibas bencficiis.immorta- 
li memoria di-gnifsimis. Hac profedo meipfu caulae, haeju- 
ftifsimae rationes ad veli rum ordine appetendu, ad vcftrara 
focietatem enixe, vehem snterque depofccndam impulerut. 
Quae fi maximae lunt, fi multii habent ponderis , fi quoque 
necefiarias v identur ad honores jutisperitiae confequendos 
iter affedanti mihi, movere quide vos debetamorifte meus 
in vos, in collegium veftrum eximius,ecfingu!aris; atque mc/ 
confumpto patrimonio, pecuniis etiam neceflarioru m-utuis 
inlitterataii lladio exhauftis, aere alieno obftridu maximo,- 
non mediocribus fortafle periculis defundum,addudu in 
fpem obtinendi collegii propter aliquot ingenii nortri, ju- 
nfque peritiae documenta data, propter fpes nortra laurea, 
cu tanta Dodoru approbatione, et omnis generis, et ordinis 
fcholarticoru plaufu maximo excitatas in numeru veftrum 
cooptare finereprehenfionepoteftis. Atque fi bonorum, et 
egregie fidsliu liominu eftfuo tepore fidem aftrida fervare. 



’ LIBER SEXTVS. 4?* 

▼os cam mihi praeftare debetis hac obiata petitionis occa* 
fionerqutfaepe mihi dixi(iis,fi veftru habitu,ficollegiu po- 
ftulare, illud meobteturii fuifle procul dubio. Huc, \:os mihi 
credite, me nunquaprogrelTuru fuilTe , non ad hanc petitio* 
nedefccnfuru,nifi vos adjutores mihi futuros 'efle fperarcii 
Reliqui collegioru contcntioneali6ru,quod vos non igno- 
rare certo Icio ve/lri collegii folii appetendi caufa; cumque 
illud reliquis praepofiierim, quomodo- vos faepe audiviftiS; 
et quomodo vos etiam ex fama notninis-,ex laureae honore 
confequuto noviflis, minime candidatis aliis ingenio, ju- 
rispetitia inferior, meae petitionis, meae contentionis, et 
vcftracdataefidci rationem habere debetis .Vobis aes alie* 
num diflblutum , vobis confequuti honores vobis digni- 
tas, fiqua nos manet , referri debebit accepta. Atque illij 
qui ex vobis pendent, fratres, fraterculique inopes , et egen* 
tes admodum , veftram opem abfentes implorant . Vos 
me ad veftri Collegii petitione curretera non obfcuraani- 
morum fignificationeincitaviflis. Siqua in- nobis, ut hono- 
re praefenti digni fuilfe vidcamur-,raerita&eriHt ,et illa no* 
liris laboribus augenda , majpre indjes accefsionc videblin- 
tur,quaefo , obteftorque vos^utin animis vcftris ad honore 
huc decernedu,dcfereduque verfentur omnia .Dabo equide 
operampjrinduens honorificam veftrum omnium perfona^ 
per incuriam meam nullo unquamtetnpore , tantum, et tam' 
illuftre collegium Turpiter dcdecorafie dicar; ct ob eam cau- 
fam vos nunquam , utfperOi in veftrum numerum cooptati- 
collegae: re^entioris pudeat , aut poeniteat inpofterum- 


© R: A T 1'0 A D L I G E N T t A Ei 

gradum ex Prolopographia, 
tt exToco communi 
jurifperifiae,. 

(ii- 



440 


DEMONSTRATIONES 

IPhilofoplius aliquis eoru,quos valde 
oarbatoSjCapillatofque venerata fuit 
antiquitas, vcftris oculis objcftusfuif- 
fet,ecfuos in philoiophia labores diur 
nos, nofiurnalque vigilias comemo* 
raffet, arbitror laus huc dignu puta- 
retis praemiis, et mercede litterariis la- 
boribus conftituta . Namcolorpal' 
lidus,faciesexhaufta, macies incredibilis, et perdita prope 
valetudojtnercedem juftam ac debitam efflagitaret, et ab in- 
vidis, et obtreflatoribus jus aequum, atque neceirariu,fi non 
voluntate, falteffi afpedfu fuo miferabili extorqueret. Quod 
fi ille clamitaret,refpicitefaciemabfumtam, refpicite colo- 
rem amiirum,refpiciteffadas vires, refpicite hunc homine 
litterarii amore, no turpibus, et indignishomine voluptati- 
bus ad nihilum rcdadlum , cum hoc refpicite repetiiffetjite- 
rafietque faepius,contraftis hucneris,demilfo capite, et ad fo- 
num miferabilero inflexa voce, nullius equidem auditoris 
animos philofophi no commoviffet oratio. Addite vos au- 
(floritatcm,et praedantia homine Philofopho dignilsimam, 
dignitatem ad impetrandum confentaneam , et admodu ap- 
pofitam.Quodfi avidi litterarum, non infolentes laborum, 
noninfeientes difficultatum,et omnia,quae de fe dixiflet ip- 
fe philofophus, experti in fuis perfonis , quoniam ad e.i mul- 
tis laboribus defunfti, aetatem, et ftudiorum rationem per- 
venerant ,, fuis tcftimoniis , fua audoritate comproba » 
repotuiflent, nonisphilofophus,quemadmodumpar erat, 
ex hoc con ventu litteratorum hominum, praemiis, et hono- 
ribus debitis affedus excefsilTetUiceat nobis id ipfum ad ho- 
mines noftrae aetatis , ad labores , et vigilias Chriftiani viri 
litterarias referreiet quoniam Caufa fludiorum , atque ipfac 
Chridiano more perceptae litterae antiquorum artibus, et 
in fludia praeflituto fcopopraefl:at,'morcm,et inflitutura a- 
cademiarum vetus , tuamque, Cancellari fapietifsime,bene- 



LIBER SEXTVS; ' 

£centiiim appellare-.quaecum in homineslirterarot» fiudio* 
fos conferenda fit liberaliter,tum in hojufcc jarisprddcniiae 
alumnos infignes magis conferri debet pro roaxii&is, publt' 
cifqueiiuroani genens utilitatibus- Quid enim dine jurispet 
fitia ftare poteil pubiice,auc privatimfSi jus civile eft aequi- 
tas conditura iis, qui ejufdemfunt civitatis, qui pcrfeftaar- 
tcm juris civilis coluerunt, non minus magnam , atque ube- 
rem, quam diffirilem,et obfcura , ad juflitiae partes praecla- 
re condituendas totam ex omni parte pcninente, hos quati 
habendos.cenfebimusllegibuspropoGtafunt fupplicia da- 
gitiis,praemia rcflc fadlis,et ab eis omnis lionede v i vsdi ra- 
tio duciturr quarum aufiorkate, nutuque legum docentur 
homines domitas habere libidines,coercere omnes cupidita - 
tes,bonafuatucri,ab alienis mentes, oculos, manus abdineroj 
feipfosdvesfalvosjetincolumcs.conlervare. Harum me- 
tu furari, rapetc,latrocinari, caedes facete,feditioncs coromo- 
vere,st fufcipere fcelera raoitdes nd audent. Societatem in- 
ire, fideraierv are, conducere, locare, emere , ac vendere fine 
frauce.res.dtflrahere hQnedisrat)Dnibus,et aequifsimo jure 
leges ac jura dem ondrani. Quin munera facrae Theologiae, 
rel!quarumqueattium,ac diiciplinarum maximaru dne ju- 
risprudentia refle,fan£ieque coli non podunt.Frudra foris 
arma funt,utimperiapropagemus,pxopulfem’ impetus inir 
niicctum,nifi leges domi fuerint , quibus belloparta confec. 
ventur.Quin illi ipfi confli ftuSjaciefqueoidinataeiet in ho- 
dem collata Cgn4,quo modojquarationecdfcrenda Cnt, le- 
gum vis, ac fanelitas edicit, Atqiie ut univerfe loquar , fun- 
damentum vitacdegendae,fons bonorum roaxiiTioru,mens 
et animus,omniscuitus,atquefan(ditas in Deum,in parentes 
caritas , in homines obfequia ,et pervulgata fludia, fi refte 
fetvanda lunt,ex legum, cijuflitiaerationefervari debenti 
fine qua neque domus ulla,neque civitas,neque gens, neque 
hominu genus univ erfum, neque reru natura omnis , neque 
ipfemundus dare poied . Quare cum aliarum artium aJuin- 

KKK ■ nos 



441 DEMONSTRATIONIS 
nos,inaximejurifperitia« filiospraemiis luis , atque meritis 
honoribus , fuo tempore cohoncftanclos,afficiendofque elTe 
rcmo‘ non dicet. Quod igitur philofophiab hominibus fui 
generis, id nos a praeceptoribus noftris impetrare majore fa» 
ne profedio jure poterimus . Nam fi afpeftus illorum apud 
homines fui ordinis tantum valebat, apud te,Magifter fapic- 
tifsime, quanto plus valebit Refpublicaipfa Chrifliana, to- 
rus ifte concentus,et harmonia regnoru,qui rumpetur pro- 
cul dubio, atque dilTolvctur omnino, fi leges, et jura non fle- 
tcrint;flarc autem qui r>'am illa pofTuntjfi legunt alumni non 
corifervcnturin civitatibuslconfcrvari quidem ncutiquam 
poliunt, nifi multi filii,rccentiores alutnnijtanquam in colo- 
nias quondam aiilites,mittanturin orbis gentium populos^ 
et provincias univerfas. Neque hoc mihi lumo , ut tatu mi- 
hi tribuanijquod me tantam rem praeftare meorum aequaliu 
minimuomniu polFe putem; fed ago caufam commune, de- 
fendo jus ipfius jurisprudentiae, et pro reliquis quafipcro- 
rans, debita praemia pro reliquis condifcipulis in meaperfo- 
na obtmereeontendoiquaecjue mihitribuedapoflulo,cac- 
teris,qui fuerint hujufce facultatis concedenda , deferenda- 
que puto pro majoribus fuis,praeftantioriburque meritis, id 
«ft,qiio pius fcientiae,plus juris intclligetiae,plus confilii, at- 
que prudentiae ad partes jurifperitiae praefladas habuiffe vi- 
deantur. C^iquot funtlquam multi^luflra oculis gymnafiu 
ttniverfum,intueredifcipulosEuos,coinple(flere cogitatione 
ingeniafinguloxum,ct maxime ftudiofofum:tum intelliges 
ad illos tua Hberalkaie excitandos,quanto, in me bacchalau- 
rei infignibus decorando liberalior ellc debeas, atque benefi- 
centior- phiiofopbinaturacarcanis vacabat, jurisperiti flu- 
derauslcgibus,atque praeferiptionibus naturae - philofophi 
facpe(ibupGs,fuae voluntati inferviebanqjurifpcriti publi- 
cis cdKiodis,ct emolumetis . phiiofophi du mente explcvif- 
fent i et dia a natura cupiditate infitam feiendi, nihil curabat 
*rapbusjurispctici fumiaoslabqres magis utilitate commu- 



IIBER SEXTVS: 44? 

jn',quaAi3 voluptate duiti capiebant. Denique philofopbi 
non ad multorum utilitatem ,cum magis ac magis prcdelTe 
vclientjincumbebant, jurisperiti fuae facultatis fcopum or- 
bis terrarum commodis, et emolumentis, atque quod majus 
cfl, Religionis officio metiutur . Quod ergo ftudiu boc ma- 
jore liberalitatc profequi debent tantae facultatis, fummique 
tantae academiae magiftri, periculum eft, Doftor fapientif- 
fime.quife munificos in juris (ludiofos non pracfliterinr, ab 
utilitate communi, ab humani generis falute abhorrere vi- 
deanturicontra faiva,et incolumem hominu fortuna, fempet 
Aantem,l'eniper florentem velint,quifuamhifceftudii$ am- 
plificando operam, et ftudium impertiatur.Neque arbitror 
juris ftudicforu labores philofophicis inferjores efle. Primu 
dicet aliquis, quid agamus , quod cu phiiofophoru laboribus 
tantopere comparandum fitihuic egOjfi mihi praebuerit ae- 
quum fefe,Gc fatisfaciam. Primu patriam relinquimus. Quid 
jnde<paTentcs, cognatos, amicos, omnem fuayitatem,]ucunr 
ditatemque vitae.aliquid ne amplius facimus?exlulamus per 
annos multos,neque Sole,neque lucem afpicimus , nifi cu ia 
acaderaia contendimus.Quid nos impedit ? cocludimus noS 
in cubicula, disjunfti remotique a celebritate, cum libris.fo- 
lii ipfis diesnodefque verfamur; cum nosapraeleSionibus 
fertis diebus vacate neceflarium eft , cernere magis licet 
nos ipfos miferos,et aerumnofos, quibus nec in communi 
otio, liceat otiofos elTe: atque crt ifte tantus , tamque infini- 
tus labor, non corporis folum ,fed animifumma contra, 
tio. Quamobrem? nam li aliqui clTc volumus , et evade- 
re jurisperiti magni , quoniam jus longe latcque difpcr- 
fum eft’,etfcptera voluminibus contentura ,!oranem ,con- 
poris,et animi contentionem adhibendam elTc omni ra- 
tione curabimus.Etquoevetucoprobabimus ? ipfis aegri- 
tudinibus,morbifqucgravifsimi$, quibus faepe cofliirtatur, 
et in media navigatione, antequam portum teneam, j urifpe- 
riti perierunt. Quid vero limilc de philorophisinihil equidc; 

K K K 2 quo . 



444 DEMONSTkATION-IS 

quorum fi aliqui, non aeque muhifuerunt,atque juris alum» 
jii, multum diuquc laborantes . Atque illorum (ludium non 
altius faepe afcendebat,quim ad caelorum converfioiicra,ad 
£drium motus.Qui vero Anllotclis fimilesfepraebuerunt, 
■ipllsin civitatibus aliqua delciSationu Tuaru intermifsione 
philofophiaertudia profequuti fuerunt. Quamobrem timtn- 
«it in me ipfum',Dofior faptentifsime, liberalitaiis aliquid 
dmpertiri.C^odefcbolaftico tara bene ornato curo cogitet 
condifcipuli,cumaudiant,recordati.fuosiaboresaequelibe' 
raiitercompenfandosefle,debitifque praemiis afficicdQS,ad. 
eam facultatem^qua terrarum regnaconiinentur, fc totosa^ 
lumorum incredibili voluntate conjicient;,, Quae beneficia 
cum in me, cum in alios mei generis, ecoidinis condifripu* 
los conferantur, cum ea non magis in nos adolefcentcs, quam 
mpairiarh,quam in Hifpaniara,qaam in emnegenus horni-- 
num,quani intpfam,quod caput efi, Religionem coferri vi- 
deaSytepropsnfum ad lauream defercndam,non orabo fum- 
moperCjquod precar' lolent., quidquam ab altero conten- 
dehtestfed vocem te jam, ut video , mittere volentem , et ad 
lauream impertiendam comparantem ,eani laetus , et ex ore, 
ttiopendcns exfpeftabo .. 


RESPONSIO cancellarii. VEL. 

magiftri ad fuperiorem O rationem. . 

' ' ' ' ' ; ■ , , ■ 

' Vbd/de Philofopliis luculenterifatisvet orna- 

a te ad licentiaedaurcamallatumcd exemplum 
illud nemini rerum etiam ignaro non explo- 
(ratum , mihi gratum cquide.fuit,et.adid,qUQd 
.nunc agimus, appoCtum.. Et quidem merces 
iaOorunitol venda fu.it femper,ct cura in aliis.facultatibus,in 
jurisprudentia maxime., .Laboresautem Philofophorum nd 
tam magni- fempcrfuerunpquam juris ftudieforum.: quique 
proprii -videntur illorum, communes. funt, interuttunque 

ge- 


LIBF.R S EXT VS. ^ 44f 

genus hominum,3Cqiiehaucircio,ancurricu!u Philofopho- 
rutii,tum cum maxime laboriofiira fft,poffhabcndu (It mi- 
nimis jurifperitiae difficultatibus. Nam quodmihi veteres 
narrant de pallore nonnullorum , de exliaufto, atqiK prope 
confumto ore, de imbecjlIiTate,debi'litatequecorporis,de ce- 
lebritate deferta,quoliberius,et (ineinterpel)arorib’ Philo-' 
fopharetur,id ego nd nego:atqj illud addo,tu cu minime vi-, 
debatur, illos maxime Pliilofophari nodefiilTein academia,- 
in deambulationibus, inter epulas,ec pocula , cum conviva- 
rentur. Sed quos ego juris amat es accepi ta admirabili 'ad juris- 
prudentia ftudio coneicaroSjUt neque dies, neque ndiSes-ih- 
rervalla requietis haberefir,etah ipfisprandiisiiWcoenisiufi-- 
tatis, nihii nifi de legibus, nihil nili de juriscsiUultorura ref-* 
ponfis cogitare videretur. An vero a^tumultu civitatum , ef 
rerum urbanarum (IrepituireffioviUe jurisperitos fef«,eof- 
qiie concefsiire in folitudirre,ut ad litterarii ftudium, quo ni- 
hil (ibi dulcius-erat,avidius,et liberius incuberent, qpodque 
praeclare dixifli, mortem in hoc medio cUrfu , msgnitudirie 
laboris intcletandi oppetii (Te multos nd acCepimusiquid er-' 
goffiegem netibi,quam a me petis, licentiae lauream i quem 
efflagitas honansgradum juftum aedebitomi Quamobrera 
diceret aliquis? (i qms curriculum alicujus facultatis confe- 
ciiret,n.on honore ipfemercturiraeretur quidem . non dares 
pollulanti ilatimfdarem etiam.nbn id Tuo jure?jurefuo qui- 
dem optimo. quid.crgo?quod in fingulis facultatibus, atque 
difciplinis concedendum fuiflet, id nd juris amati conceda? 
et cum aliis condircipulis,tibi potius induftrio , diligenti , in 
juris prudentia plurimam prdveiSoj 'et edndifcipulorum fe- 
re principi ,tantaacunftispraeceptoribus laude cumulato, 
quantam dicendo confequi me poffe defpero?Yideor cerne- 
re academiam loquentem niec.um,de militibus educendis in- 
judiciorum.campum, aciemque fon flagrantem, indicarem 
naihi non paucos hujulce curriculi egregios, atque prae flan- 
tes, et inter alios tuum nobilem loannem, clam-itr g n^vtf, 

K K K ? ' " i. n 



44« DEMONSTRATIONIS 

Iplendorevirtutu, vigiliis, ft laboribus celebratu , clarum 
brcvifutururn tantaefacukatis lumen, et decus noftri Sena- 
tu*, clarifsinium juris praceceptorcm, et interpretem !egu in- 
fignem . Non afpicis ? inquit mater acadcmia , non vides ju- 
vene dcpofcete, et efflagitate laurei, cui tu debes jure fuo me 
rito de fuggeftu tati gymnafii, approbantibus, et plaudetibuS 
cundiis auditoribus,licentiae honorem tribuereCHis vocib* 
matris academiae aequifsimis adduftus, quod fponte fadu- 
tus eram,ct de praefcriptionibus noftris negare non potera, 
ubidifcipulojcc matre academiaSalmanticenfi dignifsimo, 
libens, et laetus impertiar . Atque primum vos orare velle, 
quipraefentes eftis , tales vos in academiam praefletis , tale* 
fe, Deum immortalem ptscor, praeftent reliqui jurispruden-j 
tiae auditores,quaIem fe praeflitic ab initio curriculi nobi- 
lis loannesiut parietes ipfi muti.cundla gymnafia, mater aca- 
demia pro fuorum virtute alumnorum, pro litterarum prae-i 
flantia, provigiliis,prio laboribus voces omni Uude, et admi- 
ratione digni{sima3;raittat-Ego,quod munus meum eft, vo- 
cem teftcm virtutis, indicem fcientiaeloannis noftri, prae- 
fagiuffl dignitatis inacademia confequendae, in hanc me- 
diam theatri lucem, claritatcmque effundo, laureae decus, et 
honorem tantis laboribus meritum ac debitum impertiens. 


GRATIO ADPETENDVM GRA- 
dum in Academia Hifpalenh. 


LLVXIT jamtandem optatus il- 
le, plenifsimufq; laetitiaedies, Reffoc 
amplifsime, Patres gravifsimi, Concio 
illuftris , er ftudiofa, in quo theatrum 
iftud auguftifsimum, tot undique pa- 
trum gravifsimori! confeiTu florentif- 
fimo cohoneflatu, atque ipfuis Hifpa- 
ienlis academiac lumina , fuis di verfis 



L 1 n f, K ^ f. A 1 V b. 447 

Jnfignibuj , Solis fplcndoreclanoribus collucentia videre 
potuimus.Qjaecum circunfpicio, laetor veliemeter Patres, 
laetantur etiam condifcipuli praefentes, omnes eade de cau» 
fa,quae in mediam hanc Senatus clarifsimi lucem tanta bo. 
Horum adolcfccntura coronam, tam le£lum,et florente phi- 
lofophiac alumnorum numerii curriculo jara triennii, quod 
datur ad haec fludia percipienda,colendaque confciSo, pro- 
dire coegit. Neque vero quifquam cft eorum , quos videti* 
adeflc,quos flates omnes, et lauream bacchalaurei exfpeflrl* 
tes etiam afpicitis,et in vcftns oculis,in veflro orc,vultuque 
acquiefcentes,cujus animum cum fubeat temporis praeteriti 
liberalibus diligeter artibus^atq; pbilofophiae tributi recor- 
datio,non felicicer,ac benecollocatosfuos labores, vigiliaf- 
que confirmare pofsic. Nam fi concitatas tempeftates vehe- 
naentifsimaSjCt ipfos intumefeentis maris fludusin caelum 
quodammodo fublatos , et pundo temporis in altitudinem 
ingentem depreffbs , quibus jadati mortales , et operti fae- 
pifsime,viventorum pafsim invalefeente magis,et tam hor- 
ribili fragore frcmente,raortem fingulismometis csfpeda- 
bant,obliti prorfus fuerunt.in portum, quo vela dabant, der 
latitquid agent alumni cujufcuque facultatis, atque difciplir 
nae?quid nos ipfi agere debemus , quafi ex longa jadatione 
terram jam tai^em afpicientes, et portum tenentes exoptai 
tum?Si quenqua veflruna, Patresjogarem,fcio, quidrefpo- 
deret unufqutique.Atquc ipfos videor tacitos animorukn- 
fus cernerc.vofq,- nobifcu tacitis hodierno die metib’ de ve- 
ArisfubfeUiis qualiloquetes.Ccrnrte adolefcetesinligniabsc 
honoris, videte laurea lingularu attiu,atque difeipiinaru, di- 
Terfo,dtfsimjliqiielpledore micate, uc bene impefum labore 
omne putet is:ut omnia pericula lev ia feper ducatis pro lau- 
rea fcieciaru,atq; dilciplinaru eofequata , SinolaboravilTe- 
Jiv’ .defudaviffern^que in litteris,quinobiS'loc’ fuiflet magif- 
troru,aut dodoru amplifsim’ ?atexceptifuerut labores ma- 
Simi.ipQus honore laureae, et praemiis propofitis illi copen- 

K K K 4 faa 



448 demonstrationis 

iantur:atq;iftiid particeps raiionis dubitabit nemo.Haeccu 
ego, Patres, et mei codifcipult inmeremur.dura pateat nobis 
gradus fufceptis laboribus, aditifque periculis ad veft ros ho* 
norcs,et ad lauream infignem cujufcunque facultatis, et do. 
firinae, et honorem liodiernum quafi aditum qucndam ad 
licentiae,ad magiftroru,ad dodlorum infignia confequenda 
viderem’, nihil equidequemadmodualii litterarii aluni le- 
vius faneduxim^quaquaefubivim’, quaeque adivimus pro 
re litteraria, corporis aperta dilcriraina . ■Grave quidem eft 
quenquampatrias Cedes relinquereijomnem indulgetiae pa- 
ternae fenfumiepudiare, atque ipfas blanditias, deliciafquc 
niatruni,quae natura fua filiis indulgent , et afsidere vellenc 
femper ad illorum animos explendos^^mniex parte refpue - 
re, non parentes yidere,non alloqui,atqueomni amicorum, 
ptopinquoruquecdfuetudine.aCpefluque privari, ire in ter-, 
ras aliquando infeClas,et bonae valctudinieontrarias.frigo-t 
ra perpetijaeftusomnesperferrejdiesTotosaudire praelcdtiOf-: 
nes, magnam noiSium partem oculis nullum capere fomnu, 
afperius , et injucundius res agere propter (ludiorum ratio-? 
neSjdutaxat cu Colo fludio , et re litteraria nos ipfos in cubi- 
culum includere. Gravia funthaec , et gravioraquidem ad- 
di potuifTentifed mittam’caeterasdifficultates,morbosfrU 
licet, et aegritudines litterarii occafione contractas. V os ipfi 
non raro mortes multorum hominum litteratorum imma- 
turas,atqucitloru , qui luperflitcsfunc, fradtas vires,corpus 
debilitatum , perturbationes valetudinisquotidianas ex lit- 
teratu laboribus effedtas accepiftis. Quid fiaiccndam us alri- 
us,et mentibus cum curriculo totius vitae moleflias has, dif- 
ficultates, et pericula conjundta cotempkmur ? An quidqua 
litterarum Rudiis ,gravius,quidquam nioleftius , et ad conii- 
ciedos homines ccrttusreperiemus?nuJla quidem, nulla pro- 
feclo re, nifi vcRris honoribus, hac audlontate tata tot ma- 
lorum acerbitateslevaripotuifient.Que enim hujufce dici 
celebritas non mirum in modum excitet, et ad quolcunque 



LIBER SEXTVS; _ 40 

labores fufcipiendos,perfercndofque no cofirmetfquae loci 
d ignitas^uae circunfufa auditorum multitiido?quae magi- 
flroru aiidoritas ? quae patrii totius acadctniae gravifsimo- 
riim amplitudo?q4iifplendorcu;ufcuquc facultatis doflo- 
rutn arnp)ifsinK>runi?quoddecus?quDd lumen illuftrifsirau ? 
Q^iocunque mcoculis,atqueaBimoconvcrta,a finiftratot 
Apollines,tot A«fcuIapii,tot Hippocrates, tot Galeni, a dex 
tra Ariflotcli5iplius,Platonis,Socraus,reliquoruniqueprae- 
ftantuim philoIophorum,ct tantae artis accurata , et exqui • 
lita fimulachra, hos qui antecedunt, Papiniani, Vlpiani,Sul. 
pitii, Africani, caeterique jurifperitiae principes inCgnes, in 
celebriore loco fpledidifsima facrac thcologie lumina , cla- 
rifsirai Chriftianac Fidei Soles,atque ipfius matris academiae 
decus, et ornaraentum,R«iSor amplifsimus,qui inter tot ta- 
tae academiae lumina, tanquam aftrorum Princeps,Sol cla- 
rifsiraus lucere vifus ell, omnes etiam fuis infignibus , caelc- 
Hi colore praeditis, et pallido, et viridi, et rubro, et omnium 
praeftantilsirao nivemalbcntem referente dillindi, qultana 
habent amplitudinem, et majeflatem incredibi!em?Reliqua 
multitudo, quae tota fere eft ftudiofa litterarum , et ad nos 
cohoneftandos,decorandofqueconvenit,non laureae iio- 
llrae plaudit?non ille fericus veftitus.ornatufque parietum, 
quaeque confequetur, laurea accipienda diem hunc cdfecrat 
ad polleritatis memoriam fempiternam 1 Haec fi dumtaxat 
nobis darentur, ea quidem alumnos litterarum in lludiis cd- 
tinerenthujufcepraefentis laureae exfpciSatione gloriofa. 
Cum vero ad hanc gloriam decurfu temporis honores ac- 
cedant, quibus vos omnes, Patres fapietifsimi,rdiquique ce- 
lebrati toto terrarum orbe litterati homines afficiuntur, 
quos, ut fine ambagibus rem ipfam dicam, apud gentes om- 
nes, et nationes cujufcunque ordinis,atque dignitatis confe- 
quuntur,quae caufa, precor, erit non litteris vacandi^non de 
ludadiin oranire,fludioquelitterario? Voluiflem’, praecep- 
tor araplilsime , plus molelliarum , et laborum rei litterariae 

Lll ca- 



4to DEMONSTRATIONIS 
Caufa fufcepi[re;fed animus non defuit, voluntas adfuit para? 
tifsimaiquodque practennifiraus, hujufce dici gloria excita- 
ti /ludium, et operam navabimus,fadi jam bacchalaurei ,et 
praemiis,et muneribus primis donatt,et ad majores honores 
licentiae, et doflorum praelentitua liberalitate properabi- 
mus. Qjare ut lauream deferas nobis enixe depofeentibus, 
tuum, etiljDoiSor ampUfsiroe,nDllrum,ut adilluftriorcs ho- 
nores, et ad ahiora ptacmia confequenda maximos animos, 
V'ke£que hodierna liberalitate fufeipiamus. 

ORATIQ DOCTORIS DEFERENr 
tislaurcam.- 

ANTA cftveftrum omnium hj 
academiam grata animorum vo- 
luntas, et 3d,matrera indulgentif- 
fimam ornandam ,decorandaque 
afsi d uitat c v e/lra,fl u diis,labori b 
vigiliis in pofterum, quoad pro- 
gredi pofsitis.et in hunc tantordm 
patrum ordinem florentifsimum 
cooptarijdeclaraia propenfio , ut 
parum-academiae confulcre viderer,£t per fummara incuria, 
quod turpifsimum e/l,facere meum officium,/! v.el punftum 
terapocis veftris laboribus debitum ac meritum praemium 
difierreroimeritwqueinfciens ab omnibus judicarer, ecignar 
rns,quid laurea ,,quid primus i/le gradus honoris valeat adi 
excitandos conatus, et impetus bonorum adolefcentum in, 
medicinam, injurispericiam,. in facram theologiam: qui bo- 
nis initiis , et fundamemisiftiu/fflodi ja£iiE,cum aditum /ibi 
patefecit i!lii/lrem, faede provehitur,etfupcrat difficultates 
omnes.etufqueeo.pcrducit litterarum amante, utfui ipfius 
corporis,^ bonae valetudinis oblitus, nihil cogitet, nihillo- 
quatur, nihil agatnifi re.m httexaria-Npn abibo longius, qua. 



IIBERSEXTVS. 

ab hoc gravifsimOjfapietifsimoque Senatu, mei propofiti.m 
ftiiutiquc videar, quod robis etiam rifum irifpero,excrnplu 
petiifle. Atque illud noflatuatur fpeciatini,fcd univerfc;r.e- 
que enim tanta virtute, tanta auftoritatc praeditus ordo ii* 
bens virtutes fuas audire folet. Omnes, quotquot occupant 
{ub'fellia,magiflri , dodorefque fapientifsiini , (i primum in 
philolophia gradum aflequuti nonelTentjnoal^cciflentflu- 
diorum confiiium ,et ad alias res animos fuos,volutatcfquc 
Conjeci(rent?ita credo. Num academia nortrairisfulgctibus 
tanti Senatus luminibus haberet aliquam fpecie, atque limi- 
litudinem ofiScinae litterariae adumbratam 1 Num haec fre- 
quentia tanta gravifsiraorum patrum,num is confelTus, tan- 
ta fapicDtia.tanta gravitate praeditus afpiceretur? Vacarent 
procul dubio fublcllia, nonis ordo difsimillimis infignibus 
dillindus afpicerctur,non viriditas unius laureae, non alie- 
nus rubor,non pallor fpledens, non caeruleus philofophiae 
color, non albenti nive candor illuftriot theologorum uf- 
quam locorum micaret:ncque nos tam ornatam , tam flore- 
te, tam fpledente academia haberemus. Haec igitur illuftris, 
et praeclara forma,hic afpcft’, et ornatus infignis, tataprae- 
ftantia, tata dignitatis amplitudo bonis initiis, primis hono- 
ribus aliqua ex parte dcbebiturlitaquide.Curigiturmorer? 
ac no bacchalaurci dignirsimi,vcftris aptatu refpodebo? ve- 
fttu oraniu honeAifsimae.aequifsiraaeq; poftulationi nd fa- 
tiffacia 1 Quaqua equide veftta re aga,ago re etia acaderoiae 
noArae,quae G aufloritate fua,et ore macris auguAo, venera- 
doque adfuitTet.atq; me in hoc loco, in hoc amplifsimo do-, 
floris gradu collocatu a(piccret,voce illi’ ,« feveritate line 
dubitatione perferre nd potuifle. Qmd ni,dicerct, Glios me- 
05,ct partim etia tuos, ta diligetcs,ta promtos,et paratos ad 
me ornanda in reliquu tepus,mematre fua dignifsimoSjtneo 
gremio altos, et educatos laflc meo nd honoraslnd decoras 
fuis infignib’?etad gradu provehis bacchalaurcdquisprohi- 
bet^mos, et decreta majoru; at id in academia feper facAti cft, 


4)z DEMONSTRATIONIS 
ct fuisflabilitu.fanckuque legib*.At exfpeftas volutate pa^ 
trumgravifsimorum apertam? at hujufce rcicaufa fuisin- 
fubfclliis.et fuisinfignibus ornati confident. Vis ab adolef- 
centibus interponi poftulata?nonpoftularunt folu, fed ob- 
fccrarunt etiam. Vrgcre, credo, magis voles eos, atque eate- 
nus premere,ct inflare, quoad impetrent • Cum illorum pre- 
ces audieris, tum matrem audieris poAulatem a te,precante- 
quc,quidiiamoraris?Cum has ego veflrumomnium preces, 
ct academiairvocem acceperim, no is ero, qui illas inhuma- 
nus, et impius repudiem. Qpamobrem cu ii fueritis baccha- 
laurei optimi,qui carriculoconfefto liberalium artium , et 
philofophiae,ettantocum Audio, tantacum corporum ,et 
aniraoru contetionead hanc laurea perveneritis , digni pro’ 
feclo fuiAis,qui fruQ;uslaborum,et diligentiae primos,id eA 
laurea bacclialaureidebitam, etdiale&cae, etphilofophiaa 
alumnis adolefcentihus propofitam confequamini. 

ORATIO PRO BIACENSIACA^ 
demiaante lauream bacchalaureorum,, 
a. praeceptore Philofophiae. 
habenda.. 



a lACENSiS academia, Reftor il- 
luAris, P.G. cocio, et litteris, ct virtu- 
tepraeAantifsima , in tanto fapientif- 
fimorum patrum confeffu , tanquam 
mater indulgcntifsima: filiis fuis carif- 
fimis , quos uberibus , ct la(Aefuavif- 
fimojintradomdlicosgymnafiorum 
parietes,.atqueinipfis officinis libe- 
rahuartium,ct philofophiae mufaeO aluit, et educavit, ma- 
gis hodierno,quam ahis totius anni diebus fpeflaculu prae- 
iens , et ad poAeritatis memoriam gloriofum, in tanto orbis 
gentium auguAifsimOjfrequetifsimoque theatro vifendum , 


LIBER S EXT VS. 4J| 

fpc£Iandumque praebuit; cum ut illis gratiam juflam ac de. 
bita pro laboribus fufccptis.ct molcfliis omnibus cofedo ja 
tantae facultatis curriculo devoratis honorem bacchalaurci 
tribuendo refcrret;tum ut ego veftro dono ac munere fingu- 
lari,quod ptopriu eft inftituti mei, praeceptoris officio fun- 
gerer,et in hac honoris fede , atque adeo niagiflri dignitate 
CollocatuSjVobiSjUt mos eftufitatus,et inveteratahujufcea^ 
cademiaeflorentifsiroaeconfuetudo, meritas ex haclocr.ccw 
lebritate gratias agerem.Duac funt profedio res, clarae fatis, 
et illuftres, quarum unam tantus magiftrorum , etdoftoru 
fapietifsimorum Senatus permepraeftadam in iftiusmune- 
ris provincia demandata ,fuis decrctisho.notificcntifsiraisi 
et academiae flatis, folcnnibafquecaeremoniisc6ftituit:at. 
teram (ic ipfe efficiendam curabo,ut fi pro magnhudine be- 
neficii in nos collati,pro meritis academiae maximis, et im!- 
mortalibus, no ea,quemadmodu cupio, cumulatifsime prae- 
ftitero, tamen me nihil omififle, tacitos animorum fenfus re- 
flari pofsim,ut quo poliem officiorum genere,gratus,et me- 
mor aodloribustajitaeliberalitatiSjbeBignitatifque refpon- 
derem.Quaeenim tata potefl exfiflere mgeniiubertaslquac 
tanta vis, et facultas orationisfquod tam accuratu, et exqui^ 
fitum dicendi genus , quo veftra in rae,difcipuiofqucmeos 
merita, pro dignitategratias agcns,complc£lar tatum abeft» 
ut liberalitati v£ftrae,utparcft,ac debeo, hodiernodic ref- 
pondeam? Aquila regia,ctcxcelfa, princeps reliquarum ariu 
R egibus cLarifsimis, et Principibus orbis terrarum potentif- 
fimis confccrata,non oblita fuifie dicitur praeflatiaefibi fu- 
pra reliquasaves delatae. Quamobreminftindu naturae, vcl 
donofingulariaDeo optimo maximo divinitus conceflo, 
non alta foIum,et praecelfabcaconfeSatur, fedetiam in ca- 
pitibus magnorum facpcconfcdiffe fertur Imperatorum,re- 
bus praeclare geflis,etviifiotiis egregiis pracflantifsimorura.. 
Atque in togo Principum tantorum, et Imperatorum invi- 
Plisimorum , quorum cadaverahsnonf erat, et decus 

'1 ■ Im- 



4U . demonstrationis 

Imperatoria majeflate dignifsimu mrinmis admotis in cine- 
i!c$rcdigi,inptaeceirojugo, acfumn-.o vertice pyrae, <]«ac 
inagnificctifsimoexftruebatur opere, aquila in fpeciem vo- 
latum appetetiscollocabatur.expanfis pennis iniublimefuf- 
piciens.quafi fupera a]Ieftans,et appetens , at exequiis c6ce- 
lebratis circunfufam aeris regionem praetervolans viam rc- 
Aain,ct diredara, qua Imperator propter res praeclare ge- 
ftas^R tot infignes viftorias.et infignia viftoriaru repor- 
tata adDeorum coetus, etad illuRria beatorum domicilia di- 
Yinislionoribus, et praemiis immortalibus afficiendus afee- 
diOe dicebatur, altius, at<^ue altius afeendens , quoad e con(- 
pe£lu tominum amitwbatur , demonftrafle videretur. Ita- 
que in AriftoHicnis fepulchro,in Ducum inviftifsimoru tu- 
mulis, in fuperbifsimis Regiae, et excelfae claritatis ftemraa- 
tibus,atque in deceflu animoru e corporibus,ip!is quodam- 
modo in cadaveribus , denique in obrequio,cultuquc lovis 
principis deorum maximi fuilTe praedicabatur: ut quocun- 

2 ue te animo convertas, Ii velocis Hfura,(ive vitae difccffum, 
vefuturae vitae delicias contcmpleris,cu Regibus,etfuni- 
mis Imperatoribus praefentera efle femper aquilam , et ad, 
effe poetae mentirentur : ut beneficiorum memoriam habe- 
dam,noque ullo unquam tempore dimittendam efle merito- 
rum commemorationem intelligaraus. Quae cum mecum 
tacitus cogito,et quae vos,patres,in nos, et m difcipiilos no- 
ftros beneficia contuUftis, mente compleiSor , cupio dignos 
videri tot ac tamis beneficiis, dignus tot ac tam immortali- 
bus meritis,dignu5liislionoribus,etornamentis,tanta,et ta 
incredibili veftralibcralitate c6fequutis,et in difcipulos ho- 
dierna.die non minori munificentia confercndis.O longela- 
tcquedifrufalausacademiacBiacenCs , et libaraliratis,qua. 
in laboribus adolcfcentum compenfandis ufa fuifti femper 
laudibus , et praeconiistnagnificentifsimis afficienda. Sivc 
raagilkorumomni (cientia praeditorum auftoritatem, fi- 
ye do&orum fapientifsimorum Senatum frcquentifsi- 

inuta 



» LIBER SEXTVS. 4TJ 

iHum , five dignitatem theatri celfifsimam five concur- 
fum , coronamque celebrem oranisgenctis, ordinis, et ae- 
tatis Tchola/Iicorum , five tantam praefentis diei celebritas 
teiB, et lauream bacchalaureorura deferendam intueri vo- 
luerimus , gratiam beneficiorum illuftrcm, faeculis praefens 
tibustefiatam , et polleris ad aeternam faeculorum omnifi 
pofieritatem relinquendam afpiciemus. His de beneficiit 
cum dicere Cupio .nefeio, quomodo magnitudo rerum co-j 
piam, et facultatem dicendi penitus abforbet, et fplefl- 
dor tot hominum iiluflDifsimorum Solis.fulgore clarior o- 
culorum, et mentis aciem fua claritate perfiringit ; ne tot 
Soles adverfos,ct omnes eximio, et illuftri fulgore coUu- 
cences afpiciam ; tantug^abeft ,u,t de fuo fulgore, de luce 
toto terrarum orbedifEuu,. quemadmodum par erat, dice- 
re hodiernai die pofsim . Quid autem dc loci celebritate^ 
de amplitudinetanti theatri, in. quo liberalicatem hanc imr 
pertimini,diccmu5?fi locum ex perfonarum dignitate aefli- 
maraus , circunfpiciamus decora, ct infignia honorum,qui- 
bus capita vcftr3,ecpe£tora longe lateque fplcndent,,infig' 
nibus humanas, di.vinaeq.ue lapientiae clarifsimisdHuftratai, 
*t ipfa ,.G placet, decora, et ornamenta virtutum ,. religio- 
nem fummam.,,taatamqucfandlita£em , quibus animi doti- 
bus fuis eximiis magis,quam cacliim cum patens, et apertum 
efl,no(fiu llellulis undique miro Ipledorecollucetibus, mica- 
re vili.fuiftis. Eli- haec academia,Patres,pates no folu bonaru' 
artium, fed etiam ofEcinacundiatum virtutum ,.et emporiu: 
abfolutac farjctimoniae,ex qua non modo pracftantes-diale- 
dlicijCXcellcntcsphilofDphi.theologi fingulares, bonis ani- 
bus, atquediliciplinis inflru£ii,et ornati,verumetia boni cul- 
tores (ihriftianae Religionis,,viri.omnib’ virtutib’exagge- 
ratijCt vera , cofiimataque Ghrilli fapietia, quae ad vera Del 
cognitione, ad caelorum glDriam,ad,beatoru focietatem, ad 
fcmpiternaeTriadosafpeirtum deducit , exculti mirandum 
io.nicdum,tt illuflrati, taquam ex academia vere Chiitliana 

Ll.l 4. in. 



45^ DEMONSTRATIOIUS 

in hiijvC-c rejitii, atque in Hifpaniaru , et in totius orbis ter- 
raruni utilitatem, et amplificationem maximam proficifeu- 
tur . ii^emadmodum quondam Athenas bonarum artium 
inventrices adolefcentesingredientes.in Minervam caftita- 
tiSjUt veteres fingebant,amantera oculos tollebant, qui Bia- 
cenfem in academiam confluxerunt ad litteras percipiedas,- 
inChriftum Iefum,perennera,ctinexhauflum totius fapie- 
tiaefontem,animorum aciem intendant, non magis litteris, 
quam virtutibus excolendi. Quodfi de praemiis, quibus af- 
ficimur, noftra dicere voluiffemus oratione, dialeftica bona 
tu artiuffl,etfcietiaru janua, ars difl'erendi,et vera,et falfa di- 
judicandi, progrefliis fanenoftros mirabiles facies infingu- 
lisartibus,atquedirciplinis,praef^m in facra,caelefiique 
theologia^fuis hodierno die infignious , et honoribus affici- 
tur.Eadc hos producitadolelcetes in mediam hujufce thea- 
tri lucem,claritatemquepatrora gravifsimorum illuftrcm, 
primosfuorum laborum nuftuSjCt lauream viridem , atque 
Horetem accepturos. Quorfum autemlquem in fine,patres^ 
et vos quem in finem arbitramini,adolefcentes optimi t non 
profeftoutin pofterum a laboribus conquiefcatis,ut vos o- 
tio, defidiaequededatiSjUt vitam quietam agatis, et umbra- 
tilem, putantes nihil jam negotii, quod vos clariores reddat, 
et illuflriores, ad vos pertinere : Icd ut ad facram,caelefl^ue 
theologiam tranfeatis.in hanc inflammato Audio incumba- 
tisihunc cogitetis gradum effe,quafi primum aditum illuftrc 
ad caeterosfaonores,qui vos manent licentiati, magiflri , et 
doftoris : quibus ornati falutem, animorum ftudiofe cure- 
tis. V t veniat vobis in mete labores Chrilli lefu ab ipfius in- 
fantiae cunabulis pro falute generis hominum fufeepti . Id 
verletur femper in animis vcftris, non defifiere vos debere, 
donec ad eum locum afcendatis,ut concionibus multis , au* 
ditioneconfefsionum,operarebusdivinis,et diligetia fedy- 
lo.ftudiofequc praeftita,in facerdotiis hujufce regni, yel alio- 
rum impenoru Matris Ecclefiae animosex ore Daemonis, 

ac 



_ LIBER SEXTVS._ 457 

>c fjurIEus cripiatii- Ideo cogitetu vos venire folufis togis, 
ijnili nnlitfsexpeditos.et aljcres ad pugnam. Neque quid- 
t^uaidiudcftvjtahominisinijoclugubri.etaerumnofofae. 
tulo.nifi confii£Iuiafs,iduiis,et acerrima cum daemone, ctl 
mundo, cum carrie,tribua d«terriiiiis,et infeftiftimt/s humani 
generis hoftibus conflidatioiad quos vindex noftrae liber- 
taiis Chrillus Icfus perimendos, tanquam in equum alatu, in 
Crucem cclfifsimamafcendit. Vndequid,obfedro,nifipa* 
trum horum rcligioCfsiroorumjDifi veftram fuotcnipore,cu 
theologi f ueritis, diligentiam, ct ftudium depofcit-J qiiid ma- 
nus illae diritate davorum trajeftae, quid pedes ejuldem fer- 
ri immanitate trasfixi, quid latnshallae mucrorie patefaftu,- 
quidfanguis eodem latere fan&irsimo profluens , demifsio 
capitis,pallor oris,fel,« acetum ori divino porrectum, moles 
denique Crucis fuis humeris componata, ni(i veftramcura, 
veftram oblato tempore ad falutera animorum diligentiam 
effiagitabit 1 Haec omnia quis pro digniratecdmedafeiquis 
meritaSjUr par cft,potcrit pro tanta libcralitatc gratias age- 
rclO vere liberalem, et munificam academiam ,o parentera 
induJgejTwisimam.ct carifsimam jurequidem optimohabe- 
dam.hlagnum cft vos bacchalaureos curriculo bonarum ar- 
tium confecto per viam celebrem , quae ad templum maxi- 
mum fpeftat, tanto fapieniilsiroorum patrum comitatu co- 
honcflatos,quanvis non magna circuitione, publice tamen-, 
ad lianc ulqueicci celebritatem deduci, confequi magillros, 
et dodlores omnes lapie.ti£simos,fiiVgulos fuis infignibus or- 
natos, interim urbem univeHam pulfacymbalorum ubique 
c repuu,et iftibus citatifsirois, ut evelli fuis fedibus videatur ^ 
ad honorem, et ad decus bacchalaureorum tranfeunfium ce- 
lebrandum, et loca, quae tranfivimui, celebriora tibiis modu- 
late pulfatis perfonare , vos anteire folutis togis talaribus , 
apertis capitibus, inter florem acadciriiaeBiacenfmm cquitu 
progredi, fubfellia patrum fapieniifsimorum completi pro 
aniiquitaie,ct dignitate confidentium, neque quidquam avir 

M 11. m dius 



45S demonstrationis 

dius exfpe<Slari,cjuara lauream, quam infignia vclira . Haec 
quam ha,bcnt fpeciem?quam dignitatem maxima ? qua gra- 
tiam pro veftris laboribus relatam amplifsimam?quanta mi- 
hi praeceptori veflro,vobifquedifcipulis meis amaiiCsimig 
in omnem faeculotuta aeternitatem gloriam comparabut? 
Hanc cogitate luftratione , bacchalatirci ornatifsimi, fpecie 
efle.ct adumbrationem iliius,quara in caelorum aula , fi Dei 
afpctSu peEfruamini.adipifceminifelices feraper, atquefbr» 
tunatijCuracorporis compagibus exeuntes, aditu caelorum 
patcfadtOjClivinatu Mentium agminibus comitati, vias om- 
nes, et plateas regni beatortiperagrabitis, et infpeftante io- 
rc beatorum civium, tot Confefforibus^toc Martyribus in- 
victif5imis,IapientirsiraisDo£k)ribus,caftifsimifqueVirgi- 
nifaus,ipfa Regina divinorum fpirituu. Virgine Maria,2t no- 
firae (alutis audiorc Duce Chrillo Icfu triuphum agetis glo- 
lioliijm,immortali gloria circunfiifii ad tabernaculum ufque 
(ancuifsimaeTriadoscaBtibus Angelorum fuavifsimis.cac- 
leftibuE hierololymis perfonantibus dedufti,laboru veftro- 
rum,rt virtutum omnium praemia magjnificetifsima accep- 
turi, Quocum afpiretis,cum contendere debeatis, et litteras, 
etadiiones^vellrasin DeicultO,etobfequium eonferrefan- 
ftifftimu ,. neminem vcArum ignorare credo, quos in pofteru- 
debeatis laboresfufeipere ,.ut ad hunc gradum dignitatis al- 
tibi-mum veniatis -. Et quoniam hic dies dedit quafi initium- 
taacacfelicitatisifi Dei qaufa in litteraru, et in Philofophiac 
ftuidjura,vinatc duce, et comite veftrorum Rudiorum incu- 
buifti 5 ,a vobis ad Patres- Gonferiptos oratione coverto.At- 
qpe primum Ipquor vobifeu, Patres araplifsimi, et quas pof- 
fura,<ic.dcbco-gracias iinmorialesago : nam me relaturu cfie, 
prf),, bcneiicii magnitudine nullam fatis meritam fperare- 
pQriuro.NcqMcmefolu vefiris beneficiis audlum, et cumu-. 
ilttu habebitis in poAarumjIcd hos, quos adefle , quos con-- 
fteiffe curriculum liberalium artiu.afpexiftis . Atque iidem,. 

qpgnkin morc,ct,ij)Aituto neftro loqui noja poirunt,cdofti. 

cyc,o- 



LIBER SEXTVS: \ 

cyfonlaru m exemplo, nunquam vobis fatisfaciendi, et huic 
academiae grat)atD,quara pot«erint,refcredi finem fe fadu* 
rosclTe,poliiccntur.Tu vero mater academia, cui ab incuna- 
bulis, cc primisfundamends meorum fludiaru me to- 

tum addixi, et confccravi,accipe primos meorum laborum, 
et primos beneficiorum tuorum fruAusiuberiores fTudlus,et 
poacllaciores ferre voluiffe,-fed fero plenos fpei maxiraaeiut 
fi.qucraadmodu lili coeperut, litterarii ftudium perfequatut 
ingrclsi is facraeitheologiae pelagus immerutn,metiar,G de» 
multorum ibgeniis,de laboribus,et de vigiliis , ec-de virtuti- 
bu$,ecde caeceris orn4iaentis!,quae in optimo5.'w‘ros,ct litte- 
ratos cadere folcnqnon adducar in fpem capiendi increme- 
tadigoitatis^et virtutis ampIifsima.Me tuum alumnum,hof- 
ccn^rosdifcjpuloi,non jamlafle tuo folu altos, fcdinfig- 
nibus bacchakurcorum ornandos,tuonunquahonori,uu- 
qiua dignitati tuae, neque gloriae defuturos elle tibi perfua- 
{!e.£npculos,en vultus fingulorum , indices fuaein matrem 
pWjpviaaitiae, teftcs voluntatis in te,in fuos patres amplifsi- 
mois.wbosiapientifsimos do&ores,in tanta lumina, et orna- 
8Wta maxima., Vos verodifeipub mei, quos mater academia, 
adhonorem tam egregium , ad honorifica tantae felicitatis 
lauream accerfit, accipite praemkira laboru veilrorum , ve- 
ftrarum vigiliarum, silius teporis.quodin nofins caftris for- 
fitefi,ei acriter militantes pofuifiis . Atque utinara , qui vos 
dialcdlicae laurea tnfignitos dimtttit,infignibusfacrae theo- 
logiae videat ornatosiquaecunque dies illa fuerit, quae cum 
illuxctit»non poterit non illucere plenifsima feiicuatis,etin- 
auditac laetitiae,noftros hos frmSus , ct labores vcftros ma- 
jore cumulo cohonefiabit,ct adaugebit Biacenfis academia 
ad feiplam indulgentifsimani matre, et ad patres hos fapien- 
ufsimos majore oblcquio,ct pietate profeqiiedos. Quod igi- 
tur tnihi per academiac noftrae decreta, per hunc Senatu am- 
plifsimu licet officium facere, facia, gradu, ct inlignc baccha- 
Uurcotu vobis deferens, et impertiens. 

. i M m in i 


ORA- 



4$<t 


DEMONSTRATIONIS 


OR A TIO APPETEi^TU;'S:ACRVM 
•besti Dofiiifiici orcljiwiii',cum.'c6mniotatioTi?, 'b ■ 
'Joco<!OmiBunii,afFcaiba!jCioB-; ■ 

’U ^ fes:ration«,;n:j;' v:s 5: .i 


V O Dj precatu*. a Dm optimo ma' 
ximo fum.P.Gi3binjEiameorun) ftu* 
dioruDijCt quod tanti Domifti btnefi* 
ciofiogularicoafeqiriaEftllem jiitttie 
religionon 'veftram aHime ahiiDSaa 
liquotiappetentemvtjof^tre-cdfeqtil-a 
dae caii/a CTicnni& huRtaniiOtibus. lit>' 
teris operam navanfem in vdIrS fds 
cietatem reciperetis , id hodierno dieyeftra Gngularilibcraa 
lirate cpnfcqui vellem.Neque vetwquslqtani eftjquodmaa 
gis appecam,quocique magis enixfcdraeani contendere; qaa _ 
Do rriinif anorum facratn,religiofainqDe familiani , ad quam 
impulfu divini Numinisferontotus-, et rapior lacibusyelud 
ardentibus inftammatusrquibusfic aniaiusartfeqftagrat^e 
totus, ut ad agendum deaha re, neque foleam jftfcque fi maxi- 
me velim, pofsira meipfum inftitucre. Enirovero mihi acu- 
leos infigit confcienriaineque quieto finitaiHmqconCftere, 
teanuminjiccre vifaefi faepifsimc, meqtle in ■-fi.iblitnt locfi 
cfrerensduftrarejubecmentisdcaiispericutaj quibus homi- 
nesexpofiti fUn6,qui in hocifaecnlo ¥erfatMur,la'queos, qui- 
bus implicatipIurcS,ec irretiti, neque gradona, minimum ad 
fufeipiendas virtutis aiftiones faciunc , vincula animis alio- 
rum injefta,quifcrvitutem ferviunt miferabilem ,et magis 
quam conteratifsiroa mancipia,notisinferoruin inufta,co- 
tinuas operas Diemoiai praeftat,et foveas, in quas, quoniam 
ineidvtur, Qbruucurabhollencqmfsimo,atqu6adeo inifera- 
dum in modum tenentur opprtfsi, ut faucibus premi videa- 
tur ab hoc inferorum principe, ne jiigorH a fuis anirtiis^aceri 



LIBER 5EXTVS. 

bifsimurti repellant fervitutis. V'^ideo vitia longe lateque vo- 
litare.Quiddiverras carnificinas animorum enumerem, qui. 
bus confcinduntur j atque trucidantur mortales , atque ipfi- 
qtJafi venales anirni,quodfinckcryttiisdicinon potelli eiU'» 
tifanguine lefu Chridi /luperbiae, libidini, avaritiae, reli-E 
quifqiieviiiisparvo pretio traduntur in Daemonis lervitu-- 
tem :ut pauci fint, atque bi numerentur, qui legibus, divinif* > 
que praeferiptionibus pareant : qui vero conlilia Chrifti le*, 
fu fequantur ; foli fint in factas rehgioforum familias coop-; 
tA-i,ef inter hos milites praccapiiedeveflrarcltgionedtk&ijs 
atq, exercitati in orohifaniSifatis aftione Dotninicani? Cu-- 
jus fi vitoftate cofideremus, aliis ordo beati Dominici prae- 
rtai.facrts rcligionibusplarimis,!! feientiam ,ct fan&itatem» 
virorum-, qui ■ in hac facra familia fuerunt , in nulla , neque : 
fcieritia.pr aeftantiorcs , nequeullo gen we fanftitaiis clarict.i 
res-repet'ientur...Eft.enitn.Doarinkan6rum ordo domrciUui 
Ghriftianae MinervaeiofficinabosioTum fludiorum , empo-'- 
rium facrae theologiae, fons pcrcnnis;et inexhauftus divinae ; 
fapieniiaeiqt fi (quod Deus mdlum avertat) noftris peccatis; 
litterarum divinarum libros amitteremus , in Dominicano- 
ru domiciliis, coileftos.coaftofque reperiremuSiQuacenim - 
littcrariaeofficinae?quae religioforum coenobia^quac denki 
que ac^emiac Dominicanarum fcriptis,ct virorumi qui de 
fua familia deledli funt , atque fuerunt , vocibus femper non - 
perfonuerunt, atque noftrahoaetateperfonantl-AnCajeta- 
nos,anSotos,an Vi£lorjas,arMctinas,an deniq, antiquiores- 
alios ne lcim’hAtT inter hoslurae Ecclefiae clanlgimti,c6m.u • 
nem omnisgeneris; atque ordinis dociorum noftrorum ma- 
giftram,praeeeptorcmque glonof(im,caeleftem faeracReli-- 
gionis Doflorem,.Thomaro Angelicum non praedicari aup’ 
dimus inacademiiSjinecckliarum fiiggcfiis quotidie? quem 
autem Mater Eccleliafanctoru gradum in caeloru aula co*’ 
fequmum divinis honoribus profequrtur, quem in caelitum' 
ordinem aferipti religiofi plurimi dc Dorninicancrurc fami- 

Mm m 3 ; lia 



DEMONSTRATIONIS 
Ha nonr,(Sff<juuti fuerindan Virginuird an Cofcflorum? aS 
Doftorumi an Patnarcharu^an Martyrum honores nume- 
rabimus^ Ex his fanftoru coetibus claros, et ilhiftrcs fuae re- 
ligionis Heroas fan^lifsima rdigiodfsimaque familia Do- 
minicanorumoftentarepoteft.etlioscura pracftantu ma- 
xima prae reliquis lacris religioforu familiis divinis fapief 
tiae ornamentis abundantes - At que femper habuit ifte faa- 
ftilsimus ordo fplendoremlquot Pontifices l quot Ecclefia?' 
rum Praefulesiquot Cardinales ? quot Romanos Pontifices? 
Hoc eqnidemteinporefclicifsimo cum videas beati Domi- 
nici filios, et -alumnos in tanti Parentis habita , atque formf^ 
▼erfantes, propugnacula Fidei, cujB(.def^dedac catifa hic or- : 
doclarifsim’ ab initio inftitudfuit.ct R omanoru Potificu ai*< 
ftorkatecdprobatus , te dicesintuesri. Quis pracfcriptiane* 
inftituti Dominicanorufanifttfsimi,odeo ftatas, et praefini-. 
us horas,meditationi data tempora, multis in coenobiis car- : 
nis abfiinentiam,fu baculas Hneas de corporibus religiofoti 
afelatas,reUquapraefidia religioEisabfoivcndaeipefficiedae-? 
<|ue c*ufa, manus Chrifiianae Religionis enuntiandae, unde 
Praedicatorum nomen acceptura fuit,valeat enuracrare'liis 
decaufis in •veflram religione propenfione mirabili abhinc 
trienniu,ut audiviftis,f£ror,ct modo ufq; eo cupiditate feroe 
hoc tempore, ut nifi meinvellramfo.ciecatera,in veflram fa-. 
aiiliam militem unum cooptatu videro, prae defiderio,praa- 
mentis ardore, quid agana, ignorem An medefiderio veftriotTf 
dinis tabefccnte perire patieminiiaut defideria nollra , quae 
Deus '0ptifnus,et maximus injecit, quae conlervavit ad hoc 
ufque tempusiextingui vos, Patres rcligiofifsimi, linetis ?fic- 
cine me tradi patiemini in Daemonis fervitutem, qui de vct 
ftra ofacio ex inferorum faucibus eripere raortaliu animos 
omniratione debetislnon raefugientem Daemonis infidias, 
non nuntium huic faeculo remittentem, non in tutum por. 
tu, non in arce munitifsima cofugiente recipietisJno exfpe-i' 
fi;abitis preceslno lacrymas ? Oparii idoneus,(i nullus vobi^ 



LIBER 5EXTVS. 4«? 

videor cITc, ne priufqua experiamini, ditrit racis moe/lu, atque 
conturbatu, incertu confuii , quod capia , atque quaecuque 
lirraru fola potero,peragrarc paratifsimuo), quoad voti mei, 
atque vcftri ordinis compos fiam. Per merka beati Domini- 
ci Paretis, et Antefignani- veftri, per dignitatera amnis ordi- 
nis,ct Patus de vcftra familia fandorum, per officium, quod 
£icitis,aniinoruraex Daemonis fervitute liberandorum, pet 
i commune veftri ordinis in Virginem Mariam fludiu, et fum- 
mam religione, per tantae Ragmae catloru in Dominicano- 
ru tuenda religione fingularc pstrociniu,per Chriffi Icfu Fi- 
dem,qu3m concionibus veflris,dodrina-caclefti , laboribus 
corporum;et vitae periculis maximis, tot Martyrum profu- 
fo £inguine,gentibus eundis, atque nationibus ad hunc uf- 

3 ue diem enutiaviftis , ope vcffram,ecauxiliu mihi ferre no 
efinacis.Si aequum po(lulo,fi poteftis opem ferre , fi debetis 
mortalium animis confulcre , fi auxilio Dei immortalis fre^ 
tus ad omne me demifsionis.etvirrutisfadu ofifero, fiinfti- 
tuti religione beati Dominici,ac praecipuo qiioda ardore iif- 
flammatus ad vos fuppliciter, atque demiffe venio, denegari 
mihi no id poteritis, fed impertiti maxime debetis, quodtaa- 
tisavobisprecibusefflagito.- 


OR ATIO; AD BEATI FR ANGISCE 
facrum ordinem petendum , cum demon.- 
ftratione,loco rommuni,expolitio» 
ne,arfedibuS)et obs- 
fecratione. 



IT repus-PiG-cu tato angore co-^ 
^^§3fciciuias cruciabar,ut prorfus momtna 
'cu nullum timore vacuum habere. At* 
p^^Wque ficaclu videba nubibus obdudu,!!. 
^^puicrrealiquarepetina audiebam ,fi p*'^ 
\t invadente urbe,fi denique minimos- 
i^l^^ilrepit’, totis artub’, atq; mebris cdtre- 
hl-mm 4 icifp 



4<f.4 DEMONSTRATIONIS 

roifcebam. Neque quid caufae efft t;,af!equi poteram, nifi pec- 
catum ,ct depravata conlcientia: quae gladium divinae ju- 
ftitiae diftnflum intendens cervicibus noflns metuendi 
caufam dabat planam, et exploratam. Quo magisa mcconf. 
cientiae pondus ejicere cupiebam, hoc magis , atque magis 
preraebatincq; dies nodlefque liberu fpiritu ducere patteoa- 
tur.Adeo confeffariUjeluo lordesanimitrelpirare vifus.Lux 
mihi videbatur oborta , et fpes veniae confequendae pecca- 
torum allata . Dico equidem hoc fatis magno cum pudore, 
fed diceduiJie.G de meisfceleribus, et de divinis in me bene- 
ficiis collatis tacere videar, ingratus fim, vel potius impius; 
aut neSpiritui divinoobftitiffe arguarhasa me voces extor- 
queri, et cogenti vobis praebentibus, et audientibus mittere. 
Sed quorfu Patres?Qiiorfu?ut intelligere valeatis ab iflius co 
feffionis tepore cogitalTc me de vcflrareligionc,atque de ipr 
fo beato Francifeo Principe, et Parente clarilsimo tantae fa- 
miliae.Illc mihivifus cft in fomnis faepe dixiffe , qui tantum 
beneficii accepi fti, ut Aetna gravius pondus exculieris, vis 
vivere quieto,et tranquillo in pofterum animo? quid ni ref- 
pondebam ego. Age igitur, et te inimicum praebe peccator 
rum, confer te ad religionem meam, et afdiclationibus, ine- 
dia,ciliciis,facci afpentate coerce corporis motus , Daemoni 
bellum omni crudelitate deterrimu infer. Quid ergo Patres? 
in utraque parte in mente multa mihi veniebat: fed magnu 
pondus mihi attulerunt ad tollendam omnino dubitatione 
adhortatio, cofiliumque beati Francifci, que per quietem vi- 
debar ego videre, et dies etiam totos nunquam roentem pul- 
fare defiftcntcra, quoad tandem perpulit. Fateor Patrcs,gra,- 
ve fatis efle religionis jugu. multa reiigiofus fatfurus efteo- 
tra voluntatem fuam,femper in fumma contcntionecorpor 
ris, et animi verfaturus . Sufcipiedac funt exercitationes vir-, 
tutum, domandae cupiditates, appetitus fracnandi . Atque in 
hac familia Francifci bcatifsimi reiigiofus pcrfuaium fibi. 
habere debet linteum fe non induturum elfc , fed pannum 

■ duia- 



LIBER SEXTVS; 4^^ 

diifp taxat, atque huBC haerentem femper carnibus, fomniim 
110 in culcitris, fcd in tabulii,crafsitudine, duriticque maxi- 
ma capturfi, et efca«cdtemtifsittias,atque hasfummacu mo- 
deratione, maenam paftm'anni jejunia de praeferiptioni- 
bus ordinis pracfinfta,'at<^e herum non pauca in pane, et 
frigida toleraturum elTc, peditem, et fine viatico mittendum 
ad praefe&i voluntatem,qui faepe leverus, atque vehemens 
‘urgebit magis;atqucpremet-fuos alumnos, etdifciplinam ip 
fam anguftiis majoribus coercebit , Inteliigere etiam debet 
■is monachus in coenobiis plurimis inopia, et egeftatclaboa 
'raturos eflVfratreSjtumque cumcisptaeclare agedutri, fi pai 
ne atro, herbisfylveftrious, aut radicibus vefcantur. Caftiga- 
f io vero corporis in hac facra fam ilia, cum multo freqtictiot 
Ct,tum h^et plus acerbitatis . Atque fratres vcftitos cuba- 
re, cum ipfo cucullo at 6 to,valdequc coraprclTo, et ipfo prae- 
■fertim acftus tempore gravifsimo fauces opprimente vehe- 
TOetifsime,ipfos deniquemonachos amplius quattuor, et vi- 
ginti praeceptis poena afcribetibuscapitalem,alligatos,co* 
ilridofque teneri, quid habet difficultatis?Gravia funt haec, 
ct moltorumviribusfuperiora, procul dubio graviora , 'coa 
hominum communis imbecillitas perferre pofsit, nifi Deus 
adCr, et militem Francifeanum praecipua fui Numinis vir- 
tute muniat tsed qui mihi mentem injecit Deus in huncor- 
dinem ingrediendi, robur, et vires invidaspraeftabir. AtqtiS 
hominem Gbi ipfi diffidente, fidete aute viribusdivinis tatu 
^neris fuicipcre neceffariit e/l,G voluerit in inftituto, femtl- 
que fufeepto Itinere ad extremum ufque vitae fpiritum per- 
manete : quae res me magis ad appetendum beati Frantifci 
brdinem,t t ad bene de perle verantia auxilio divinae boni- 
tatis fperandum excitavitme graviter incuriam,atit oblivio- 
nem metis injeclae divina Majeftas «Icifcatur, me in facctilo 
verfantem relinques inter faeculifeflatores, ct adniinillros, 
et eo progredi fufeipientem -indies me graviora frclcra quo- 
tidie Cnat , ut omnibus maculis afperfuto in profundum ja^ 

• Nnn ciat 



4 «« DEMONSTRATIONIS 
ciac inferoru. Toleratu difficillima fint,et in corpus ftatuan- 
tur fupplicia , quae de carne fumtintur gravifsima : dilanie- 
iur,difcerpatut ipfa cato, dummodo ftec animus,fi t falvus,ct 
incolumis , ec vigeat omnil>usvirtutum,orrfanaentis cxcuU 
tusiquibusnon poterit no redundare, fi ili viridarium tan* 
tae religionis jucudifsimura,et amoenifsimum,et omni vir- 
tutum odore fragras ingrediar. An vero hortos violis, et ro- 
fis liratos, omni fuavitatejucundifsinios intrabit aliquis, et 
non odoris.fuavitatem percipietlnon ex omni florum gene- 
re fafciculum fuav iter oletem componet, et conllruet mira- 
bili arce pblitifsimura i ObeacifsimiDidaci, O fanftifsimi 
•Paduarti , O divini Bonaveturae , flores religionis Fracifea- 
Bae kaifsimi, in viridario beati Francifei pulcerrimo, et j,u- 
cundifsinio cdfiti, translati in cacleftis aulae hortos amoenif- 
fijnosiqui neqjSolis occafu occidetis, neq; ealoruardorib' 
aduremini, Esqu«- ventis reflantibus de veftra venuftate amit* 
tetis quidquam, vigebitis potiuSjec fiiavitate caelefti florebi» 
tis,et ipirabitisafflatum divini Numinisin faeculoruiomaiu 
• aeternitates. Ex beati Francifei ordine , ex hoc viridario, ia 
hortis Ecclefiae confiio,et praeferiptionfi fuarum aquis per- 
lucidis, atquecryllailinis irrigato omnis veftra fragatia, fua.. 
vitas, atque fplendor exoritur. Quis in hoc viridarium, in po- 
marium tantumpn- honos tam irriguos, atque amoenos adi- 
tum haberet faciletniatqUcpatetem ? Sperare equidem om- 
Bi veteri dcforraicate exluta me fpeciem,et formam indutu- 
sum efle clar.MTi, atque fpledentg, et liquoribus beati Francif- 
ci fandliftimae fatiuliaeperlucidis ,.ac caeleftibusperfufu ^ 
ftoris, fimilitudinera , et pulcritudinem evafurum fuifle', 
Etautum beneficii, tantum libetaliutis confequerer. . Iftud 
eftini veftra potcftate ficum, Patres amplifsimi. Vospoteftk 
«na‘Vcftrarura voluntatu^confenfioncmeu animu explere, 
^que raeipfum,fi<vcrc,et exanimo peto, fi voluntate. Maje- 
ftkti feraper divinae fer viedijet ex vcftris praeferiptionibus, 
«stfandliisimo.perfefiilsimoq; beati Fr^cifei inftituto, quod 



LIBER SEXJVS: _ 4<7 

mihi d:tur vitie tcpu» ad extremu ufqj fpiritu degeda«.Va- 
Itant apud vo(, Patres religiorifsimi.nollra delidcria, palam, ct 
rerepropolita, nullo fuco verboru,milliS orationis pigrocn- 
tisaipcrfa. valeat illi (limuli meis a beatifsimo Patre Fracif- 
co vikeribus infixi, valeant Aimuli conicieotiae • valeat de^ 
nique vifio per quietem oblata . Per illas lefuChrilli plaga* 
Parenti vellro, et tantae religionis au Aori Francifco ad im- 
mortale tatae familiae decus infigniter imprelTas, quibus fpe- 
ciem Pater ipfe fanftifsimus gerebat, et divina (alutis noftrae 
GmiUtudine.ttie tantae religionis copotem facite.bi tati vos 
ialute animorufacitis,et gloria divini Numinis fempiterni, 
CUJUS utriufquerei confequendae gratia cu religione beatus 
Francifeui inftituerit.tu nemini dubin c(l,qain ipfemet cor- 
pus faum in mille cruciatus, et in omnia tyrannorum exqui- 
fiu fupplicia libes, et laetus dedere paratifsimus ^et, intue- 
mini in ovem vagam,ct errantem, in ovem balantem, ct ovi- 
le petentem Francifei fanfiifsimi , fugientem lupi deterrimi 
fauces patentes , et ad me devorandum ore inhiante immi- 
jicntes.Si vos non accurritis , fi tanquam paftores boni noa 
me ex ore Daeroonis,aC faucibus eripitis, quis obfecro libe- 
rabitlDeus optimus,et niaximus,qui mihi veftri ordinis ap- 
petendi dcfidcnum injecit, vobis mentem in veftram mc (o- 
cietatem cooptandi velit injicere. 


ORATIO AD DEDICANDAS DIS- 
putationes alicui Ecclcfiae Pontifici, 
cum dialogifrao, et ob- 
fecratione. 


(§) 



I cui potifsiraum, Praefui iUuflrifsimc,has fa- 
crae theologiae difpu tationes exPrincipib’ Ec- 
clefiaeclanlsimis dicadas curare debeba , mecu 
tacitus invcftigarevoluiflciB , neque te pote- 
N n n i rara 


44 DEMONSTRATIONIS 

ram lUunciorem, neque ullis ornamentis prardantiorem re^t 
perire Mecoenatcascuifaneiquodomnesfatcbunturtpoti* 
us,quatij libi dicandae, confecradacqnc fuiflent,m3ximis ju» 
Oifsirrufqtre de caulis. Qiue lint illae caufae hete tempore fe-- 
licifsimo,et clarifsimoruih hominum' abundanti facculo, -fi. 
quis quaerat, huic ego re£p6Jeboftatim;dignitas caufae funt: 
et amplitudo tua. At multi in hac dignitate futcollocati.nd 
inficias irepolT6m;fedqui Praefulis dignitate nobilitate tan-, 
ta^eneriSjCtfumoCsmajorum imaginibus illuftraverit, qui 
td hanc gcnerisclaritatcm litterarum tantam, famque muk 
tiphceip cognitionem adjunxerit ,.yidcnt omnes de Erinci;.. 
pibcs Ecclefiaefupcreffe neminem. Tacerede his rebus cu> 
nemo queat.quic) etiam ille dicet .Tcumiinguliria tanti Prin-. 
cipis merita condent in litteratos homines i viftdm fe faten, 
bitur. Quii vero fi nos-praeter litteratorum quodcuquege-»! 
nus fuis immortalibus beneficiisobligati fuerimus? in oreil-^ 
lico ciqufcuriquc hominis erit ^fermo pervagatus , debitoris 
ede, quod debet folVere,et in diem',ut nominanon exigatur,; 
neque in judicium debitor vocetur . quodfi folvendo noa 
fberit?habcbit'gratiam,qua pofsit,ec quod pecuniis nequeat 
aes conflatura diflblvere, corpore faltCm luat ; «t qui boniS: 
facere faris non valeat, operam aliquam praeftado fatisfaciatt 
debitorem enim , qui folvendo non futllct,vind:um, cdftri-. 
ftiimquc tradendum creditori leges quondam, et jura decer- 
nebant. Magna fuht,et immortalia tuaih nOs merita, Praefui 
illuftrifsime, neque nos ullam tuorum ergamos beneficiorii 
partem aflequi fine dubitatione poffumusxium nullae nobis 
opes, nullae facultates fint,et quidquid divitiarii effet, idtuis 
in nos meritis immortalibus multo fuiflet inferius . , Quare 
quod fpecime ingenifdifputationib’ facrae theologiae prae- 
lentibus confignacum in Salmanticenfi acaderoia, daturi 
fumus, tanquam obfidem-, cc pignus nbftrae erga te volunta'- 
tisclarifsiiiiumtibi Principi clarifsimo,illuftrifsimo.qucnofl> 
modo cognitum effc volumus , fed eas tuo nomini humili* 



LIBIRSEXTVS. ' 4<f 

tir, ac dcmiffe dicamus, conftcrani ufque.Quas uilaetus, et hU 
iariSjCt qua teneros alioruru foetus excipere folituses, ut be-;’ 
nigaa fronte excipias, fuppliciobfecrationecomcndimiasv ' 

- ORATIO IN SIMILI.MATERIA 
ad Pracfidcm Confilti Regii il- 
luftrifsimura. 

V A E : res Praefes illuftrifsirnc) 
Mecoenate illu poetarum carmi-' 
■nibus celebratum clarum reddii 
dit,et illuftrem ad omnem pofteri- 
tatis memoria, ea me profefto, hai 
tibi jurifperitiae Praelidi Hifpa *! 
niarum potentifsimo difputatio*'' 
nesomni prorfus ablata- dubita'* 
tione confecrare coegit. Si de tr 
qBaerereinus,quid magis in animo habeas, quam rem lictera-^- 
ria, nihil unquam tibi prius fuifledices.Cum ve-ro cum Hif-- 
paniarum Rege celCfsimo ferraones habeas frcquctes,.at.que" 
deregnotum mole fuperbifsima neccffariD^nuUum terna-' 
gis Regiae Majeftati, quam negotiumditterarium, nullos hor 
mines potius, quam litteratos-tanto femperRegi , taquelitr- 
teratorum amanti commendafle confirmabis. Vidcorequi- 
dem ex ore tuo audire fermonem hujufmodi.Q^aemeresiiv 
amphfslmo Praefidis gradu collocavit, et totum< terraru or- 
bem munit-, atque confervat,ea mihipraecipue-commenda- 
tafuit lemper, et accepta miru in modwm. dedi teftimonia,, 
voluntatis meae fatis ilIuflfia,Ggnaque teftilicationis ad om- 
nem facculorum memoriam permafura. Id quod academia- 
rura collegia, et praefertim quattuor illa vetulliora Salman-- 
ticenfia, urbes omnes, fola terraru , unde ad noftras aures do— 
diorum hominum fama pcrmanaviqnulla unquam oblivio- 
ne delebunt. Accipip, quod dicis, Praefes illuftrifsiir.e , qued : 

Nnn.j.: om;.- 




470 DEMONSTRATIONIS 

omnes Conft»nter fparferunt in vulgus, quod HiCpanorum 
hominum iiiterts commendabitur: neque ulla unquam aetas 
de-tanti Praefidis in litteratos homines hberaliute filebit. 
Atque eo libentius accipio, quo mihi fpeciatim in jurisperi- 
tiamingrcdientitenondefututufuilTe teporis dccurfu dc- 
moftrabas.cuejt hj${ludiis£KCcrniIem,et ad eam aetate, quae 
dignitates, honorefque caperet, perveniffera . In ipfo igitur 
Rudiorum exitu , abloluto jam jurifpetitiae curriculo , me 
ad ^s intra domeRicos parietes recolendum, repetedumque 
conferre volens, ne quinquenii fru&us exfpeRes , illos hiCce , 
difputationibus tuo nomini confecraiis oRendendo8,profe< 
rendofque decrevhut ex primis fruftibus, taquam ex herbis 
minime fallacibus, quae iint celii|uo tempore,cum ad matu< 
ritatem pervenerint,ftuges metcadae,n6 difficulter divina- 
re pofsis. Quare utfuam maturitate confequantur, obfecro 
Praefes illuflrifsime.noRras juri^eritiae difputationes cx 
Cusjurirprudentiae vi£ceribusdeprorQtasfolita inlitterarS 
Rudia benignitate excipias : ut quo fiagulari litterarum pa- 
trocinio a te, pro tuo potentifsimp dominatu, fufcepto,« ta- 
ta liberajitate praeftito, re litteraria ad hoc ulquetepus am- 
plificafti, meip!%m tuam fuppliciter fidem, et opem implora- 
tem, reliquofque mei fimiles ad perfequendum juris peritiae 
curriculum, conficiendumque magisexcites.et inRammes# 


ORATIO IN ADVENTV AROHIE- 





pilcopi Valcntini,Patriarchaeque clarifsi- 
mi, domini loannis Enriquii Riberae, 

inaca^cmiamSocietatisIefu^ . 

cum notatione,et def- 
criptione. 

g Odierno die,Praeful illufttifsime, cura Remp." 
hanc litteraria,et tua dignitas, ct liberalitas tati 
Principis, quibus illuflrata fuerunt gymnafia 
noRrac Societatis , magnopere tanti beneficii. 

mag- 


LIBER S EXT VS. 471 

niagnituJiae devinxerint, putabam mihi cloqnertiiis fbme* 
aperiendos aliquot ad aliquigratae volutatis fignificationS 
pro tuis in nos beneficiis immortalibus oflendenda.Tantans 
enim beneficii magnitudine, tara egregia bcneficetil , atque 
liberalitate,ta incredibile, et inaudita in tanta dignitate be- 
nignitate, quando gratia propter inopia noflra referre mlnt- 
me poffumus, aequum quide videbatur, et rcthoru facultati 
confsntancu,ut aliquo verborii genere gratias agetes.ex haC: 
loci celebritate prolcquercmur.Te enim Patriarcha clarifsi- 
mo nobis , et huic Reip. litterariae dedito , et intra parietes 
hujufce gymnafii nondu perfedos, tanta humanitate , tanta 
coniitare contento , nd fo-luftatu litteraru vetere honoratu, 
fedetia felicitate ftudioni , et fortuna academiaenoflraeau- 
fta,amplificatamque videmus . Sed obeft fpledor tataedig- 
nitatis,et Pontificis, et Patriarchae fpledidifsima,clarifsiraa- 
quepraefemia,quae quantu materiae dat multitudine fuoiu 
otnaracntoru,tantu. oratione contrahit,ct adducit in angu- 
ftu magnitudine fuae claritatis eximiae ; ut vereri plane de- 
hea,ne du parte aliqua fuae magnitudinis adubrare ftudeamj 
majeftate ta cxcelfam,et tainfigne imminuere videar, etobf- 
curare dicedo. Quaqua habent hocpropriu, atque peculiare 
magnificae res,et admirabiles, ut etia fi nullis verbotu leno- 
cimis,nullis orationis luminibus illuftrentur , egregia tamca 
femper majel 1 -ate,et amplitudine retineant-Quamobre faciS 
id,qnodfacere vulgo folent, qui in rem aliquam magnlpre» 
. tii,et aeftimaiionts fuos oculoscdjccerutiut quadoreiconf- 
pe^lae magnitudifle,etpracfiatia digne cdmendare nequear, 
quod datur, quodque polTunqid no omittat. Itaque refpiciut 
cam rem, admiratur taciti/aepehaerenf obtututjculbru uno 
in operis tati pulcritudine defiixo,obfiupefcnc quafi mutii eC: 
elingues, nutu,fignificatione,raotu-eorpotis'Crebra$.admira- 
tiones faepe faciendo: cum autem poli taciturnitatem mul- 
tam verbum ab iftis fpcfiatoribus rei magnitudo extorficil 
admirabile dicunt ,.et fbupendum ,. ut nihil fupra,.fileB- 

Nnn ijt t 2 - 



__ DEMONSTRATTONTS 

ttii velo tegere fatiusefTe arbitrati laudem, et magnificefl* 
tiam «operis afpei5i,quam multa dicendo, minimam pafi- 
■tem taniorum aflequi meritorum. Qmd ergolcum irtud noi- 
%is contigerit adventu, praefentiaque tua, Patriarcha clarif- 
lirae, ineamus hanc faluberrimi confilii ratione, atque omif*-’ 
dis laudzbus tuam beneficentiam miremuroranes taciti nd- 
bifcum,tandadvcntus fplendorc illuftratiiCum oculis no- 
'ftris afpiciamus tantam Ecclefiat Pontificem, Archiepiscoi 
pum fedis Valentinae digntfsimiini, et Patriarcham Antio» 
ohenae dignitatis ampliisimumiintra parietes noftri gymna- 
fii,iiiterjpfafubfellia,tantaidignitate, tanta majeftatc confi- 
identem,nosipfos audientem, et rhetorum clalTcm cohonei 
ilantenijilluftranteraqae clarifsime , illius ork dignitatemj 
,aug-uilam,irenerandamque praefentiam tacita animoru co- 
gitatione cdtcplenHir,inillius oculis,ore, vultuque acquieR 
camus;tantamfan£i:itatisimaginem,etillartre fpeculum in- 
tueamur, adillumomnisnoftrafpeftet oculorum, animoru* 
que acies inteta. Nam fi nos,auditores optimi, in genua pro- 
Cumbentesyfupplices manus tenderemus in caelum, ut Deus 
optimus ac maximus fortunaret academiam noflra aliquo 
lionoacmunere fingu1ari,et ad fiudior.umutilitatem , et ad 
omnis fcholaflicorura ordinis incremetum, et araplificatio-i 
nem maximam per aliquem Praefolecn , aut Principem cla- 
fifsimum,hunc Ecdefiae PbntiGcem,hunc Antiflitera prae- 
celtcntifsimum.totornametis.et infignibusBOpraeReligioa 
nis florentem adepti , quibus exfultare gaudiis ,quibus ierid • 
triumpharelaetitiis debaillemusfHuncquoniam tantum, et 
tara praecellentem Pontificem afpicitisjquoniara tacitisco- 
gitationibu$1:omple3imini,et praetemporis angtriliis , prae 
fam cxcelfi Principisincredibiji modeftia, prae lua fingii- 
lari,fumroaque virtutelaudesufurparenon audemus omni 
hoaore,prasdicadoneq>uedignifsiroas ■, verlerur faltem in a- 
nimis veftris ripaflutninis alkzujus vkidflsima,et amocHifsi- 
jaa,herbis,ac floribus flrata.tnulfls alnis altirsimis foliorum 
i>> V ■ -ve 



LIBER SEXTVS. 47? 

vcftitu jucundifsiroo virentibus, et otnnis generis arboribus 
eonfita: in quafruflus ubcres.ac praeftates, multitudine in- 
numerabiles, infatiabili varietate di/linftos percipiatis. Al- 
luatur utraque ripa liquoribus perlucidis, ccfplcndeti vitro 
clarioribus. Addite temperationem caeli, falubritatem aeris, 
)enjtatcm,ctfuavitatcm mirificani,qua folia ventilata arbo- 
rum,dum huc^etillucagitantur,crcpitu,et fufurro jucundif- 
(imo demulcent aures, obletSantfenfus, et animos inaudita 
jucunditate perfundunt/ufurros hos,et fonos fuavitatis mi*- 
rabilescantibuscarduelium,lufdniarum,et reliquae divtrfi- 
tatis avicularum mirum in modumaugentibus. Atque dum 
haec animoru oculis intuemini, venient flatim vobis in me- 
tem hortianimorum jucundifsimi,multis virtutibus, et or- 
namentis caelcllibusconveftitt ,tantadcmi&ione, tantaca- 
ftitate, tanta caritate, tantis reliquarum virtutum frudlibus 
uberrimis, et praeflantifsimis ,iquantos ad animorum falute, 
et ad domicilia caelorum comparanda exoptare volueritis: 
qui divinis aquis redundantes, nullo unquam tempore non 
abunde fuppetunt,et nunquam abappetentibus gloriae bea- 
torum multitudine, copiaque incredibili non percipiuntur. 
Cantus vero mirifice concinentes concentu beatoru,et har- 
monia caelefti Majeftate fenipiterni Numinis mirificis lau- 
dibus tollunt in caelumiut jam prae gaudio vix apud vos ef- 
fe debeatis hoc tanto, tamque mirando bono , repentino , et 
inopinato Riberarum in nqftras fcholasadventu , liac Pa- 
triarchae illuftrifsimi felicifsiraajauguftifsimaque praefen- 
tia,divitiis omnibus,opibus,et ornametis,quae in vos,in ve- 
ftram academiam potuiirentconferri,pcaeftantiore. Haee 
quantam nobisad dicendum materia de tuis laudibus. Prae- 
fui dignifsime,praebcbandQuamliberum,et patentem cam- 
pum aperiebatiorania mihi confulto praetereunda funt,qui- 
bus praedixi, )uftis,ncce(iariifquc de cauCs.Praetereo igiiur 
bonores, et dignitates maximas , quasille tantus Lcckfias 
Erinceps habuit, et fanc.ilsime lcmper,irittgcrrin:etiu; ref- 

0 o o Lt 


474 DEMONSTRATIONIS 

fit. Omitto nobilitatem grfneris clarifsiinam,antiquam illu- 
ftrifsimae familias profapia,nobilifsimos,et clarifsimos, qui 
in fua veteri , et illuftri familia conquieverunt , tot Mar- 
chiones ,tot Duces , tot Principes Hifpaniarum potentifsi- 
mos,et funiofis imaginibus, et honoribus maximis , et rebus 
praeclare geftis toto terrarum orbe conimedatos. HincRi- 
berae.hinc Enriquii,hinc Matehiones Mellarii, Hinc Duces 
de A!cala,hinc potentifsimi PraefeAi Caftellae , hinc innu* 
merabilcs alii cum Magnalibus Hifpaniaru fahguinis com- 
munione conjuniSi , hinc agnationes , et cognationes reg- 
norum nofirorum illuftrifsimae,hinc lumina, et ornamenta 
cum aliarum provinciarum , tum Baeticae generis daritate 
confpicua. Quantopere autem linguis, atque fermonibus 
cund:oru.m hominum dignitas Pontificatus Valentini, tot 
aanosantetantacum utilitateanimorum, etincremeto ma-; 
ximogefta celebraturi Nefeio fane quomodo vel auditione 
Pontificiae dignitatis ipfa tiara gemmis fulgentibus illumi- 
nata,baculum ex aurapurifsimo fai&um,a furamo multipli- 
ci inflexioneintortum , Crux aurea, quae ekta in fublime 
praefertur Archicpifcopo in publicum veneranda admo- 
dum majeftate prodeunte , infulae caeterae , reiiquaque in- 
fignia tantae fedis amphfsimae, fpecies canta, tantus honos, 
etfpleiidor oculos , et mentes hominum in fui admiratione 
*t lluporem adducunt . Nunquam non praedicabitur fe- 
des Patriarchae clarifsima ; et quantoconfilio Romani Pd« 
tificis,quantapraviden.tiaMajcllatisaetcEnac delata fuerit, 
feraperValetinorufermoncs,linguaequeteftahutut. Atque 
cutndngreflus fuiftiin hanc urbem Hilpalenfem , nullis nu- 
tiis praemilsis, quibus de tuo.advemu fafti certiores oppida- 
ni ,LpG.Senato.res,,etflos nobilitatis , Marchiones omnes, 
ci Duces tecum tato Patriarcha fanguinis communione c6- 
juncli obviamprocederent , et agmine longo , qua ingre- 
dereris , ad aedes ufque tuas perducerent, quoc,et quantade- 
diifti tuae documenta demi&oaxis , et rerum hujufce fac,- 



_ LIBER sextus: 47? 

culi Contemtionis.dcfpicientiaequeI Nihil illis diebus nifi 
de tuo ingreflTu , de gloria humana contemta , nihil nifi de 
ftrepitu.ac fragore equorum , quibus vias omnes, et pla- 
teas , qua progrefsiones honorificae , qua tranfitus futurus 
erat, concrepare neceffariutn efict , fpreto , nihil nifi dc- 
plaufibus , et inanifsimis faeculi ruraufculis repudiatis, ni- 
hil denique nifi de tanto flore nobilitatis, de tanta praeftan- 
tia , de tanta gloria fplendoris humani , abjefta , et quafi pe- 
dibus trafta , homines infuiscdvcnticulis,ct in circulis fre- 
qucntifsimis loquebantur» Quodfi haec tantis admiratio- 
nibus afficiantur, illae verae virtutes, quae femper in te tan- 
to Patriarcha perfoeftae fucrunt.quae Palloris Ecclefiae fan* 
difsimi propriae funt , quas ipfe futnrab Audio , et religio- 
ne colis , et nunquam deftitifti in animorum falutera con- 
ferre , qua ubertate , ct copia orationis , qua vi , et facultate 
dicendi ulla exparte commedari pofie videbuntur ? Infanus 
eflem profe£to,illu(lrifsime Patriarcha , ut teeum jam tande 
magis aperte ad exitum orationis fellinans loquar, fi vellem 
immenfum , et infinitum tuarum laudum pelagus navigare: 
na tanta quidem multitudine tuorum ornamentorum ob- 
ruerer, five adconciones habitas in fuggeftis ecclefiae Valen- 
tinaeinaximac,et aliarum , quaetuae ditioni, potefiatique 
fubjeftae , finibus Valentiae latifsimis continentur , meam 
conferrem orationem : five mcipfiira converterem ad cu- 
ram , et ad diligentiam a te lemper adhibitam extirpandi 
fibras, et radices flagitiorum ih multorum animis inhae- 
rentes j five teftarer munera pietatis, et inufitatae monimen- 
ta raifericotdiae , cum Valentiae , quae caput ell totius 
regni, et Antifiitumfedes, domiciliumque Valentinorum , 
commoraris: aut cum luftras oppida finitima, populos, ur- 
bes, oppidula tuae curae, fideique commiffa . Nemo ig- 
notat.quid , et quantum fuerit in illis partibus fementis , ac 
mefsis,. quae arborum putatio, et vitium Herilium, et plane, 
nifi afsidue colerencur,arefcenuum,pr.opterrudes,et impoli- 

O o o a tos 



47^ DEMONSTRATIONIS 

tos homines propter tarda:, et obtufa plurimorum ingeniaj 
propter naturam multorum ad pietatem , ad religionem ab* 
folutam non admodum accedentem , denique, propter cor- 
ruptam depravatamque gen tem Agarenoru.m illas locorum 
fedeslatiffimc incolentium. Atque inbis locis tam magna 
ex parte horridis , et incultis neque fementem amiffaro, 
neque fruAus: interitfle , quali; non tmfterili , nec infru- 
gifera terra, fed in opimo , et fertili folo femina fparfafuiffe 
videantur , quis non admiratur ? Ita magna Valentiae pars; 
hortus irriguus, et amoeBus,plantis,et oleribus divinaru vir.^ 
tutumconfitus ab, eo .tempore praedicatur j Cum illbftrifsi*- 
mus Patriarchacult-ura animorum damukcminipedloribas 
extraxit vitia radiGitus,rt mentes hominuminfiituif, et in*- 
formavit adifatus accipiendos caeleUes^ atque.divinosi Ita* 
que ipfQsanifflorum hortosab hoc,- tempore, nonin Herili^, 
ac deferto li>co,fed in irriguo,atque jticudapropter humo- 
res perennes aquarum.inlitCDraviridifsimo-,eramoenifsimo. 
Riberarum facris Patriarchaeconcionibus, di vinifque ad- 
hortationibus nitidiores, gcillbfltior es- Valentia tulit , tanta 
amoenitate,! ata ubertate-jtant o:veftitu ,;et varietate caelelli i 
dillintftQSjUt Paradifiim aliqueffl,tDtaquis caeleffibuSjfonti-' 
bus itKxhauffiSjifudioj et diligentia, exemplo vitae, tocmo- 
rimefletsapudiVilentinosaflionumfanriifsiraarum-pofi- 
tis nosiniueri plane dicere valeamus. Atque haec consitas,, 
etaffabiltas paterna, qua nosinvifis fatis eile potiiiffet ad fe* 
ros^ethnmanes animos molli endos, et adiillos adimanfuetu- 
diftemjet ad fuavitateChriftianae vitae traducendos. -Quaq 
vero, et quantapraedicaturdemifsio tuaiquam incredibilis 
humanitas, quacuruSos homines amplc.<Seris ad te adeuntes, 
in locis Hifpalenfibus, procul a; fedibus tui Pontificatus di- 
ftantibusicum in raajoru folo inter Principes , er Magnates 
generis tui clirifsiraos,praeccllctifsimolque.vcrferis:;ubi tot. 
funt plane homines-tibidcditifsimi;tottuam recognofeunt, 
et venerantur dignitatem, tot colunt, atque fufpiciut vene- 



LIBER S EXT VS- 477' 

t^andamadmodii Patriarchae celfitate, et inter hos noS ipfi 
profefto fumtnoperetquos tanto beneficio afficere voluifti.- 
Tibi academiaiti iftara , tibiclailes omnes , tibi juventutetn 
gymnafia frequentante, tibi nos ipfos, et tota lefu Societati 
tuis femper beneficiis ebftriftam, atque hocfaufto felicique 
univerfae Reipublicaelitterariactempore magis ornatam, et 
cumulatam dedimus, et animis libentifsimis denuo devove- 
mus. Quando autem ab-egentibus nihil praeter gratam ani- 
morum voluntatera,etpreces,quaspro'farute corporis, eta- 
nimiadhi beant, poftulandutBeft, ut te Deus optimus jac- 
Maximus, rauitos annos ad Ghriftiane Religionis amplifi- 
c,arioTiera,falvum, et incolumem confervctvfaepe tendeptes 
marius lupplices -in: caelum magnonos ftadio , fummaque; 
Kligione precari Bondelinemus- 


O R. A T I O r A D V E N T V D V C I S. 

Sidonii ad Collegia Societatis lefu, cum : 
deferiptione, et loco com- 
muni de bonitate* 



|I V T V R>N II defiderii. Dux excel- 
dentiliimei qutrnoftra Societas exops- 
t^itabjhincannosplurimos tua in-- 
iclytam excellentiam intradbmeflicos: 
‘iftiusacademiae paricces' cul^is:vehe- 
imente^laetatibus afpicerediac tua ex- 
'ccllentifsima , darifsimaque praefen- 
kia finem hodierna dies attuli tieadem- 


occalionem ,, quam voluimus' , quamque appetivimus , li 
quemadmodum cupiebanius,tempus nobis opportunum ad; 
tuam excellentiam cxcipiedam contigifier.non ullis noftris 
mcritis,de exi;nia tua bonitatedicendi..Tantamenira dig-- 
nitatem, tam eximium, et illuftrem fpledore, tantam in fura* 
mo ditionis aropUfsimae dominatu benignitate, tam incre* 

Ooo j di-- 



47«^ DEMONSTRATIONIS 

dibile bonitatem , ac plane miranda omnes bodierno die Hd 
folum vtdere, fedetiam tacitis, et perfpicuis admirationibut 
profeqai debemus . Duce enim Medinenli Hifpaniaru Prin- 
cipe potentifsimo noftras in fchoias ingrcCTo.et in oculis , et 
in ore fpciSatorum tanta majeftate confidente , et tata, qoa- 
tam omnes intuemini , cum benignitate noftrum audiente 
fermonem,non folum juventutem,ad litteras, et ad virtutem 
excitatam, fedetiam his gymnafiis honorem,et gloriam im- 
mortd.em quacCtam,et comparatam videomt jam quamqua 
•GognoiacatuHi,quod geris illuflreOuzmaniorum , minimo 
praedicaret nobis bonitatis hu)ufcemagnitudinem,cam ta- 
men pr«:fe ferret faftum hodiernae liberaliutis pulcerrirau, 
propter pTaeftantiam,etexcelletiam fuatn commendandum 
hominum memoriae fempiternae. Quae cum ionge latequo 
pateat.et ad omnem fplendorem,et dignitate pertineat; qua 
hodierna die bonitatem dicatti 1 ex quorum illam ornamen- 
torum genere fuifle putem ? Nam video pro valvis aedium 
amplifsimarum tanti <1001101, etin circuitu turrium celfifsi- 
marum, pro caftdlis populorum, et oppidorum fuorum, de- 
nique pro periftromatibusfuis,etaulaeis ptetiofilsimis in- 
Cgnia hujufmodi vetufiifsimis Ducum Medinenfium Rem- 
Hiatibus difiinftafummum fplendorera , et fummam digni- 
tatem habere. Nam ut omittam circulum ad fpeciem,et ele- 
gantiam venuRifsimun 3 ,iDtra cujus orbem admirabili venu- 
Rate confeftu iafignia cernutur admirabiliter efti<fta Guz- 
manioruro, ipfa fteiamata quid no habent pulcritudinis, ju- 
cunditatis , et varietatis admirandaelquae in fpcciem Icuti 
quadrati, vario opere elaborati,raedium campum caelcfti co- 
lore depitlura oiientant , et in illo geminos lebetes, adeo pi- 
ftos.adeo venuRos cuferpentibu s inRexis, atque retortis , et 
ab una in altera lebetum anfam productis ita vilendos, (pcc- 
tadofque praebe t, ut nihil fupra-? Orae aute ipfae, ct ambitus 
univerfus habet in circuitu grata quadi, atque fuavi vicifsi, 
tudine caRelia,ieonei^que depi£tos,in hac forma , atque figu- 



LIBER SEXTVS. 479 

rg,ut caudis ereftis,feroci vultu f-le in duos pedes erigere vi- 
deantur. Ipfas vero oras exornat flores albo nigroque colo- 
re diflin6ti;quicu quattuor fint, et biaiin fumraa, et iiifiina 
oraadvcrfa,e: totide a lateribus vifaatiir objecti, fpecie fequ- 
untur, et egregia crucis Cir.ilitudine. infigniteraute eminCt 
Regali diademate coronata, et ipfoauteo vel;ere,quod inGg- 
ne cft Magnatu Hifpanias clarifsinioru, praebete fpecie agai 
pulcernmi pendetis decolio,terniinata. Adquodiftoruor- 
nametoru lume praefente bonitaterefera? quahodiernodiei 
bonitate oftendalillaai nc, quae nobilitate genetis antiqui!- 
fima,fumofas majoru imagines, CaftelkjLcon-es.Lebetes,. Ser 
pentes,inf]gniaGuzmaniorunoufsimaoftetantlNihilopus 
cft de claritate familiae Guzraanioru multa dicereina ut cd- 
inemorarcdefinam,quaede Principibus fuis potentifsimis 
litterarum raonimentis confignata funtr origo familiae Du- 
cum Medinenfium illuftrifstraa a Regibus Hilpaniarum or* 
ta fuit, atque perdu&a ad te ufqueDucem exccllentifsimum. 
Nam orta fuit ftirps haec, et progenies tuaclarifsima a no- 
bili Beatrice Infante celfifsi.'i)a,filia Enriqiiii hoc nomine fe- 
cundi Regis Hifpaniarumtquam dominus Ildefonfus Guz- 
manius in roatnmontttm fibi c6llocavit,R egiara hanc, et in-^ 
clytam fobolem per longifsimam,et vetuftifsimam Princi- 
pura maximorum feriera, ad haec ufque faecula diffundens,, 
atque propagans. Q^aefatmlia Regali ftirpe procreata Co- 
mites ,et Marchiones , praeterea Dynafias amplifsimos,! 
tura Duces inviftifsimos , denique Reges effudit Reguea 
Hifpanorum nomine ac fama celebratos . Hinc enim Re- 
ges multi Portugallenfcs, hinc plures etia Caftellani Reges ,, 
hinc Reginae utriufque regni praecellentifsiraac : quae: 
Infantes, quae Principes, quaeRegesad Hifpaniarum con- 
fervationem , et amplificationem inviftifsimos tulerunt.- 
De quibus quamquam merito quidem optimo Regia , et 
sxcelfa familia Guzmaniorum gloriaripoteft, majore tamc 
jure de Principe, etauftoce fandifsimiCQcionatoru ordinis 

O o o 4 bs^:* 



4»'^ DEMONSTB ATTONtS 

biSto Dominico, quctn honoris csufa nomino , gloriabitur; 
quod talem, ac tantum virum produxerit, gloriam Guima- 
nioriim, decus Hifpaniarum,lume Fidet, propugnaculu Re- 
ligionis, terrorem hoftium , exemplar abfolutae , perfeSae- 
que fanftitatis . Vnde vulgo jam illud hominu fermonibus 
celebratur, ut ad nobilitatem Hifpanae gentis efferendam, 
nufquam non honorificam faciamus familiae Guxmanioru 
mentione.Itaquemosilleincrcbuit, atque inveteravit apud 
omnes noftrae nationis homines, cum quisgfinus fuum ja- 
det, cura majores infolenter eiFcrat , ut. tunc Vfeifigothoa 
rum,ct Guzmaniorum genere natu ,et inlucecditum fuifio 
dicamus.Hodierham ne bonitatem ad excellam generis no-; 
bilitatcmreferam? quam praefente bonitatem appellem ? il- 
lamne,quacinrobore,ac,in3gnitudinc viriuin,in rebus bel- 
licis praeclare gerendis, in ffefendenda noftra Baetica pro- 
vincia, in maxima iniauconim ff rage facienda, in vidoriis, 
et in vidoriaruminfignibus reportandis tota polita fit , at- 
jque ccaitineatur tPro Deumimmorta!em..Tacatn ne uniuj 
gentis Guzraaniomra robur, et invidafortitudo rebus Hif- 
paniarum afflidis, et in extremum diferimen ad du ctis ope, 
et auxilium tulit ? quod Maurorum copias praeteritis tem- 
poribus Baeticam invadentes propulfayimus, quod falvam 
ct incolumem confervavimus Baeticam univerfam , quofi 
Jiosnon incidimusin manus inimicorum in miteram fervi- 
tutemadducendi,quDdinfantera dominu Enriquium,filiu 
Regum noffrorum , Ducecxetcicus Cliriftiani,detur:batum 
jam de eqao,et ejufdem- equi difruptis habenis jacentem ad 
pedes inimicorum proterendum, atque conculcandum, et in- 
tentis jugulo telis confici^um,interimendumque de media 
acie ereptum efle legimus , quod urbe hanc Hifpalim prin- 
cipem Hilpaniarum, emporium eundarum gentium , atque 
nationum, Duce Rege Fcrditiando in noftram habemus di- 
tionem, pa£eftatemqiKredadajn,Gu2.mamorum auxilia c6- 
memaratafueruntjCtcdmemorabunturin perpetuum.Guz-i • 

ma- 



IIBERSEXTVS. _ 4St 

maniorum funt egregia facinora.illorum viftoriae (jartaCj-il. 
Horum fortitudinis in, quacunquenoftrorumparce Regno-! 
Ttim ftatuta moniroeta.Ita quidem quod DuceiS idonii ter- 
rificos Leoiies ofteritant,quodjaftant Serpentes liorrificos, 
quod Caftclia plurima, etunum maxime, unde Princeps unug 
ifiius genetis invidlifsimus corpus ipfum , collum crefiura , 
faciem R egiae dignitatis expreflara oftendens , fimilis vide- 
tur jacienti pugionem ad fuum fanguinera exhauriendam, 
monimenta funt fortitudinis invidiae Ducum MedineCum. 
An vero ignorare poffutnus Duces Medinenfespro ta prae- 
claro fadioipro tanta aniin-i magnitudine pifcationemacce* 
pi(requaeftuoGfsiroam,etabundatemthynnoru in illiseris, 
tnaritifnifqueregionibus,quae finitimae jacent fuae ditioni. 
■Quas tam propinquas mari, fic in Africae confpediu , in 
Maurorum oculis,in Hifpaniatum faucibus, atque aditu hos 
f rincipes tenuifle divinitus fadum arbitrormt oppida Ducu 
MedinenCuro fintfpeculae regnoru Hifpanorumjpropug- 
nacuIaMauriSiet cacteris hoftibusad defendendam noftroru 
imperiorum ditionem objediafemper, et oppofita : iplietii 
D0Ce«' Medinenfes propter fidelitatem , propter virtute fua 
i Regib’ m fpecula pofiti fint, ut eoru aures, et oculi no fen- 
tichreis etiam inimicos fpcculentur, atque obfervent , et 
tlaflcs quoque hoftiura adventantes deprimant , atque fub- 
■mergant; Hanc ne bonitatem, quam fortitudo fibi praeri- 
■puft,ad praefentis fadli gloriam,praedicationemque revdca- 
4o ?qu« Palladi cum Marte? quidlitteris cum. armis ? quid 
-fchoialliciscum militibus? quid religiofiscu Ducibus? quid 
igitur?quid obfecrofO virtutem incredibilem. O benigni- 
tatem admiradam. O bonitatem omni laude,praedicatione- 
que decoranda.Dicam jam tadem,quoniaattentifsimis ani- 
mis noflraorationem'percipitis:et quatum potero voce c6- 
ienda.ut audiaTisomnes,et quotquot praefentes eftiSjobfiu- 
pefcatis.Summapraecelletemque Chriftianac vitae ducem, 
ac dominam virtutem in (lirpe ac fobole Ducum Medinen- 

Ppp fium 



4?* DEMONSTRATIONIS 

fiiHH dominatam per omnetampus , et regnitem inodo.flod 
rentcHique tsiruii! in modum tuis praeftatjfsitnis fa<Sis,tuis 
monbusintegerriffiis , cui ad nos adventus Ducem, Princi- 
pem que fui ffc confirraabotunde boni majores tui dicli funq 
et boc nomine, et honore afFcdIi propter virtute, propter bo. 
citatera , propter utriufque rei-praeftantiam in tanti generis 
Principibus, in majoribus, in porteris , in te uno no minorcin 
pc!.fpedIam,atque cognitatn.Hnic majores tui infervierunt, 
huicte totum tu ipfe dediflirut quorum ripmen.et fangutnl 
negare non poteras, eorum vcfttgia fequcndo,fadia pulcerri- 
ma imitareris. Hanc tu cum bellicis laudibuSj tum coroitatei 
et iibcxahtate tua, denique claritate mttltarum,maximarum- 
que virtutum adeo cumularti: ut jam quaquam nomme di- 
tionis amplifsimae .cognomento Guimaniorura illuftrifsi- 
mo.ipfo aureo agniculo, Magnatu inrtgni de collo pedete te 
homines nonagnofeerent, magnitudine tam immeniae bo. 
nitatis Guzmamum dicerent, et praedicaret mortales. Quo 
cognomento quid clarius effe poteft„fi cura cognomento il- 
lurtria,praeclaraque fafta conveniant ? quidilluftrius ad ve- 
ram, et folidam gloriam comparandam ? no eft iftud cogno- 
mentum, quod Scipiones ab Africa devifta , quod Fabii a 
gloria reru praeclare geftarum,quod Capitolini ab arce Ca- 
pitolina G-liorumalcenfu liberata, quod Torquati a torque 
de collo Ducis detrafro.quod alti Duces , et ■Imperatores a 
bclucae difciplinae titulis, et infignibus „captis aliquot Proj» 
vincifs, domitis exteris gctib'';acque,natipmbus,poteiil$imiii 
Regibus bflto UibaSiSjfua fortitudine 0fai cdpararuntiquf^ 
ru ir!erooTia.Tiifi luteranjlumeacccndilTttjids, qui corpor^ 
tumulusbbruilletifcd quo Chrifriana vinus reirtierfa&s tmr 
morialctn faecuLorum omnium, gloriam confequetur i Qup 
cx, tituiis HcroumChrirtilefuclarifsiraorum.ex cognome- 
tis divinae Majcilatk immortalibus noliom majus poicfr 
the, neque reperin rnagnificentius. Quae enim major laus 
ttibuetut beato Stepbano iacrarum litterarum monimentts 
i. . con 


LIBER SEXTVS; 48? 

confignata.quam illum virum bonum effc, atque bonitatis 
praeftatia praecellentem. lam vero Paulus ad labores omnes 
et difficultates fuperandas,ad vim omnem, et contentionem 
corporum, et animorum adhibendam , ut pet viam virtutis 
admirabili cum celeritate contendant incolae ,ct habitato- 
res Corimbi, quam afflat odoris fuavitatein?illam,qu3eaf- 
ftatur ex odore Chrifti lefurquem illos homines, et verbis, et 
aflionibusfuisfpirare volebat, et afflare jucundifsime- O 
{ummaevirtutes,ec infinitae Dei immortalis. Deusipfe,fum- 
mus ille caelorum opifex, fons perennis , et inexhauftus vir- 
tutum omnium, auftor totius fan(Sitatis,atqueperfe£lionis, 
bonus a Vatibus divinis, bonusafacrisEvangeliftts,bonusa 
fanclis-Do<floribus,bonus ab omni genere hominum prae- 
dicatur, et hoc ille vult,et gaudet nomine,et honore afficiiut 
cum bonum dixerimus,ad infinitatem fuarumvirtutii nul- 
la accefsio fieri pofle videatur, cuclis virtutibus, et orname- 
tis caeleftibus una bonitate contentis . S ed finis rit,quamqua 
in hac materia finis efie non poteftiatque haec fumma fit o- 
radonis noftrae . Quoniam monimenta Dei immortalis 
una bonitate maxime excellunt, et illum cognomento bo- 
nitatis , quali praecipuo quodam honore afledlura vide- 
mus, quos ejufdem bonitatis praeftantiafimiliter ornatos 
viderimus, eofdem praecipuis quibufdara bonis , et amplif- 
fimis praemiis dignilsimosiudicemus-Quam laudem. Dux 
exccllentifsime , cum tu , cum majores tui fine ulla cla- 
rifsimarum ofFenfione familiarum , cumulo femper ma- 
ximarum virtutum accedente praeripere videamini, hanc 
tiiis,et m ajorum tuorum maximis , et innumerabilibus gra- 
tulationibus antepones. Haec quidem tanta eft, ut nulla 
unquam allatura finem aeternitas videatur : fed quo ma- 
gis tempora praeterierint, et aetates fuccefferint aetatibus, 
co magis tua, et majorum tuorum praeflans, et excellens boa 
nitas efflorefeet . PolFumus .mte oculos noftros flatucre, et 
tacitis compledli cogitationibus omnes hominu illuftrifsi- 

Ppp 2 mo 



4?* nBMONSTRATTONlS 

tnotumfOmnes Magnatum HifpaniarunTjDucuroque pote- 
tifsimorum,omnes Ptincipum eellifsimoTu familias tui gc» 
neris tnanumcncis,et Principibus potentifsimis^neque nobi- 
litate generis, neque fpleniiore titulojutn , neque imaginum' 
antiquitate, neq; ullo genere laudispotuifle praeponi. Quae 
quide nifi itam^naelle fatear ,ut eanullius oratoris facut- 
tas adumbrare pofsit,, amens fim.Sed tamen monimenta bo- 
nitatis majorafunt : namilluUrifsimarum quaecuqueclari» 
tudo familiatuin praefemibus Regum imaginibus, cc fubli. 
mibus Imperatotum aquilis , inter diademata gemmis illuw 
minata clarifsiraiSjinterfceptra ex auro purifsitao&ffa, in- 
ter Im peraioriam Majeftatem tot urbium.tot populoru, tot 
provineiaruravto.t regnorum multitudineflorente, tot Mar- 
cliionuffljtot Ducum,tot Magnatum, toc Principum clatif- 
fimorumffore cohoneftatam obtuitur , etquodamodo op- 
primitur.lamverobelticaslaudes£olenequidam extenuare 
scerbis. eafquerdetraliere Ducibus , edmunicare cum militi- 
bus, ne propriae videantur Imperatorum . Ac vero hujufce 
liudis,quam furat maj,atFestuic6nfequuti,totumlioc,qu3n- 
turocunque:cfljquod:certemaximumc(},totum.cff Ducunsi 
Medinenfium. Nihil fibi ex ifta laude Mantiquii , nihil Enri- 
quiijnihilcaeterae clarae , illuftrefque familiae praeripiunt» 
Quinetiam illa multarum, maxiraarumque virtutu deplo-. 
rattix invidia nihil habet, quod in iftagenere laudis defa- 
ijiilja.Ducum, Medinellum cottodat,atque difcerpat. Gefle* 
rujEt majptes tui,puxprac(latifsimc,res magnitudine prae* 
flabiles, novitate primas,ipfo genere fingularesifed tame eaS: 
res geflerunt , quasCaefares, quas Pompeji, quasScipiones,, 
quas reliqui Duces , atque Imperatores, invifta fortitudine 
praeftiterunt. Vetuntamen. bonitatem colere, bonitatis ac- 
tiones fufeipete, bonitate, totanr clararo, etilluflrera reddere 
pofteritatem,utqui tati generis ac familiae audlorcs fueiiBr,, 
qui bonitatem hanc conlervavcrint,tu qui eandem retinui- 
fli (.«tnneS: boni dicantur , atque hoc nomine, et honore a£- 

£- 



LIBER SEXTVS. 4?5 

Sciantur, haec quia Duces MedinenfesgelTerunt, ndja eos 
«um Scipionibus, Cum Pompejis folum comparabo, fed cura 
Heroibus Chriffianae Religionis ad veram , et folidam cae- 
lorum gloriam afpirantibus,et enixe contendentibus.Haec, 
haec inquam efl gloria appellanda, quae vigebit faeculorura 
omnium memoria fempnerna. In qua illi beatifsithorura ci- 
vium coetus glorrolifsimi nunquam intueri definent : quae 
in gloriam beatorum immortalem refpicit. Quae cu Deum 
habeat auftorem, principem bonorum omnium, in illu om-^ 
nes cogrtationes,in illu- verba', ihiilunMJnMics npftras asio- 
nes conferre debemus. Ad illumciitn pervenerimus, cum ire 
ilfiusoculis.in illius ore, afpeftuque acquieverimus, nihil efl 
quod expetamus attipliusi dmnib«s'b 0 norum copiis circu- 
ftuetes.aeternisgaudiis, voluptatibufquefolidis, ac verifsi- 
mis redundantes. Hujufce bonrcaufa tot virgines integri- 
tatem corporis confetvarunt , cum carne bellimacerrimu, 
efsiduumquegerentcs' innumerabiles martyres exquifitis 
fuppliciorum generibus excruciati vitaiBcumfai^uine pro- 
fuderunt. Ejufdem denique felicitatis gratia Cohfequcndae- 
eaeteri Heroes clarilsiminoffirae Religionis hosisfe abdi- 
C3ntes,ec remlttentesaimrlu fa£Culahuicdeterrimo,ire om- 
ni femper contentione corporum, animorumque vixerunt- 
Atque cum hocgeiiere:virtiitis,.hacrpraeftanti3 tantae bo- 
nitatis equitesmilitiae Chnftianae fforetifsimosimitarivo- 
luerisDux excclIAifsirae^arietesipfi geftire viff funt,quo(i 
illa, quae (ic Religionis,quac ifti*loei , quae AfTertorisnoftri 
propria bonitas adventus tur fplendore tantam gymnafiisj 
ac fedibus noftris lucem attulerit . Interim tu , Dux prae- 
Cclleniifsirae, gaude tuo sfto tam. excellenti bono- ► fruerC’ 
Jbonitate taf)ca..noli in epildem bonitatis c^eribus faciundi» 
defatigari. Cum academiam hanc , cum coetus omnes Reip,. 
litterariae, tum univerfam lefu Societatem tuis', et majorum 
tuorum femper beneficiis devinftam majoribus obllringe: 
honitatis, tuae vi.ucults in pollerumiut omnes, quod facimus, 

Ppp j: Dcumi 



48 s demonstrationis 

Deum nunquam precari definamus, ut tuum iftumcdnfeff 
r»re vclit.et indies ■, magis ac magis araplifsimum fortuna- 
re dominatu. Atque illucquide: minime dubita, Dux cxceU 
Ientifsime,fi qua coepifti bonitatis praeftatia, ad exi:u ufque 
witae tuae .perfeveraveris, Deum noamplificaturueffe folu, 
fed in altifsitnis caelor ii fedib’ tibi ipG inter Principes, et He- 
roas caelefles principatu tributura elTeidominationcnique 
fempiternara. 




D E M O N S t R ATI OWIS 

Liber Septimus i 


ORATIO IN LAVDEM BEATI 

Thomae Cantuatienlis. 





DITA vo6)s fuerunt anno pranf * 
in beati Thomae faerafU 
inftaurauone , fi bene recordari 
A vitae magna, praeclaraqueoT-na^ai 

Xi ta;fed de morte glonofifsrma Mar-' 

exitu terminata pauca quide ver*^ 
^^^^^®^_^Pbafada fuerunt; fiquidem ut fufpicarl 
, in praefentem-diei cclebrita-- 
lem de induftna dilceffum e vitafelicifsimum rejiciendutOj 
refervandumque curavit oratca-iTaftuin eft ,ui vidiflis,et' 
«laxima quidem jjtiftifshnaquede caufa . Nam cura tnag-' 
naHioraiibnis parte pracOccupallent adidnes vitae fafrfitt; 
fimae,roors neceOario breviter traiSanda fuerat : nifi primu 
nos de tanti celebritate loci Latine dicentes novb pia» 


Be,ct iBufitato more Hifpaniaru, quos maxime benevolos, 
et propitios habere (ludebam®, viros fpIedidifsimos,et orHa-e 
tilsimosipilusoraticsis longitudine voluifiemus abaliepau' 


f PP 4 Ih 


demonstrationis 

rc • Deinde quia fi in medio curfu magnam praecidit orator 
orn^entorqm panem, proptermagnitudinem, et multita- 
dijetij fefurri 'egregie geftarum,in morte cocnmedanda for- 
tiEjidittis.ct conftantiae partes jejune quidem, et aride, multa 
pi5et<ries,inultaveftrisanimis,memoriaeque commendans, 
cum auditorum fuerat reprehenfione laudaturus . Accedit- 
illa quoque caufa ,quodquae praecipuam laudem in aliqua 
perfonahonoratifsimaCbivendicar.eares perfe traSiariio- 
iet,et ab omnibus a.vidius exfpeSari jaopter prfreftantt J, et 
magnitudinem fuam.Quod quia fieri hein poterat hifi prae- 
fentis dieiluce faufta,feliciquc redeute/eriac profeflo prae» 
lentes, ut veftrosanimosexplcremu5,et juftum, ac debitum 
beatifsimoTiiomacofficiumpraeftaremus,a nobis fuerant 
exfpeftadae.Audietis igiturde genere inortis,delaurcaMar- 
tyris confcquuta tanto cum robore, et magnitudine animi, 
quantamadmirabinainijcrmirandum in modum obfiupef- 
cctis.Taceamus igitur conceptione,ctna£aliiia beati Tiio- 
mac V in quibus iiluftriaiigna-vifa fuerunt, et obfervata 
pec parentes ,per homines illius aCtatis ,quae futuram tanti 
Principis claritatemprae(agiebant,Omittamus nobilitateqi 
generis, pKcntom ;fpiendorcm,Q}WS,<t,divin3S, gratia m ,au- 
doritatem,honorCsanjfAifsimos.'ctquodcaput efti virtutes 
maxiroas,et pracllantifsimas . Relinquamus Londinu,ftore« 
tifsimam,potentifsimamquecivitatem,principe totius Reg- 
ni,RcgumAngliaefedem, et domicilium clarifsimurn.Pra^i 
tereaccus bon3mindQleffl,cttngenium,cognitionen5 iitteraf 
iairo,,«ti^omne virtutis, hotieftatifqueRudtutnpropenfiijt 
nem natotalem.gratiam apud R eges .dignitatem Cancellat 
tiijftnfum nomen,tantam'digniatcm Arehiepjfcopi Can* 
tnarienGsd^rincipis, et maximi totius Angiiac Pontificum. 
Miifum faciamus boni Paftorisofficium induftria, et alacri* 
ta«}nirabih faiSum,et apeccatis abftrados,ingrati3 Dei re- 
tentos mortalium animos.Mittamus munera caritatis, offi- 
cia pieutis.et exercitationes mirericordiae.patienuae maga 



liber SEPTIMVS; 4» 

nitudincjdcmifsionis praeflatilj yexatione.afflldationem- 
que corporis uficatara. Non ponamus in oratione animu of- 
tenfum Regi ad defcndeda,tuendamque Romanae Ecclcfiaa 
libcrtate.ctad dignitatem Romani Pontificis falvam,inco,- 
lumeque c6fervada.Trafcamus filetio biicc temporibus ha- 
bitas cu Rege contentiones, accepta mandata, largita refpo- 
fa tanta cum animi magnitudine, atque conflantia. Denique 
filearous difccfluro ab Anglia fandifsiraiThoraae inimico- 
ru furori cedentis, et in exfiliu abeuntis neceffariu , peregri- 
natione itinerum, tot aditas terrani partes, et in omnibus pe- 
ricula vitae fubcunda ne«n3rio,.modo.in Galliam ingreC- 
furo,modo in urbem Roma introitu, ctegtcirum,fpoUatio- 
neSjCtevcrfiones fuorunMot ignominias viris illatas familia 
natis clarifsima,illuftrifsimaque Britanoru. Hanc cquide.re- 
ru,lylvam,etfcget.:m abundantem fi noftra percurrere de- 
hui&i oratio, difficile nobis effei ad ultimam orationis par- 
tcmjid efl ad mprte Martyiiisoflendenda pervenite. Etenim 
infingulis ejufmodi materies erat, in quibus horas multas 
confuroere necelfimiueffet oratore ; atque id teporis adum^ 
brrafl£fplu,non;exprefsiire videremutforma aliquam virtu- 
tu faarum nitida, et illuftre. Hanc enim vita mihi ,feriem- 
que rerum percurrenti quam materia daret in tantis honori- 
bus, et dignitatibus fine ulla cujufqua oftenCone c6ftas,pcr- 
petuaqueprogrcfsio 1 quid tnea orationi velis tam kcundis 
navigante magis propelleret, ccprovehcret.cujuscurfusad 
Angliaecommoditates,et privatas, es.ppblicas Thomain- 
cu.mbente oftendcretlLaudarero Pontificia dignitatem , eta 
beatoThoraa Ecclefiae fruftus allatos,et utilitates maximas, 
introducere inimicos fuis fermopibus multu de Thomae 
virtute detrahere conantes,incenfuro,et inflammatu iracun- 
dia Regcro,Thoma perferentem, et fuftinente fortiter, et pa- 
ticnterinjuriasillatas. Oftenderem difccdcntcm ab Arglia 
fine comitatu folu Ponti6ce,et fimile fugientis noflurno te- 
pore per loca devia, magno cu periculo accelcranutr, et ad- 

q^q vo- 


493 DEMONSTRATIONIS 

volantem Romam cum Romano Pontifice colloquututn. 
Producere propinquos.patriis boniseverfo5,abAnglia pul- 
los , et ejedios magno cura dedecore, et ignominia . Quae 
quidem quoniam propter multitudinem luam praefenti- 
bus feriis memoria mortis excludit , ut inde proficifcatur 
mortis obitae praedicatio , unde propinquior ad orationis 
materiam inlluutaro patet acccflus.caufa quae fuerit occide- 
di Tliomae, quoniam faepe audiviftis , nunc quid agant , et 
moliantur adverfaiii,conGderatc.Cum illi verbo Regis pro 
mandato abuterentur, nonne vobis haet , quae faepifsime 
legiftis, cernere oculis videmimlno viros aulae Regiae nd- 
nulloS ? non inimicos Thomae proficifeentes ab urbe Lon- 
dino?non itinera faclafnon progrefsiones pluritnasl non in- 
citatas celeritates,et curfus incredibiles, ut citius Catuatiant 
peryeniremlnon in urbem introitum? in aedem facram ac- 
celiumlnon verfamurante oculos loricati carni&ces,gladiis 
accinfii,ferru,et crudelitatemfpiranteslnon adeflille Guil- 
lelmus Thracius Dux, et Princeps illius cohortis facriiegae, 
tanquam alter ludas, adminiftros impietatis incitans , et in- 
flammans ? non illi dillonis clamoribus urbe commovent? 
non in templu in vadunt ? non depofe unt , et efflagitant ad 
mortem PontificcfnTliomam?non id temporis, cum vef- 
pertinae preces praefidente Pontifice perfolvebantur ? quid 
agerent facerdotes fquid canonici Palloris defendendi ca- 
pidifsimifVidete illos necelTario preces divinas intermitte- 
tes,ad valvas celeriter concurrentes ecclefiae opponere fe- 
fe contra conatus,et impetus hoftiies, concludere velle val- 
vas, denique omnia conari,ut peflem ultimam a fuo Pontifi- 
ce avertcient.Q^id agit Thomaslquafuitfemper, et erat a- 
nimi magnitudine praeditus,qua Pontificis auftoritate,pre)- 
hibetccclefiainmore defendi caftroru. no vult opportuni 
amittere defededae libertatis Romanae tepVtoccaCone o- 
bfara.ltaq; in tata turba,et in illis undis, ac fluSib’ maximis 
pergit ob via procedere vociferantibus, et clamatibus crude- 



LIBER SEPTIMVS.’ 491 

litatis detedandae fatdlitibus o^errcjugu.ac libens dare pro 
Matris Ecclefiac dignitate tueda.No illu obfecroex vefiris 
metib’ abire patiamini. Cernite mentis oculis in genua pro- 
ciibente.et in huc mod-u faflifsime,religio£ifsimeque preca- 
te Deum ipfum.Chriftu lefuro.Virgine Maria, patronos eC- 
clefiac,etrnaxitnebeatu Dionifiu implorate, atque obtefta- 
te.Nuc te ero Deus optiine,tnaxirae,cujus divina potetia.ec 
majeftate pulcntudo ipfa caelor fi,terraru fola, aeris circufufi 
regio,unfwerfamaria,mudi totius elegans, et magnifica fabri- 
catio praedicat, atque teftatur,ci homines ipfi,et divinae Me- 
tes terra, caeloque venerantur, atque fufpiciut,in obfcuris in- 
feroru (edtbus neqaifsimi fpiritus exhorret , ac reformidati 
Tequelefu mafuetifsime, vindex humanae libertatis.amiirae 
noAtae dignitatis a{rcrtor,qui fanfiifsirao latere tuo nata,et 
profedia reliquifti fpofam dulcifsima Ecclefia,faftifsimis fui 
data, atque cdflituta Sacrametis,dodrina augeda,cdfervada- 
quecacl«fti,et uno tuae MajefiatisVicario Potifice Romano 
nttete,c6Glfeteq;,to6'ApoftoIoru,tot Martyrii ornata, flore 
req; rrnphacis:qui omnis ordinis, dignitatis Herou cacltfliu 
honoribus habes clarifsima,et fpledidifsima.TequectiaVir- 
go Maria, Parens tanti Domini dignifsima , perfugiu generis 
humani maximu in noftris periculis, et Angulare praefidiu. 
Princeps bcatoru,januacaelorum:cui multa delubra, multas 
aras lan(Sifsimas,religioGfsimafqi exftruximus, et ornavira' 
et facris tibi pracftitishonorib’ quotidie tua Celfitate coho- 
neAamus,et ornamus in ccclefia Principe ditidnis Acglica- 
hae Catuariefi. Etia tcfa5:e Dionifi.tuis maximis meritis, et 
immortalibus in hac urbem exftantibiis beneficiis adoptate, 
maxime, dignifsimcque Patrone. Vos deniq; cacteri Patroni 
hoftraeccclefiae,etia Angliaeunivetfaedivi,divaeqi omnes, 
quae ex Anglicano folo in beatoru aulam exceffiftis, ct nuc 
arcem tantam,ctRegiam incolitis cae!oruro,vos omnes im- 
ploro,atqoe teftor.Adcfle mihi pro Matre indulgentifsima, 
pro Romana Icdc tuenda, pro Pontificis tanti, ct Vicarii le- 

q 2 fu 


49t demonstrationis 

iu Chrifti dignitate tuenda mortem cum fanguine pro« 
fundenti . Non hanc fotum vitam, non unum quem ha- 
beo, dumtaxat fpiritura exhauriendum tradat fed mille mor- 
tesxrudelifsiraas,ec acerbifsimas Ghrifti Iefu,etejus in terris 
Vicarii Romani Pontificis tuendi caufa libens oppeterem: 
dummodo mea morte libertas Romanae fedis,et ipGus dig' 
nitas auguftifsima pateat, et cognita nthominib’,eamimmi 
nuere, et labcfadare conacibus-Nihil amplius Thomas.Vn- 
dc liquido conflare potefl noflrae Eidei cultoribus,quac fue- 
rit beato Pontifici caufa mortis pro Religione libeter oppe* 
tendae . Qua religione precatus fuerat fanftos , fancfafque 
omnes, eade genibus flexis exfpeftatiiSus adverfarioru.Ni- 
hilaftantium ardorem carnificum , nihil fulgorem gladioru' 
micantiura,nihil intentus brachiorum, et jam jam in caput 
bipennis aciem immittendam exhorret, caputofFert,jugulu 
d.;dit;(ingula momenta mille beato Pontifici videbantur ho- 
rae, dum quod omnium fclicifsimu Optabat,mortera obeudi 
pro religione tempus nd adeffe cernebat . Dicam Senatores? 
hortet, et fugit animus inauditam refricare carnificum cru- 
delitatemtfed quoniam huc prpvefta fuit oratio , prodeat jl 
tandem digna Pontifice praecellentifsimo mors gloriofifsir; 
ma,et ego mittam inejufdem facrificio anniverfario tam fa- 
cro, tamque folenni vocem ab auditoribus exfpeftata. Oc- 
cubuit, occubuit Beatus Thomas,et vita pro Religione pro- 
fudit.Qoo mortis generefidu capiti crudeliter infixo . quid 
deinde? cerebru toto fuit pavimeto fparfum, manabat/, mul- 
to fanguine ArchiepifcopuSjjaccbat humi flumine faguinii 
imbutus. Ocaelum,oterras,oMaria.ndfufahtueterris So- 
lem, non terram in ingentem hiatum defedifle , non devota- 
tos pacefaftis imis terrarum faucibus tetros,et importunos 
tanti facnlegii principes,et auflores credibile fit.Caefus cft 
ferro Paflor vigikniifsimus.decus Angliae,iumen Fidei,or' 
nameniutn Religionis, propugnaculum Romanae fcdis,roa- 
-xiroum Retp. Chrifliattaefirmanieatum,terrorhoftium Fi- 
dei 



LIBER SEPTIMVS.' 45l 

dei deterrimorum . Quo fe recipient Cantuarienfis ecclciiac 
miniftri ? quo boni Chriftiinae Fidei cukores?ad alios Ani - 1 
giiae Pontifices? at hujus fimiletn non habent , neque vide*: 
bunt unquam Anglicani?Ad propinquos neThomae ,ut {!•;* 
qiiUs tanti Pontificis aliquis reperiaturlat nunc fquahi/or-’. 
didatiqueejiciuntur ex populi5,cx civitatibus, bonis omnii.; 
bus,et patriis facultatibus deturbati . ad Principes fortafle 
faeculi nonnullos Anglicanos l.atifti contra Regem hactS-» 

E e(late nec fecommovereaudcbunt . ad ipfum RegemadiTi 
UBtjUt doceantde crudelitate, de nefariorum impietatefa- 
telbtum?jiihil id. temporis loci erat. Quid igitur reliquumii 
moerere poterunt, gemere, lamentari , lugere Paftorem erep-; 
tumpllud afpicere fpeilaculum.quod nec ulla unqua in bar- 
baria tam lugubre , tam miferum afpiceretur. Credibile ne 
cfl in tepium invadere mortales, Ghriftianae Religionis a-ti 
lumnos, Fidei nofatps et ornatos infignibuslin templum in-» j 
quamlin locum facrum,et omnium maximum, et celebetri- ; 
inum omnium Cantuariae,ct Angliae totius auguflifsimuna: 
fan(9:ifsimum,rcligiofifsimumquc templum. At quo modo*- 
armatos homines,et gladiis acctnd:os, et fat^ifsimi fanguinis. 
profundendi rabie furentes. Qui locus pietatis, et Religionis 
erat, isficatiorum,et latronum redundabit nequifsimotuna 
tnultitudinelubifacra fiuntjCt preces divinae adhibetur ,ibi 
caedesfient,etfactilegiafufcipicntur?ubi placatur Numen, 
divinum, ibi tantopere violabitur, et offendetur divina Ma- 
jetlasJquo confervadae vitae gratia nocentes confugiunt ,in 
eo loco innocentes trucidabmicur ? unde homicidas abllra- 
hi nefarium erat, inde fanffifsimi viri non extraffi ,fed tc- 
pli parietibus inclufi conficienturCin templo ? in templo in- 
quamlintcrruptis vefpettinis precibus , intermiffo rerii di- 
vinarum cantu,jure religionis violato , interturbatis , et pp. 
ptefsis ccciefiae admtniliri6,aBte aiasipiaSjinfpicientibus di- 
vis, et imaginibus defuis facris pul vinaribus,cerncte Virgin 
ne Macia,in fuiipfiusconfpeffu limulacri , ante aram maxi- 

Qg q j mam 


4h demonstrationis 

iham, prope in ipfo facrarti loco,infpeftante lefu Chrifto de 
fuo tabernaculo celfifsimo.rcligiofifsimoque occidetur Pa- 
rem communi>Cantuarienfiu?ctPaftoreccIefiae?ct cerebra 
ejufde difctffo capite fpargetur ! qui tiara Ponti ficatus antea 
fulgenti collucebat, et illadrabat S olis fplendore clarior fede 
Pontificia, inter tot, et tantalumina.et orflameta faae eccle- 
fiie tatacii auftoritate fedens?qui illucebat ecclefiae,et qui- 
bufcunquegentibusdnfacrificiiifolcnnibus,in facris fuppli- 
cationibaSjin ordinibusceiebrandis,in muneribus maximis; 
etdn omni honore , atque dignitateeccleGae^ui principatu 
inter omnes Angliae Pontifices tenebatiqui referebat pcrfo- 
nam lelu Chriili,et dignitatem PaflorittaflticetfifsimaiquS 
tiara fulgentera,(i Rex afpexilTet praeeunte Cruce , venerari 
debuifTet Iplendore fuorum oculorum acieni perftringen- 
te,iftius caput invaderc,in illud fccuriro intendere, immittere 
ctudeliter,etvi brachiorum difcindcre vos aufifuiftis? ct ia 
loci Deo facrati teftis ipfir,atque adeo intra parietes religio^ 
GfsimoslG vos nihil audoritasThomae , G mhil tiarae ful- 
et dignitas, nihil fanditas,et religio fumma commove- 
re potueruntfne vos altaria religiofifsima, ne arae fandifsi- 
mae,'ne Gmulacra fandoru,ne V^irgo Maria , et ChriGus le- 
fu$commoverct?0 crudelitatem immanem. Oferttatem in- 
auditam. Expertes Fidei fuosDeos refpexerunt ex ligno, auC 
cx ebore fados. Veteres poenas Gmularut ob idolorum vio- 
latatempIafaepifsimcDeosipfoS ab audoribus fceieru ex- 
petivifle. Quid dicam dc Pompejo, qui totutbiu.tot provin- 
ciarum,tot Regnoru vidoriis , et trophaeis ornatus ab illb 
die,cura templu diriputt Salomonis,nunquatn no infeliciter 
pugnaviriQuid refera,qucmadmodum emptores , atque vc- 
ditores arrepto flagello de templo Chriilus ejiciens difsipa* 
vii, ct e vertit mefas numularioruict veftram crudelitate jVe- 
ftra facrilegia perferet potentifsimus cadoru Dominus f nd 
fandu ulcilcetur virum > no in vos?n6 in B ege fupplicia fta- 
tuet fcverifsima ! Recordamini poenas de Baltafare propter 



LIBFR SEPTIMVS. _ 45? 

vafa templi violacafumptas,ctcum vasiflud gloriae, digni- 
tatis, fandiinoniae, virtutum omnium deleftum ab immor- 
tali Deo con(ideraveritis,non minus quam Baltafarus , ore, 
vultu, animo concidetis, totis artubus , atque metiibris con- 
tremifeetis. Sed quid iinraororlnon audiut,Patres,meam ora- 
tionem fcckrati homines iaures occluferune divinis adhor- 
Wtionibus.Nequeid mirum cuiquam veftrum videri debet; 
nam qui a;Deo dereli£ti,deftirutiqoefunt, his, et mulcogra- 
vioribus fe flagitiis obftringct.Reii(3:o igitur in eccleCa corf 
pore fandifsimoin Pontificis: aedes fe proripiunt heraines 
fcelerati, indignifsimiis modis triciat adminiflros,ipfi amplif 
fimae fupelleftiIis,bonoru omniujquacrepertafuntj-fiutdo- 
mini.in va(isptetiQfifsimis,in auro, in argeto apertiffimedta 
pudetifsimeq; praedatur,faguinis comunionecu b«rto Tho 
inac6judos,nudos ejiciucdomib’fuis,atq;focispatriisprae 
cipites exturbat, omnibus dedecoris , et ignominiae maculis 
notado.Quid plura^mittunt illi inex-filiumdordidatosluSu* 
moerore perditos:quodCatuariefibus,ufque eo vifura eflin- 
dignii.ut urbe tota flec’,gemitufq; fieret. EtcSiim multa firaiii 
ante oculos Yerfabantur,mors Pdtificis bfcacifsimiThomae 
crudeiifsima,propinquoru illius egeftas indignifsima,quib«s 
de bonis fuis amplifsimis praedones , et latrones idi iiefarit 
neque nummulum adfumtus itineris reliqucrunt,bonoruta 
direptiojftagiciofa poETcfsio.adminidrorum injuriae, viola- 
tum templum, et nondum Pontificis corpus fepulturae man-^ 
datum.Auxit etiam flctus,etlacrymas Catuarienfium afpc- 
dlus corporis beatifsimi Thomae milerandus; quem cumin 
fepulchrum inferendum veftibus fuis nudalTent, quid puta- 
tis afpexifle mortales , qui ptaefentes <rant huic fpeflaculd 
miferrimolnon vertes profeflofericasj non thoracem eo- 
dem filo intertextum , non purpuram pretioiam , atquefuD 
gentem , non lubuculam ex Jinb. tenuiistmo confeftamded 
cilicium afperum cx fetis diris admodum intertextura , 'et 
vehementer carnes ipfas non cruciantibus folutO jCt cxul^ 

Qqq 4 


49i DEMONSTRATIONIS 

cerantibus, fi d fanguinem, et faniein plurimatn exprimenti^ 
bus,qua manabat corpus fanftifsitnum , et lacunis deprefsis 
redundabat erumpente ingenti vi mukitudineque vertnicu» 
lorum, quibus exedebatur, et paulatim abfumebantur carnes' 
viri faniiifsimi. Cumautem cilicium infixum fuiffet, etim- 
preffum penitus m corpore viri clarifeimi , et ad tollendum,’ 
avrllendumque vim, et contentionem adhiberent miniflri,’ 
difcerpebanturcarnes,avellebantur frufta corporis, et cu ci. 
licio trahebatur cutis inhaerens, et mirandum in modum in-« 
fixa: quae ficinlederat, et jnhaeferatih multis cilicii parti,' 
bus,at quali nullum fenfum habere videreturThoma3,nun- 
quaminfuetus patiendi. Sic adomnes corporis cruciatus, 
et acerbitates omnis generisaf3i<dationu intolerabile^ ob- 
duruerat virfan&ifsimus ufu jara,et diuturna confuetudine 
doIorum.Qup afpedu, Cmul et redintegratione vitae fan- 
^fsimae afiedi mirum in modum fpediatores lacrymaste- 
Betendpotueruntiquaefpontefuis profluebat oculis. Mit- 
tere omnesnon defiiftebant voces plenas doloris, et niifera- 
tioniSjtxinqueri fortunam adverfatD,flere,lamentari, tertari 
faniftosomnes,et Deum immortalem, implorare divina )u-. 
ftitiam,dcpofcere,et expetere poenas a fceleratiisimis homi-i 
nibus.ItaparietescontraiSi moeftitia videbantur, horridum’ 
acmoetens templum,mutus,et elinguischorus. Imagines, ac 
limulachra non vim fiiaraioftendifle , no Chriftum lefum de 
factariofcelus ftatim ultum fuifie , non interfediores morte 
confeciffe repetina nemo non mirabatur admodum, metue- 
bant omnes moram illata, atque procrallinationem in .gra- 
vem totius Angliaepetniciem,et vaftitatem redundaturam., 
f venit.id,Patres,ut timebant homines. Ecceenim vix cofe- 
fto Pdcifice impedet gravilsima fupplicia Angliae, imminet 
bella cmdelia,etexitiD£a. Recordamini diflelione inter Rc-n 
ge,et fituL,exercittis exdiverlis gentibus cdflatos,Rege$ po- 
tentilHKios efui regni finibus exeuntes , et in Angliae per-i 
piaaniec vallitatem irrueDtes,moeftum,e£ afftidium Rege, 

ct 


IIEER SEFTIMVSi 457 

et reticulis circunvcrtum msxitniSjin loronis formas men-- 
tis oculis obvtrfantes , euntem , ac propcratcm Cantuariam 
expiatum iCt elutum maculas propter occifum Pontificem 
Thomatn. Ecce poft beati Tbomae mone repete vidit An- 
glia filium Regis a parete fao vehementer difsidcre , magnas 
inter uttuiicjue contentiones cfle, Proceres in duas partes 
dividi, Principi filio favere pluTiroos,et a patre deficere non 
paucos AngliaePrincipes,adarma,ad arma concurrere utru- 
qucjdelcftus hateri , conferibi milites , ty mpanis horrificis 
eundas perfonare civitates; neque yam quidquam cfle pro- 
pius, quammtcollatis fignis utraque parentis, et filii acies tCT 
iis,etfcrro concurreret. Omnia quafi civilium armorumar- 
doraKltflagrabanit, urbibus ipfis,atqueadeo intra moenia ci- 
vitatu homines opprimebantur, et contrucidabantur, impu- 
ne fadiofi bacchabatur in caede inimicorum exfultate plu. 
rimum audacia, ferocitateque triumphante cujufcunque fa- 
dionis: ilh,ut filium fibi conciliarent , Uli,ut parentis grana 
retinerent, nihil non in regnorum extremam perniciem mo- 
liebantur.lnterea quod accidere faepefclei,ut hofles aucu- 
pentur 'empus,ct ad bella fufcipiendapraeclaras occafiones 
oblatas nunquam e manibus elabi patiantur, inimici exerci- 
tus magnos, et omni genere copiarum abundates in Angiia 
perducunt, imminent huic imperio Reges potetiffimi,ini- 
micifsimique nominis Anglicani,propinquiregno, finitimi 
civitatibus, quemcunque hominem aditu prohibetcs,et cd- 
meatu omni publico, et privato regnuiafsidua vehemetique 
obfidione, nobilifsiraas,et opuletifsimas regni civitates op- 
primutjin agrorum depopulatione, in vaftatione pagorum, 
in direptione popuiorum,in capiedis hominibus, m vexan- 
dis, et occidendisjinomnidivino , et humano)ure violando 
nuquam defatigati. V'’biquc igitur, foris, et intus, turi,domi- 
que difsidcntibus parenie, filioque, hoftibus e fuorum fini- 
tus regnorum cxeutibus,et in regiis oculis,in Angliae totius 
lucc veifanubus, videbantur figna patriis, et hoftibbus etiam 

R r r in- 



498 DEMONSTR ATIO.NIS 
infignibvis diftinSa, clamores militu , erepiius armoru, hin» 
nilus equorum, tubarum fonitus audjebantur.Praelia coni' 
niittcba-acur,aiiq.uocexcurfionesfiebanr,a-iulti adduceban- 
tur in fer vitutero, aedes partim direptione, partim incendio 
vaftabantur; visdenique,et furor armorum horrificus , ho- 
flium innumerabili multitudine, tantaque conjundla princi» 
pum potentifsimorutn armata manu parenti miferritno Re- 
gi finem videbatur allaturus elTe regnandi. Quid ageret hii 
difficultatibus affeftus,iffiufraodi Rex.periculiscircunvenr 
tus,ftimulante praefettim,fodiGan£equg confeientia , et ani- 
mo Biiaitajfite:pocnas,etfl:atuente jam jam praefentes prop- 
tetcaede beati Thomaefa£ta,et abimmortaliDeoRegiae 
crudelitatis , et impietatis expetendas i viderunt Angteanl 
diffenCcnes civiles, viderut diffidia inter patrem, et filiu.vi- 
derut bella Regum exteiorum in patriam concitata. Haccj 
credcjfaepe mentem Regis vexaret cogitatio ,hacc angerer,. 
et excruciaret folicitudoiquod eventu comprobatu eft -Se? 
mei enim Regi vel dorniienti,veLin Regni cogitatione ver- 
fanci vifaefl: fpecies admirabilis nuntii,arbitror,caeleflis,qui 
caufam diffenfionunn,et bellorum ia fe principem.et auftore 
mortis irlatae PotificiCantuariefi conferebat. Vifus eftetia 
audire vocem , aut cernere fpeciem aliqua, quade caufala? 
bcm ilkm tanti fceleris expiarineceflanum ecat . Rem igi- 
tur minime differendam amplius, non magis ducedum tem- 
pus Rex Anglorum- deliberavit . Itaque conftituit adire 
beaii.Thoiaac. fepuklitura- Proficifckur difficillimis tem- 
poribBsi,.beilis- Anglia tumultuante periculofifsimis .non- 
du.m reconciliato fffio , Rege cum copiis imminente regno.. 
Tandem, onaniifcrtinationc currens ,, et advolans Cantua- 
liiam, pervenit : longoiautem intervallo a templo maximo,; 
in-.cjuo- corpus Thomae fancbfsimi fepultum erat, fefe ef- 
fendentepopuio univerfo , et omnium ordinis, et aetatis vi- 
ris,ec mulieribus undique concurrentibus ad fpedlaculum, 
i|uod.famadifsiparat Regis poenitcntis,-cc eluentis crudeli- 



_ lIBBR SEPT-IMVS. ^ «9 

tite r!\ ortis allataeTlioma?,progreditur in fepulfhnj,in ha- 
bitum, atquefiguram hominis moerentis.ctacerbifsime lu- 
gentis , vcfticu communi, atroquc,nudatispc<iibus,def- 
picientis terram , nec audentis oculos vel paululum tol- 
lere;utipfoafpedu, atque forma peccatorem aliquem do- 
lore, ac raoeroremaximoconfe(9:um,tcdiceresintueri,fuf- 
pirantem, gementem, prae dolore fundetemlacrymaruvitn 
ingentem , quae ex oculis cadebant Regis tam vehementer 
affcfii.et totum os, et barbam opplebant.Non illum viarum 
afperitas,non itineris longitudo, non concurfus , et frequen- 
tia mortalium, non elfufiones urbium, et populorum, no Re- 
gum teneritudo, non moUitudoab itinere fufcipiendo.con- 
ficiepdoque retardavit. Ingrcflus in templum, in terra fcab- 
jiciens pronus, quam demiffc potuit,et humiliter Crucem a- 
dorat.C^id deinde Regem feciffe dicam? quid vos exfpeda- 
tis,auduores? u: lacrymis refpcrgat fepulchrum Archiepif- 
copiiuc fe peccafTe fateaturiveniam deliiSi petat ? et ad divi- 
nam mifericordiaraconfugiat.quaenon vult peccatoris in- 
teritu,i'cd ut ad fe redeat,et reconcilietur tantaeMajeftati?0 
divina bonitate.Ofapietiacaeleftem . O miradam divinoru 
confilioruFB ranonem.lu ne Deus immortalis ex malis,cx 
p^- rcitis iplis tantum hominibus boni coparare folet , et tot 
fructus, et utilitates in faiiite animorum coferre. Fuerut Re- 
ges alii, multi terrarum Principes exftiterunt,non pauci Im- 
peratores, quos ita iceleru in Majellate divina admiGbru poc 
nuuK,utipfimctalriplis poena propter delidta publice co- 
ttiilfa publica expetierint ; i’ed que graviore , aut vehemetio- 
rcm , atque Regem hunc fufccpifle, aut legimus, aut audivi- 
mus unquam? Memorabilis fuit poena Tbeodofii, quiftrage 
Theffalonicae factam cluit obtemperado Pontifici Ambro. 
Coiet quas Praefui impofucrat poenas, libens fufcepit Impe- 
rator.atqi perfoivitiNo min’ admirabilis fuit Regis c«juid| 
ejufde Angltae poena, qui cu PdtificMacelsiiflet, verbis vio. 
lalTet, quod Regia Majcftatereprchedcrat j.et ut ipfe dicebat 

Rtr 2 ],. 


5^0 DEMONSTRATIONIS 

libere nimium, et audafter; is tanto fuit poftea fenfu Rex, tt 
animidolore commotus, ut rediens a venatione cu fuis Pro» 
ccribus,ct Magnatibus auliGis.tanto Ptincipum clarifsimo- 
rum infpedlatecoetu deleilo ad manus, ct ad pedes Potificis 
ofculandos accelTerit in genua procubens, et una fupplici,de- 
miCfaque obfecratione veniam errati poftulans ., Sed ut alios 
Reges omittam, Theodofius ingredi limina templi,os fuum 
paene mortuorum fanguine refpcrfum oilendere. Pontifici 
non verecundabatur, fedjuffu Potificis poenam fufcepit, at- 
que luit, et antequafufcipcret , et perferret, verbis cu Theo- 
dofio plurimis decertavir:etquidero(ut quod, fentao dicaro) 
fi quidquam de fuafeveritate remififlet Ambrofius,pocnaru 
nihil Theodofius fufcepturus clfe videbatur • Atque pqena, 
quam tulit,quid habet gravitatis,, quid admirationis , quid, 
tantopere commendandae demifsionis, et exempli fingula- 
ris.ad poenam Regis. iftius Enriquii tanta volutate fufcepta, 
atque pcrfolutamlSilearaus de poena fupra nominati Regisi, 
ct de demifsione Angliae monimetis teftata, qui dumtaxat 
ad ofcuia;manuiiro,et pedum Pontificis, adpaucula.vcrba, et: 
officiofaprogrcffus fuif.at Rexifte veftitum mutavit, et nu-. 
davit pedes,et in habitum quafi poenitetis pervias publicas. 
infpeSante populoi concurrente multitudine iftud, et plus 
poenarum, quam commemoravijfponte dedit, ct egregia vo- 
luntate, Audite,audite quaefo.reliquam Regis hujufcc.poena 
quam idem ipfeluitinccclefia.Atque praetereo preces in ip-. 
foaditu.etintroitutempliadhibitas.Taceofingular^etad- 
mirandamdemifsionem.Praetereo corporis adeerram ufque 
abjedliproflratique magna fufamifsione. Miflam facio vim 
lacrymarum ingentem profufam,fenfum,etdolorem habi- 
tum. Haec cum figna.fint vere,et exanimofatisfacere voluif- 
fe Regem,ac contendiffe vehementer, illa cujufmodifuetut, 
cum in locum illum ingrederetur^in quo corpus fepulturae 
madatum fuerat beati Tomae?Sic legimus afFeclum afpeftu 
fepulturae, et commotum recordatione caedis Enriquium, 

«t. 



LIBER SEPTIMVS: 50I 

ut prae fingultibus,prae fenfu vox intercluderetur, et lacry- 
inas tenere non